بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''بتی فریدان؛'''}} نویسنده، فعال اجتماعی، فمینیست و از پایهگذاران موج دوم جنبش زنان در آمریکا. | |||
بتی فریدان، از پایهگذاران موج دوم فمینیسم در | بتی فریدان، از پایهگذاران [[موج دوم فمینیسم]] در [[آمریکا]]، با نوشتن کتاب آیین زنانه به نقد نقش سنتی زنان [[خانهدارd|خانهدار]] و ضرورت استقلال اقتصادی آنان پرداخت. او اشتغال خارج از [[خانه]] را راهکار اصلی هویتیابی زنان میدانست، اما بعد از چند سال در کتاب مرحلهٔ دوم با نگاهی انتقادی، بر ضرورت توازن بین [[کار]] و [[خانواده]] تأکید کرد. منتقدان، فردگرایی افراطی در اندیشهٔ او را عاملی برای تضعیف [[نهاد خانواده]] و ایجاد فشار مضاعف بر زنان ارزیابی کردهاند. همچنین، تأکید صرف بر قوانین بیطرف جنسیتی از سوی او با چالش نادیدهگرفتن تفاوتهای واقعی مواجه شده است. | ||
== زندگینامه == | == زندگینامه == | ||
بتی فریدان با نام بتی نائومی گلدستین در ۱۹۲۱م در ایلینوی در یک | بتی فریدان با نام بتی نائومی گلدستین در ۱۹۲۱م در ایلینوی در یک خانوادهٔ یهودی با تبار روسی و مجارستانی متولد شد. مادرش، میریام هورویتز، پیش از [[ازدواج]] روزنامهنگار بود و پس از تشکیل خانواده شغل خود را ترک کرد، اقدامی که همواره از آن ابراز نارضایتی میکرد. این تجربه نخستین تأثیرات را بر نگرش فریدان نسبت به [[نقش جنسیتی|نقشهای جنسیتی]] باقی گذاشت.<ref>Yenor, Scott (October 12, 2018). "Betty Friedan and the Birth of Modern Feminism". ''The Heritage Foundation''. Archived from the original on December 8, 2019. Retrieved September 24, 2024.</ref> | ||
او در جوانی در حلقههای روشنفکری مارکسیستی و یهودی فعال بود و نسبت به بیعدالتیهای اجتماعی حساسیت داشت. فریدان در ۱۹۳۸م وارد کالج اسمیت و در ۱۹۴۲م با مدرک | او در جوانی در حلقههای روشنفکری مارکسیستی و یهودی فعال بود و نسبت به بیعدالتیهای اجتماعی حساسیت داشت. فریدان در ۱۹۳۸م وارد کالج اسمیت و در ۱۹۴۲م با مدرک روانشناسی فارغالتحصیل شد. وی برای یک سال در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی به تحصیل در مقطع فوقلیسانس پرداخت، اما آن را ناتمام گذاشت.<ref>Henderson, Margaret (July 2007). "Betty Friedan 1921–2006". ''Australian Feminist Studies''. 22 (53): 163–166. doi:10.1080/08164640701361725. S2CID 144278497.</ref> | ||
فریدان در ۱۹۴۷م با کارل فریدان، یک مدیر تبلیغاتی، ازدواج کرد و دارای سه فرزند شد. او در این دوران بهعنوان روزنامهنگار آزاد برای نشریات کارگری و زنانه فعالیت میکرد. | فریدان در ۱۹۴۷م با کارل فریدان، یک مدیر تبلیغاتی، ازدواج کرد و دارای سه فرزند شد. او در این دوران بهعنوان روزنامهنگار آزاد برای نشریات کارگری و زنانه فعالیت میکرد. تجربهٔ شخصی او از زندگی در حومهٔ شهر بهعنوان یک زن خانهدار تحصیلکرده، همراه با تعارضات زندگی خانوادگی و شغلی، بذرهای اصلی اندیشههای بعدی او را کاشت. این زوج در ۱۹۶۹م از یکدیگر جدا شدند.<ref>Henderson, Margaret (July 2007). "Betty Friedan 1921–2006". ''Australian Feminist Studies''. 22 (53): 163–166. doi:10.1080/08164640701361725. S2CID 144278497.</ref> | ||
تحول فکری فریدان زمانی رقم خورد که در ۱۹۵۷م بهمناسبت گردهمایی همکلاسیهای سابق خود در کالج اسمیت، اقدام به انجام یک نظرسنجی کرد که نگاه او را تغییر داد. نتایج نشان میداد که بسیاری از این زنان تحصیلکرده، علیرغم زندگی مرفه در | تحول فکری فریدان زمانی رقم خورد که در ۱۹۵۷م بهمناسبت گردهمایی همکلاسیهای سابق خود در کالج اسمیت، اقدام به انجام یک نظرسنجی کرد که نگاه او را تغییر داد. نتایج نشان میداد که بسیاری از این زنان تحصیلکرده، علیرغم زندگی مرفه در حومهٔ شهر، از زندگی خود بهطور فزاینده ناراضی و دچار نوعی بیهویتی و افسردگی هستند. این پژوهش مبنای کتاب او، «The Feminine Mystique» (آیین زنانه) بود که در ۱۹۶۳م منتشر شد و به یکی از محرکهای اصلی موج دوم فمینیسم در آمریکا تبدیل شد.<ref>[https://www.britannica.com/women/article-9035419 ''Betty Friedan'', in ''300 Women Who Changed the World''. Encyclopædia Britannica, Retrieved February 2, 2010.]</ref> | ||
== | == دیدگاههای {{درشت|بتی فریدان}} == | ||
=== دیدگاه دربارهٔ همجنسگرایی === | |||
فریدان در نوشتههای خود آشکارا بیان کرده که با مسئله [[همجنسگرایی]] دشواری داشته و بهصراحت تأکید میکرد جنبش زنان نباید با جنبش همجنسگرایان پیوند بخورد. با این حال، به باور تحلیلگرانی مانند جودیت استیسی، فریدان در نهایت شکلهای نامتعارف زندگی را پذیرفت و معتقد بود که الگوهای سنتی مردانۀ غربی باید جای خود را به الگوهایی انعطافپذیرتر، حساستر و مبتنی بر روابط بینفردی بدهند. این دیدگاه هرچند بهطور مستقیم از همجنسگرایی دفاع نمیکرد، اما در عمل فضایی را برای به رسمیتشناختن شیوههای زندگی متفاوت از جمله همجنسگرایی گشود.<ref>Stacey, Judith. 1983. "the new conservative feminism." feminism studies 9, no. 3, fall.</ref> | |||
=== دیدگاه | === دیدگاه دربارهٔ سقط جنین === | ||
فریدان در | بتی فریدان از حق انتخاب زنان در زمینه [[سقط جنین]] دفاع میکرد و با تأسیس انجمن ملی لغو قوانین سقط جنین که پس از قانونیشدن سقط جنین در ۱۹۷۳م به لیگ اقدام برای حقوق سقط جنین، تغییر نام داد، گامی مؤثر در این مسیر برداشت. او این اقدام را در دورانی انجام داد که حتی سازمانهایی مانند والدشدن برنامهریزیشده، آشکارا از سقط جنین حمایت نمیکردند. این موضعگیری موجب شد فریدان بارها تهدید به [[مرگ]] شود و برخی از سخنرانیهای برنامهریزیشدۀ او در دانشگاهها لغو شد.<ref>[https://web.archive.org/web/20210224152153/http://gos.sbc.edu/f/friedan.html "Gifts of Speech – Betty Friedan". ''gos.sbc.edu''. Archived from the original on February 24, 2021. Retrieved June 17, 2009.]</ref> | ||
=== دیدگاه | === دیدگاه دربارهٔ هویتیابی زنان === | ||
فریدان | فریدان باور داشت تصور رضایت زنان تنها در نقشهای سنتی [[همسری]] و [[مادری]]، بهویژه در میان زنان خانهدار طبقهٔ متوسط سفیدپوست شهری، به احساس پوچی و درماندگی منجر شده است. به نظر او، راه درمان این وضعیت، [[اشتغال زنان]] در بیرون از خانه است.<ref>Fridan, Betty. 1974. The Feminine Mystique. new york: dell.</ref> | ||
=== دیدگاه دربارهٔ بازنگری در فمینیسم === | |||
فریدان در کتاب مرحلۀ دوم به دشواریهای تلفیق کار خانگی با اشتغال خارج از خانه پرداخت. او اعلام کرد اگر زنان در دهۀ ۱۹۶۰م قربانی آیین زنانه بودند، در دهۀ ۱۹۸۰م به قربانیان آیین فمینیستی تبدیل شدهاند. در این کتاب، او نگرانی خود را از وضعیت زنانی بیان میکند که موفقیت شغلی را بر تشکیل خانواده ترجیح دادهاند، [[زنان مطلقه]] فقیر و مادران مجرد با آیندهای نامعلوم. فریدان در این مرحله، خواستار رها شدن از آیین فمینیستی و بهرسمیت شناختهشدن تفاوتهای جنسیتی شد، در حالی که پیشتر قوانین بیطرف جنسیتی را ضامن برابری میدانست.<ref>[http://siarchives.si.edu/collections/siris_arc_297417 "(left to right): Billington; Betty Naomi Goldstein Friedan.]</ref> | |||
== | == نقد دیدگاه {{درشت|بتی فریدان}} == | ||
=== | === چالش لیبرالیسم با تفاوتهای جنسیتی === | ||
به نظر محققان اگر بپذیریم دیدگاه بتی فریدان صحیح است، آنگاه [[لیبرالیسم]] با نادیده گرفتن تفاوتهای طبیعی زنان و مردان و اصرار بر قوانین کاملاً بیطرف جنسیتی، مسیر نادرستی را انتخاب کرده است. در نتیجه، رسالت [[فمینیست لیبرال|فمینیستهای لیبرال]]، تدوین چارچوبی برای [[آزادی]] و برابری است که نه برای انسانهای انتزاعی، بلکه برای زنان و مردان در زندگی واقعی طراحی شده باشد. این وظیفه، بهدلیل یک تناقض ذاتی، بسیار دشوار است: به گفته روزالیند رزنبرگ، اعطای مزایای ویژه به زنان، آنان را در معرض اتهام کمارزشتر بودن قرار میدهد، اما انکار کامل تفاوتها نیز رنجها و محرومیتهای خاص آنان را پنهان میکند.<ref>Friedan, Betty. 1985. "How to Get the Women's Movement Moving Again. " NewYork Times Magazine, November3.</ref> | |||
=== نقد مفهوم مطلقانگاری آزادی === | |||
در نقد مفهوم آزادی از دیدگاه فریدان، برخی محققان اشاره میکنند که در منظومهٔ فکری او، آزادی بهمثابهٔ ارزشی مطلق تلقی میشود. در حالی که از منظر ارزششناسی دینی، آزادی انسان هرچند ذاتی است، اما مطلق نیست و محدود به حقوق دیگران، ارزشهای اخلاقی و قواعد دینی است. در این چارچوب، رعایت این محدودیتها نه تنها سلب آزادی نیست، بلکه مسیر دستیابی به سعادت واقعی را هموار میسازد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269873/%d8%b3%d8%b1%d9%85%d9%82%d8%a7%d9%84%d9%87-%da%a9%d9%86%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%b3%db%8c%d9%88%d9%86-%d8%b1%d9%81%d8%b9-%da%a9%d9%84%db%8c%d9%87-%d8%a7%d8%b4%da%a9%d8%a7%d9%84-%d8%b8%d9%84%d9%85-%d8%b9%d9%84%db%8c%d9%87-%d8%b2%d9%86%d8%a7%d9%86-%db%8c%da%a9-%d8%b6%d8%b1%d9%88%d8%b1%d8%aa سویزی، «کنوانسیون رفع کلیه اشکال ظلم علیه زنان، یک ضرورت»، 1385ش، ص 10-15.]</ref> | |||
== | === تأثیر فردگرایی بر نهاد خانواده === | ||
یکی از پیامدهای فردگرایی لیبرال فمینیستی در اندیشه فریدان، تضعیف نهاد خانواده ارزیابی شده است. در این نگاه، [[اصالت فرد]] و خواستههای شخصی تا حدی اهمیت مییابد که حتی نهاد خانواده نمیتواند محدودیتی برای آن ایجاد کند. این رویکرد به ارائه الگوهای جدیدی از زندگی خانوادگی انجامیده که بیشتر بر قرارداد و منفعت استوارند تا بر عاطفه و [[مسئولیتپذیری]]. به اعتقاد منتقدان، این امر در بلندمدت به فروپاشی کانون خانواده و واگذاری وظایف طبیعی آن به نهادهای خارجی میانجامد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269876 فرهمند؛ بختیاری؛ «واگردهای فمینیستی در ازدواج»، 1385ش]</ref> | |||
یکی از پیامدهای فردگرایی لیبرال فمینیستی در اندیشه فریدان، تضعیف نهاد خانواده ارزیابی شده است. در این نگاه، اصالت فرد و خواستههای شخصی تا حدی اهمیت مییابد که حتی نهاد خانواده نمیتواند محدودیتی برای آن ایجاد کند. این رویکرد به ارائه الگوهای جدیدی از زندگی خانوادگی انجامیده که بیشتر بر قرارداد و منفعت استوارند تا بر عاطفه و مسئولیتپذیری. به اعتقاد منتقدان، این امر در بلندمدت به فروپاشی کانون خانواده و واگذاری وظایف طبیعی آن به نهادهای خارجی میانجامد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269876 فرهمند؛ بختیاری؛ «واگردهای فمینیستی در ازدواج»، 1385ش | |||
== آثار == | == آثار == | ||
آثار بتی فریدان بهطور عموم حول محور نقد نقش سنتی زنان، ضرورت استقلال اقتصادی و دستیابی به برابری حقوقی و اجتماعی متمرکز است. دو اثر مهم او عبارتند از: | |||
آثار بتی فریدان بهطور عموم حول محور نقد نقش سنتی زنان، ضرورت استقلال اقتصادی و دستیابی به برابری حقوقی و اجتماعی متمرکز است. دو اثر | # آیین زنانه (The Feminine Mystique) (۱۹۶۳م) که به بررسی نارضایتی پنهان زنان خانهدار طبقه متوسط میپردازد و نقطه آغاز جنبش فمینیستی موج دوم در آمریکا تلقی میشود. | ||
# مرحلهٔ دوم (The Second Stage) (۱۹۸۱م) که در آن فریدان با نگاهی انتقادی به [[جنبش فمینیستی]]، بر ضرورت هماهنگی بین کار و خانواده تأکید میکند.<ref>[https://archive.org/details/forrecord00dale/page/7 Spender, Dale (1985). ''For the Record: The Making and Meaning of Feminist Knowledge''.]</ref> | |||
# | |||
# مرحلهٔ دوم (The Second Stage) (۱۹۸۱م) که در آن فریدان با نگاهی انتقادی به جنبش | |||
== افتخارات == | == افتخارات == | ||
بتی فریدان در طول حیات خود افتخارات متعددی دریافت کرد که از | بتی فریدان در طول حیات خود افتخارات متعددی دریافت کرد که از جملهٔ آنها میتوان به دریافت دکترای افتخاری ادبیات انسانی از کالج اسمیت (۱۹۷۵م)<ref>[https://books.google.com/books?id=nUqo-_9mZ7sC&q=friedan+%22honorary+doctorate+of+humane+letters%22+smith&pg=PA226 Felder, Deborah G.; Rosen, Diana (2017). ''Fifty Jewish Women Who Changed The World''.]</ref> و دکترای افتخاری ادبیات از دانشگاه کلمبیا (۱۹۹۴م) اشاره کرد.<ref>[https://web.archive.org/web/20211031210222/http://www.columbia.edu/cu/record/archives/vol19/vol19_iss30/record1930.23 "Columbia University Record – Texts of Citations for Honorary Degree Recipients.]</ref> وی عنوان انسانگرای سال را از انجمن انسانگرای آمریکا در ۱۹۷۵م کسب کرد و جایزهٔ مورت وایزینگر انجمن نویسندگان و روزنامهنگاران آمریکا در ۱۹۷۹م به او اهدا شد. فریدان در ۱۹۸۹م جایزهٔ رهبری النور روزولت را دریافت کرد و در ۱۹۹۳م به تالار مشاهیر ملی زنان ایالات متحده راه یافت.<ref>[https://web.archive.org/web/20130113072952/http://www.greatwomen.org/women-of-the-hall/search-the-hall/details/2/61-Friedan "Home – National Women's Hall of Fame". ''National Women's Hall of Fame''..]</ref> همچنین در ۲۰۱۴م مجلهٔ گلامور نام او را در فهرست ۷۵ زن مهم ۷۵ سال گذشته قرار داد.<ref>[https://web.archive.org/web/20160304114527/http://www.glamour.com/inspired/2014/02/the-most-inspiring-female-celebrities-entrepreneurs-and-political-figures/28 "The Most Inspiring Female Celebrities, Entrepreneurs, and Political FiguresMarch 4, 2016. Retrieved April 15, 2015.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | {{پانویس پیشنویس}} | ||
*تانگ، رزماری، «نقد و نظر: درآمدی جامع بر | |||
* | == منابع == | ||
* | |||
* تانگ، رزماری، «نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریههای فمینیستی»، ترجمۀ منیژه نجم عراقی، تهران، نی، ۱۳۸۷ش. | |||
* | * حسینیزاده، سیدعلی، جنسیت و تربیت از منظر اسلام و فمینیسم لیبرال، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۳ش. | ||
*«نگاهی به زندگی و مرگ بتی فریدان، مدافع حقوق زنان در غرب»، | * زیبایینژاد، محمدرضا، «ملاحظات بر مقاله فمینیسم از سوزان جیمز» در مجموعه مقالات فمینیسم و دانشهای فمینیستی، ترجمۀ عباس یزدانی، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، ۱۳۸۸ش | ||
* سوئیزی، مهری، «کنوانسیون رفع کلیه اشکال ظلم علیه زنان، یک ضرورت»، فصلنامۀ کتاب زنان، شمارۀ ۳۱، ۱۳۸۵ش. | |||
* فرهمند، مریم و بختیاری، آمنه، «واگردهای فمینیستی در ازدواج»، فصلنامۀ کتاب زنان، شمارۀ ۳۱، ۱۳۸۵ش. | |||
* «نگاهی به زندگی و مرگ بتی فریدان، مدافع حقوق زنان در غرب»، وبسایت مجلۀ ویستا، تاریخ بازدید: ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ش. | |||
{{آغاز چپچین}} | {{آغاز چپچین}} | ||
*''Betty Friedan'', in ''300 Women Who Changed the World''. Encyclopædia Britannica, Retrieved February 2, 2010. | * ''Betty Friedan'', in ''300 Women Who Changed the World''. Encyclopædia Britannica, Retrieved February 2, 2010. | ||
*"(left to right): Billington; Betty Naomi Goldstein Friedan (1921–2006); Barbara Ireton (1932–1998); and Marguerite Rawalt (1895–1989)". ''Smithsonian Institution Archives''. Smithsonian Institution. Retrieved July 11, 2013. | * "(left to right): Billington; Betty Naomi Goldstein Friedan (1921–2006); Barbara Ireton (1932–1998); and Marguerite Rawalt (1895–1989)". ''Smithsonian Institution Archives''. Smithsonian Institution. Retrieved July 11, 2013. | ||
*"Columbia University Record – Texts of Citations for Honorary Degree Recipients". ''columbia.edu''. Vol. 19 No. 30. May 27, 1994. Archived from the original on October 31, 2021. Retrieved February 3, 2022. | * "Columbia University Record – Texts of Citations for Honorary Degree Recipients". ''columbia.edu''. Vol. 19 No. 30. May 27, 1994. Archived from the original on October 31, 2021. Retrieved February 3, 2022. | ||
*Felder, Deborah G.; Rosen, Diana (2017). ''Fifty Jewish Women Who Changed The World''. Citadel Press. ISBN <bdi>978-0806526560</bdi> – via Google Books. | * Felder, Deborah G. ; Rosen, Diana (2017). ''Fifty Jewish Women Who Changed The World''. Citadel Press. ISBN <bdi>978-0806526560</bdi> – via Google Books. | ||
*Henderson, Margaret ( | * Henderson, Margaret (ژوئیه ۲۰۰۷). "Betty Friedan 1921–2006". ''Australian Feminist Studies''. | ||
*"Home – National Women's Hall of Fame". ''National Women's Hall of Fame''. Archived from the original on January 13, 2013. | * "Home – National Women's Hall of Fame". ''National Women's Hall of Fame''. Archived from the original on January 13, 2013. | ||
*Spender, Dale (1985). ''For the Record: The Making and Meaning of Feminist Knowledge''. London: Women's Press. | * Spender, Dale (1985). ''For the Record: The Making and Meaning of Feminist Knowledge''. London: Women's Press. | ||
*"The Most Inspiring Female Celebrities, Entrepreneurs, and Political Figures". ''Glamour''. February 7, 2014. Archived from the original on March 4, 2016. Retrieved April 15, 2015. | * "The Most Inspiring Female Celebrities, Entrepreneurs, and Political Figures". ''Glamour''. February 7, 2014. Archived from the original on March 4, 2016. Retrieved April 15, 2015. | ||
*Yenor, Scott ( | * Yenor, Scott (۱۲ اکتبر ۲۰۱۸). "Betty Friedan and the Birth of Modern Feminism". ''The Heritage Foundation''. Archived from the original on December 8, 2019. Retrieved September 24, 2024. | ||
{{پایان چپچین}} | {{پایان چپچین}} | ||
