بلوغ زودرس: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-[[پرونده:بلوغ-زودرس.jpg|بندانگشتی|342x342پیکسل]]
+{{جعبه اطلاعات مفهوم
-<big>'''بلوغ زودرس'''</big>؛ تجربه زودهنگام و غیرطبیعی بلوغ جنسی در کودکان.
+| تصویر             =[[پرونده:بلوغ-زودرس.jpg|بندانگشتی|348x348px]]
+| زیرنویس تصویر     =
+| image_alt         =
+| فایل پادکست       =بلوغ زودرس.ogg
+| حجم فایلپادکست    =۲/۹۳
+| تاریخ پادکست      =۱۱-۱-۱۴۰۵
+| زیرنویس عنوان     =
+| عنوان اصلی        =
+| عنوان انگلیسی     =
+| عنوان عربی        =
+| عنوان علمی        =
+| شاخه علمی         =
+| نوع مفهوم         =
+| معنای اصطلاحی      =
+| حوزه کاربرد       =
+| گستره جغرافیایی   =
+| منشأ تاریخی       =
+| نخستین کاربرد     =
+| ریشه واژه         =
+| مرتبط با          =
+| اهمیت             =
+| مبدع              =
+| مروج              =
+| مقدس برای         =
+| مورد احترام       =
+| آثار مرتبط        =
+}}
+{{درشت|'''بلوغ زودرس'''}}؛ تجربه زودهنگام و غیرطبیعی بلوغ جنسی در کودکان.
-بلوغ زودرس (pubertas praecox)، نوعی اختلال و بیماری در فرایند رشد طبیعی کودکان است که باعث می‌شود دختران و پسران به‌ نحوِ غیرطبیعی و زودتر از موعد مناسب به بلوغ جنسی برسند و گرایش به جنس مخالف در آن‌ها پدیدار شود. بلوغ زودهنگام تبعات منفی فراوانی دارد و نوعی بیماری به‌  حساب می‌آید.
+بلوغ زودرس (pubertas praecox)، نوعی اختلال و بیماری در فرایند رشد طبیعی کودکان است که باعث می‌شود [[دختر|دختران]] و [[پسر|پسران]] به‌نحوِ غیرطبیعی و زودتر از موعد به [[بلوغ|بلوغ جنسی]] برسند و گرایش به جنس مخالف در آن‌ها پدیدار شود. بلوغ زودهنگام نوعی بیماری به حساب می‌آید و تبعات منفی فراوانی دارد.
-==مفهوم‌شناسی==
-بلوغ فرایند تکامل جسمى و عبور از کودکى به بزرگسالى است. آغاز این فرایند هم‌زمان با افزايش جهشى در ترشح هورمون‌هاى جنسى است.<ref>[[«رشد فیزیولوژیک»، وب‌سایت ویستا.]]</ref>  بلوغ زودرس به ایجاد ویژگی‌های ثانویۀ جنسی و بروز علائم بلوغ قبل از 8 سالگی در دختران و قبل از 9 سالگی در پسران اطلاق می‌شود.<ref>مویری و ربانی، «انواع بلوغ زودرس و علل زمینه‌ای آن و لزوم درمان بیمارستان امام»، وب‌سایت مجلۀ دانشکدۀ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران.</ref>  در فرایند بلوغ زودرس، مغز فرایند بلوغ را با تولید هورمون آزادکنندۀ گنادوتروپین آغاز می‌کند که این هورمون بعد از رسیدن به غدۀ هیپوفیز، باعث تولید بیشتر هورمون در تخمدان و بیضه می‌شود.<ref>کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وب‌سایت ارولوژی کرمی.</ref>
-==بلوغ زودرس در ایران و جهان==
-طبق نظر محققان سن بلوغ انسان در بازه‌های زمانی مختلف در نوسان بوده است. سن بلوغ در برهه‌هایی از تاریخ روند افزایشی و در مقاطعی سیر کاهشی داشته است.<ref>«زنگ خطر بلوغ زودرس»، خبرگزاری مهر.</ref>  روند کاهشی سن بلوغ از سال 1920م آغاز شده است<ref>«علت کاهش سن بلوغ در ایران و جهان چیست؟»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.</ref>  و از دهۀ 1970م به بعد، به ازای هر دهه، سن بلوغ حداقل سه ماه کاهش داشته است. دختران در جهان در مقایسه با 40 سال قبل، حداقل یک سال زودتر بالغ می‌شوند.<ref>«سن بلوغ در ایران کاهش یافت/ اثرات بلوغ زودرس چیست؟»، پایگاه خبری تحلیلی سلام نو.</ref>  تخمین زده شده که در سطح جهانی، حداقل 1 در 5000 تا 1 در 10000 نفر از کودکان مبتلا به بلوغ زودرس می‌شوند. در این میان میزان ابتلا در دختران بسیار بیشتر از پسران است. در دو دهۀ اخیر، تعداد قابل توجهی بلوغ زودرس ثبت شده است. بنا بر گزارش ادارۀ سلامت جوانان ایران، سن بلوغ دختران ایرانی از 13.8 به 12.65 رسیده است و در سال‌های اخیر ابتلا به بلوغ زودرس در میان کودکان ایرانی افزایش یافته است.<ref>صداقت‌زادگان و امیدوار، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعه‌پذیری دختران (مطالعۀ موردی: دختران دورۀ راهنمایی شهر شیراز)»، 1394ش، ص530.</ref>
-==عوامل==
+== مفهوم‌شناسی ==
-عواملی مثل محیط جغرافیایی، ژنتیک، ترکیب چربی بدن و رژیم غذایی تأثیرات فراوانی بر سن شروع بلوغ دارند.<ref>آزادی، غلامی و بخشایش، «تجربۀ زیستۀ دختران از بلوغ زودرس: مطالعۀ کیفی»، 1399ش، ص67.</ref>  گاهی عفونت‌ها، اختلالات هورمونی، تومورها، ناهنجاری‌های مغزی یا صدمات علت بروز بلوغ زودرس می‌شوند؛<ref>عطایی، «بچه‌ای با حرف‌های گنده گنده؛ درباب بلوغ زودرس و رشد شخصیتی زودهنگام »، 1399ش، ص21.</ref>  حضور طولانی‌مدت والدین در خارج از خانه، مشکلات خانوادگی، ورود شبکه‌های مختلف ماهواره‌ای به خانه‌ها، ریختن قبح مسائل جنسی،<ref>«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامۀ رسالت، 1386ش، ص20.</ref>  دسترسی بدون نظارت کودکان به اینترنت و فضای مجازی، حضور بیش‌ازحد در جمع بزرگان و شوخی جنسی والدین در حضور کودکان، همنشینی با دوستان بزرگتر از خود از عوامل محیطی هستند که باعث رشد هورمونی و بلوغ زودرس در کودکان می‌شوند. وراثت، چاقی و جنسیت از دیگر عوامل وقوع بلوغ زودرس هستند.<ref>رامجردزاده و حکیم‌زاده، «بلوغ زودرس»، ماهنامۀ الکترونیکی سیب.</ref>  بر اساس تحقیقات انجام‌شده، شیوع بلوغ زودرس در دختران نسبت به پسران حدود پنج برابر بیشتر است<ref>«بلوغ زودرس»، وب‌سایت آزمایشگاه نیلو.</ref>  و استرس و [[اضطراب]] تأثیر بسیاری در ایجاد این اختلال در دختران دارد.<ref>«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامۀ رسالت، 1386ش، ص20.</ref>
+[[بلوغ]]، فرایند تکامل جسمی و عبور از کودکی به بزرگ‌سالی است. آغاز این فرایند هم‌زمان با افزایش جهش در ترشح هورمون‌های جنسی است.<ref>[https://doctoreto.com/blog/sexual-maturation-of-girls/ خرم‌آبادی، «نکاتی که باید درباره بلوغ جنسی دختران بدانید»، وب‌سایت دکترتو.]</ref> بلوغ زودرس به ایجاد ویژگی‌های ثانویهٔ جنسی و بروز علائم بلوغ قبل‌از ۸ سالگی در دختران و قبل‌از ۹ سالگی در پسران اطلاق می‌شود.<ref>[https://tumj.tums.ac.ir/article-1-1266-fa.html مویری و ربانی، «انواع بلوغ زودرس و علل زمینه‌ای آن و لزوم درمان بیمارستان امام»، وب‌سایت مجلۀ دانشکدۀ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران.]</ref> در فرایند بلوغ زودرس، مغز فرایند بلوغ را با تولید هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین آغاز می‌کند که این هورمون بعداز رسیدن به غدهٔ هیپوفیز، باعث تولید بیشتر هورمون در تخمدان و بیضه می‌شود.<ref>[https://urologykarami.com/بلوغ-زودرس-چیست؟-علایم،-دلایل،-تشخیص-و/ کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وب‌سایت ارولوژی کرمی.]</ref>
-==علائم==
+== علائم و تشخیص ==
-علائم بلوغ زودرس در پسران رشد سریع قد، رشد آلت تناسلی، رشد مو در زیر بغل و ناحیه آلت تناسلی<ref>«پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.</ref>  و در دختران قاعدگی، آکنه، رشد سینه‌ها و رشد مو در ناحیۀ آلت تناسلی هستند.<ref>مزارعی، «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ می‌دهد؟»، مجلۀ اینترنتی دکتردکتر.</ref>
+از علائم بلوغ زودرس می‌توان به رشد سریع قد، رشد اندام‌های تناسلی و موهای ناحیه تناسلی و زیر بغل در پسران<ref>[https://iranlab.net/بلوغ-زودرس/ «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.]</ref> و رشد سینه‌ها، قاعدگی، آکنه و رویش موهای ناحیه تناسلی در [[دختر|دختران]] اشاره کرد.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ می‌دهد؟»، وب‌سایت مجلۀ اینترنتی دکتردکتر.]</ref> تشخیص این اختلال بر اساس معاینه بالینی، آزمایش‌های هورمونی، رادیوگرافی سن استخوان، بررسی سابقه خانوادگی، تصویربرداری مغزی و آزمایش عملکرد تیروئید انجام می‌شود.<ref>[https://mom.ir/blog/Women-and-men-health/Early-Maturity بابکان‌راد، «بلوغ زودرس»، وب‌سایت مجلۀ اینترنتی مرکز مام.]</ref>
-==تشخیص==
-آزمایش خون، رادیوگرافی استخوان‌های دست‌وپا، معاینه، تحلیل تاریخچۀ خانوادگی، ام. آر. آی مغزی و آزمایش تیروئید از جمله اقدامات تشخیصی بلوغ زودرس هستند.<ref>بابکان راد، «بلوغ زودرس»، مجلۀ اینترنتی مرکز مام.</ref>
-==انواع==
+== انواع بلوغ زودرس ==
-بلوغ زودرس به دو نوع اصلی مرکزی و محیطی تقسیم می‌شود. تومورهای مغزی، ترومای مغزی و پرتودرمانی مغزی مهم‌ترین علل بروز بلوغ زودرس مرکزی هستند که از مغز نشأت گرفته و موجب افزایش تولید هورمون‌های تخمدان، بیضه‌ها و غدد آدرنال می‌شوند؛<ref>جاودانی، «بلوغ زودرس مرکزی»، وب‌سایت دُروانا.</ref>  اما علت بروز بلوغ زودرس محیطی، مغز نیست، بلکه علت آن به غدد فوق کلیوی، غدۀ هیپوفیز، مشکلات تخمدان و بیضه مربوط می‌شود،<ref>کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وب‌سایت ارولوژی کرمی.</ref>  این مشکلات باعث ترشح استروژن و تستوسترون بیشتر و زودهنگام و درنتیجه بلوغ زودرس در کودکان می‌شود.<ref>«پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.</ref>
+بلوغ زودرس به دو نوع اصلی مرکزی و محیطی تقسیم می‌شود:
+* بلوغ زودرس مرکزی، ریشهٔ مغزی دارد. از مهم‌ترین علل آن تومورهای مغزی، آسیب‌های تروماتیک مغز و پرتودرمانی ناحیهٔ سر است. این نوع بلوغ موجب افزایش ترشح هورمون‌های تخمدان، بیضه‌ها و غدد آدرنال می‌شود.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ می‌دهد؟»، وب‌سایت دکتر دکتر.]</ref>
+* بلوغ زودرس محیطی، ریشهٔ مغزی ندارد و ناشی از اختلال در غدد محیطی بدن مانند غدد فوق‌کلیوی، غدهٔ هیپوفیز، تخمدان‌ها یا بیضه‌ها است.<ref>[https://urologykarami.com/بلوغ-زودرس-چیست؟-علایم،-دلایل،-تشخیص-و/ کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وب‌سایت ارولوژی کرمی.]</ref> این اختلالات موجب ترشح زودهنگام و بیش‌ از حد استروژن و تستوسترون شده و در نتیجه، نشانه‌های بلوغ را بدون فعال‌شدن محور مرکزی مغزی به وجود می‌آورند.<ref>[https://iranlab.net/بلوغ-زودرس/ «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.]</ref>
-==عوارض==
+== عوامل بلوغ زودرس ==
-کوتاهی قد،<ref>بابکان راد، «بلوغ زودرس»، مجلۀ اینترنتی مرکز مام.</ref>  بروز مشکلات در تحصیل و مدرسه، خودارضایی، اختلال در خواب،<ref>نجفی علمی، «فناوری و تربیت: فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر بلوغ زودرس آسیب‌ها، راهکارها»، 1389ش، ص46.</ref>  ضعف عمومی بدن، اختلال فکری، توقف رشد عقلی و جسمی، اضطراب، وسواس، ضعف روحیه، گرایش به بی‌بندوباری و بزهکاری ازجمله اثرات منفی و عوارض بلوغ زودرس در کودکان هستند.<ref>قایمی، «بلوغ زودرس»، 1364ش، ص893.</ref>  همچنین بلوغ زودهنگام ممکن است خطر ابتلا به سرطان را در زندگی بیمار افزایش دهد.<ref>خبازی، «حقایقی که والدین باید در مورد بلوغ زودرس بدانند»، وب‌سایت آزمایشگاه قدس.</ref>
+سن آغاز بلوغ تحت تأثیر عواملی مانند ژنتیک، وراثت، [[جنسیت]]،<ref>رامجردزاده و حکیم‌زاده، «بلوغ زودرس»، ماهنامهٔ الکترونیکی سیب.</ref> محیط جغرافیایی، ترکیب چربی بدن و [[رژیم غذایی]] قرار دارد.<ref>[https://sid.ir/paper/957484/fa آزادی و دیگران، «تجربۀ زیستۀ دختران از بلوغ زودرس: مطالعۀ کیفی»، 1399ش، ص67.]</ref> همچنین برخی اختلالات پزشکی، از جمله عفونت‌ها، ناهنجاری‌های هورمونی، تومورها، آسیب‌های مغزی و صدمات جسمی، از عوامل شناخته‌شده بلوغ زودرس به‌شمار می‌روند.<ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/article/25943/بچه-ا-ی-با-حرف-های-گنده-گنده عطایی، «بچه‌ای با حرف‌های گنده گنده»، وب‌سایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی.]</ref> برخی پژوهش‌ها نیز عواملی مانند مشکلات خانوادگی، کاهش نظارت والدین، دسترسی کنترل‌نشده کودکان به اینترنت و رسانه‌ها، معاشرت با افراد بزرگ‌تر و برخی محرک‌های اجتماعی و فرهنگی را در بروز یا تشدید بلوغ زودرس مؤثر دانسته‌اند.<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وب‌سایت پورتال ایمن.]</ref> بر پایه مطالعات، شیوع بلوغ زودرس در دختران حدود پنج برابر پسران است<ref>[https://www.niloulab.com/ArticleDetail/133/بلوغ-زودرس «بلوغ زودرس»، وب‌سایت آزمایشگاه نیلو.]</ref> و [[استرس]] و اضطراب از عوامل مؤثر در بروز آن، به‌ویژه در دختران، گزارش شده است.<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وب‌سایت پورتال ایمن.]</ref>
-==پیشگیری==
+== سن بلوغ ==
-پیشگیری یکی از راه‌های مقابله با پدیدۀ بلوغ زودرس است؛ طوری که برای ریشه‌کن کردن این بیماری 90 درصد به تدابیر پیشگیری و 10 درصد به راهکارهای درمانی اتکا می‌شود.<ref>علوی لنگرودی، «بررسی پدیدۀ بلوغ زودرس»، 1381ش، ص192.</ref>  روابط خانوادگی محبت‌آمیز و عاطفی،<ref>«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامۀ رسالت، 1386ش، ص20.</ref>  انتخاب سبک زندگی مناسب در رفتار والدین و فرزندان مثل تفکیک مرز حریم شخصی والدین و فرزندان، انتخاب مدرسۀ مناسب برای فرزندان، انتخاب دوستان مناسب و هم‌سن، محدود کردن استفاده از فضای مجازی و تلویزیون، رعایت اصول اخلاق جنسی در خانواده، پرهیز از شوخی‌های رکیک، پرهیز از بوسیدن بیش از حد فرزندان، پوشش مناسب فرزندان و پرهیز از آرایش کودکان باعث پیشگیری از بلوغ زودرس در کودکان هستند.<ref>سعیدی، «چطور از بلوغ زودرس بچه‌ها جلوگیری کنیم؟/ راهکارهای موثر در تربیت جنسی بچه‌ها»، فارس نیوز.</ref>  تغذیۀ مناسب، جلوگیری از چاقی مفرط کودکان و استفادۀ کمتر از مواد غذایی کنسروی حاوی مواد نگهدارنده از جمله اقدامات پیشگیرانه از ابتلای کودکان به بلوغ زودرس هستند.<ref>«بلوغ زودرس چیست؟ + دلایل بلوغ زودرس»، وب‌سایت بیتوته.</ref>
+طبق نظر محققان، سن [[بلوغ]] انسان در بازه‌های زمانی مختلف در نوسان بوده است. سن بلوغ در برهه‌هایی از تاریخ، روند افزایشی و در مقاطعی سیر کاهشی داشته است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5135594/زنگ-خطر-بلوغ-زودرس «زنگ خطر بلوغ زودرس»، خبرگزاری مهر.]</ref> روند کاهشی سن بلوغ از سال ۱۹۲۰م آغاز شده است<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3513958-علت-کاهش-سن-بلوغ-در-ایران-دنیا-چیست «علت کاهش سن بلوغ در ایران و جهان چیست؟»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> و از دههٔ ۱۹۷۰م به بعد، به ازای هر دهه، سن بلوغ حداقل سه ماه کاهش داشته است. دختران در جهان در مقایسه با ۴۰ سال قبل، حداقل یک سال زودتر [[بلوغ دختران|بالغ]] می‌شوند.<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1268092-سن-بلوغ-در-ایران-کاهش-یافت «سن بلوغ در ایران کاهش یافت»، پایگاه خبری برترین‌ها.]</ref> تخمین زده شده که در سطح جهانی، حداقل ۱ در ۵۰۰۰ تا ۱ در ۱۰۰۰۰ نفر از کودکان مبتلا به بلوغ زودرس می‌شوند. در این میان میزان ابتلا در دختران، بسیار بیشتر از پسران است. در دو دههٔ اخیر، تعداد قابل توجهی بلوغ زودرس ثبت شده است. بنابر گزارش ادارهٔ سلامت جوانان ایران، سن بلوغ دختران ایرانی از ۱۳٫۸ به ۱۲٫۶۵ رسیده است و در سال‌های اخیر ابتلا به بلوغ زودرس میان کودکان ایرانی افزایش یافته است.<ref>[https://journal.ut.ac.ir/article_56207_0.html صداقت‌زادگان و امیدوار، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعه‌پذیری دختران (مطالعۀ موردی: دختران دورۀ راهنمایی شهر شیراز)»، 1394ش، ص530.]</ref>
-==درمان==
+== عوارض بلوغ زودرس ==
-بعد از ابتلا، درصورتی‌که کودکِ بیمار مبتلا به بیماری زمینه‌ای دیگری نباشد، با تزریق دارویی چون لوپرولید تکامل به تأخیر می‌افتد؛ اما با توجه به علت بروز، ممکن است در برخی مواقع نیاز به جراحی مغز باشد.<ref>جاودانی، «بلوغ زودرس مرکزی»، وب‌سایت دُروانا.</ref>
+بلوغ زودرس با پیامدهای جسمی، روانی و اجتماعی همراه است. از جمله پیامدهای جسمی آن می‌توان به کوتاهی قد،<ref>[https://mom.ir/blog/Women-and-men-health/Early-Maturity بابکان‌راد، «بلوغ زودرس»، وب‌سایت مجلۀ اینترنتی مرکز مام.]</ref> اختلال در خواب،<ref>نجفی علمی، «فناوری و تربیت: فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر بلوغ زودرس آسیب‌ها، راهکارها»، 1389ش، ص46.</ref> ضعف عمومی و افزایش خطر برخی بیماری‌ها در بزرگسالی اشاره کرد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/892268/بلوغ-زودرس-عامل-افزایش-این-سرطان-در-زنان-جوان «بلوغ زودرس عامل افزایش این سرطان در زنان جوان»، همشهری آنلاین.]</ref> همچنین، برخی پژوهش‌ها این اختلال را با افزایش مشکلات روانی و رفتاری، از جمله اضطراب، اختلالات هیجانی و برخی رفتارهای پرخطر، بروز مشکلات تحصیلی، اجتماعی و افزایش احتمال ابتلا به [[خودارضایی]] و نیز بزهکاری مرتبط دانسته‌اند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/101373/بلوغ-زودرس قایمی، «بلوغ زودرس»، 1364ش، ص893.]</ref>
-==پانویس==
+== پیشگیری و درمان ==
+پیشگیری، مهم‌ترین راهکار مقابله با بلوغ زودرس دانسته شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/336721/بررسی-پدیده-بلوغ-زودرس علوی لنگرودی، «بررسی پدیدۀ بلوغ زودرس»، 1381ش، ص192.]</ref> پژوهش‌ها بر نقش روابط عاطفی سالم در خانواده،<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وب‌سایت پورتال ایمن.]</ref> رعایت [[حریم خصوصی]]، انتخاب محیط آموزشی و دوستان مناسب، مدیریت استفاده کودکان از رسانه‌ها و فضای مجازی، رعایت اصول [[تربیت جنسی کودک|تربیت جنسی]]<ref>[https://farsnews.ir/Life_Fars/1701882000000641380/چه-کنیم-فرزندمان-دچار-بلوغ-جنسی-زودرس-نشود «چه کنیم فرزندمان دچار بلوغ جنسی زودرس نشود؟»، خبرگزاری فارس.]</ref> و نیز تغذیه مناسب، کنترل چاقی و کاهش مصرف برخی مواد غذایی فرآوری‌شده در کاهش خطر بلوغ زودرس تأکید کرده‌اند.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/hygienebaby/precocious4-puberty5.html «بلوغ زودرس چیست؟+دلایل بلوغ زودرس»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
+درمان بلوغ زودرس به علت زمینه‌ای آن بستگی دارد. در مواردی که بلوغ زودرس مرکزی تشخیص داده شود، از داروهایی مانند لوپرولید برای به‌تعویق انداختن روند [[بلوغ]] استفاده می‌شود و در برخی موارد ناشی از ناهنجاری‌های مغزی، ممکن است مداخله جراحی مغز ضرورت داشته باشد.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ می‌دهد؟»، وب‌سایت مجله اینترنتی دکتر دکتر.]</ref>
+== پانویس ==
 {{پانویس}}
-==منابع==
-*آزادی، اسما و دیگران، «تجربۀ زیستۀ دختران از بلوغ زودرس: مطالعۀ کیفی»، فصلنامۀ اندیشه و رفتار، دورۀ پانزدهم، شمارۀ 57، پاییز 1399ش.
+== منابع ==
-*بابکان راد، المیرا، «بلوغ زودرس»، وب‌سایت مجلۀ اینترنتی مرکز مام، تاریخ بازدید: 18 اسفند 1401ش.
+{{آغاز منابع}}
-*«بلوغ زودرس چیست؟ + دلایل بلوغ زودرس»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 18 اسفند 1401ش.
+* آزادی، اسما و دیگران، «تجربهٔ زیستهٔ دختران از بلوغ زودرس: مطالعهٔ کیفی»، فصلنامهٔ اندیشه و رفتار، دورهٔ پانزدهم، شمارهٔ ۵۷، پاییز ۱۳۹۹ش.
-*«بلوغ زودرس چیست؟»، وب‌سایت فیلیا، تاریخ بازدید: 18 اسفند 1401ش.
+* بابکان‌راد، المیرا، «بلوغ زودرس»، وب‌سایت مجلهٔ اینترنتی مرکز مام، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ش.
-*«بلوغ زودرس»، وب‌سایت آزمایشگاه نیلو، تاریخ درج مطلب: 4 اردیبهشت 1401ش.
+* «بلوغ زودرس»، وب‌سایت آزمایشگاه نیلو، تاریخ درج مطلب: ۴ اردیبهشت ۱۴۰۱ش.
-*«پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران، تاریخ بازدید: 17 اسفند 1401ش.
+* «بلوغ زودرس چیست؟ +دلایل بلوغ زودرس»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ش.
-*جاودانی، حسن، «بلوغ زودرس مرکزی»، وب‌سایت دُروانا، تاریخ بازدید: 15 اسفند 1401ش.
+* «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ می‌دهد؟»، وب‌سایت دکتر دکتر، آخرین به‌روزرسانی: ۱۴ تیر ۱۴۰۵ش.
-*حجاری، سارا، «بلوغ دیررس، بلوغ زودرس»، مجلۀ پیوند، شمارۀ 313، 1384ش.
+* «بلوغ زودرس عامل افزایش این سرطان در زنان جوان»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ مهر ۱۴۰۳ش.
-*خبازی، نرجس، «حقایقی که والدین باید در مورد بلوغ زودرس بدانند»، وب‌سایت آزمایشگاه قدس، تاریخ درج مطلب: 7 سپتامبر 2020م.
+* «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش.
-*رامجردزاده، زینب و حکیم‌زاده، افسون، «بلوغ زودرس»، ماهنامۀ الکترونیکی سیب، فروردین و اردیبهشت 1399ش.
+* «چه کنیم فرزندمان دچار بلوغ جنسی زودرس نشود؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آذر ۱۴۰۲ش.
-*«رشد فیزیولوژیک»، وب‌سایت ویستا، تاریخ بازدید: 5 فروردین 1402ش.
+* خرم‌آبادی، فاطمه، «نکاتی که باید دربارهٔ بلوغ جنسی دختران بدانید»، وب‌سایت دکترتو، آخرین به‌روزرسانی: ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
-*«زنگ خطر بلوغ زودرس»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 13 بهمن 1399ش.
+* رامجردزاده، زینب و حکیم‌زاده، افسون، «بلوغ زودرس»، ماهنامهٔ الکترونیکی سیب، فروردین و اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
-*سعیدی، زهرا، «چطور از بلوغ زودرس بچه‌ها جلوگیری کنیم؟/ راهکارهای مؤثر در تربیت جنسی بچه‌ها»،  فارس‌نیوز، تاریخ درج مطلب: 5 مرداد 1400ش.
+* «سن بلوغ در ایران کاهش یافت»، پایگاه خبری برترین‌ها، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذر ۱۴۰۱ش.
-*«سن بلوغ در ایران کاهش یافت/ اثرات بلوغ زودرس چیست؟»، پایگاه خبری تحلیلی سلام نو، تاریخ درج مطلب: 24 آذر 1401ش.
+* صداقت‌زادگان، شهناز و امیدوار، پوران، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعه‌پذیری دختران (مطالعهٔ موردی: دختران دورهٔ راهنمایی شهر شیراز)»، فصلنامهٔ مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۳، پاییز ۱۳۹۴ش.
-*صداقت‌زادگان، شهناز و امیدوار، پوران، «بررسی تأثیر عوامل اجتماعی و بلوغ زودرس بر جامعه‌پذیری دختران (مطالعۀ موردی: دختران دورۀ راهنمایی شهر شیراز)»، فصلنامۀ مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورۀ 4، شمارۀ3 ، پاییز 1394ش.
+* عطایی، فاطمه، «بچه‌ای با حرف‌های گنده گنده»، وب‌سایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی، تاریخ درج مطلب: ۹ فروردین ۱۴۰۰ش.
-*عطایی، فاطمه، «بچه‌ای با حرف‌های گنده گنده؛ در باب بلوغ زودرس و رشد شخصیتی زودهنگام»، مجلۀ رشد آموزش خانواده، شماره 10، دی‌ماه 1399ش.
+* «علت کاهش سن بلوغ در ایران و جهان چیست؟»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۳۹۸ش.
-*«علت کاهش سن بلوغ در ایران و جهان چیست؟»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1398ش.
+* علوی لنگرودی، سید کاظم، «بررسی پدیدهٔ بلوغ زودرس»، کاوش‌نامهٔ زبان و ادبیات فارسی، شمارهٔ ۵ و ۶، پاییز و زمستان ۱۳۸۱ش.
-*علوی لنگرودی، سید کاظم، «بررسی پدیدۀ بلوغ زودرس»، کاوش‌نامۀ زبان و ادبیات فارسی، شمارۀ 5 و 6، پاییز و زمستان 1381ش.
+* قایمی، علی، «بلوغ زودرس»، مجلهٔ پیوند، شمارهٔ ۷۳، آبان ۱۳۶۴ش.
-*قایمی، علی، «بلوغ زودرس»، مجلۀ پیوند، شمارۀ 73، آبان 1364ش.
+* کرمی، علی‌اکبر، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وب‌سایت ارولوژی کریمی، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۴۰۱ش.
-*«کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، روزنامۀ رسالت، شمارۀ 6347، تاریخ انتشار: 2 بهمن 1386ش.
+* مویری، حشمت و ربانی، علی، «انواع بلوغ زودرس و علل زمینه‌ای آن و لزوم درمان بیمارستان امام»، مجلهٔ دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران، سال ۶۰، شمارهٔ ۲، تابستان ۱۳۸۱ش.
-*کرمی، علی‌اکبر، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وب‌سایت ارولوژی کریمی، تاریخ درج مطلب: 17 مرداد 1401ش.
+* نجفی علمی، محمود، «فناوری و تربیت: فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر بلوغ زودرس آسیب‌ها، راهکارها»، مجلهٔ پیوند، شمارهٔ ۳۶۶ و ۳۶۷، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۹ش.
-*مزارعی، «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ می‌دهد؟»، وب‌سایت مجلۀ دکتردکتر، تاریخ درج مطلب: 16 اسفند 1401ش.
+{{پایان منابع}}
-*مویری، حشمت و ربانی، علی، «انواع بلوغ زودرس و علل زمینه‌ای آن و لزوم درمان بیمارستان امام»، مجلۀ دانشکدۀ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران، سال 60، شمارۀ 2، تابستان 1381ش.
-*نجفی علمی، محمود، «فناوری و تربیت: فناوری اطلاعات و تأثیر آن بر بلوغ زودرس آسیب‌ها، راهکارها»، مجلۀ پیوند، شمارۀ 366 و 367، فروردین و اردیبهشت 1389ش.
-[[رده:ویکی‌رز]]