پرش به محتوا

پیش‌نویس:بتی فریدان: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''بتی فریدان؛'''</big> نویسنده، فعال اجتماعی، فمینیست و از پایه‌گذاران موج دوم جنبش زنان در آمریکا.  
{{درشت|'''بتی فریدان؛'''}} نویسنده، فعال اجتماعی، فمینیست و از پایه‌گذاران موج دوم جنبش زنان در آمریکا.


کتاب رمز و راز زنانه بتی فریدان در سال ۱۹۶۳ از نخستین کتاب‌هایی است که مسایل زندگی شخصی [[زنان]] را از حوزه خصوصی به حوزه عمومی وارد کرده و به موضوعی سیاسی تبدیل کرد. این کتاب از متون کلاسیک فمینیسم محسوب می‌شود.
بتی فریدان، از پایه‌گذاران [[موج دوم فمینیسم]] در [[آمریکا]]، با نوشتن کتاب آیین زنانه به نقد نقش سنتی زنان [[خانه‌دارd|خانه‌دار]] و ضرورت استقلال اقتصادی آنان پرداخت. او اشتغال خارج از [[خانه]] را راهکار اصلی هویت‌یابی زنان می‌دانست، اما بعد از چند سال در کتاب مرحلهٔ‌ دوم با نگاهی انتقادی، بر ضرورت توازن بین [[کار]] و [[خانواده]] تأکید کرد. منتقدان، فردگرایی افراطی در اندیشهٔ او را عاملی برای تضعیف [[نهاد خانواده]] و ایجاد فشار مضاعف بر زنان ارزیابی کرده‌اند. همچنین، تأکید صرف بر قوانین بی‌طرف جنسیتی از سوی او با چالش نادیده‌گرفتن تفاوت‌های واقعی مواجه شده است.


چاپ این کتاب موجب تشکیل انجمن ملی زنان آمریکا (NOW) شد که با داشتن فریدان در رأس آن بزرگترین سازمان زنان در آمریکا شد. فعالیت این سازمان در راستای برابری حقوقی زنان در آموزش، [[خانواده]]، و در برابر قانون است.
فریدان فمینیست لیبرال شمرده می‌شود که معتقد به آزادی مطلق در حوزه خصوصی بویژه همجنسگرایی است . فریدان لیبرال فمینیسم را فمینیسم غالب می‌نامد.
== زندگی‌نامه ==
== زندگی‌نامه ==
بتی فریدان با نام بتی نائومی گلدستین در سال ۱۹۲۱ در ایلینوی به دنیا آمد. پدر او هری گلدستین و مادر او میریام (هورویتز) نام داشت. [[خانواده]] او از نسل یهودیان روسیه و مجارستان بودند. پدر او مغازه جواهر فروشی داشت و میریام در روزنامه کار می‌کرد. مادرش پس از [[ازدواج]] به خاطر زندگی خانوادگی و فرزندان شغلش را کنار می‌گذارد و همواره از این مساله اظهار نارضایتی می‌کند.
بتی فریدان با نام بتی نائومی گلدستین در ۱۹۲۱م در ایلینوی در یک خانوادهٔ یهودی با تبار روسی و مجارستانی متولد شد. مادرش، میریام هورویتز، پیش از [[ازدواج]] روزنامه‌نگار بود و پس از تشکیل خانواده شغل خود را ترک کرد، اقدامی که همواره از آن ابراز نارضایتی می‌کرد. این تجربه نخستین تأثیرات را بر نگرش فریدان نسبت به [[نقش‌ جنسیتی|نقش‌های جنسیتی]] باقی گذاشت.<ref>Yenor, Scott (October 12, 2018). "Betty Friedan and the Birth of Modern Feminism". ''The Heritage Foundation''. Archived from the original on December 8, 2019. Retrieved September 24, 2024.</ref>


در جوانی بتی فریدان در حلقه‌های مارکسیست و یهودی فعال بود. او در نوشته‌های خود گفته‌است که دارای شوقی برای مبارزه با بی‌عدالتی بود و یهودی‌ستیزی او را آزار می‌داد.او به کالج زنانه اسمیت در سال ۱۹۳۸ رفت. فریدان در روزنامه مشغول به کار شد و در مخالفت با جنگ مقالاتی نوشت. او در سال ۱۹۴۲ با مدرک روانشناسی فارغ‌التحصیل شد.
او در جوانی در حلقه‌های روشنفکری مارکسیستی و یهودی فعال بود و نسبت به بی‌عدالتی‌های اجتماعی حساسیت داشت. فریدان در ۱۹۳۸م وارد کالج اسمیت و در ۱۹۴۲م با مدرک روان‌شناسی فارغ‌التحصیل شد. وی برای یک سال در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی به تحصیل در مقطع فوق‌لیسانس پرداخت، اما آن را ناتمام گذاشت.<ref>Henderson, Margaret (July 2007). "Betty Friedan 1921–2006". ''Australian Feminist Studies''. 22 (53): 163–166. doi:10.1080/08164640701361725. S2CID 144278497.</ref>
فریدان  دکترای خود را کامل نکرد؛ حدود 20 سال با همسرش کارل فریدان زندگی کرد و سه فرزند داشت. او در نهایت از همسرش جدا می‌شود.<ref>[https://nl.wikipedia.org/wiki/Betty_Friedan «Betty_Friedan»، در ویکی پدیا]
</ref>
== مرحله‌ی دوم زندگی فریدان ==
در سال 1957، از بتی فریدان خواسته شد تا همکلاسی های خود را در مورد نحوه استفاده از آموزش های خود مورد بررسی قرار دهد.


او متوجه شد که 89 درصد آنها از آموزش خود استفاده نکردند. اکثر آنها از نقش‌هایشان ناراضی بودند. آنها بلافاصله از تحصیل [[ازدواج]] کرده بودند و فرزنددار شده بودند و غالبا شاغل نبودند.  
فریدان در ۱۹۴۷م با کارل فریدان، یک مدیر تبلیغاتی، ازدواج کرد و دارای سه فرزند شد. او در این دوران به‌عنوان روزنامه‌نگار آزاد برای نشریات کارگری و زنانه فعالیت می‌کرد. تجربهٔ شخصی او از زندگی در حومهٔ شهر به‌عنوان یک زن خانه‌دار تحصیل‌کرده، همراه با تعارضات زندگی خانوادگی و شغلی، بذرهای اصلی اندیشه‌های بعدی او را کاشت. این زوج در ۱۹۶۹م از یکدیگر جدا شدند.<ref>Henderson, Margaret (July 2007). "Betty Friedan 1921–2006". ''Australian Feminist Studies''. 22 (53): 163–166. doi:10.1080/08164640701361725. S2CID 144278497.</ref>


فریدان با گسترش تحقیقات خود متوجه شد نوعی افسردگی پنهان در میان قشر متوسط سفید  تحصیل کرده در امریکا بوجود آمده که کسی درمورد آن نمی‌نویسد.  
تحول فکری فریدان زمانی رقم خورد که در ۱۹۵۷م به‌مناسبت گردهمایی همکلاسی‌های سابق خود در کالج اسمیت، اقدام به انجام یک نظرسنجی کرد که نگاه او را تغییر داد. نتایج نشان می‌داد که بسیاری از این زنان تحصیل‌کرده، علی‌رغم زندگی مرفه در حومهٔ شهر، از زندگی خود به‌طور فزاینده ناراضی و دچار نوعی بی‌هویتی و افسردگی هستند. این پژوهش مبنای کتاب او، «The Feminine Mystique» (آیین زنانه) بود که در ۱۹۶۳م منتشر شد و به یکی از محرک‌های اصلی موج دوم فمینیسم در آمریکا تبدیل شد.<ref>[https://www.britannica.com/women/article-9035419 ''Betty Friedan'', in ''300 Women Who Changed the World''. Encyclopædia Britannica, Retrieved February 2, 2010.]</ref>


وی درنهایت مجموع مقالات خود را به شکل کتابی در می آورد و روانه بازار می‌کند.<ref>[https://fa.eferrit.com/%D8%A8%D8%AA%DB%8C-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86/ بتی فریدان]</ref>
== دیدگاه‌های {{درشت|بتی فریدان}} ==
=== دیدگاه دربارهٔ همجنس‌گرایی ===
فریدان در نوشته‌های خود آشکارا بیان کرده که با مسئله [[همجنس‌گرایی]] دشواری داشته و به‌صراحت تأکید می‌کرد جنبش زنان نباید با جنبش همجنس‌گرایان پیوند بخورد. با این حال، به باور تحلیلگرانی مانند جودیت استیسی، فریدان در نهایت شکل‌های نامتعارف زندگی را پذیرفت و معتقد بود که الگوهای سنتی مردانۀ غربی باید جای خود را به الگوهایی انعطاف‌پذیرتر، حساس‌تر و مبتنی بر روابط بین‌فردی بدهند. این دیدگاه هرچند به‌طور مستقیم از همجنس‌گرایی دفاع نمی‌کرد، اما در عمل فضایی را برای به رسمیت‌شناختن شیوه‌های زندگی متفاوت از جمله همجنس‌گرایی گشود.<ref>Stacey, Judith. 1983. "the new conservative feminism." feminism studies 9, no. 3, fall.</ref>


بتی فریدان بعد از بیست و پنج سال نظریه پیرامون تشابه [[زنان]] به [[مردان]] و تشویق زنان به کار بیرون از خانه، می گوید:« من در اینجا نخستین زنی بودم که مدیر شدم. همه چیز خود را وقف کار کردم. در ابتدا هیجان‌انگیز بود که به جایی رسیده باشی که پیش از این هرگز زنی در آن نبوده. حالا چیزی جز یک شغل نیست. اما از همه چیز بدتر این تنهایی آزاردهنده است. تحمل‌ناپذیر است که هر شب تنها به این آپارتمان برگردم. دوست داشتم خانه‌ای یا شاید باغی داشتم. شاید باید بچه‌دار شوم حتی اگر پدری نداشته باشد. در آن صورت دست کم خانواده‌ای دارم. بایستی راه بهتری هم برای زندگی وجود داشته باشد. زنی تنها...» <ref>[https://www.gisoom.com/book/11308140 رزماری، «نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریه های فمنیستی»، 1396ش]</ref>
=== دیدگاه دربارهٔ سقط جنین ===
بتی فریدان از حق انتخاب زنان در زمینه [[سقط جنین]] دفاع می‌کرد و با تأسیس انجمن ملی لغو قوانین سقط جنین که پس از قانونی‌شدن سقط جنین در ۱۹۷۳م به لیگ اقدام برای حقوق سقط جنین، تغییر نام داد، گامی مؤثر در این مسیر برداشت. او این اقدام را در دورانی انجام داد که حتی سازمان‌هایی مانند والدشدن برنامه‌ریزی‌شده، آشکارا از سقط جنین حمایت نمی‌کردند. این موضع‌گیری موجب شد فریدان بارها تهدید به [[مرگ]] شود و برخی از سخنرانی‌های برنامه‌ریزی‌شدۀ او در دانشگاه‌ها لغو شد.<ref>[https://web.archive.org/web/20210224152153/http://gos.sbc.edu/f/friedan.html "Gifts of Speech – Betty Friedan". ''gos.sbc.edu''. Archived from the original on February 24, 2021. Retrieved June 17, 2009.]</ref>


== دیدگاه‌ ==
=== دیدگاه دربارهٔ هویت‌یابی زنان ===
فریدان باور داشت تصور رضایت زنان تنها در نقش‌های سنتی [[همسری]] و [[مادری]]، به‌ویژه در میان زنان خانه‌دار طبقهٔ متوسط سفیدپوست شهری، به احساس پوچی و درماندگی منجر شده است. به نظر او، راه درمان این وضعیت، [[اشتغال زنان]] در بیرون از خانه است.<ref>Fridan, Betty. 1974. The Feminine Mystique. new york: dell.</ref>


=== همجنسگرایی ===
=== دیدگاه دربارهٔ بازنگری در فمینیسم ===
او در نوشته‌های خود اشاره کرده‌است که در زمان کودکی با همجنس‌گرایی بسیار مشکل داشت. او معتقد است که جنبش زنان به جنبش همجنسگرایان بی‌ارتباط است.
فریدان در کتاب مرحلۀ دوم به دشواری‌های تلفیق کار خانگی با اشتغال خارج از خانه پرداخت. او اعلام کرد اگر زنان در دهۀ ۱۹۶۰م قربانی آیین زنانه بودند، در دهۀ ۱۹۸۰م به قربانیان آیین فمینیستی تبدیل شده‌اند. در این کتاب، او نگرانی خود را از وضعیت زنانی بیان می‌کند که موفقیت شغلی را بر تشکیل خانواده ترجیح داده‌اند، [[زنان مطلقه]] فقیر و مادران مجرد با آینده‌ای نامعلوم. فریدان در این مرحله، خواستار رها شدن از آیین فمینیستی و به‌رسمیت شناخته‌شدن تفاوت‌های جنسیتی شد، در حالی که پیش‌تر قوانین بی‌طرف جنسیتی را ضامن برابری می‌دانست.<ref>[http://siarchives.si.edu/collections/siris_arc_297417 "(left to right): Billington; Betty Naomi Goldstein Friedan.]</ref>
به گفته‌ی جودیت استیسی، فریدان معتقد بود شیوه های نامتعارف زندگی، یعنی الگوهای غیرسنتی که بر «سیالیت و انعطاف و حساسیت میان‌فردی» تأکید دارند به مرور بر شیوه‌های متعارف یعنی الگوهای سنتی مردانه‌ی غربی که تأکید آنها بر «رهبری سلسله‌مراتبی و به شدن وظیفه‌مند و آمرانه‌ی مبتنی بر عقلانیت ابزاری است» غلبه می‌کنند.<ref>Stacey, Judith. 1983. "the new conservative feminism." feminism studies 9, no. 3, fall.</ref>


=== سقط جنین ===
== نقد دیدگاه {{درشت|بتی فریدان}} ==
او معتقد است زنان باید در سقط جنین آزاد باشند. او جنبش نارال را در زمانی که سازمان والدشدن برنامه‌ریزی شده از سقط جنین طرفداری نمی‌کرد ایجاد کرد. او بارها به خاطر طرفداری از [[سقط جنین]] به مرگ تهدید شد و سخنان او در بسیاری از دانشگاه‌ها لغو گردید.


=== پورنوگرافی ===
=== چالش لیبرالیسم با تفاوت‌های جنسیتی ===
او معتقد است جنبش زنان نباید جلوگیر آزادی بیان در رابطه با تولید فیلمهای پورنوگرافی باشد. او معتقد است که با اینکه او صنعت پورنوگرافی را ضد زن می‌داند ولیکن دلیلی برای ممنوع کردن آن وجود ندارد.
به نظر محققان اگر بپذیریم دیدگاه بتی فریدان صحیح است، آنگاه [[لیبرالیسم]] با نادیده گرفتن تفاوت‌های طبیعی زنان و مردان و اصرار بر قوانین کاملاً بی‌طرف جنسیتی، مسیر نادرستی را انتخاب کرده است. در نتیجه، رسالت [[فمینیست‌ لیبرال|فمینیست‌های لیبرال]]، تدوین چارچوبی برای [[آزادی]] و برابری است که نه برای انسان‌های انتزاعی، بلکه برای زنان و مردان در زندگی واقعی طراحی شده باشد. این وظیفه، به‌دلیل یک تناقض ذاتی، بسیار دشوار است: به گفته روزالیند رزنبرگ، اعطای مزایای ویژه به زنان، آنان را در معرض اتهام کم‌ارزش‌تر بودن قرار می‌دهد، اما انکار کامل تفاوت‌ها نیز رنج‌ها و محرومیت‌های خاص آنان را پنهان می‌کند.<ref>Friedan, Betty. 1985. &#x22;How to Get the Women&#x27;s Movement Moving Again. &#x22; NewYork Times Magazine, November3.</ref>


=== کسب هویت شخصی و برابری با مردان با کار در بیرون از منزل ===
=== نقد مفهوم مطلق‌انگاری آزادی ===
فریدان معتقد بود تصور اینکه [[زنان]] فقط در نقش سنتی همسری و مادری می‌توانند به رضایت خاطر برسند، همه‌ی زنان یا دست‌کم خانه‌دارهای متوسط شهری سفیدپوست را به احساس پوچی و درماندگی دچار کرده‌است. این زنان، محروم از هدفمندی، چنان به گردگیری و برق انداختن اثاثیه‌ی منزل مشغول می‌شوند که گویی وظیفه‌ی مقدسی بر عهده دارند. [[زن]] محصور در خانه انتظار دارد از کارشناسان(یعنی لشکری از متخصصان، پزشکان، ماماها، مشاوران خانواده، روان‌پزشکان و کشیشان) بشنود که [[همسر]] و [[مادر]] بودن شغلی تمام وقت است و مهمترین کاری است که هر زنی می‌تواند انجام دهد؛ اما گاه پیش می‌آید که حتی کارشناسان هم نمی‌توانند او را متقاعد کنند که این کار به اندازه‌ی کافی مهم است. پس کلافه و سرخورده به امید چاشنیی که زندگی را تحمل‌پذیر می‌سازد و به سکس روی می‌آورد. درمان فریدان برای اعتیادی که زنان خانه‌دار به همسری و مادری دارند را کار کردن بیرون از خانه می‌داند.<ref>Fridan, Betty. 1974. The Feminine Mystique. new york: dell.</ref>
در نقد مفهوم آزادی از دیدگاه فریدان، برخی محققان اشاره می‌کنند که در منظومهٔ فکری او، آزادی به‌مثابهٔ ارزشی مطلق تلقی می‌شود. در حالی که از منظر ارزش‌شناسی دینی، آزادی انسان هرچند ذاتی است، اما مطلق نیست و محدود به حقوق دیگران، ارزش‌های اخلاقی و قواعد دینی است. در این چارچوب، رعایت این محدودیت‌ها نه تنها سلب آزادی نیست، بلکه مسیر دستیابی به سعادت واقعی را هموار می‌سازد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269873/%d8%b3%d8%b1%d9%85%d9%82%d8%a7%d9%84%d9%87-%da%a9%d9%86%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%b3%db%8c%d9%88%d9%86-%d8%b1%d9%81%d8%b9-%da%a9%d9%84%db%8c%d9%87-%d8%a7%d8%b4%da%a9%d8%a7%d9%84-%d8%b8%d9%84%d9%85-%d8%b9%d9%84%db%8c%d9%87-%d8%b2%d9%86%d8%a7%d9%86-%db%8c%da%a9-%d8%b6%d8%b1%d9%88%d8%b1%d8%aa سویزی، «کنوانسیون رفع کلیه اشکال ظلم علیه زنان، یک ضرورت»، 1385ش، ص 10-15.]</ref>


=== دیدگاه بتی فریدان در کتاب مرحله‌ی دوم ===
=== تأثیر فردگرایی بر نهاد خانواده ===
یکی از پیامدهای فردگرایی لیبرال فمینیستی در اندیشه فریدان، تضعیف نهاد خانواده ارزیابی شده است. در این نگاه، [[اصالت فرد]] و خواسته‌های شخصی تا حدی اهمیت می‌یابد که حتی نهاد خانواده نمی‌تواند محدودیتی برای آن ایجاد کند. این رویکرد به ارائه الگوهای جدیدی از زندگی خانوادگی انجامیده که بیشتر بر قرارداد و منفعت استوارند تا بر عاطفه و [[مسئولیت‌پذیری]]. به اعتقاد منتقدان، این امر در بلندمدت به فروپاشی کانون خانواده و واگذاری وظایف طبیعی آن به نهادهای خارجی می‌انجامد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269876 فرهمند؛ بختیاری؛ «واگردهای فمینیستی در ازدواج»، 1385ش]</ref>


می‌توان زندگی بتی فریدان را به جهت تغییر کردن نظراتش به دو مرحله تقسیم کرد. وی در کتاب «مرحله دوم<ref>The Second Stage.</ref>» که بیست و پنج سالی بعد از کتاب «آیین زنانه» نوشت، دشواری تلفیق خانه‌داری با کار بیرون از خانه را مورد توجه قرار داد. به گفته ی او اگر [[زنان]] در دهه 1960 قربانی آیین زنانه بودند در دهه‌ی 1980 به قربانیان ''آیین فمینیستی'' بدل شده‌اند.
== آثار ==
آثار بتی فریدان به‌طور عموم حول محور نقد نقش سنتی زنان، ضرورت استقلال اقتصادی و دستیابی به برابری حقوقی و اجتماعی متمرکز است. دو اثر مهم او عبارتند از:
# آیین زنانه (The Feminine Mystique) (۱۹۶۳م) که به بررسی نارضایتی پنهان زنان خانه‌دار طبقه متوسط می‌پردازد و نقطه آغاز جنبش فمینیستی موج دوم در آمریکا تلقی می‌شود.
# مرحلهٔ دوم (The Second Stage) (۱۹۸۱م) که در آن فریدان با نگاهی انتقادی به [[جنبش فمینیستی]]، بر ضرورت هماهنگی بین کار و خانواده تأکید می‌کند.<ref>[https://archive.org/details/forrecord00dale/page/7 Spender, Dale (1985). ''For the Record: The Making and Meaning of Feminist Knowledge''.]</ref>


در این کتاب، فریدان نگرانی خود را از آینده‌ی زنانی نشان می‌دهد که موفقیت شغلی را بر تشکیل [[خانواده]] ترجیح داده‌اند و اکنون سرگشته و ناامیدند؛ [[زنان]] مطلقه‌ای که موقعیت شغلی مناسبی ندارند و دچار فقر هستند، مادران مجردی که آینده‌ی سختی در انتظار آنان است، زنانی که کار بیرون از خانه برای آنان به ضرورت تبدیل شده است و ناچار می بایست وظایف همسری و مادری را نیز انجام دهند.
== افتخارات ==
بتی فریدان در طول حیات خود افتخارات متعددی دریافت کرد که از جملهٔ آنها می‌توان به دریافت دکترای افتخاری ادبیات انسانی از کالج اسمیت (۱۹۷۵م)<ref>[https://books.google.com/books?id=nUqo-_9mZ7sC&q=friedan+%22honorary+doctorate+of+humane+letters%22+smith&pg=PA226 Felder, Deborah G.; Rosen, Diana (2017). ''Fifty Jewish Women Who Changed The World''.]</ref> و دکترای افتخاری ادبیات از دانشگاه کلمبیا (۱۹۹۴م) اشاره کرد.<ref>[https://web.archive.org/web/20211031210222/http://www.columbia.edu/cu/record/archives/vol19/vol19_iss30/record1930.23 "Columbia University Record – Texts of Citations for Honorary Degree Recipients.]</ref> وی عنوان انسان‌گرای سال را از انجمن انسان‌گرای آمریکا در ۱۹۷۵م کسب کرد و جایزهٔ مورت وایزینگر انجمن نویسندگان و روزنامه‌نگاران آمریکا در ۱۹۷۹م به او اهدا شد. فریدان در ۱۹۸۹م جایزهٔ رهبری النور روزولت را دریافت کرد و در ۱۹۹۳م به تالار مشاهیر ملی زنان ایالات متحده راه یافت.<ref>[https://web.archive.org/web/20130113072952/http://www.greatwomen.org/women-of-the-hall/search-the-hall/details/2/61-Friedan "Home – National Women's Hall of Fame". ''National Women's Hall of Fame''..]</ref> همچنین در ۲۰۱۴م مجلهٔ گلامور نام او را در فهرست ۷۵ زن مهم ۷۵ سال گذشته قرار داد.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304114527/http://www.glamour.com/inspired/2014/02/the-most-inspiring-female-celebrities-entrepreneurs-and-political-figures/28 "The Most Inspiring Female Celebrities, Entrepreneurs, and Political FiguresMarch 4, 2016. Retrieved April 15, 2015.]</ref>


او معتقد است [[زنان]] در مرحله‌ی دوم جنبش خود باید علاوه بر کنارگذاشتن سیاست جنسی، خود را شر «آیین فمینیستی» نیز برهانند.
== پانویس ==
 
{{پانویس}}
از بسیاری جنبه ها تفاوت میان بتی فریدان در ''آیین زنانه'' و بتی فریدان در ''مرحله‌ی دوم'' همان تفاوتی است که لیبرال‌های کلاسیک را از لیبرال‌های رفاه‌جو جدا می کند.
{{پانویس پیش‌نویس}}
 
''آیین زنانه'' [[زنان]] را تشویق می کرد مثل مردان شوند اما ''مرحله‌ی دوم'' جامعه را ترغیب می کرد تفاوت میان جنس ها را به رسمیت بشناسد تا روزی که زنان و [[مردان]] به موجوداتی دوجنسیتی بدل شوند.
فریدان که در دهه 1960 عقیده داشت قوانینی فارغ از [[جنسیت]] بیش از همه می‌توانند برابری میان جنس‌ها را تضمین کنند در دهه‌ی1980 آشکارا از قوانینی حمایت کرد که جهت‌گیری جنسیتی داشتند.
 
== نقد دیدگاه‌ ==
اگر حق با بتی فریدان باشد، لیبرالیسم در انکار تفاوت‌های میان [[زنان]] و [[مردان]] و پافشاری بر قوانین فارغ از [[جنسیت]] و یا سیاست‌های کور جنسیتی راه خطایی در پیش گرفته‌است. بنابراین وظیفه لیبرال فمینیست‌ها تعیین چارچوب آزادی و برابری اما نه برای افرادی انتزاعی بلکه برای مردان و زنان واقعی است. این وظیفه‌ای دشوار و مخاطره‌آمیز است؛ زیرا به قول روزالیند رزنبرگ «اگر به گروه زنان مزایای ویژه‌ای تعلق گیرد این گروه را در مظان این اتهام قرار داده‌ایم که از گروه های دیگر کم ارزش تر است. اما اگر هم تمامی تفاوت‌ها را انکار کنیم، چنانکه جنبش زنان غالبا این کار را کرده‌است، توجه را از محرومیت‌هایی که زنان از آن رنج می برند منحرف می‌سازیم.»
 
آیا واقعا راهی وجود دارد که با [[زنان]] متفاوت اما برابر رفتار شود بدون آن که به دام تلقی مخرب دیگری از مفهوم «جدا اما برابر بیفتیم که تا اوایل دهه ۱۹۶۰ مشخصه مناسبات رسمی نژادی در آمریکا بود؟ آیا لیبرال فمینیست‌‌ها باید به منزله نخستین گام در مسیر تحقق برابری واقعی به دنبال حذف تفاوت‌ها باشند؟ و در آن صورت آیا زنان باید برای برابری با [[مردان]] مثل مردان شوند؟ یا مردان باید برای برابری با زنان مثل زنان شوند؟ یا آنکه [[مرد]] و [[زن]] هر دو باید دو [[جنسیتی]] شوند به صورتی که هر فرد ترکیبی از خصوصیات مثبت مردانه و زنانه باشد تا همه افراد با هم برابر شوند؟
 
فریدان هیچ یک از این پرسش ها را طرح نکرد و به آنها توجهی نشان نداد. اما او نخستین لیبرال فمینیستی نیست که جذب انسان‌مداری سنتی شده‌است. آنچه [[مری ولستون کرافت]] و [[هریت تیلور میل]] و [[جان استوارت میل]]، هر یک به شیوه خاص خود، برای [[زنان]] طلب می کردند شخصیت فردی و مشارکت تام و تمام در جامعه بشری بود.
 
فریدان در مقاله‌ای در باب راه اندازی دوباره‌ی جنبش زنان، [[زنان]] را تشویق می‌کرد که برای نجات سنت دموکراسی و چرخش توان ملت به سوی منافع زندگی از «موضوعات خاص زنان» درگذرند.<ref>Friedan, Betty. 1985. &quot;How to Get the Women&#039;s Movement Moving Again.&quot; NewYork Times Magazine, November3.</ref> اما آیا فمینیسم می‌تواند از موضوعات زنان درگذرد و همچنان فمینیسم باقی بماند؟!
=== نقد آزادی از دیدگاه فریدان ===
طبق دیدگاه لیبرالی فریدان، آزادی یک ارزش مطلق بوده و آن را به عنوان یک اصل مطلق ارزشی اشاعه داده و همگان را به مطلق‌انگاری این اصل دعوت می‎‌کند؛<ref>[https://www.gisoom.com/book/11116852 حسینی زاده، «جنسیت و تربیت از منظر اسلام و فمینیسم لیبرال»، 1394ش]</ref> در‎حالی‎که، با اینکه انسان به لحاظ تکوینی آزاد و مختار آفریده شده است؛ اما این بدان معنی نیست که در همه امور آزاد بوده و بتواند به دلخواه خود رفتار کند. بلکه علاوه بر حقوق دیگران، ارزش‌‎های اخلاقی و ضوابط دینی یعنی حقوق خداوند و حقوق خود نیز جزو قیدهای آزادی به شمار می‎‌روند. از طرفی در مبانی ارزش‌‎شناسی دینی ارزش‎‌ها امری واقعی بوده و مبتنی بر واقعیات می‎‌باشند؛ لذا فرد با رعایت آن‎ها در مسیر سعادت واقعی قرار می‎‌گیرد. پس نمی‎‌توان قائل به آزادی بدون قید و شرط شد؛ زیرا تاثیر هر عملی بر شخصیت و سعادت افراد فارغ از [[جنسیت]] آن‎ها، در حوزه ارزش‎‌شناسی دینی تاثیری واقعی می‌‎باشد. <ref>[https://fidibo.com/book/114402  کینگدام؛ تانگ، جیمز، «فمینیسم و دانش های  فمینیستی ترجمه، تحلیل و نقد مجموعه مقالات دایرةالمعارف روتلیج»، 1382ش]
</ref>
=== فروپاشیدن خانواده پیامد دیدگاه فردگرایی لیبرال فمینیستی بتی فریدان ===
در نگاه لیبرال فمینیسم بتی فریدان، اصالت فرد شامل اصالت حقوق، خواسته‌ها، غرایز و عقاید فرد است و از آن درجه از اهمیت برخوردار است که هیچ قانونی قدرت سلب مشروعیت و یا ایجاد محدودیت آن را ندارد. بها دادن به هر آنچه فرد می‌خواهد، آغاز تفرّد بی پایانی است که به تفرعن بی پایان تری می‌انجامد، تا آنجا که حتی نهاد محبوب و مقدّسی همچون [[خانواده]]، که در طول تاریخ مورد احترام فرهنگ‌های گوناگون بشری بوده‌است، نمی‌تواند و یا نباید مانع و یا محدودکننده خواسته‌های شخصی افراد باشد. از این رو، اگر تأمین خواسته فرد منجر به تخریب خانواده شود، باز هم این انتخاب و هنجارسازی از سوی جامعه و قانون ترجیح دارد. بنابراین، می بینیم که در همین موضوع خانواده، چگونه برای دست رسی آسان فرد به انواع خواسته‌ها، الگوهای جدیدی از خانواده، که بیشتر به خوابگاه شبیه هستند تا خانواده، ارائه می‌شوند. گاه ماجرا از این هم غم انگیزتر می‌شود; به گونه‌ای که وظایف خانوادگی که بر محور «عاطفه و مسئولیت» استوارند، به مؤسساتی که بر اساس «قرارداد و منفعت» تأسیس شده‌اند واگذار می‌گردند تا یک حلقه مادی در «سلسله اشتغال» و یک حلقه غیرمادی در «سلسله فرهنگ» برای تأمین خواسته‌های نظام سرمایه‌داری پدید آید، آن هم با توجه به تأثیر منفی واگذاری مسئولیت‌های خانوادگی به دیگر نهادها و بَدیل پذیر دانستن شئون خانواده و [[مادری]]. <ref>[https://www.namayenarjes.com/paper/7153 سویزی، «کنوانسیون رفع کلیه اشکال ظلم علیه زنان، یک ضرورت»، 1385ش ]</ref>  <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269876 فرهمند؛ بختیاری؛ «واگردهای فمینیستی در ازدواج»، 1385ش]</ref>
=== فشار مضاعف بر زنان ===
وقتی بتی فریدان برای کسب [[هویت زنان]]، راهکار خروج از منزل و مشغول شدن آنها به شغل‌های بیرون از منزل را ملاک قرار می‌دهد، زنان در اجتماع یا با مشاغلی روبرو می‌‎شوند که با [[جنسیت]] آن‎ها سازگاری ندارد و یا با عدم جمع بین کارهای منزل و کار بیرون از منزل، روبرو می‌شوند، که این امر باعث فشارهای مضاعف به خصوص بر روح و روان زنان و دختران می‎‌گردد. <ref>[https://www.gisoom.com/book/1474612 هاجری، «فمینیسم جهانی و چالش های پیش رو »، 1386ش]</ref>
 
== آثار بتی فریدان ==
 
• The Feminine Mystique (۱۹۶۳) آیین زنانه
 
• It Changed My Life (۱۹۷۶)
 
• The Second Stage (۱۹۸۱) مرحله‌ی دوم
 
• The Fountain of Age (۱۹۹۳)
 
• Beyond Gender (۱۹۹۷)


• Life So Far (۲۰۰۰)
== منابع ==


== جستارهای وابسته ==
* تانگ، رزماری، «نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی»، ترجمۀ منیژه نجم عراقی، تهران، نی، ۱۳۸۷ش.
* [[جان استوارت میل]]
* حسینی‌زاده، سیدعلی، جنسیت و تربیت از منظر اسلام و فمینیسم لیبرال، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۳ش.
* [[هریت تیلور میل]]
* زیبایی‌نژاد، محمدرضا، «ملاحظات بر مقاله فمینیسم از سوزان جیمز» در مجموعه مقالات فمینیسم و دانش‌های فمینیستی، ترجمۀ عباس یزدانی، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، ۱۳۸۸ش
* [[مری ولستون کرافت]]
* سوئیزی، مهری، «کنوانسیون رفع کلیه اشکال ظلم علیه زنان، یک ضرورت»، فصلنامۀ کتاب زنان، شمارۀ ۳۱،  ۱۳۸۵ش.
== پانویس ==
* فرهمند، مریم و بختیاری، آمنه، «واگردهای فمینیستی در ازدواج»، فصلنامۀ کتاب زنان، شمارۀ ۳۱،  ۱۳۸۵ش.
{{پانویس}}
* «نگاهی به زندگی و مرگ بتی فریدان، مدافع حقوق زنان در غرب»، وب‌سایت مجلۀ ویستا، تاریخ بازدید: ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ش.
==منابع==
{{آغاز چپ‌چین}}
*تانگ، رزماری، «نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریه های فمینیستی»، مترجم: منیژه نجم عراقی،نشر نی، تهران، 1387ش 
* ''Betty Friedan'', in ''300 Women Who Changed the World''. Encyclopædia Britannica, Retrieved February 2, 2010.
*حسینی زاده، سیدعلی، «جنسیت و تربیت از منظر اسلام و فمینیسم لیبرال»، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ اول‌، قم، 1393ش
* "(left to right): Billington; Betty Naomi Goldstein Friedan (1921–2006); Barbara Ireton (1932–1998); and Marguerite Rawalt (1895–1989)". ''Smithsonian Institution Archives''. Smithsonian Institution. Retrieved July 11, 2013.
*زیبایی نژاد، محمدرضا، «ملاحظات بر مقاله فمینیسم از سوزان جیمز»، مترجم: عباس یزدانی، در: مجموعه مقالات فمینیسم و دانش‌های فمینیستی، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، چاپ دوم،قم، 1388ش
* "Columbia University Record – Texts of Citations for Honorary Degree Recipients". ''columbia.edu''. Vol. 19 No. 30. May 27, 1994. Archived from the original on October 31, 2021. Retrieved February 3, 2022.
*مهرى سوئیزى، «کنوانسیون رفع کلیه اشکال ظلم علیه زنان، یک ضرورت»، فصلنامه کتاب زنان، ش 31، بهار 1385ش
* Felder, Deborah G. ; Rosen, Diana (2017). ''Fifty Jewish Women Who Changed The World''. Citadel Press. ISBN <bdi>978-0806526560</bdi> – via Google Books.
* فرهمند، مریم، بختیاری، آمنه، «واگردهاى فمینیستى در ازدواج»، فصلنامه کتاب زنان، ش 31، بهار 1385ش
* Henderson, Margaret (ژوئیه ۲۰۰۷). "Betty Friedan 1921–2006". ''Australian Feminist Studies''.
*هاجری، عبدالرسول، «فمينيسم جهانى و چالش‌هاى پيش رو»، بوستان کتاب، چاپ اول، قم، 1393ش
* "Home – National Women's Hall of Fame". ''National Women's Hall of Fame''. Archived from the original on January 13, 2013.
*«Betty_Friedan»، در ویکی پدیای انگلیسی، بازدید 26 بهمن 1401ش
* Spender, Dale (1985). ''For the Record: The Making and Meaning of Feminist Knowledge''. London: Women's Press.
* «بتی فریدان»، در ویکی پدیا، بازدید 25 بهمن 1401ش
* "The Most Inspiring Female Celebrities, Entrepreneurs, and Political Figures". ''Glamour''. February 7, 2014. Archived from the original on March 4, 2016. Retrieved April 15, 2015.
*«نگاهی به زندگی و مرگ بتی فریدان، مدافع حقوق زنان در غرب»، درمجله ویستا، بازدید 26 بهمن 1401ش
* Yenor, Scott (۱۲ اکتبر ۲۰۱۸). "Betty Friedan and the Birth of Modern Feminism". ''The Heritage Foundation''. Archived from the original on December 8, 2019. Retrieved September 24, 2024.
{{پایان چپ‌چین}}

نسخهٔ کنونی تا ۱۲ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۲۲

بتی فریدان؛ نویسنده، فعال اجتماعی، فمینیست و از پایه‌گذاران موج دوم جنبش زنان در آمریکا.

بتی فریدان، از پایه‌گذاران موج دوم فمینیسم در آمریکا، با نوشتن کتاب آیین زنانه به نقد نقش سنتی زنان خانه‌دار و ضرورت استقلال اقتصادی آنان پرداخت. او اشتغال خارج از خانه را راهکار اصلی هویت‌یابی زنان می‌دانست، اما بعد از چند سال در کتاب مرحلهٔ‌ دوم با نگاهی انتقادی، بر ضرورت توازن بین کار و خانواده تأکید کرد. منتقدان، فردگرایی افراطی در اندیشهٔ او را عاملی برای تضعیف نهاد خانواده و ایجاد فشار مضاعف بر زنان ارزیابی کرده‌اند. همچنین، تأکید صرف بر قوانین بی‌طرف جنسیتی از سوی او با چالش نادیده‌گرفتن تفاوت‌های واقعی مواجه شده است.

زندگی‌نامه

بتی فریدان با نام بتی نائومی گلدستین در ۱۹۲۱م در ایلینوی در یک خانوادهٔ یهودی با تبار روسی و مجارستانی متولد شد. مادرش، میریام هورویتز، پیش از ازدواج روزنامه‌نگار بود و پس از تشکیل خانواده شغل خود را ترک کرد، اقدامی که همواره از آن ابراز نارضایتی می‌کرد. این تجربه نخستین تأثیرات را بر نگرش فریدان نسبت به نقش‌های جنسیتی باقی گذاشت.[۱]

او در جوانی در حلقه‌های روشنفکری مارکسیستی و یهودی فعال بود و نسبت به بی‌عدالتی‌های اجتماعی حساسیت داشت. فریدان در ۱۹۳۸م وارد کالج اسمیت و در ۱۹۴۲م با مدرک روان‌شناسی فارغ‌التحصیل شد. وی برای یک سال در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی به تحصیل در مقطع فوق‌لیسانس پرداخت، اما آن را ناتمام گذاشت.[۲]

فریدان در ۱۹۴۷م با کارل فریدان، یک مدیر تبلیغاتی، ازدواج کرد و دارای سه فرزند شد. او در این دوران به‌عنوان روزنامه‌نگار آزاد برای نشریات کارگری و زنانه فعالیت می‌کرد. تجربهٔ شخصی او از زندگی در حومهٔ شهر به‌عنوان یک زن خانه‌دار تحصیل‌کرده، همراه با تعارضات زندگی خانوادگی و شغلی، بذرهای اصلی اندیشه‌های بعدی او را کاشت. این زوج در ۱۹۶۹م از یکدیگر جدا شدند.[۳]

تحول فکری فریدان زمانی رقم خورد که در ۱۹۵۷م به‌مناسبت گردهمایی همکلاسی‌های سابق خود در کالج اسمیت، اقدام به انجام یک نظرسنجی کرد که نگاه او را تغییر داد. نتایج نشان می‌داد که بسیاری از این زنان تحصیل‌کرده، علی‌رغم زندگی مرفه در حومهٔ شهر، از زندگی خود به‌طور فزاینده ناراضی و دچار نوعی بی‌هویتی و افسردگی هستند. این پژوهش مبنای کتاب او، «The Feminine Mystique» (آیین زنانه) بود که در ۱۹۶۳م منتشر شد و به یکی از محرک‌های اصلی موج دوم فمینیسم در آمریکا تبدیل شد.[۴]

دیدگاه‌های بتی فریدان

دیدگاه دربارهٔ همجنس‌گرایی

فریدان در نوشته‌های خود آشکارا بیان کرده که با مسئله همجنس‌گرایی دشواری داشته و به‌صراحت تأکید می‌کرد جنبش زنان نباید با جنبش همجنس‌گرایان پیوند بخورد. با این حال، به باور تحلیلگرانی مانند جودیت استیسی، فریدان در نهایت شکل‌های نامتعارف زندگی را پذیرفت و معتقد بود که الگوهای سنتی مردانۀ غربی باید جای خود را به الگوهایی انعطاف‌پذیرتر، حساس‌تر و مبتنی بر روابط بین‌فردی بدهند. این دیدگاه هرچند به‌طور مستقیم از همجنس‌گرایی دفاع نمی‌کرد، اما در عمل فضایی را برای به رسمیت‌شناختن شیوه‌های زندگی متفاوت از جمله همجنس‌گرایی گشود.[۵]

دیدگاه دربارهٔ سقط جنین

بتی فریدان از حق انتخاب زنان در زمینه سقط جنین دفاع می‌کرد و با تأسیس انجمن ملی لغو قوانین سقط جنین که پس از قانونی‌شدن سقط جنین در ۱۹۷۳م به لیگ اقدام برای حقوق سقط جنین، تغییر نام داد، گامی مؤثر در این مسیر برداشت. او این اقدام را در دورانی انجام داد که حتی سازمان‌هایی مانند والدشدن برنامه‌ریزی‌شده، آشکارا از سقط جنین حمایت نمی‌کردند. این موضع‌گیری موجب شد فریدان بارها تهدید به مرگ شود و برخی از سخنرانی‌های برنامه‌ریزی‌شدۀ او در دانشگاه‌ها لغو شد.[۶]

دیدگاه دربارهٔ هویت‌یابی زنان

فریدان باور داشت تصور رضایت زنان تنها در نقش‌های سنتی همسری و مادری، به‌ویژه در میان زنان خانه‌دار طبقهٔ متوسط سفیدپوست شهری، به احساس پوچی و درماندگی منجر شده است. به نظر او، راه درمان این وضعیت، اشتغال زنان در بیرون از خانه است.[۷]

دیدگاه دربارهٔ بازنگری در فمینیسم

فریدان در کتاب مرحلۀ دوم به دشواری‌های تلفیق کار خانگی با اشتغال خارج از خانه پرداخت. او اعلام کرد اگر زنان در دهۀ ۱۹۶۰م قربانی آیین زنانه بودند، در دهۀ ۱۹۸۰م به قربانیان آیین فمینیستی تبدیل شده‌اند. در این کتاب، او نگرانی خود را از وضعیت زنانی بیان می‌کند که موفقیت شغلی را بر تشکیل خانواده ترجیح داده‌اند، زنان مطلقه فقیر و مادران مجرد با آینده‌ای نامعلوم. فریدان در این مرحله، خواستار رها شدن از آیین فمینیستی و به‌رسمیت شناخته‌شدن تفاوت‌های جنسیتی شد، در حالی که پیش‌تر قوانین بی‌طرف جنسیتی را ضامن برابری می‌دانست.[۸]

نقد دیدگاه بتی فریدان

چالش لیبرالیسم با تفاوت‌های جنسیتی

به نظر محققان اگر بپذیریم دیدگاه بتی فریدان صحیح است، آنگاه لیبرالیسم با نادیده گرفتن تفاوت‌های طبیعی زنان و مردان و اصرار بر قوانین کاملاً بی‌طرف جنسیتی، مسیر نادرستی را انتخاب کرده است. در نتیجه، رسالت فمینیست‌های لیبرال، تدوین چارچوبی برای آزادی و برابری است که نه برای انسان‌های انتزاعی، بلکه برای زنان و مردان در زندگی واقعی طراحی شده باشد. این وظیفه، به‌دلیل یک تناقض ذاتی، بسیار دشوار است: به گفته روزالیند رزنبرگ، اعطای مزایای ویژه به زنان، آنان را در معرض اتهام کم‌ارزش‌تر بودن قرار می‌دهد، اما انکار کامل تفاوت‌ها نیز رنج‌ها و محرومیت‌های خاص آنان را پنهان می‌کند.[۹]

نقد مفهوم مطلق‌انگاری آزادی

در نقد مفهوم آزادی از دیدگاه فریدان، برخی محققان اشاره می‌کنند که در منظومهٔ فکری او، آزادی به‌مثابهٔ ارزشی مطلق تلقی می‌شود. در حالی که از منظر ارزش‌شناسی دینی، آزادی انسان هرچند ذاتی است، اما مطلق نیست و محدود به حقوق دیگران، ارزش‌های اخلاقی و قواعد دینی است. در این چارچوب، رعایت این محدودیت‌ها نه تنها سلب آزادی نیست، بلکه مسیر دستیابی به سعادت واقعی را هموار می‌سازد.[۱۰]

تأثیر فردگرایی بر نهاد خانواده

یکی از پیامدهای فردگرایی لیبرال فمینیستی در اندیشه فریدان، تضعیف نهاد خانواده ارزیابی شده است. در این نگاه، اصالت فرد و خواسته‌های شخصی تا حدی اهمیت می‌یابد که حتی نهاد خانواده نمی‌تواند محدودیتی برای آن ایجاد کند. این رویکرد به ارائه الگوهای جدیدی از زندگی خانوادگی انجامیده که بیشتر بر قرارداد و منفعت استوارند تا بر عاطفه و مسئولیت‌پذیری. به اعتقاد منتقدان، این امر در بلندمدت به فروپاشی کانون خانواده و واگذاری وظایف طبیعی آن به نهادهای خارجی می‌انجامد.[۱۱]

آثار

آثار بتی فریدان به‌طور عموم حول محور نقد نقش سنتی زنان، ضرورت استقلال اقتصادی و دستیابی به برابری حقوقی و اجتماعی متمرکز است. دو اثر مهم او عبارتند از:

  1. آیین زنانه (The Feminine Mystique) (۱۹۶۳م) که به بررسی نارضایتی پنهان زنان خانه‌دار طبقه متوسط می‌پردازد و نقطه آغاز جنبش فمینیستی موج دوم در آمریکا تلقی می‌شود.
  2. مرحلهٔ دوم (The Second Stage) (۱۹۸۱م) که در آن فریدان با نگاهی انتقادی به جنبش فمینیستی، بر ضرورت هماهنگی بین کار و خانواده تأکید می‌کند.[۱۲]

افتخارات

بتی فریدان در طول حیات خود افتخارات متعددی دریافت کرد که از جملهٔ آنها می‌توان به دریافت دکترای افتخاری ادبیات انسانی از کالج اسمیت (۱۹۷۵م)[۱۳] و دکترای افتخاری ادبیات از دانشگاه کلمبیا (۱۹۹۴م) اشاره کرد.[۱۴] وی عنوان انسان‌گرای سال را از انجمن انسان‌گرای آمریکا در ۱۹۷۵م کسب کرد و جایزهٔ مورت وایزینگر انجمن نویسندگان و روزنامه‌نگاران آمریکا در ۱۹۷۹م به او اهدا شد. فریدان در ۱۹۸۹م جایزهٔ رهبری النور روزولت را دریافت کرد و در ۱۹۹۳م به تالار مشاهیر ملی زنان ایالات متحده راه یافت.[۱۵] همچنین در ۲۰۱۴م مجلهٔ گلامور نام او را در فهرست ۷۵ زن مهم ۷۵ سال گذشته قرار داد.[۱۶]

پانویس

  1. ↑ Yenor, Scott (October 12, 2018). "Betty Friedan and the Birth of Modern Feminism". The Heritage Foundation. Archived from the original on December 8, 2019. Retrieved September 24, 2024.
  2. ↑ Henderson, Margaret (July 2007). "Betty Friedan 1921–2006". Australian Feminist Studies. 22 (53): 163–166. doi:10.1080/08164640701361725. S2CID 144278497.
  3. ↑ Henderson, Margaret (July 2007). "Betty Friedan 1921–2006". Australian Feminist Studies. 22 (53): 163–166. doi:10.1080/08164640701361725. S2CID 144278497.
  4. ↑ Betty Friedan, in 300 Women Who Changed the World. Encyclopædia Britannica, Retrieved February 2, 2010.
  5. ↑ Stacey, Judith. 1983. "the new conservative feminism." feminism studies 9, no. 3, fall.
  6. ↑ "Gifts of Speech – Betty Friedan". gos.sbc.edu. Archived from the original on February 24, 2021. Retrieved June 17, 2009.
  7. ↑ Fridan, Betty. 1974. The Feminine Mystique. new york: dell.
  8. ↑ "(left to right): Billington; Betty Naomi Goldstein Friedan.
  9. ↑ Friedan, Betty. 1985. "How to Get the Women's Movement Moving Again. " NewYork Times Magazine, November3.
  10. ↑ سویزی، «کنوانسیون رفع کلیه اشکال ظلم علیه زنان، یک ضرورت»، 1385ش، ص 10-15.
  11. ↑ فرهمند؛ بختیاری؛ «واگردهای فمینیستی در ازدواج»، 1385ش
  12. ↑ Spender, Dale (1985). For the Record: The Making and Meaning of Feminist Knowledge.
  13. ↑ Felder, Deborah G.; Rosen, Diana (2017). Fifty Jewish Women Who Changed The World.
  14. ↑ "Columbia University Record – Texts of Citations for Honorary Degree Recipients.
  15. ↑ "Home – National Women's Hall of Fame". National Women's Hall of Fame..
  16. ↑ "The Most Inspiring Female Celebrities, Entrepreneurs, and Political FiguresMarch 4, 2016. Retrieved April 15, 2015.
دیدگاه‌های ارزیابان

منابع

  • تانگ، رزماری، «نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی»، ترجمۀ منیژه نجم عراقی، تهران، نی، ۱۳۸۷ش.
  • حسینی‌زاده، سیدعلی، جنسیت و تربیت از منظر اسلام و فمینیسم لیبرال، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۳ش.
  • زیبایی‌نژاد، محمدرضا، «ملاحظات بر مقاله فمینیسم از سوزان جیمز» در مجموعه مقالات فمینیسم و دانش‌های فمینیستی، ترجمۀ عباس یزدانی، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، ۱۳۸۸ش
  • سوئیزی، مهری، «کنوانسیون رفع کلیه اشکال ظلم علیه زنان، یک ضرورت»، فصلنامۀ کتاب زنان، شمارۀ ۳۱، ۱۳۸۵ش.
  • فرهمند، مریم و بختیاری، آمنه، «واگردهای فمینیستی در ازدواج»، فصلنامۀ کتاب زنان، شمارۀ ۳۱، ۱۳۸۵ش.
  • «نگاهی به زندگی و مرگ بتی فریدان، مدافع حقوق زنان در غرب»، وب‌سایت مجلۀ ویستا، تاریخ بازدید: ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ش.
  • Betty Friedan, in 300 Women Who Changed the World. Encyclopædia Britannica, Retrieved February 2, 2010.
  • "(left to right): Billington; Betty Naomi Goldstein Friedan (1921–2006); Barbara Ireton (1932–1998); and Marguerite Rawalt (1895–1989)". Smithsonian Institution Archives. Smithsonian Institution. Retrieved July 11, 2013.
  • "Columbia University Record – Texts of Citations for Honorary Degree Recipients". columbia.edu. Vol. 19 No. 30. May 27, 1994. Archived from the original on October 31, 2021. Retrieved February 3, 2022.
  • Felder, Deborah G. ; Rosen, Diana (2017). Fifty Jewish Women Who Changed The World. Citadel Press. ISBN 978-0806526560 – via Google Books.
  • Henderson, Margaret (ژوئیه ۲۰۰۷). "Betty Friedan 1921–2006". Australian Feminist Studies.
  • "Home – National Women's Hall of Fame". National Women's Hall of Fame. Archived from the original on January 13, 2013.
  • Spender, Dale (1985). For the Record: The Making and Meaning of Feminist Knowledge. London: Women's Press.
  • "The Most Inspiring Female Celebrities, Entrepreneurs, and Political Figures". Glamour. February 7, 2014. Archived from the original on March 4, 2016. Retrieved April 15, 2015.
  • Yenor, Scott (۱۲ اکتبر ۲۰۱۸). "Betty Friedan and the Birth of Modern Feminism". The Heritage Foundation. Archived from the original on December 8, 2019. Retrieved September 24, 2024.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=پیش‌نویس:بتی_فریدان&oldid=9555»