(۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =موج دوم فمینیسم.jpg
| زیرنویس تصویر    =راهپیمایی رهبران فمینیست در واشنگتن دی سی در حمایت از اصلاحیه حقوق برابر (۱۹۷۸)
| image_alt        =راهپیمایی رهبران فمینیست در واشینگتن دی سی در حمایت از اصلاحیه حقوق برابر
| فایل پادکست      =موج دوم فمینیسم.ogg
| حجم فایلپادکست    =۹/۷۰
| تاریخ پادکست      =۱۷-۲-۱۴۰۵
| زیرنویس عنوان    = نسل دوم فمینیسم با تأکید بر برابری زنان و مردان در عرصه‌های خصوصی و عمومی
| عنوان اصلی        = موج دوم فمینیسم
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        = [[مطالعات جنسیت]]، [[جامعه‌شناسی]]، تاریخ اندیشه اجتماعی
| نوع مفهوم        = جنبش اجتماعی و جریان فکری
| معنای اصطلاحی      = مرحله دوم جنبش فمینیستی، از دهه ۱۹۶۰ تا دهه ۱۹۸۰ میلادی
| حوزه کاربرد      = [[مطالعات زنان]]، نظریه‌های فمینیستی و تحلیل جنبش‌های اجتماعی
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          = [[امواج فمینیسم]]، [[موج اول فمینیسم]]، [[موج سوم فمینیسم]]، [[فمینیسم لیبرال]]، [[فمینیسم رادیکال]]
| اهمیت            = گسترش مطالبات فمینیستی از حقوق قانونی اولیه به نقد ساختارهای فرهنگی و اجتماعی مرتبط با نابرابری جنسیتی
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''موج دوم فمینیسم'''؛ نسل دوم فمینیسم با هدف برابر ساختن زنان و مردان در تمام عرصه‌های خصوصی و عمومی.
'''موج دوم فمینیسم'''؛ نسل دوم فمینیسم با هدف برابر ساختن زنان و مردان در تمام عرصه‌های خصوصی و عمومی.


خط ۷: خط ۳۷:


== زمینه‌های تاریخی و اجتماعی ==
== زمینه‌های تاریخی و اجتماعی ==
[[موج دوم فمینیسم]] در بستر تحولات پس از [[جنگ جهانی دوم]] شکل گرفت. اگرچه [[زنان]] در دوران جنگ به [[بازار کار]] وارد شده بودند، با بازگشت سربازان، فشار اجتماعی برای بازگشت آنان به نقش‌های سنتی [[خانه‌داری]] و [[مادری]] افزایش یافت. همزمان، افزایش سطح [[تحصیلات زنان]]، دسترسی به روش‌های [[پیشگیری از بارداری]] و تأثیر جنبش‌های حقوق مدنی دهه ۱۹۶۰م، بستر فکری و اجتماعی لازم برای شکل‌گیری اعتراض سازمان‌یافته به ساختارهای مردسالارانه را فراهم کرد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/105583/روند-ظهور-فمينيسم-در-چهار-قرن-اخير اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> [[سیمون دوبووار]] با نوشتن کتاب [[جنس دوم (کتاب)|جنس دوم]] و [[بتی فریدان]] با نگارش کتاب رازورزی زنانه تأثیر اصلی و مهمی در برانگیختن و گسترش موج دوم فمینیسم داشتند.<ref>[https://sid.ir/paper/996034/fa#downloadbottom سینافر، «فمینیسم، تاریخچه، امواج، گرایش‌ها و آثار مثبت و منفی جنبش‌ها»، 1401ش، ص12.]</ref>
[[موج دوم فمینیسم]] در بستر تحولات پس از [[جنگ جهانی دوم]] شکل گرفت. اگرچه [[زنان]] در دوران جنگ به [[بازار کار]] وارد شده بودند، با بازگشت سربازان، فشار اجتماعی برای بازگشت آنان به نقش‌های سنتی [[خانه‌داری]] و [[مادری]] افزایش یافت. همزمان، افزایش سطح [[تحصیلات زنان]]، دسترسی به روش‌های [[پیشگیری از بارداری]] و تأثیر جنبش‌های حقوق مدنی دهه ۱۹۶۰م، بستر فکری و اجتماعی لازم برای شکل‌گیری اعتراض سازمان‌یافته به ساختارهای مردسالارانه را فراهم کرد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/105583/روند-ظهور-فمينيسم-در-چهار-قرن-اخير اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، 1387ش.]</ref> [[سیمون دوبووار]] با نوشتن کتاب [[جنس دوم (کتاب)|جنس دوم]] و [[بتی فریدان]] با نگارش کتاب رازورزی زنانه تأثیر اصلی و مهمی در برانگیختن و گسترش موج دوم فمینیسم داشتند.<ref>[https://sid.ir/paper/996034/fa#downloadbottom سینافر، «فمینیسم، تاریخچه، امواج، گرایش‌ها و آثار مثبت و منفی جنبش‌ها»، 1401ش، ص12.]</ref>


== اهداف و مضامین کلیدی ==
== اهداف و مضامین کلیدی ==
خط ۱۵: خط ۴۵:
* '''حق حاکمیت بر بدن و آزادی‌های باروری''': این موج خواهان حق دسترسی به [[پیشگیری از بارداری]] و [[سقط جنین]] ایمن و قانونی شد. این خواسته حول شعار «حق انتخاب» متمرکز بود و [[بدن زن]] را عرصه‌ای برای اعمال قدرت سیاسی می‌دانست.
* '''حق حاکمیت بر بدن و آزادی‌های باروری''': این موج خواهان حق دسترسی به [[پیشگیری از بارداری]] و [[سقط جنین]] ایمن و قانونی شد. این خواسته حول شعار «حق انتخاب» متمرکز بود و [[بدن زن]] را عرصه‌ای برای اعمال قدرت سیاسی می‌دانست.
* '''مبارزه با خشونت علیه زنان''': مسائلی مانند [[خشونت خانگی]]، [[تجاوز جنسی]] و [[آزار خیابانی]] که پیش‌تر جزو مسائل خصوصی قلمداد می‌شدند، به موضوعاتی سیاسی تبدیل و افشاگری شدند.
* '''مبارزه با خشونت علیه زنان''': مسائلی مانند [[خشونت خانگی]]، [[تجاوز جنسی]] و [[آزار خیابانی]] که پیش‌تر جزو مسائل خصوصی قلمداد می‌شدند، به موضوعاتی سیاسی تبدیل و افشاگری شدند.
* '''بازخوانی و نقد دانش و فرهنگ''': فمینیست‌ها به نقد [[تاریخ]]، [[ادبیات]]، [[هنر]] و [[علوم انسانی]] پرداختند و نشان دادند که چگونه این حوزه‌ها تجربه مردانه را جهان‌شمول جلوه داده و صدای زنان را حذف کرده‌اند. تأسیس [[مطالعات زنان]] به عنوان یک رشته دانشگاهی از دستاوردهای این دوره است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/105583/روند-ظهور-فمينيسم-در-چهار-قرن-اخير اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>
* '''بازخوانی و نقد دانش و فرهنگ''': فمینیست‌ها به نقد [[تاریخ]]، [[ادبیات]]، [[هنر]] و [[علوم انسانی]] پرداختند و نشان دادند که چگونه این حوزه‌ها تجربه مردانه را جهان‌شمول جلوه داده و صدای زنان را حذف کرده‌اند. تأسیس [[مطالعات زنان]] به عنوان یک رشته دانشگاهی از دستاوردهای این دوره است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/105583/روند-ظهور-فمينيسم-در-چهار-قرن-اخير اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، 1387ش.]</ref>


== گرایش‌های فکری درون موج دوم ==
== گرایش‌های فکری درون موج دوم ==
[[پرونده:موج دوم فمینیسم۱.png|جایگزین=بتی فریدان، رهبر جنبش مدرن حقوق زنان در آمریکا|بندانگشتی|بتی فریدان، رهبر جنبش مدرن حقوق زنان در آمریکا]]
موج دوم فمینیسم جریانی یکدست نبود و شاهد ظهور چندین مکتب فکری متمایز بود، ازجمله:
موج دوم فمینیسم جریانی یکدست نبود و شاهد ظهور چندین مکتب فکری متمایز بود، ازجمله:
* [[فمینیسم لیبرال]]: با رهبرانی مانند [[بتی فریدان]] و سازمان‌هایی مانند سازمان ملی زنان (NOW)، بر اصلاح قوانین از طریق نظام سیاسی و دستیابی به برابری در چارچوب نظام موجود تأکید داشت.<ref>افشون و توفیقیان، «[https://www.ensani.ir/fa/article/227952/فمینیسم-در-ترازوی-نقد فمینیسم در ترازوی نقد]»، 1388ش، ص67-68.</ref>
* [[فمینیسم لیبرال]]: با رهبرانی مانند [[بتی فریدان]] و سازمان‌هایی مانند سازمان ملی زنان (NOW)، بر اصلاح قوانین از طریق نظام سیاسی و دستیابی به برابری در چارچوب نظام موجود تأکید داشت.<ref>افشون و توفیقیان، «[https://www.ensani.ir/fa/article/227952/فمینیسم-در-ترازوی-نقد فمینیسم در ترازوی نقد]»، 1388ش، ص67-68.</ref>
خط ۳۷: خط ۶۸:
* مشیرزاده، حمیرا، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، تهران، شیرازه، ۱۳۸۱ش.
* مشیرزاده، حمیرا، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، تهران، شیرازه، ۱۳۸۱ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
{{فمینیسم}}
[[رده:جنبش‌های زنان]]
[[رده:فمینیسم]]