تربیت جنسی کودک: تفاوت میان نسخهها
زهرا کریمی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =تربیت-جنسی-کودک.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل | |||
| زیرنویس تصویر =پاسخ به سوالات جنسی کودک توسط والدین متناسب با درک کودک | |||
|image_alt= | |||
| فایل پادکست =تربیت جنسی کودک.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =3/44 | |||
| تاریخ پادکست =11-1-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
<big>'''تربیت جنسی کودک'''</big>؛ ارائۀ تدریجی اطلاعات مورد نیاز در مورد موضوعات جنسی به کودک. | <big>'''تربیت جنسی کودک'''</big>؛ ارائۀ تدریجی اطلاعات مورد نیاز در مورد موضوعات جنسی به کودک. | ||
تربیت جنسی کودک، یک بعد مهم در پرورش کودک است. امروزه با گسترش فناوری، سهولت دسترسی به فضای مجازی و پیچیدهترشدن موضوعات جنسی، آگاهکردن کودکان از اندامهای جنسی و کارکرد آنها، شیوهای پیشگیرانه برای ایمن نگهداشتن کودک از انحرافات جنسی محسوب میشود و در بهداشت روانی، رضایت از زندگی، رعایت حقوق بینفردی و تحکیم بنیان خانواده مؤثر است. | تربیت جنسی کودک، یک بعد مهم در پرورش کودک است. امروزه با گسترش فناوری، سهولت دسترسی به فضای مجازی و پیچیدهترشدن موضوعات جنسی، آگاهکردن کودکان از اندامهای جنسی و کارکرد آنها، شیوهای پیشگیرانه برای ایمن نگهداشتن کودک از انحرافات جنسی محسوب میشود و در بهداشت روانی، رضایت از زندگی، رعایت حقوق بینفردی و تحکیم بنیان خانواده مؤثر است. | ||
== | ==تعریف تربیت جنسی کودک== | ||
[[تربیت جنسی کودک]] به معنای ارائۀ تدریجی و متناسبِ دانش و اطلاعات مرتبط با مسائل جنسی، هماهنگ با تواناییها و استعدادهای ذهنی [[کودک]] است؛ فرایندی که با هدف رشد همهجانبۀ او و توانمندسازیاش برای تصمیمگیری و انجام رفتارهای درست و مورد انتظار در این حوزه صورت میگیرد.<ref>[https://impo.app/sex-education-for-children/ اذانی، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو.]</ref> آموزش جنسی به موضوع ارتباط جنسی بین دو انسان بالغ میپردازد و تربیت جنسی ایجاد زمینۀ لازم برای رشد تدریجی و هماهنگ غریزۀ جنسی با هدف حفظ فرد از آسیبهای جنسی در دورههای مختلف رشد است.<ref>[https://nazaninhabibi.ir/sex-education-necessary-for-psychological-education/ «تربیت جنسی لازمۀ تربیت روانی»، وبسایت نازنین حبیبی.]</ref> | |||
==اهمیت تربیت جنسی== | ==اهمیت تربیت جنسی== | ||
ارائه اطلاعات لازم و صحیح در زمینۀ مسائل جنسی باعث کمک به تصمیمگیری، ایجاد چارچوب اخلاقی برای ابراز هیجانات جنسی،<ref>[https://www.entekhabeno.com/what-should-be-the-sexual-education-of-children-and-adolescents «تربیت جنسی کودک و نوجوان چگونه باید باشد؟»، وبسایت انتخاب نو.]</ref> شجاعت، اراده، اقتدار، | تربیت جنسی کودکان یکی از ارکان اساسی در روند تربیت آنان به شمار میرود. در جهان امروز، کودکان به طور گسترده در معرض پیامها و اطلاعات جنسی از طریق رسانههایی مانند فیلمها، تبلیغات و [[فضای مجازی]] قرار دارند.<ref>[https://www.heyvafamily.com/web/articles/view/880/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86.html#:~:text=%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%D8%AF%D8%B1%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C,%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D9%85%DB%8C&text=%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D9%88%20%D9%87%D9%85%DA%AF%DB%8C,%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D9%85%DB%8C&text=%D8%A7%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C%20%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85%20.%20%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87,%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D9%85%DB%8C&text=%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%20%D9%87%D8%A7,%D8%A8%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D9%85%DB%8C «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت فیلیا تخصصیترین سایت مشاوره روانشناسی.] </ref> آموزش صحیح در این زمینه، به آنها کمک میکند تا خودآگاهی لازم را بهدست آورده و بتوانند از خود در برابر آسیبها و تهدیدهای احتمالی محافظت کنند.<ref>[https://www.darmankade.com/blog/child-sexual-education/#:~:text=%D8%A2%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C%20%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA%20%D8%A8%D9%87%20%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84,%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%20%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C&text=%C2%B7%20%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4%20%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%84%20%D8%B3%D9%88,%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%20%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C&text=%C2%B7%20%DA%A9%D8%B3%D8%A8%20%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D9%84%D8%A7%D8%B2%D9%85,%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%20%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C&text=%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%DB%8C%20%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1%20%D9%88%20%D8%A8%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5,%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%20%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%88%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C معتمدی، «تربیت جنسی کودکان؛ در چنین مسائلی باید چه کار انجام داد؟»، وبسایت درمانکده.]</ref> | ||
ارائه اطلاعات لازم و صحیح در زمینۀ مسائل جنسی باعث کمک به تصمیمگیری، ایجاد چارچوب اخلاقی برای ابراز هیجانات جنسی،<ref>[https://www.entekhabeno.com/what-should-be-the-sexual-education-of-children-and-adolescents «تربیت جنسی کودک و نوجوان چگونه باید باشد؟»، وبسایت انتخاب نو.]</ref> شجاعت، اراده، اقتدار، [[عفاف|عفّت]]، تواضع، کسب نقش جنسی مطلوب و تحکیم بنیان [[خانواده]] میشود.<ref>[https://kargaronline.ir/fa/news-details/123084/-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%86%D8%B8%DB%8C%D9%85-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-/ «نقش نهاد تربیتی در تنظیم زیستی جامعه»، کارگر آنلاین.]</ref> | |||
همچنین تربیت جنسی زمینۀ حسّ زیباییدوستی، عشقورزی، محبت، فداکاری، نگرش مثبت فرد از خود، [[اعتمادبهنفس|اعتمادبهنفس]]، روابط بینفردی مناسب، احترام به خود و سایرین، رضایت از زندگی، بهداشتروانی، هویّت سالم، رشد سالم جنسی و کاهش مشکلات و انحرافات جنسی، ترویج فعالیتهای جنسی ایمنتر<ref>[https://impo.app/sex-education-for-children/ اذانی، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو.]</ref> و آمادهکردن کودکان برای زندگی سالم<ref>[https://kidzy.land/blog/sex-education-for-children-under-5-years/ «آموزش مسائل جنسی برای کودکان زیر 5 سال، نکات ساده و حیاتی»، وبسایت کیدزی.]</ref> را فراهم میکند. | |||
==دیدگاهها در رابطه با تربیت جنسی== | ==دیدگاهها در رابطه با تربیت جنسی== | ||
* دیدگاه محرومیت و منع؛ این دیدگاه بر سرکوب غریزۀ جنسی، جلوگیری از آموزش، بحث و آزادی افراد در مورد آن تأکید دارد. | *دیدگاه محرومیت و منع؛ این دیدگاه بر سرکوب غریزۀ جنسی، جلوگیری از آموزش، بحث و آزادی افراد در مورد آن تأکید دارد. | ||
* دیدگاه آزادی مطلق؛ طرفداران این رویکرد معتقدند که کنترل غرایز، مخصوصاً غریزۀ جنسی منجر به عقدههای روانی و افسردگی میشود و باید انسانها را در مسیر پاسخ به غریزۀ جنسی به شیوۀ دلخواه آزاد گذاشت. | *دیدگاه آزادی مطلق؛ طرفداران این رویکرد معتقدند که کنترل غرایز، مخصوصاً غریزۀ جنسی منجر به عقدههای روانی و افسردگی میشود و باید انسانها را در مسیر پاسخ به غریزۀ جنسی به شیوۀ دلخواه آزاد گذاشت. | ||
* دیدگاه اعتدالی؛ اسلام معتقد به شکوفایی طبیعی غریزۀ جنسی و ارضای آن از طریق ازدواج است و بر محرکهای محیطی منجر به انحرافات اخلاقی گوشزد میکند.<ref>[https://wikiporsesh.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C_%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86 «تربیت جنسی فرزندان»، ویکیپرسه.]</ref> | *دیدگاه اعتدالی؛ اسلام معتقد به شکوفایی طبیعی غریزۀ جنسی و ارضای آن از طریق [[ازدواج]] است و بر محرکهای محیطی منجر به انحرافات اخلاقی گوشزد میکند.<ref>[https://wikiporsesh.ir/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA_%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C_%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86 «تربیت جنسی فرزندان»، ویکیپرسه.]</ref> | ||
==شیوههای تربیت جنسی در کودک== | ==شیوههای تربیت جنسی در کودک== | ||
[[پرونده:تربیت-جنسی-کودک1.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|محبت به فرزند، تربیت جنسی غیرمستقیم]] | |||
===تربیت جنسی مستقیم=== | ===تربیت جنسی مستقیم=== | ||
شامل موضوعاتی است که بهطور مستقیم با نقش، وظایف، تمایلات و رفتارهای جنسی دختر و پسر ارتباط دارد؛ مانند تربیت هویت | شامل موضوعاتی است که بهطور مستقیم با نقش، وظایف، تمایلات و رفتارهای جنسی دختر و پسر ارتباط دارد؛ مانند تربیت [[هویت جنسی]]، پیشگیری از تحریکات جنسی و پاسخ به [[سؤالات جنسی کودک]]. | ||
===تربیت جنسی غیرمستقیم=== | ===تربیت جنسی غیرمستقیم=== | ||
شامل جنبههای عاطفی، عملکردی و شناختی اثرگذار بر رفتارهای جنسی، مانند محبت به فرزند، پرورش فضائل اخلاقی، رشد ارزش و باورهای مذهبی است. این موضوعات باعث تسهیل رشد طبیعی دختر و پسر و مصونیت از اختلالات و انحرافات جنسی میشوند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95279/%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A «شیوههای آموزش و تربیت جنسی با نگاهی به سبک زندگی اهلبیت علیهمالسلام»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | شامل جنبههای عاطفی، عملکردی و شناختی اثرگذار بر رفتارهای جنسی، مانند محبت به فرزند، پرورش فضائل اخلاقی، رشد ارزش و باورهای مذهبی است. این موضوعات باعث تسهیل رشد طبیعی دختر و پسر و مصونیت از اختلالات و انحرافات جنسی میشوند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95279/%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%A «شیوههای آموزش و تربیت جنسی با نگاهی به سبک زندگی اهلبیت علیهمالسلام»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
==اهداف تربیت جنسی کودک== | ==اهداف تربیت جنسی کودک== | ||
* زمینهسازی مناسب برای رشد سالم جنسی؛ | *زمینهسازی مناسب برای رشد سالم جنسی؛ | ||
* آگاهی و انتظار صحیح از هویت جنسی خود؛ | *آگاهی و انتظار صحیح از هویت جنسی خود؛ | ||
* ارضای درست و هنجارمند غریزه جنسی؛ | *ارضای درست و هنجارمند غریزه جنسی؛ | ||
* جلوگیری از کجرویهای جنسی و ایجاد پاکدامنی در جامعه؛ | *جلوگیری از کجرویهای جنسی و ایجاد پاکدامنی در جامعه؛ | ||
* آشنایی با حلال و حرام جنسی هنگام رسیدن به سن بلوغ؛ | *آشنایی با حلال و حرام جنسی هنگام رسیدن به سن بلوغ؛ | ||
* مهیا ساختن دختر و پسر برای زندگی سالم خانوادگی.<ref>[https://alr.ctb.iau.ir/article_540643_c68ee8195fd2d608949402538cd3da08.pdf قبادیان و دیگران، «تربیت جنسی کودکان ونوجوانان با رویکرد اسلامیبستري براي پیشگیري ازجرائم و انحرافات»، فصلنامه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بینالملل، 1396ش، ص184 – 182 و 178.]</ref> | *مهیا ساختن دختر و پسر برای زندگی سالم خانوادگی.<ref>[https://alr.ctb.iau.ir/article_540643_c68ee8195fd2d608949402538cd3da08.pdf قبادیان و دیگران، «تربیت جنسی کودکان ونوجوانان با رویکرد اسلامیبستري براي پیشگیري ازجرائم و انحرافات»، فصلنامه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بینالملل، 1396ش، ص184 – 182 و 178.]</ref> | ||
==زمان مناسب تربیت جنسی کودک== | ==زمان مناسب تربیت جنسی کودک== | ||
[[پرونده:تربیت-جنسی-کودک2.jpg|بندانگشتی|3000x300پیکسل|آغاز تربیت جنسی کودکان را پرسشهای جنسی آنان تعیین میکند]] | |||
اگرچه آغاز تربیت جنسی کودکان را پرسشهای جنسی آنان که معمولاً در سنین سه تا پنج سالگی مطرح میشود، تعیین میکند؛<ref>[https://www.banikandishan.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86/ «تربیت جنسی کودک و نوجوان»، وبسایت نیکاندیشان.]</ref> اما تربیت جنسی باید متناسب با رشد کودک در سنین مختلف اتفاق بیفتد:<ref>[https://fnm.tums.ac.ir/userfiles/MscStudentsReports/23.pdf محمدی بلبانآباد، سمیرا«جزوه آموزشی راهنمای تربیت جنسی کودکان برای دانشجویان مامایی»، 1396ش، ص2.]</ref> | اگرچه آغاز تربیت جنسی کودکان را پرسشهای جنسی آنان که معمولاً در سنین سه تا پنج سالگی مطرح میشود، تعیین میکند؛<ref>[https://www.banikandishan.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%88-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86/ «تربیت جنسی کودک و نوجوان»، وبسایت نیکاندیشان.]</ref> اما تربیت جنسی باید متناسب با رشد کودک در سنین مختلف اتفاق بیفتد:<ref>[https://fnm.tums.ac.ir/userfiles/MscStudentsReports/23.pdf محمدی بلبانآباد، سمیرا«جزوه آموزشی راهنمای تربیت جنسی کودکان برای دانشجویان مامایی»، 1396ش، ص2.]</ref> | ||
* 1 تا 2سالگی؛ کودکان باید بدانند بدنشان شخصی است و تمام اعضای بدن، از جمله اندام خصوصی را برای بیان موضوعات سلامتی، سوءاستفاده جنسی و کمک به داشتن درک عادی از این قسمتها نام ببرند. | *1 تا 2سالگی؛ کودکان باید بدانند بدنشان شخصی است و تمام اعضای بدن، از جمله [[اندام خصوصی]] را برای بیان موضوعات سلامتی، سوءاستفاده جنسی و کمک به داشتن درک عادی از این قسمتها نام ببرند. | ||
* 2 تا 4 سالگی؛ کودک بداند کسی اجازۀ لمس بدن و اندام خصوصی او را ندارد. | *2 تا 4 سالگی؛ کودک بداند کسی اجازۀ لمس [[بدن]] و اندام خصوصی او را ندارد. | ||
* 5 تا 8 سالگی؛ آموزش هنجارهای اجتماعی در | *5 تا 8 سالگی؛ آموزش هنجارهای اجتماعی در [[برهنگی]]، [[حریم خصوصی]] و احترام به سایرین در روابط، نحوۀ استفادۀ ایمن از تلفنهمراه، فضای مجازی، واکنش در موقعیتهای مشکلساز و اصول اولیۀ بلوغ.<ref>[https://www.bineshnovin.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B3%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85/ «تربیت جنسی کودکان را از چه سنی شروع کنیم؟»، وبسایت بینش نوین.]</ref> | ||
* 9 تا 12 سال؛ آموزشهای لازم دربارۀ بلوغ و تغییراتی که در جسم، ذهن و احساسات آنان رخ میدهد.<ref>[https://kidzy.land/blog/child-sexual-education/ «تربیت جنسی کودک در سنین ۲ تا ۱۲ سال»، وبسایت کیدزی.]</ref> | *9 تا 12 سال؛ آموزشهای لازم دربارۀ بلوغ و تغییراتی که در جسم، ذهن و احساسات آنان رخ میدهد.<ref>[https://kidzy.land/blog/child-sexual-education/ «تربیت جنسی کودک در سنین ۲ تا ۱۲ سال»، وبسایت کیدزی.]</ref> | ||
==مراحل پاسخگویی به سؤالات جنسی== | ==مراحل پاسخگویی به سؤالات جنسی== | ||
# استقبال از سؤال کودک، جدیگرفتن موضوع، عدم اضطراب از جوابدادن و طفرهنرفتن؛ | #استقبال از سؤال کودک، جدیگرفتن موضوع، عدم اضطراب از جوابدادن و طفرهنرفتن؛ | ||
# تشویق کودک به ارائۀ نظرات و اطلاعات خود؛ | #تشویق کودک به ارائۀ نظرات و اطلاعات خود؛ | ||
# ارائۀ پاسخ مختصر، ساده، صادقانه و قابل فهم و بیان ارزشهای دینی؛ | #ارائۀ پاسخ مختصر، ساده، صادقانه و قابل فهم و بیان ارزشهای دینی؛ | ||
# بررسی میزان درک و دریافت کودک از مطلب و تکرار آن برای اصلاحات مورد نیاز.<ref>[https://subhekabul.com/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87/sexual-caress-of-children/ محمدی، «تربیت جنسی کودکان را جدی بگیرید»، روزنامۀ صبح کابل]</ref> | #بررسی میزان درک و دریافت کودک از مطلب و تکرار آن برای اصلاحات مورد نیاز.<ref>[https://subhekabul.com/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87/sexual-caress-of-children/ محمدی، «تربیت جنسی کودکان را جدی بگیرید»، روزنامۀ صبح کابل]</ref> | ||
==انواع واکنشهای والدین در تربیت جنسی== | ==انواع واکنشهای والدین در تربیت جنسی== | ||
والدین، مهمترین نقش را در تربیت جنسی کودک و رفع ابهامات او دارند.<ref>[https://impo.app/sex-education-for-children/ اذانی، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو.]</ref> والدین در پاسخدادن به کنجکاوی کودک در مورد موضوعات جنسی به شیوههای گوناگون رفتار میکنند: | والدین، مهمترین نقش را در تربیت جنسی کودک و رفع ابهامات او دارند.<ref>[https://impo.app/sex-education-for-children/ اذانی، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو.]</ref> والدین در پاسخدادن به کنجکاوی کودک در مورد موضوعات جنسی به شیوههای گوناگون رفتار میکنند: | ||
# برخورد خشونتآمیز؛ در نتیجۀ این رفتار، کودک برای حلّ دغدغۀ ذهنی ایجاد شده، به سراغ منابع دیگری مانند دوستان و فضای مجازی میرود. | #برخورد خشونتآمیز؛ در نتیجۀ این رفتار، کودک برای حلّ دغدغۀ ذهنی ایجاد شده، به سراغ منابع دیگری مانند دوستان و [[سن مجاز دسترسی کودکان به فضای مجازی|فضای مجازی]] میرود. | ||
# ارائۀ اطلاعات کم و یا اشتباه بهدلایلی مانند ناآگاهی و سؤالات مکرّر فرزند. | #ارائۀ اطلاعات کم و یا اشتباه بهدلایلی مانند ناآگاهی و سؤالات مکرّر فرزند. | ||
# ارائه اطلاعات اضافی؛ در این حالت کودک بهدلیل عدم درک اطلاعات فراتر از سطح درک خود، عوارض زیادی را متحمل میشود<ref>[https://doctormohajerani.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86/ «تربیت جنسی کودکان«، وبسایت دکتر مهاجرانی.]</ref> و منجر به بلوغ زودرس میشود.<ref>[https://www.iranhiv.com/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86/ «چگونه با فرزندان خود در مورد آموزشهای جنسی صحبت کنیم؟»، وبسایت ایران اچ آی وی.]</ref> | #ارائه اطلاعات اضافی؛ در این حالت کودک بهدلیل عدم درک اطلاعات فراتر از سطح درک خود، عوارض زیادی را متحمل میشود<ref>[https://doctormohajerani.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86/ «تربیت جنسی کودکان«، وبسایت دکتر مهاجرانی.]</ref> و منجر به [[بلوغ زودرس]] میشود.<ref>[https://www.iranhiv.com/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86/ «چگونه با فرزندان خود در مورد آموزشهای جنسی صحبت کنیم؟»، وبسایت ایران اچ آی وی.]</ref> | ||
# ارائه اطلاعات صحیح و لازم به فرزند؛ در نتیجۀ ایجاد محیطی مناسب برای تربیت جنسی فرزند بهخاطر مطالعه و ارتباط با مشاور، فضای مناسب برای اعتمادبهنفس کودک ایجاد میشود و سؤالات خود را بدون احساس خجالت میپرسد.<ref>[https://doctormohajerani.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86/ «تربیت جنسی کودکان«، وبسایت دکتر مهاجرانی.]</ref> | #ارائه اطلاعات صحیح و لازم به فرزند؛ در نتیجۀ ایجاد محیطی مناسب برای تربیت جنسی فرزند بهخاطر مطالعه و ارتباط با مشاور، فضای مناسب برای اعتمادبهنفس کودک ایجاد میشود و سؤالات خود را بدون احساس خجالت میپرسد.<ref>[https://doctormohajerani.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86/ «تربیت جنسی کودکان«، وبسایت دکتر مهاجرانی.]</ref> | ||
==عوامل مؤثر در تربیت نادرست جنسی کودک== | ==عوامل مؤثر در تربیت نادرست جنسی کودک== | ||
* خانواده؛ کمبود محبت در خانواده، عدم اعتمادبهنفس، مکشوفبودن ارتباط زناشویی والدین، عدمآگاهی فرزندان از موضوعات جنسی، حفظنکردن حریمها، تنظیمنبودن زمان بیداری و خواب، پوشش نامناسب. | *خانواده؛ کمبود محبت در خانواده، عدم اعتمادبهنفس، مکشوفبودن ارتباط زناشویی والدین، عدمآگاهی فرزندان از موضوعات جنسی، حفظنکردن حریمها، تنظیمنبودن زمان بیداری و خواب، پوشش نامناسب. | ||
* عوامل محیطی و اجتماعی؛ فضاهای اطلاعاتی، مدرسه، دوستان، رسانههای منحرفکننده، ناکامی، بیکاری و اوقاتفراغت و الگوبرداری اشتباه از رفتارهای ضدّارزشی دیگران. | *عوامل محیطی و اجتماعی؛ فضاهای اطلاعاتی، مدرسه، دوستان، رسانههای منحرفکننده، ناکامی، بیکاری و [[اوقات فراغت زنان خانهدار|اوقاتفراغت]] و الگوبرداری اشتباه از رفتارهای ضدّارزشی دیگران. | ||
* عوامل جسمانی و روانی؛ بلوغ زودرس، بیماریهای طولانی، حساسیتهای پوستی، ضعف تقوا و اراده.<ref>[https://moshavereaye.ir/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD/ «راهکارهای تربیت جنسی صحیح»، وبسایت مرکز مشاوره و روانشناسی آیه.]</ref> | *عوامل جسمانی و روانی؛ بلوغ زودرس، بیماریهای طولانی، حساسیتهای پوستی، ضعف تقوا و اراده.<ref>[https://moshavereaye.ir/%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD/ «راهکارهای تربیت جنسی صحیح»، وبسایت مرکز مشاوره و روانشناسی آیه.]</ref> | ||
==موانع تربیت جنسی در کودک== | ==موانع تربیت جنسی در کودک== | ||
تربیت جنسی متناسب با باور، نژاد، قوم، مذهب، فرهنگ در میان خانوادهها متفاوت است. پنهانی دانستن مسائل جنسی از سوی خانواده و انکار آن، ترس از ارائۀ اطلاعات اشتباه، ترس از انحراف و تحریک جنسی کودک، سبب تربیت جنسی ناآگاهانه و ایجاد تصوّر غلط از موضوعات جنسی میشود.<ref>[https://impo.app/sex-education-for-children/ اذانی، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو.]</ref> | تربیت جنسی متناسب با باور، نژاد، قوم، مذهب، فرهنگ در میان خانوادهها متفاوت است. پنهانی دانستن مسائل جنسی از سوی خانواده و انکار آن، ترس از ارائۀ اطلاعات اشتباه، ترس از انحراف و تحریک جنسی کودک، سبب تربیت جنسی ناآگاهانه و ایجاد تصوّر غلط از موضوعات جنسی میشود.<ref>[https://impo.app/sex-education-for-children/ اذانی، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو.]</ref> | ||
==آموزش حرمت تن به کودکان== | |||
تربیت جنسی کودک با تأکید بر [[حرمت تن|حرمت بدن]]، بهمعنای آموزش اصول احترام به حریم جسمی و جنسی فرد است، بهطوریکه کودک از سنین ابتدایی یاد بگیرد بدن او دارای ارزش و حریم خصوصی است که باید از تعرض، دسترسی غیرمجاز و نقض آن محافظت شود. آموزش حرمت بدن به کودک باید از سنین پایین شروع شود. والدین باید هنگام تعویض پوشک یا لباس کودک، از انجام این کار در حضور دیگران خودداری کنند تا پیام حفظ حریم بدن به کودک منتقل شود. همچنین، به کودک باید آموخته شود که در مکانهای خصوصی مثل حمام، لباسهای خود را عوض کند و از بدنش محافظت کند. این اصول باید در تمامی مراحل رشد کودک رعایت شود تا او درک کند بدنش دارای حرمت است و نباید در معرض دید یا لمس دیگران قرار گیرد.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/news/365952/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85 «مراقبت جنسی را جایگزین تربیت جنسی کنیم»، وبسایت اقتصاد آنلاین.]</ref> | |||
==تربیت جنسی در چارچوب حیا== | |||
در صورتی که مسائل جنسی بدون هیچ گونه محدودیتی و به صورت علنی مطرح شوند، این امر میتواند موجب از بین رفتن حیا در کودکان شود. فقدان حیا و نبود حساسیت در مورد حفظ حریم شخصی، به تدریج باعث تضعیف ارزشهای اخلاقی و دینی در ذهن کودک میشود و در نهایت ممکن است کودک را به [[انحرافات جنسی]] هدایت کند.<ref>[[«تربیت جنسی کودکان از منظر اسلام»، وبسایت راسخون.]]</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* «آموزش مسائل جنسی برای کودکان زیر 5 سال، نکات ساده و حیاتی»، وبسایت کیدزی، تاریخ بازدید: 26 اسفند 1401ش. | {{آغاز منابع}} | ||
* اذانی، اختر، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو، تاریخ درج مطلب: خرداد 1401ش. | *«آموزش مسائل جنسی برای کودکان زیر 5 سال، نکات ساده و حیاتی»، وبسایت کیدزی، تاریخ بازدید: 26 اسفند 1401ش. | ||
* اعلایی، معصومه، «تربیت جنسی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | *اذانی، اختر، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو، تاریخ درج مطلب: خرداد 1401ش. | ||
* «تربیت جنسی فرزندان»، ویکیپرسه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | *اعلایی، معصومه، «تربیت جنسی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | ||
* «تربیت جنسی کودک در سنین ۲ تا ۱۲ سال»، وبسایت کیدزی، تاریخ بازدید، 27 فروردین 1402ش | *«تربیت جنسی فرزندان»، ویکیپرسه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | ||
* «تربیت جنسی کودک و نوجوان چگونه باید باشد؟»، وبسایت انتخاب نو، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | *«تربیت جنسی کودک در سنین ۲ تا ۱۲ سال»، وبسایت کیدزی، تاریخ بازدید، 27 فروردین 1402ش | ||
* «تربیت جنسی کودک و نوجوان»، وبسایت نیکاندیشان، تاریخ بازدید، 27 فروردین 1402ش. | *«تربیت جنسی کودک و نوجوان چگونه باید باشد؟»، وبسایت انتخاب نو، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | ||
* «تربیت جنسی کودکان را از چه سنی شروع کنیم؟»، وبسایت بینش نوین، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | *«تربیت جنسی کودک و نوجوان»، وبسایت نیکاندیشان، تاریخ بازدید، 27 فروردین 1402ش. | ||
* «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت دکتر مهاجرانی، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | *«تربیت جنسی کودکان را از چه سنی شروع کنیم؟»، وبسایت بینش نوین، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | ||
* «تربیت جنسی لازمۀ تربیت روانی»، وبسایت نازنین حبیبی، تاریخ درج مطلب: 9 مهر 1398ش. | *«تربیت جنسی کودکان»، وبسایت دکتر مهاجرانی، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | ||
* «چگونه با فرزندان خود در مورد آموزشهای جنسی صحبت کنیم؟»، وبسایت ایران اچ آی وی، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1401ش. | *تربیت جنسی کودکان»، وبسایت فیلیا تخصصیترین سایت مشاوره روانشناسی، تاریخ بازدید: 22 فروردین 1404ش. | ||
* «راهکارهای تربیت جنسی صحیح»، وبسایت مرکز مشاوره و روانشناسی آیه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | *«تربیت جنسی لازمۀ تربیت روانی»، وبسایت نازنین حبیبی، تاریخ درج مطلب: 9 مهر 1398ش. | ||
* «شیوههای آموزش و تربیت جنسی با نگاهی به سبک زندگی اهلبیت علیهمالسلام»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: 26 اسفند 1401ش. | *«چگونه با فرزندان خود در مورد آموزشهای جنسی صحبت کنیم؟»، وبسایت ایران اچ آی وی، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1401ش. | ||
* قبادیان و دیگران، «تربیت جنسی کودکان ونوجوانان با رویکرد اسلامی بستري براي پیشگیري ازجرائم و انحرافات»، فصلنامه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بینالملل، سال دهم، شماره سیوهشتم، زمستان 1396ش. | *«راهکارهای تربیت جنسی صحیح»، وبسایت مرکز مشاوره و روانشناسی آیه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش. | ||
* محمدی، خدیجه، «تربیت جنسی کودکان را جدی بگیرید»، روزنامۀ صبح کابل، تاریخ درج مطلب: 14 اکتبر | *«شیوههای آموزش و تربیت جنسی با نگاهی به سبک زندگی اهلبیت علیهمالسلام»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: 26 اسفند 1401ش. | ||
* محمدی بلبانآباد، سمیرا، «جزوه آموزشی راهنمای تربیت جنسی کودکان برای دانشجویان مامایی»، 1396ش. | *قبادیان و دیگران، «تربیت جنسی کودکان ونوجوانان با رویکرد اسلامی بستري براي پیشگیري ازجرائم و انحرافات»، فصلنامه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بینالملل، سال دهم، شماره سیوهشتم، زمستان 1396ش. | ||
* «نقش نهاد تربیتی در تنظیم زیستی جامعه»، کارگر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 25 شهریور 1399ش. | *«مراقبت جنسی را جایگزین تربیت جنسی کنیم»، وبسایت اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 20 تیر 1398ش. | ||
[[ | *محمدی، خدیجه، «تربیت جنسی کودکان را جدی بگیرید»، روزنامۀ صبح کابل، تاریخ درج مطلب: 14 اکتبر 2019. | ||
*محمدی بلبانآباد، سمیرا، «جزوه آموزشی راهنمای تربیت جنسی کودکان برای دانشجویان مامایی»، 1396ش. | |||
*معتمدی، الهه، «تربیت جنسی کودکان؛ در چنین مسائلی باید چه کار انجام داد؟»، وبسایت درمانکده، تاریخ بازدید: 22 فروردین 1404ش. | |||
*«نقش نهاد تربیتی در تنظیم زیستی جامعه»، کارگر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 25 شهریور 1399ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
ویکی ر | |||
<big>'''تربیت جنسی کودک؛'''</big> مجموعه اقدامات برای شکلگیری [[هویت دینی کودک|هویت]] و نقش جنسی کودکان و جلوگیری از بیداری زودهنگام آن. | |||
تربیت جنسی [[کودک]]، از مهمترین و دشوارترین بخشهای تربیتی کودک است. برای دستیابی به رشد جنسی سالم در کودکان و جلوگیری از انحرافات جنسی در بزرگسالی، لازم است زمینۀ شکلگیری هویت جنسی و نقش جنسی فراهم شده و به اقدامات پیشگیرانه و راهکارهای عملی برای جلوگیری از بیداری زودهنگام جنسی توجه شود و به پرسشهای جنسی کودکان بهصورت صحیح، با حفظ [[حیا]] و متناسب با سن، جنسیت و سطح درک کودک پاسخ داده شود. | |||
==مفهومشناسی== | |||
مقصود از تربیت جنسی پرورش فرد در بازههای سنی کودکی، نوجوانی و جوانی جهت آشنایی با جنسیت خود، پذیرش آن و تمایل به ایفای نقشهای فردی و اجتماعی منحصر به جنسیت خود، جلوگیری از انحرافات جنسی و نحوۀ تعامل با همجنس و جنس مخالف و هنجارها و ناهنجاریهای جنسی است.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/24869?pageNumber=13&viewType=pdf فقیهی، تربیت جنسی، 1387ش، ص19-21.]</ref> در تربیت جنسی کودکان، رعایت اصل تدریج و آموزش گامبهگام، با در نظر داشتن رشد جسمی، عقلی و جنسیت کودک، لازمۀ اثربخشی آن است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/105612/%d8%aa%d8%b1%d8%a8%db%8c%d8%aa-%d8%ac%d9%86%d8%b3%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85 مدن، «تربیت جنسی در اسلام»، 1383ش، ص201. ]</ref> بیان زودهنگام مسائل جنسی میتواند موجب بروز ناهنجاری در کودک شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1223810/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&score=25.0&rownumber=1 مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیبهای جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص70. ]</ref> | |||
==محورهای تربیت جنسی کودک== | |||
رشد و ثبات هویت جنسی و نقش جنسیتی، موجب سلامت جنسی کودک میشود. همچنین، اقدامات پیشگیرانه بهمنظور مراقبت از بیداری جنسی و جلوگیری از لغزش و اختلال جنسی، دو محور اساسی در تربیت جنسی کودک به شمار میروند.<ref> [https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص69.]</ref> | |||
==اهمیت تربیت جنسی کودکان== | |||
تربیت جنسی از مهمترین و حساسترین مسائل تربیتی کودکان است که بر سایر سطوح زندگی کودک اثر میگذارد.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص55.]</ref> توجه به این تربیت، زمینههای رشد طبیعی کودک را فراهم میکند و از بروز رفتارهای نابههنگام و نابههنجار در او جلوگیری میکند یا در صورت ابتلاء، برای آن راهکارهایی ارائه میدهد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/105612/%d8%aa%d8%b1%d8%a8%db%8c%d8%aa-%d8%ac%d9%86%d8%b3%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85 مدن، «تربیت جنسی در اسلام»، 1383ش، ص185. ]</ref> | |||
==روشهای تربیت جنسی کودک== | |||
استفاده همزمان از روشهای مستقیم و غیرمستقیم در تربیت جنسی کودک ضروری است: | |||
'''روش مستقیم؛''' در این روش به آموزش نوع جنسیت، نقش جنسی، پرورش هویت جنسی و پیشگیری از تحریکات جنسی پرداخته میشود. | |||
'''روش غیرمستقیم؛''' این شیوه ناظر بر تأمین نیازهای روانی- عاطفی کودک با راهکارهایی، همچون محبتکردن، نوازش، [[هدیهدادن]]، حفظ شأن و ارزش کودک است؛ همچنین برقراری امنیت فردی و اجتماعی کودک، پرورش فطری کودک، تأدیب و پرورش روحیۀ پایبندی به ارزشها، مجموعه عوامل مؤثر در رشد جنسی سالم کودکان است.<ref>[https://www.magiran.com/paper/showpdf/62d58cc1-9ac5-4ecf-b83d-9d8d7eb7b001?p=1966674&m=6839 فقیهی، «خانواده و روشهای تربیت جنسی کودکان بر مبنای آموزههای اسلامی»، 1395ش، ص41-49.]</ref> | |||
==هویت جنسی== | |||
هویت جنسی، شناخت شخصی کودک از سرشت طبیعی و جنسیت خود بهعنوان دختر یا پسر و همچنین کسب آگاهی از نقش جنسیتی خود و تمایلات متناسب با نوع جنس خود است. در صورتی که میان جنسیت و رفتارها [[سازگاری]] وجود نداشته باشد، سبب بروز اختلالاتی همچون [[دوجنسیتی]]، همجنسگرایی، نارضایتی جنسی و مبدلپوشی میشود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص55-56. ]</ref> | |||
==نقش جنسی== | |||
به مجموعه رفتارها و کنشهای هماهنگ با جنسیت هر کودک و متناسب با طبیعتِ دختربودن یا پسربودن، از جمله سبک لباس، نوع اسباببازیها و بازیها، نقش جنسی گفته میشود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص57-56. ]</ref> | |||
===یادگیری نقش جنسی=== | |||
روانشناسان بر این باورند که کودکان از راه آموزش مستقیم و همچنین شیوههای غیرمستقیمِ تقلید و پاداش و تنبیه، نقشهای جنسیتی را میآموزند. طبق نظر [[اسلام]]، یادگیری نقش جنسیتی بهصورت ناخودآگاه و غیرمستقیم، در خلال ارتباط کودک با [[پدر]] و [[مادر]] رخ میدهد و کودک در این ارتباط به ویژگیهای مرد و زن پی میبرد و از رفتار، گفتار، پوشش و حالات هر یک بهصورت عملی تفاوتها را درمییابد.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص60-58. ]</ref> | |||
===آموزشهای والدین در هدایت نقش جنسی=== | |||
آموزههای اسلامی، والدین را به رفتارها و مواجهههای متناسب با جنسیت کودک موظف میدارد. نقش والدین و تأثیر مادر در اوایل کودکی مهم مینماید. پدر الگوی پسران و منبع تأیید دختران است. کودکان معمولاً مطابق شباهت جنسی خود با والدین، از آنان الگو میگیرند.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص68-69. ]</ref> | |||
از جمله راهکارهای مورد استفادۀ والدین در هدایت نقش جنسیتی کودکان عبارت است از: | |||
====توجه به بازی و اسباببازی کودکان==== | |||
در آموزههای اسلامی به والدین توصیه شده که با کودکان خود همبازی شوند تا در این همراهی، نوع بازی متناسب با هر جنس و عدم بازی دختران با پسران را نظارت کنند. والدین باید توجه داشته باشند که استفاده مدام از اسباببازیهای جنس دیگر در طولانیمدت موجب سردرگمی در هویت و اختلال جنسی کودک میشود. همچنین توجه والدین به این نکته ضروری است که بازیهای کودکانه محتوای جنسی را شامل نشود؛ بازیهایی، همچون دکتربازی و مامانبازی موجب میشود کودکان در مورد اندام جنسی یکدیگر به کنجکاوی بپردازند. این مورد ممکن است در کودکانی که فیلمهای جنسی دیدهاند، شاهد روابط [[رابطه زناشویی|زناشویی]] والدین خود بودهاند و اندام جنسی آنها را دیدهاند<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص63. ]</ref> و یا مورد سوء استفادۀ جنسی قرار گرفتهاند، بهصورت تقلید رفتار مشاهده شود؛<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1823539/%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86?q=%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87%20%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87%20%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D9%BE%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&score=25.0&rownumber=1 نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص127.]</ref> والدین باید در صورت چنین مشاهدهای ممنوعیت و زشتی این نوع بازیها و اینکه خدا این نوع بازیها را دوست ندارد را به کودکان اعلام کنند.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص62-63. ]</ref> ضمن اینکه رفتار هیجانی خود را کنترل کرده و از تنبیه افراطی خودداری کنند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1823539/%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86?q=%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87%20%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87%20%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D9%BE%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&score=25.0&rownumber=1 نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص127.]</ref> | |||
====عدم تبعیض میان دختر و پسر==== | |||
برتر ندانستن جنسیتی خاص در محیط [[خانواده]] سبب احساس رضایت فرزندان از جنسیت خود، [[اعتمادبهنفس]] و رشد مناسب هویت جنسی کودک میشود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص64. ]</ref> | |||
====ناراضی نبودن والدین از جنسیت خود==== | |||
برخی از مادران نارضایتی خود از جنسیت خویش را بارها در برابر فرزندان ابراز میکنند که این اظهار در برابر دختران سبب سردرگمی آنان و احساس عدم ارزشمندی و [[تنفر]] از جنست خود و گرایش به جنسیت مقابل میشود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص67. ]</ref> | |||
====نوع پوشش والدین در منزل==== | |||
استفادۀ والدین از پوشش جنس مقابل یا ایجاد هر نوع تغییر در ظاهر که مختص جنس دیگر است، سبب بروز اختلال در نقش [[تفکیک جنسیتی|جنسیتی]] و هویت جنسی کودکان میشود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص67. ]</ref> | |||
==راهکارهای عملی تربیت جنسی در اسلام== | |||
===اجازهگرفتن هنگام ورود به اتاق والدین=== | |||
آموزش کسب اجازه برای ورود کودکان ممیز به اتاق خواب [[ادب قرآنی ورود به اتاق والدین|والدین]] در سه نوبت، قبل از نماز صبح، نیمۀ روز و بعد از نماز عشا مورد تأکید آیات و روایات است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1223810/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&score=25.0&rownumber=1 مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیبهای جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص71. ]</ref> | |||
===رعایت نحوۀ پوشش والدین و فرزندان=== | |||
سبک پوشش والدین در حضور فرزندان اهمیت دارد، پوششهای محرک و باز یا در مقابل، افراط در [[پوشش]] در حضور کودک هر دو سبب برانگیختن حس کنجکاوی کودک میشود. البته مادر در حضور فرزند دختر میتواند از پوشش راحتتری استفاده کند. | |||
<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1823539/%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86?q=%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87%20%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87%20%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D9%BE%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&score=25.0&rownumber=1 نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص126.]</ref> | |||
===پرهیز والدین از معاشقه در حضور فرزندان=== | |||
هر گونه رفتار جنسی و استفاده از الفاظ و عبارات با مضامین جنسی در حضور کودکان توسط والدین به شدت نهی شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1223810/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&score=25.0&rownumber=1 مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیبهای جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص72. ]</ref> برقراری روابط جنسی در برابر نوزاد نیز بهدلیل فعال بودن حافظۀ تصویری او و برداشت خشونت از آن مورد منع واقع شده است.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF/ «داشتن رابطۀ جنسی در حضور نوزاد»، وبسایت مجلۀ تصویر زندگی.]</ref> | |||
البته ابراز محبتهای رفتاری والدین در برابر کودکان با رعایت حدود برای برقراری روابط صحیح عاطفی [[کودک]] در آینده لازم است.<ref>[https://alosalammoshavere.com/%D8%A8%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF/ «بوسیدن همسر در حضور فرزند»، وبسایت الو سلام مشاوره.]</ref> | |||
===پرهیز از نگریستن به اندام جنسی کودک=== | |||
والدین از نگریستن به اندام جنسی کودک باید خودداری کنند و کودکان خود را از نگریستن به اندام جنسی یکدیگر پرهیز دهند. در آموزههای اسلامی حمام رفتن دختربچه با پدر و پسر بچه با مادر نهی شده است و در صورت حمام پسر با پدر و دختر با مادر، باید اندام جنسی خود و فرزندان پوشانده شود. پسر بچهها همراه با دختربچهها نباید حمام بروند.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص74.]</ref> | |||
===پرهیز از لمس اندام جنسی کودک=== | |||
باید توجه داشت که هنگام خارش اندام جنسی کودک <ref>[https://article.tebyan.net/351241/15-%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-7-%D8%B3%D8%A7%D9%84 تجاره، «15 اصل مهم برای تربیت جنسی کودکان زیر 7 سال»، وبسایت تبیان.]</ref> و شستوشوی آن، تا حد ممکن از لمس خودداری کرد تا موجب تحریک یا عادت کودک نشود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص73-72.]</ref> | |||
===جدا کردن بستر خواب فرزندان=== | |||
در روایات از جداسازی بستر خواب کودکان از شش سالگی از یکدیگر تأکید شده است. این جداسازی تنها شامل رختخواب فرزندان پسر از دختر، یا فرزندان از والدین نیست؛ بلکه شامل دختران از هم و پسران از هم نیز میشود.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1629010275-9521-1400-2-12.pdf محمدی پناه و دیگران، «مؤلفههای تربیت جنسی کودک از منظر فقه تربیتی»، 1400ش، ص229-231.]</ref> | |||
===منع حرکات تهییجآمیز نسبت به کودک=== | |||
پرهیز از نشاندن دختر خردسال روی زانوی فرد غریبه، پرهیز افراد بالغ از بوسیدن کودک جنس مخالف، پرهیز از خوابیدن چند کودک زیر یک لحاف، پرهیز از پوشاندن لباس دخترانه به پسران و بالعکس.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/105612/%d8%aa%d8%b1%d8%a8%db%8c%d8%aa-%d8%ac%d9%86%d8%b3%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85 مدن، «تربیت جنسی در اسلام»، 1383ش، ص205-206. ]</ref> | |||
===نظارت بر ابزار و محیطهای مرتبط با کودک=== | |||
وظیفۀ نظارت و مراقبت از ذهن و روان کودک در برابر محتواهای نامناسب موجود در بازیهای رایانهای، تلفن همراه، [[اینترنت]]، فیلم، شبکههای ماهوارهای، [[کتاب]]<nowiki/>ها و لوازمالتحریرها از دیگر مؤلفههای تربیت جنسی در کودکان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1223810/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&score=25.0&rownumber=1 مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیبهای جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص73. ]</ref> | |||
===پاسخ مناسب به سؤالات جنسی کودک=== | |||
سؤالاتی که معمولاً کودکان در ابتدا با آن مواجه میشوند؛ پرسش دربارۀ دلیل تفاوت آلت جنسی دختر و پسر، نحوۀ [[تولد]] کودک و محل خروج نوزاد است. برای پاسخ به این سؤالات صلاح نیست به تشریح مسائل پیچیدۀ زناشویی پرداخته شود. برخورد [[هوش هیجانی کودک|هیجانی]] و نفرتانگیز، شتابزدگی، خندیدن و عصبانیشدن هنگام پرسش کودک سبب برانگیختن کنجکاوی کودک میشود؛ اما برخورد معمولی با این پرسش این تصور را به کودک میدهد که پرسش او با دیگر پرسشها تفاوتی ندارد.<ref>[https://www.magiran.com/paper/showpdf/62d58cc1-9ac5-4ecf-b83d-9d8d7eb7b001?p=1966674&m=6839 فقیهی، «خانواده و روشهای تربیت جنسی کودکان بر مبنای آموزههای اسلامی»، 1395ش، ص57-55.]</ref> | |||
پاسخ به سؤالهای جنسی کودک متناسب با سطح درک او، با حفظ [[حیا]] و با بهرهگیری از تمثیل و نظام تکوین و [[زندگی]] حیوانات باشد؛ برای مثال با بیان تخمزایی مرغ، بچهزایی گربه و گوسفند و تکثیر گیاهان، کودک به پاسخ میرسد. پاسخ به سؤالهای جنسی در حد نیاز کودک و بهصورت اجمالی کافی است؛ پاسخها نباید تحریکآمیز باشد و والدین نباید از پاسخ به سؤالهای کودک طفره روند و یا احساس شرم کنند. پاسخگویی به سؤالات کودک نیاز به آگاهی، هنرمندی و زکاوت دارد. از پاسخهای غیرواقعی، مانند اینکه خدا تو را از آسمان به ما داده یا از بیمارستان خریدهایم باید کاملاً اجتناب کرد.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص75-76.]</ref> | |||
===تقویت مهارتهای خودمراقبتی در کودکان=== | |||
آموزش قسمتهای خصوصی بدن و قوانین مربوط به آن، آموزش نحوۀ واکنش کودک در مواقع احساس خطر، تعیین قوانینی، مانند ممنوعیت بوسیدن لبها، نشان دادن یا خارجکردن لباس زیر در برابر دیگران، معرفی افراد مجاز برای شستوشوی او از مواردی هستند که از سوءاستفادۀ جنسی کودکان جلوگیری میکنند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1823539/%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86?q=%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87%20%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87%20%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D9%BE%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&score=25.0&rownumber=1 نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص122.]</ref> | |||
==محتوای تربیت جنسی در سنین مختلف کودکی== | |||
در هر سنی متناسب با درک کودک، اطلاعات جنسی خاصی باید به او داده شود: | |||
'''3-5 سالگی؛''' نام صحیح اعضای بدن، آموزش مفهوم فضای خصوصی، حس مثبت به [[جنسیت]] خود و درک صحیح از اینکه نوزادان از کجا میآیند. | |||
'''6-9 سالگی؛''' آگاهی از تفاوتهای دو جنس، درک درست از [[تولیدمثل]] حیوانات و گیاهان. | |||
'''9-13 سالگی؛''' آگاهی از موارد سوء استفادۀ جنسی، آشنایی با تغییرات جنسی دوران [[بلوغ]]، درک درست از روند تولیدمثل.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/tuition/education4-marital-issues.html «در چه سنی مسائل جنسی را به کودکان آموزش دهیم؟»، وبسایت بیتوته.]</ref> | |||
==تربیت جنسی در مدارس== | |||
تفکیک مدارس پسران و دختران، برنامهریزی آموزشی متفاوت، تفاوت در برخی واحدهای درسی، استفاده از کارکنان آموزشی همجنس در ایران و برخی از کشورها سبب فراهم شدن زمینههای رشد سالم جنسی، جسمی و روحی دانشآموزان و پیشرفت تحصیلی میشود.<ref>[https://pasokhgoo.ir/node/96896 «فواید و مضرات جداکردن کلاسها و تک جنسیتی شدن»، مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی.]</ref> | |||
==پیامدهای نادیدهانگاری تربیت جنسی در کودکان== | |||
کارشناسان معتقدند که [[غریزۀ جنسی]] از سه سالگی در کودکان بهصورت نهفته وجود دارد. عدم توجه به تربیت جنسی در کودکان و استفاده نکردن از تدابیر تربیتی میتواند خطرات جدی بهویژه در دورۀ [[نوجوانی]] آنان در پی داشته باشد. آشناسازی کودک با مسائل جنسی و قراردادن او در معرض عوامل و تحریکات بیرونی پیش از زمان مناسب آن، سبب بیداری نابههنگام جنسی، مشغولیت ذهنی و بروز عادتهای ناپسند، انحرافها و اختلالهای جنسی همچون [[خودارضایی]]، [[پریشانی]]، قراردادن خود در معرض سوء استفادۀ جنسی، کندشدن دورۀ [[رشد طبیعی]]، جامعهپذیری منفی کودک و سرانجام توسعۀ مفاسد خواهد بود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص69-71.]</ref> | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | |||
==منابع== | |||
*«بوسیدن همسر در حضور فرزند»، وبسایت الو سلام مشاوره، تاریخ بازدید: 3 اردیبهشت 1402ش. | |||
*تجاره، رومیناسادات، «15 اصل مهم برای تربیت جنسی کودکان زیر 7 سال»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: 7 اسفند 1395ش. | |||
*«داشتن رابطۀ جنسی در حضور نوزاد»، وبسایت مجلۀ تصویر زندگی، تاریخ بازدید: 3 اردیبهشت 1402ش. | |||
*«در چه سنی مسائل جنسی را به کودکان آموزش دهیم؟»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: 3 اردیبهشت 1402ش. | |||
*فقیهی، علینقی، تربیت جنسی، قم، مؤسسۀ علمی فرهنگی دارالحدیث سازمان چاپ و نشر، 1387ش. | |||
*فقیهی، علینقی، «خانواده و روشهای تربیت جنسی کودکان بر مبنای آموزههای اسلامی»، دوفصلنامۀ پژوهشنامۀ تربیت تبلیغی، سال 5، شمارۀ 13 و 14، پاییز و زمستان 1395ش. | |||
*«فواید و مضرات جداکردن کلاسها و تکجنسیتی شدن»، مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، تاریخ درج مطلب: 9 مهر 1397ش. | |||
*محمدیپناه، شیرین و دیگران، «مؤلفههای تربیت جنسی کودک از منظر فقه تربیتی»، فصلنامۀ پژوهشهای اخلاقی، سال یازدهم، شمارۀ 44، تابستان 1400ش. | |||
*مدن، یوسف، «تربیت جنسی در اسلام»، ترجمۀ بهروز رفیعی، فصلنامۀ علمی- پژوهشی مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، شمارۀ 8، پاییز 1383ش. | |||
*مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، مشهد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، 1395ش. | |||
*مقدادی، محمدمهدی و جوادپور، مریم، «پیشگیری از آسیبهای جنسی کودکان در اسلام»، فصلنامۀ اخلاق زیستی، شمارۀ 23، بهار 1396ش. | |||
*نادری، نگین و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، فصلنامۀ فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، شمارۀ 54، بهار 1400ش. | |||
ویکی ز | |||
نسخهٔ کنونی تا ۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۴۵
 پاسخ به سوالات جنسی کودک توسط والدین متناسب با درک کودک | |
پادکست مقاله | 🡇
|
تربیت جنسی کودک؛ ارائۀ تدریجی اطلاعات مورد نیاز در مورد موضوعات جنسی به کودک.
تربیت جنسی کودک، یک بعد مهم در پرورش کودک است. امروزه با گسترش فناوری، سهولت دسترسی به فضای مجازی و پیچیدهترشدن موضوعات جنسی، آگاهکردن کودکان از اندامهای جنسی و کارکرد آنها، شیوهای پیشگیرانه برای ایمن نگهداشتن کودک از انحرافات جنسی محسوب میشود و در بهداشت روانی، رضایت از زندگی، رعایت حقوق بینفردی و تحکیم بنیان خانواده مؤثر است.
تعریف تربیت جنسی کودک
تربیت جنسی کودک به معنای ارائۀ تدریجی و متناسبِ دانش و اطلاعات مرتبط با مسائل جنسی، هماهنگ با تواناییها و استعدادهای ذهنی کودک است؛ فرایندی که با هدف رشد همهجانبۀ او و توانمندسازیاش برای تصمیمگیری و انجام رفتارهای درست و مورد انتظار در این حوزه صورت میگیرد.[۱] آموزش جنسی به موضوع ارتباط جنسی بین دو انسان بالغ میپردازد و تربیت جنسی ایجاد زمینۀ لازم برای رشد تدریجی و هماهنگ غریزۀ جنسی با هدف حفظ فرد از آسیبهای جنسی در دورههای مختلف رشد است.[۲]
اهمیت تربیت جنسی
تربیت جنسی کودکان یکی از ارکان اساسی در روند تربیت آنان به شمار میرود. در جهان امروز، کودکان به طور گسترده در معرض پیامها و اطلاعات جنسی از طریق رسانههایی مانند فیلمها، تبلیغات و فضای مجازی قرار دارند.[۳] آموزش صحیح در این زمینه، به آنها کمک میکند تا خودآگاهی لازم را بهدست آورده و بتوانند از خود در برابر آسیبها و تهدیدهای احتمالی محافظت کنند.[۴]
ارائه اطلاعات لازم و صحیح در زمینۀ مسائل جنسی باعث کمک به تصمیمگیری، ایجاد چارچوب اخلاقی برای ابراز هیجانات جنسی،[۵] شجاعت، اراده، اقتدار، عفّت، تواضع، کسب نقش جنسی مطلوب و تحکیم بنیان خانواده میشود.[۶]
همچنین تربیت جنسی زمینۀ حسّ زیباییدوستی، عشقورزی، محبت، فداکاری، نگرش مثبت فرد از خود، اعتمادبهنفس، روابط بینفردی مناسب، احترام به خود و سایرین، رضایت از زندگی، بهداشتروانی، هویّت سالم، رشد سالم جنسی و کاهش مشکلات و انحرافات جنسی، ترویج فعالیتهای جنسی ایمنتر[۷] و آمادهکردن کودکان برای زندگی سالم[۸] را فراهم میکند.
دیدگاهها در رابطه با تربیت جنسی
- دیدگاه محرومیت و منع؛ این دیدگاه بر سرکوب غریزۀ جنسی، جلوگیری از آموزش، بحث و آزادی افراد در مورد آن تأکید دارد.
- دیدگاه آزادی مطلق؛ طرفداران این رویکرد معتقدند که کنترل غرایز، مخصوصاً غریزۀ جنسی منجر به عقدههای روانی و افسردگی میشود و باید انسانها را در مسیر پاسخ به غریزۀ جنسی به شیوۀ دلخواه آزاد گذاشت.
- دیدگاه اعتدالی؛ اسلام معتقد به شکوفایی طبیعی غریزۀ جنسی و ارضای آن از طریق ازدواج است و بر محرکهای محیطی منجر به انحرافات اخلاقی گوشزد میکند.[۹]
شیوههای تربیت جنسی در کودک
تربیت جنسی مستقیم
شامل موضوعاتی است که بهطور مستقیم با نقش، وظایف، تمایلات و رفتارهای جنسی دختر و پسر ارتباط دارد؛ مانند تربیت هویت جنسی، پیشگیری از تحریکات جنسی و پاسخ به سؤالات جنسی کودک.
تربیت جنسی غیرمستقیم
شامل جنبههای عاطفی، عملکردی و شناختی اثرگذار بر رفتارهای جنسی، مانند محبت به فرزند، پرورش فضائل اخلاقی، رشد ارزش و باورهای مذهبی است. این موضوعات باعث تسهیل رشد طبیعی دختر و پسر و مصونیت از اختلالات و انحرافات جنسی میشوند.[۱۰]
اهداف تربیت جنسی کودک
- زمینهسازی مناسب برای رشد سالم جنسی؛
- آگاهی و انتظار صحیح از هویت جنسی خود؛
- ارضای درست و هنجارمند غریزه جنسی؛
- جلوگیری از کجرویهای جنسی و ایجاد پاکدامنی در جامعه؛
- آشنایی با حلال و حرام جنسی هنگام رسیدن به سن بلوغ؛
- مهیا ساختن دختر و پسر برای زندگی سالم خانوادگی.[۱۱]
زمان مناسب تربیت جنسی کودک
اگرچه آغاز تربیت جنسی کودکان را پرسشهای جنسی آنان که معمولاً در سنین سه تا پنج سالگی مطرح میشود، تعیین میکند؛[۱۲] اما تربیت جنسی باید متناسب با رشد کودک در سنین مختلف اتفاق بیفتد:[۱۳]
- 1 تا 2سالگی؛ کودکان باید بدانند بدنشان شخصی است و تمام اعضای بدن، از جمله اندام خصوصی را برای بیان موضوعات سلامتی، سوءاستفاده جنسی و کمک به داشتن درک عادی از این قسمتها نام ببرند.
- 2 تا 4 سالگی؛ کودک بداند کسی اجازۀ لمس بدن و اندام خصوصی او را ندارد.
- 5 تا 8 سالگی؛ آموزش هنجارهای اجتماعی در برهنگی، حریم خصوصی و احترام به سایرین در روابط، نحوۀ استفادۀ ایمن از تلفنهمراه، فضای مجازی، واکنش در موقعیتهای مشکلساز و اصول اولیۀ بلوغ.[۱۴]
- 9 تا 12 سال؛ آموزشهای لازم دربارۀ بلوغ و تغییراتی که در جسم، ذهن و احساسات آنان رخ میدهد.[۱۵]
مراحل پاسخگویی به سؤالات جنسی
- استقبال از سؤال کودک، جدیگرفتن موضوع، عدم اضطراب از جوابدادن و طفرهنرفتن؛
- تشویق کودک به ارائۀ نظرات و اطلاعات خود؛
- ارائۀ پاسخ مختصر، ساده، صادقانه و قابل فهم و بیان ارزشهای دینی؛
- بررسی میزان درک و دریافت کودک از مطلب و تکرار آن برای اصلاحات مورد نیاز.[۱۶]
انواع واکنشهای والدین در تربیت جنسی
والدین، مهمترین نقش را در تربیت جنسی کودک و رفع ابهامات او دارند.[۱۷] والدین در پاسخدادن به کنجکاوی کودک در مورد موضوعات جنسی به شیوههای گوناگون رفتار میکنند:
- برخورد خشونتآمیز؛ در نتیجۀ این رفتار، کودک برای حلّ دغدغۀ ذهنی ایجاد شده، به سراغ منابع دیگری مانند دوستان و فضای مجازی میرود.
- ارائۀ اطلاعات کم و یا اشتباه بهدلایلی مانند ناآگاهی و سؤالات مکرّر فرزند.
- ارائه اطلاعات اضافی؛ در این حالت کودک بهدلیل عدم درک اطلاعات فراتر از سطح درک خود، عوارض زیادی را متحمل میشود[۱۸] و منجر به بلوغ زودرس میشود.[۱۹]
- ارائه اطلاعات صحیح و لازم به فرزند؛ در نتیجۀ ایجاد محیطی مناسب برای تربیت جنسی فرزند بهخاطر مطالعه و ارتباط با مشاور، فضای مناسب برای اعتمادبهنفس کودک ایجاد میشود و سؤالات خود را بدون احساس خجالت میپرسد.[۲۰]
عوامل مؤثر در تربیت نادرست جنسی کودک
- خانواده؛ کمبود محبت در خانواده، عدم اعتمادبهنفس، مکشوفبودن ارتباط زناشویی والدین، عدمآگاهی فرزندان از موضوعات جنسی، حفظنکردن حریمها، تنظیمنبودن زمان بیداری و خواب، پوشش نامناسب.
- عوامل محیطی و اجتماعی؛ فضاهای اطلاعاتی، مدرسه، دوستان، رسانههای منحرفکننده، ناکامی، بیکاری و اوقاتفراغت و الگوبرداری اشتباه از رفتارهای ضدّارزشی دیگران.
- عوامل جسمانی و روانی؛ بلوغ زودرس، بیماریهای طولانی، حساسیتهای پوستی، ضعف تقوا و اراده.[۲۱]
موانع تربیت جنسی در کودک
تربیت جنسی متناسب با باور، نژاد، قوم، مذهب، فرهنگ در میان خانوادهها متفاوت است. پنهانی دانستن مسائل جنسی از سوی خانواده و انکار آن، ترس از ارائۀ اطلاعات اشتباه، ترس از انحراف و تحریک جنسی کودک، سبب تربیت جنسی ناآگاهانه و ایجاد تصوّر غلط از موضوعات جنسی میشود.[۲۲]
آموزش حرمت تن به کودکان
تربیت جنسی کودک با تأکید بر حرمت بدن، بهمعنای آموزش اصول احترام به حریم جسمی و جنسی فرد است، بهطوریکه کودک از سنین ابتدایی یاد بگیرد بدن او دارای ارزش و حریم خصوصی است که باید از تعرض، دسترسی غیرمجاز و نقض آن محافظت شود. آموزش حرمت بدن به کودک باید از سنین پایین شروع شود. والدین باید هنگام تعویض پوشک یا لباس کودک، از انجام این کار در حضور دیگران خودداری کنند تا پیام حفظ حریم بدن به کودک منتقل شود. همچنین، به کودک باید آموخته شود که در مکانهای خصوصی مثل حمام، لباسهای خود را عوض کند و از بدنش محافظت کند. این اصول باید در تمامی مراحل رشد کودک رعایت شود تا او درک کند بدنش دارای حرمت است و نباید در معرض دید یا لمس دیگران قرار گیرد.[۲۳]
تربیت جنسی در چارچوب حیا
در صورتی که مسائل جنسی بدون هیچ گونه محدودیتی و به صورت علنی مطرح شوند، این امر میتواند موجب از بین رفتن حیا در کودکان شود. فقدان حیا و نبود حساسیت در مورد حفظ حریم شخصی، به تدریج باعث تضعیف ارزشهای اخلاقی و دینی در ذهن کودک میشود و در نهایت ممکن است کودک را به انحرافات جنسی هدایت کند.[۲۴]
پانویس
- ↑ اذانی، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو.
- ↑ «تربیت جنسی لازمۀ تربیت روانی»، وبسایت نازنین حبیبی.
- ↑ «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت فیلیا تخصصیترین سایت مشاوره روانشناسی.
- ↑ معتمدی، «تربیت جنسی کودکان؛ در چنین مسائلی باید چه کار انجام داد؟»، وبسایت درمانکده.
- ↑ «تربیت جنسی کودک و نوجوان چگونه باید باشد؟»، وبسایت انتخاب نو.
- ↑ «نقش نهاد تربیتی در تنظیم زیستی جامعه»، کارگر آنلاین.
- ↑ اذانی، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو.
- ↑ «آموزش مسائل جنسی برای کودکان زیر 5 سال، نکات ساده و حیاتی»، وبسایت کیدزی.
- ↑ «تربیت جنسی فرزندان»، ویکیپرسه.
- ↑ «شیوههای آموزش و تربیت جنسی با نگاهی به سبک زندگی اهلبیت علیهمالسلام»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ قبادیان و دیگران، «تربیت جنسی کودکان ونوجوانان با رویکرد اسلامیبستري براي پیشگیري ازجرائم و انحرافات»، فصلنامه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بینالملل، 1396ش، ص184 – 182 و 178.
- ↑ «تربیت جنسی کودک و نوجوان»، وبسایت نیکاندیشان.
- ↑ محمدی بلبانآباد، سمیرا«جزوه آموزشی راهنمای تربیت جنسی کودکان برای دانشجویان مامایی»، 1396ش، ص2.
- ↑ «تربیت جنسی کودکان را از چه سنی شروع کنیم؟»، وبسایت بینش نوین.
- ↑ «تربیت جنسی کودک در سنین ۲ تا ۱۲ سال»، وبسایت کیدزی.
- ↑ محمدی، «تربیت جنسی کودکان را جدی بگیرید»، روزنامۀ صبح کابل
- ↑ اذانی، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو.
- ↑ «تربیت جنسی کودکان«، وبسایت دکتر مهاجرانی.
- ↑ «چگونه با فرزندان خود در مورد آموزشهای جنسی صحبت کنیم؟»، وبسایت ایران اچ آی وی.
- ↑ «تربیت جنسی کودکان«، وبسایت دکتر مهاجرانی.
- ↑ «راهکارهای تربیت جنسی صحیح»، وبسایت مرکز مشاوره و روانشناسی آیه.
- ↑ اذانی، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو.
- ↑ «مراقبت جنسی را جایگزین تربیت جنسی کنیم»، وبسایت اقتصاد آنلاین.
- ↑ «تربیت جنسی کودکان از منظر اسلام»، وبسایت راسخون.
منابع
- «آموزش مسائل جنسی برای کودکان زیر 5 سال، نکات ساده و حیاتی»، وبسایت کیدزی، تاریخ بازدید: 26 اسفند 1401ش.
- اذانی، اختر، «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت ایمپو، تاریخ درج مطلب: خرداد 1401ش.
- اعلایی، معصومه، «تربیت جنسی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.
- «تربیت جنسی فرزندان»، ویکیپرسه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.
- «تربیت جنسی کودک در سنین ۲ تا ۱۲ سال»، وبسایت کیدزی، تاریخ بازدید، 27 فروردین 1402ش
- «تربیت جنسی کودک و نوجوان چگونه باید باشد؟»، وبسایت انتخاب نو، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.
- «تربیت جنسی کودک و نوجوان»، وبسایت نیکاندیشان، تاریخ بازدید، 27 فروردین 1402ش.
- «تربیت جنسی کودکان را از چه سنی شروع کنیم؟»، وبسایت بینش نوین، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.
- «تربیت جنسی کودکان»، وبسایت دکتر مهاجرانی، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.
- تربیت جنسی کودکان»، وبسایت فیلیا تخصصیترین سایت مشاوره روانشناسی، تاریخ بازدید: 22 فروردین 1404ش.
- «تربیت جنسی لازمۀ تربیت روانی»، وبسایت نازنین حبیبی، تاریخ درج مطلب: 9 مهر 1398ش.
- «چگونه با فرزندان خود در مورد آموزشهای جنسی صحبت کنیم؟»، وبسایت ایران اچ آی وی، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1401ش.
- «راهکارهای تربیت جنسی صحیح»، وبسایت مرکز مشاوره و روانشناسی آیه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.
- «شیوههای آموزش و تربیت جنسی با نگاهی به سبک زندگی اهلبیت علیهمالسلام»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: 26 اسفند 1401ش.
- قبادیان و دیگران، «تربیت جنسی کودکان ونوجوانان با رویکرد اسلامی بستري براي پیشگیري ازجرائم و انحرافات»، فصلنامه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بینالملل، سال دهم، شماره سیوهشتم، زمستان 1396ش.
- «مراقبت جنسی را جایگزین تربیت جنسی کنیم»، وبسایت اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 20 تیر 1398ش.
- محمدی، خدیجه، «تربیت جنسی کودکان را جدی بگیرید»، روزنامۀ صبح کابل، تاریخ درج مطلب: 14 اکتبر 2019.
- محمدی بلبانآباد، سمیرا، «جزوه آموزشی راهنمای تربیت جنسی کودکان برای دانشجویان مامایی»، 1396ش.
- معتمدی، الهه، «تربیت جنسی کودکان؛ در چنین مسائلی باید چه کار انجام داد؟»، وبسایت درمانکده، تاریخ بازدید: 22 فروردین 1404ش.
- «نقش نهاد تربیتی در تنظیم زیستی جامعه»، کارگر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 25 شهریور 1399ش.
ویکی ر
تربیت جنسی کودک؛ مجموعه اقدامات برای شکلگیری هویت و نقش جنسی کودکان و جلوگیری از بیداری زودهنگام آن.
تربیت جنسی کودک، از مهمترین و دشوارترین بخشهای تربیتی کودک است. برای دستیابی به رشد جنسی سالم در کودکان و جلوگیری از انحرافات جنسی در بزرگسالی، لازم است زمینۀ شکلگیری هویت جنسی و نقش جنسی فراهم شده و به اقدامات پیشگیرانه و راهکارهای عملی برای جلوگیری از بیداری زودهنگام جنسی توجه شود و به پرسشهای جنسی کودکان بهصورت صحیح، با حفظ حیا و متناسب با سن، جنسیت و سطح درک کودک پاسخ داده شود.
مفهومشناسی
مقصود از تربیت جنسی پرورش فرد در بازههای سنی کودکی، نوجوانی و جوانی جهت آشنایی با جنسیت خود، پذیرش آن و تمایل به ایفای نقشهای فردی و اجتماعی منحصر به جنسیت خود، جلوگیری از انحرافات جنسی و نحوۀ تعامل با همجنس و جنس مخالف و هنجارها و ناهنجاریهای جنسی است.[۱] در تربیت جنسی کودکان، رعایت اصل تدریج و آموزش گامبهگام، با در نظر داشتن رشد جسمی، عقلی و جنسیت کودک، لازمۀ اثربخشی آن است.[۲] بیان زودهنگام مسائل جنسی میتواند موجب بروز ناهنجاری در کودک شود.[۳]
محورهای تربیت جنسی کودک
رشد و ثبات هویت جنسی و نقش جنسیتی، موجب سلامت جنسی کودک میشود. همچنین، اقدامات پیشگیرانه بهمنظور مراقبت از بیداری جنسی و جلوگیری از لغزش و اختلال جنسی، دو محور اساسی در تربیت جنسی کودک به شمار میروند.[۴]
اهمیت تربیت جنسی کودکان
تربیت جنسی از مهمترین و حساسترین مسائل تربیتی کودکان است که بر سایر سطوح زندگی کودک اثر میگذارد.[۵] توجه به این تربیت، زمینههای رشد طبیعی کودک را فراهم میکند و از بروز رفتارهای نابههنگام و نابههنجار در او جلوگیری میکند یا در صورت ابتلاء، برای آن راهکارهایی ارائه میدهد.[۶]
روشهای تربیت جنسی کودک
استفاده همزمان از روشهای مستقیم و غیرمستقیم در تربیت جنسی کودک ضروری است:
روش مستقیم؛ در این روش به آموزش نوع جنسیت، نقش جنسی، پرورش هویت جنسی و پیشگیری از تحریکات جنسی پرداخته میشود.
روش غیرمستقیم؛ این شیوه ناظر بر تأمین نیازهای روانی- عاطفی کودک با راهکارهایی، همچون محبتکردن، نوازش، هدیهدادن، حفظ شأن و ارزش کودک است؛ همچنین برقراری امنیت فردی و اجتماعی کودک، پرورش فطری کودک، تأدیب و پرورش روحیۀ پایبندی به ارزشها، مجموعه عوامل مؤثر در رشد جنسی سالم کودکان است.[۷]
هویت جنسی
هویت جنسی، شناخت شخصی کودک از سرشت طبیعی و جنسیت خود بهعنوان دختر یا پسر و همچنین کسب آگاهی از نقش جنسیتی خود و تمایلات متناسب با نوع جنس خود است. در صورتی که میان جنسیت و رفتارها سازگاری وجود نداشته باشد، سبب بروز اختلالاتی همچون دوجنسیتی، همجنسگرایی، نارضایتی جنسی و مبدلپوشی میشود.[۸]
نقش جنسی
به مجموعه رفتارها و کنشهای هماهنگ با جنسیت هر کودک و متناسب با طبیعتِ دختربودن یا پسربودن، از جمله سبک لباس، نوع اسباببازیها و بازیها، نقش جنسی گفته میشود.[۹]
یادگیری نقش جنسی
روانشناسان بر این باورند که کودکان از راه آموزش مستقیم و همچنین شیوههای غیرمستقیمِ تقلید و پاداش و تنبیه، نقشهای جنسیتی را میآموزند. طبق نظر اسلام، یادگیری نقش جنسیتی بهصورت ناخودآگاه و غیرمستقیم، در خلال ارتباط کودک با پدر و مادر رخ میدهد و کودک در این ارتباط به ویژگیهای مرد و زن پی میبرد و از رفتار، گفتار، پوشش و حالات هر یک بهصورت عملی تفاوتها را درمییابد.[۱۰]
آموزشهای والدین در هدایت نقش جنسی
آموزههای اسلامی، والدین را به رفتارها و مواجهههای متناسب با جنسیت کودک موظف میدارد. نقش والدین و تأثیر مادر در اوایل کودکی مهم مینماید. پدر الگوی پسران و منبع تأیید دختران است. کودکان معمولاً مطابق شباهت جنسی خود با والدین، از آنان الگو میگیرند.[۱۱] از جمله راهکارهای مورد استفادۀ والدین در هدایت نقش جنسیتی کودکان عبارت است از:
توجه به بازی و اسباببازی کودکان
در آموزههای اسلامی به والدین توصیه شده که با کودکان خود همبازی شوند تا در این همراهی، نوع بازی متناسب با هر جنس و عدم بازی دختران با پسران را نظارت کنند. والدین باید توجه داشته باشند که استفاده مدام از اسباببازیهای جنس دیگر در طولانیمدت موجب سردرگمی در هویت و اختلال جنسی کودک میشود. همچنین توجه والدین به این نکته ضروری است که بازیهای کودکانه محتوای جنسی را شامل نشود؛ بازیهایی، همچون دکتربازی و مامانبازی موجب میشود کودکان در مورد اندام جنسی یکدیگر به کنجکاوی بپردازند. این مورد ممکن است در کودکانی که فیلمهای جنسی دیدهاند، شاهد روابط زناشویی والدین خود بودهاند و اندام جنسی آنها را دیدهاند[۱۲] و یا مورد سوء استفادۀ جنسی قرار گرفتهاند، بهصورت تقلید رفتار مشاهده شود؛[۱۳] والدین باید در صورت چنین مشاهدهای ممنوعیت و زشتی این نوع بازیها و اینکه خدا این نوع بازیها را دوست ندارد را به کودکان اعلام کنند.[۱۴] ضمن اینکه رفتار هیجانی خود را کنترل کرده و از تنبیه افراطی خودداری کنند.[۱۵]
عدم تبعیض میان دختر و پسر
برتر ندانستن جنسیتی خاص در محیط خانواده سبب احساس رضایت فرزندان از جنسیت خود، اعتمادبهنفس و رشد مناسب هویت جنسی کودک میشود.[۱۶]
ناراضی نبودن والدین از جنسیت خود
برخی از مادران نارضایتی خود از جنسیت خویش را بارها در برابر فرزندان ابراز میکنند که این اظهار در برابر دختران سبب سردرگمی آنان و احساس عدم ارزشمندی و تنفر از جنست خود و گرایش به جنسیت مقابل میشود.[۱۷]
نوع پوشش والدین در منزل
استفادۀ والدین از پوشش جنس مقابل یا ایجاد هر نوع تغییر در ظاهر که مختص جنس دیگر است، سبب بروز اختلال در نقش جنسیتی و هویت جنسی کودکان میشود.[۱۸]
راهکارهای عملی تربیت جنسی در اسلام
اجازهگرفتن هنگام ورود به اتاق والدین
آموزش کسب اجازه برای ورود کودکان ممیز به اتاق خواب والدین در سه نوبت، قبل از نماز صبح، نیمۀ روز و بعد از نماز عشا مورد تأکید آیات و روایات است.[۱۹]
رعایت نحوۀ پوشش والدین و فرزندان
سبک پوشش والدین در حضور فرزندان اهمیت دارد، پوششهای محرک و باز یا در مقابل، افراط در پوشش در حضور کودک هر دو سبب برانگیختن حس کنجکاوی کودک میشود. البته مادر در حضور فرزند دختر میتواند از پوشش راحتتری استفاده کند. [۲۰]
پرهیز والدین از معاشقه در حضور فرزندان
هر گونه رفتار جنسی و استفاده از الفاظ و عبارات با مضامین جنسی در حضور کودکان توسط والدین به شدت نهی شده است.[۲۱] برقراری روابط جنسی در برابر نوزاد نیز بهدلیل فعال بودن حافظۀ تصویری او و برداشت خشونت از آن مورد منع واقع شده است.[۲۲]
البته ابراز محبتهای رفتاری والدین در برابر کودکان با رعایت حدود برای برقراری روابط صحیح عاطفی کودک در آینده لازم است.[۲۳]
پرهیز از نگریستن به اندام جنسی کودک
والدین از نگریستن به اندام جنسی کودک باید خودداری کنند و کودکان خود را از نگریستن به اندام جنسی یکدیگر پرهیز دهند. در آموزههای اسلامی حمام رفتن دختربچه با پدر و پسر بچه با مادر نهی شده است و در صورت حمام پسر با پدر و دختر با مادر، باید اندام جنسی خود و فرزندان پوشانده شود. پسر بچهها همراه با دختربچهها نباید حمام بروند.[۲۴]
پرهیز از لمس اندام جنسی کودک
باید توجه داشت که هنگام خارش اندام جنسی کودک [۲۵] و شستوشوی آن، تا حد ممکن از لمس خودداری کرد تا موجب تحریک یا عادت کودک نشود.[۲۶]
جدا کردن بستر خواب فرزندان
در روایات از جداسازی بستر خواب کودکان از شش سالگی از یکدیگر تأکید شده است. این جداسازی تنها شامل رختخواب فرزندان پسر از دختر، یا فرزندان از والدین نیست؛ بلکه شامل دختران از هم و پسران از هم نیز میشود.[۲۷]
منع حرکات تهییجآمیز نسبت به کودک
پرهیز از نشاندن دختر خردسال روی زانوی فرد غریبه، پرهیز افراد بالغ از بوسیدن کودک جنس مخالف، پرهیز از خوابیدن چند کودک زیر یک لحاف، پرهیز از پوشاندن لباس دخترانه به پسران و بالعکس.[۲۸]
نظارت بر ابزار و محیطهای مرتبط با کودک
وظیفۀ نظارت و مراقبت از ذهن و روان کودک در برابر محتواهای نامناسب موجود در بازیهای رایانهای، تلفن همراه، اینترنت، فیلم، شبکههای ماهوارهای، کتابها و لوازمالتحریرها از دیگر مؤلفههای تربیت جنسی در کودکان است.[۲۹]
پاسخ مناسب به سؤالات جنسی کودک
سؤالاتی که معمولاً کودکان در ابتدا با آن مواجه میشوند؛ پرسش دربارۀ دلیل تفاوت آلت جنسی دختر و پسر، نحوۀ تولد کودک و محل خروج نوزاد است. برای پاسخ به این سؤالات صلاح نیست به تشریح مسائل پیچیدۀ زناشویی پرداخته شود. برخورد هیجانی و نفرتانگیز، شتابزدگی، خندیدن و عصبانیشدن هنگام پرسش کودک سبب برانگیختن کنجکاوی کودک میشود؛ اما برخورد معمولی با این پرسش این تصور را به کودک میدهد که پرسش او با دیگر پرسشها تفاوتی ندارد.[۳۰]
پاسخ به سؤالهای جنسی کودک متناسب با سطح درک او، با حفظ حیا و با بهرهگیری از تمثیل و نظام تکوین و زندگی حیوانات باشد؛ برای مثال با بیان تخمزایی مرغ، بچهزایی گربه و گوسفند و تکثیر گیاهان، کودک به پاسخ میرسد. پاسخ به سؤالهای جنسی در حد نیاز کودک و بهصورت اجمالی کافی است؛ پاسخها نباید تحریکآمیز باشد و والدین نباید از پاسخ به سؤالهای کودک طفره روند و یا احساس شرم کنند. پاسخگویی به سؤالات کودک نیاز به آگاهی، هنرمندی و زکاوت دارد. از پاسخهای غیرواقعی، مانند اینکه خدا تو را از آسمان به ما داده یا از بیمارستان خریدهایم باید کاملاً اجتناب کرد.[۳۱]
تقویت مهارتهای خودمراقبتی در کودکان
آموزش قسمتهای خصوصی بدن و قوانین مربوط به آن، آموزش نحوۀ واکنش کودک در مواقع احساس خطر، تعیین قوانینی، مانند ممنوعیت بوسیدن لبها، نشان دادن یا خارجکردن لباس زیر در برابر دیگران، معرفی افراد مجاز برای شستوشوی او از مواردی هستند که از سوءاستفادۀ جنسی کودکان جلوگیری میکنند.[۳۲]
محتوای تربیت جنسی در سنین مختلف کودکی
در هر سنی متناسب با درک کودک، اطلاعات جنسی خاصی باید به او داده شود:
3-5 سالگی؛ نام صحیح اعضای بدن، آموزش مفهوم فضای خصوصی، حس مثبت به جنسیت خود و درک صحیح از اینکه نوزادان از کجا میآیند.
6-9 سالگی؛ آگاهی از تفاوتهای دو جنس، درک درست از تولیدمثل حیوانات و گیاهان.
9-13 سالگی؛ آگاهی از موارد سوء استفادۀ جنسی، آشنایی با تغییرات جنسی دوران بلوغ، درک درست از روند تولیدمثل.[۳۳]
تربیت جنسی در مدارس
تفکیک مدارس پسران و دختران، برنامهریزی آموزشی متفاوت، تفاوت در برخی واحدهای درسی، استفاده از کارکنان آموزشی همجنس در ایران و برخی از کشورها سبب فراهم شدن زمینههای رشد سالم جنسی، جسمی و روحی دانشآموزان و پیشرفت تحصیلی میشود.[۳۴]
پیامدهای نادیدهانگاری تربیت جنسی در کودکان
کارشناسان معتقدند که غریزۀ جنسی از سه سالگی در کودکان بهصورت نهفته وجود دارد. عدم توجه به تربیت جنسی در کودکان و استفاده نکردن از تدابیر تربیتی میتواند خطرات جدی بهویژه در دورۀ نوجوانی آنان در پی داشته باشد. آشناسازی کودک با مسائل جنسی و قراردادن او در معرض عوامل و تحریکات بیرونی پیش از زمان مناسب آن، سبب بیداری نابههنگام جنسی، مشغولیت ذهنی و بروز عادتهای ناپسند، انحرافها و اختلالهای جنسی همچون خودارضایی، پریشانی، قراردادن خود در معرض سوء استفادۀ جنسی، کندشدن دورۀ رشد طبیعی، جامعهپذیری منفی کودک و سرانجام توسعۀ مفاسد خواهد بود.[۳۵]
پانویس
- ↑ فقیهی، تربیت جنسی، 1387ش، ص19-21.
- ↑ مدن، «تربیت جنسی در اسلام»، 1383ش، ص201.
- ↑ مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیبهای جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص70.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص69.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص55.
- ↑ مدن، «تربیت جنسی در اسلام»، 1383ش، ص185.
- ↑ فقیهی، «خانواده و روشهای تربیت جنسی کودکان بر مبنای آموزههای اسلامی»، 1395ش، ص41-49.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص55-56.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص57-56.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص60-58.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص68-69.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص63.
- ↑ نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص127.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص62-63.
- ↑ نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص127.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص64.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص67.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص67.
- ↑ مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیبهای جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص71.
- ↑ نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص126.
- ↑ مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیبهای جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص72.
- ↑ «داشتن رابطۀ جنسی در حضور نوزاد»، وبسایت مجلۀ تصویر زندگی.
- ↑ «بوسیدن همسر در حضور فرزند»، وبسایت الو سلام مشاوره.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص74.
- ↑ تجاره، «15 اصل مهم برای تربیت جنسی کودکان زیر 7 سال»، وبسایت تبیان.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص73-72.
- ↑ محمدی پناه و دیگران، «مؤلفههای تربیت جنسی کودک از منظر فقه تربیتی»، 1400ش، ص229-231.
- ↑ مدن، «تربیت جنسی در اسلام»، 1383ش، ص205-206.
- ↑ مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیبهای جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص73.
- ↑ فقیهی، «خانواده و روشهای تربیت جنسی کودکان بر مبنای آموزههای اسلامی»، 1395ش، ص57-55.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص75-76.
- ↑ نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص122.
- ↑ «در چه سنی مسائل جنسی را به کودکان آموزش دهیم؟»، وبسایت بیتوته.
- ↑ «فواید و مضرات جداکردن کلاسها و تک جنسیتی شدن»، مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی.
- ↑ مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص69-71.
منابع
- «بوسیدن همسر در حضور فرزند»، وبسایت الو سلام مشاوره، تاریخ بازدید: 3 اردیبهشت 1402ش.
- تجاره، رومیناسادات، «15 اصل مهم برای تربیت جنسی کودکان زیر 7 سال»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: 7 اسفند 1395ش.
- «داشتن رابطۀ جنسی در حضور نوزاد»، وبسایت مجلۀ تصویر زندگی، تاریخ بازدید: 3 اردیبهشت 1402ش.
- «در چه سنی مسائل جنسی را به کودکان آموزش دهیم؟»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: 3 اردیبهشت 1402ش.
- فقیهی، علینقی، تربیت جنسی، قم، مؤسسۀ علمی فرهنگی دارالحدیث سازمان چاپ و نشر، 1387ش.
- فقیهی، علینقی، «خانواده و روشهای تربیت جنسی کودکان بر مبنای آموزههای اسلامی»، دوفصلنامۀ پژوهشنامۀ تربیت تبلیغی، سال 5، شمارۀ 13 و 14، پاییز و زمستان 1395ش.
- «فواید و مضرات جداکردن کلاسها و تکجنسیتی شدن»، مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، تاریخ درج مطلب: 9 مهر 1397ش.
- محمدیپناه، شیرین و دیگران، «مؤلفههای تربیت جنسی کودک از منظر فقه تربیتی»، فصلنامۀ پژوهشهای اخلاقی، سال یازدهم، شمارۀ 44، تابستان 1400ش.
- مدن، یوسف، «تربیت جنسی در اسلام»، ترجمۀ بهروز رفیعی، فصلنامۀ علمی- پژوهشی مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، شمارۀ 8، پاییز 1383ش.
- مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، مشهد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، 1395ش.
- مقدادی، محمدمهدی و جوادپور، مریم، «پیشگیری از آسیبهای جنسی کودکان در اسلام»، فصلنامۀ اخلاق زیستی، شمارۀ 23، بهار 1396ش.
- نادری، نگین و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، فصلنامۀ فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، شمارۀ 54، بهار 1400ش.
ویکی ز