بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:قاسم-امین.jpg|بندانگشتی| | [[پرونده:قاسم-امین.jpg|بندانگشتی|300x210پیکسل|تصویر قاسم امین]] | ||
'''<big>حجاب در اندیشه قاسم امین</big>'''؛ دیدگاه قاسم امین در مورد پوشش زنان مسلمان. | '''<big>حجاب در اندیشه قاسم امین</big>'''؛ دیدگاه قاسم امین در مورد پوشش زنان مسلمان. | ||
قاسم امین اندیشمند مصری، الزام زنان کشورش به پوشاندن چهره و جلوگیری از فعالیتهای اجتماعی آنها را مخالف با دستورات دین اسلام میداند و با استناد به آیات | قاسم امین اندیشمند مصری، الزام زنان کشورش به پوشاندن چهره و جلوگیری از فعالیتهای اجتماعی آنها را مخالف با دستورات دین اسلام میداند و با استناد به آیات [[قرآن]]، حدود حجاب واجب زنان مسلمان را پوشاندن تمام بدن، غیر از صورت و کَفِّین قلمداد میکند. | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
قاسم امین،<ref group="یادداشت"> قاسم امین در سال 1863 میلادی در مصر متولد شد. وی مدرک لیسانس حقوق را از دانشگاهی در استانبول دریافت کرد و برای ادامۀ تحصیل به کشور فرانسه سفر کرد. قاسم امین پس از بازگشت به مصر، ابتدا بهعنوان وکیل مشغول به کار شد و پس از مدتی بهعنوان مستشار دادگاه استیناف انتخاب شد. وی در سال 1899 میلادی کتاب «تحریرالمرأة» را در مورد مسائل مربوط به زنان به رشتۀ تحریر درآورد که بازتابهای متعددی که اغلب در غالب مخالفت و اعتراض بودند در پی داشت. قاسم امین تقریباً یک سال بعد، کتاب «المرأة الجدیدة» را نوشت که در کنار بیان مسائل متعدد در حوزۀ زنان، پاسخهای وی به انتقادات مخالفان در مورد اثر قبلی را در بر داشت. او در سال 1908 میلادی و در سن 45 سالگی در کشور مصر از دنیا رفت. (ابراهیمی، بررسی و نقد جایگاه اجتماعی زن از دیدگاه قاسم امین بر اساس اندیشۀ شهید مطهری، 1396ش، ص8-9؛ سجادی، بررسی دیدگاه قاسم امین در مورد زن و مطابقت آن با قرآن و سنت، 1386ش، ص46.)</ref> حجاب را با دو معنای پوشش زنان مسلمان در برابر نامحرم و اجبار زنان به خانهنشینی مورد بررسی قرار داده است.<ref>امین، تحریرالمرأة، 2005م، ص56؛ ص66-67.</ref> | قاسم امین،<ref group="یادداشت"> قاسم امین در سال 1863 میلادی در مصر متولد شد. وی مدرک لیسانس حقوق را از دانشگاهی در استانبول دریافت کرد و برای ادامۀ تحصیل به کشور فرانسه سفر کرد. قاسم امین پس از بازگشت به مصر، ابتدا بهعنوان وکیل مشغول به کار شد و پس از مدتی بهعنوان مستشار دادگاه استیناف انتخاب شد. وی در سال 1899 میلادی کتاب «تحریرالمرأة» را در مورد مسائل مربوط به زنان به رشتۀ تحریر درآورد که بازتابهای متعددی که اغلب در غالب مخالفت و اعتراض بودند در پی داشت. قاسم امین تقریباً یک سال بعد، کتاب «المرأة الجدیدة» را نوشت که در کنار بیان مسائل متعدد در حوزۀ زنان، پاسخهای وی به انتقادات مخالفان در مورد اثر قبلی را در بر داشت. او در سال 1908 میلادی و در سن 45 سالگی در کشور مصر از دنیا رفت. (ابراهیمی، بررسی و نقد جایگاه اجتماعی زن از دیدگاه قاسم امین بر اساس اندیشۀ شهید مطهری، 1396ش، ص8-9؛ سجادی، بررسی دیدگاه قاسم امین در مورد زن و مطابقت آن با قرآن و سنت، 1386ش، ص46.)</ref> حجاب را با دو معنای پوشش زنان مسلمان در برابر [[نامحرم]] و اجبار زنان به خانهنشینی مورد بررسی قرار داده است.<ref>امین، تحریرالمرأة، 2005م، ص56؛ ص66-67.</ref> | ||
==سیر شکلگیری دیدگاه قاسم امین== | ==سیر شکلگیری دیدگاه قاسم امین== | ||
این اندیشمند مصری، خواستار رعایت حجاب مطابق با احکام شرعی دین اسلام و ممانعت از اجبار زنان به پوشاندن چهره و حصر در خانه است.<ref>[https://shouba.ir/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A7%D9%85%DB%8C/ مصلحزاده، «مروری بر «المرأه الجدیده» اثر قاسم امین؛ نخستین رویکردهای روشنفکران مسلمان به مسئلۀ زن»، وبسایت شعوباً.]</ref> | این اندیشمند مصری، خواستار رعایت حجاب مطابق با احکام شرعی دین اسلام و ممانعت از اجبار زنان به پوشاندن چهره و حصر در خانه است.<ref>[https://shouba.ir/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A7%D9%85%DB%8C/ مصلحزاده، «مروری بر «المرأه الجدیده» اثر قاسم امین؛ نخستین رویکردهای روشنفکران مسلمان به مسئلۀ زن»، وبسایت شعوباً.]</ref> | ||
===شرایط سیاسی و فرهنگی کشور مصر=== | ===شرایط سیاسی و فرهنگی کشور مصر=== | ||
در اواخر قرن نوزدهم میلادی، کشور مصر در سلطۀ حکومت عثمانی و از آزادی سیاسی و فکری محروم بود. در آن زمان، برخی افکار و آداب و رسومهای نادرست بر احکام دینی تحمیل شده و سبک زندگی و افکار عمومی مردم دستخوش خرافات بود. تحصیل زنان و دختران محدود به مکتبخانههای سنتی یا مدارس ابتدایی و صرفاً باهدف تربیت آنها برای خانهداری یا کار در منزل ثروتمندان صورت میگرفت. زنان در خانواده و جامعه از حقوق و احترام زیادی برخوردار نبودند؛ آنها اجازۀ خروج از منزل و فعالیتهای اجتماعی را نداشتند و نمیتوانستند با | در اواخر قرن نوزدهم میلادی، کشور مصر در سلطۀ حکومت عثمانی و از آزادی سیاسی و فکری محروم بود. در آن زمان، برخی افکار و آداب و رسومهای نادرست بر احکام دینی تحمیل شده و [[سبک زندگی]] و افکار عمومی مردم دستخوش خرافات بود. تحصیل زنان و دختران محدود به مکتبخانههای سنتی یا مدارس ابتدایی و صرفاً باهدف تربیت آنها برای خانهداری یا کار در منزل ثروتمندان صورت میگرفت. زنان در [[خانواده]] و جامعه از حقوق و احترام زیادی برخوردار نبودند؛ آنها اجازۀ خروج از منزل و فعالیتهای اجتماعی را نداشتند و نمیتوانستند با [[پدر]]، برادر و همسر خود بر سر یک سفره غذا بخورند.<ref>سجادی، بررسی دیدگاه قاسم امین در مورد زن و مطابقت آن با قرآن و سنت، 1386ش، ص36، 39-40.</ref> | ||
===آشنایی با دیدگاههای سید جمالالدین اسدآبادی و شیخ محمد عبده=== | ===آشنایی با دیدگاههای سید جمالالدین اسدآبادی و شیخ محمد عبده=== | ||
قاسم امین پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی در کشور مصر، برای تحصیل در رشتۀ حقوق به استانبول سفر کرد.<ref>ابراهیمی، بررسی و نقد جایگاه اجتماعی زن از دیدگاه قاسم امین بر اساس اندیشۀ شهید مطهری، 1396ش، ص8.</ref> وی پس از بازگشت به کشورش، با افکار و اندیشههای افرادی چون سید جمالالدین اسد آبادی<ref group="یادداشت"> سید جمالالدین اسدآبادی (1254-1314ق) مشهور به سید جمالالدین افغانی، از نوادگان امام سجاد، است. وی مجتهد و اندیشمند روشنفکر ایرانی بود. او برای مبارزه با استعمار غرب و تقریب مذاهب اسلامی و پیشرفت اجتماعی و فکری مسلمانان تلاشهای فراوانی کرد و به کشورهای متعدد اروپایی، آسیایی و آفریقایی سفر کرد. ([https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C «سید جمالالدین اسدآبادی»، ویکیفقه.])</ref> و شیخ محمد عبده<ref group="یادداشت"> محمد عبده (1266-1323ق) مُفتی، فقیه و حقوقدان مصری و یکی از شاگردان و طرفداران سید جمالالدین اسدآبادی است. «تفسیر المنار» از مهمترین آثار او است. ([https://wiki.ahlolbait.com/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D9%87 «محمد عبده»، وبسایت دانشنامۀ اسلامی.])</ref> آشنا شد. این اندیشمندان به اصلاح شرایط اجتماعی کشور مصر و زدودن خرافات و سنتهای غلط از احکام حقیقی دین اسلام توجه خاصی داشتند.<ref>سجادی، بررسی دیدگاه قاسم امین در مورد زن و مطابقت آن با قرآن و سنت، 1386ش، ص50-51.</ref> | قاسم امین پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی در کشور مصر، برای تحصیل در رشتۀ حقوق به استانبول سفر کرد.<ref>ابراهیمی، بررسی و نقد جایگاه اجتماعی زن از دیدگاه قاسم امین بر اساس اندیشۀ شهید مطهری، 1396ش، ص8.</ref> وی پس از بازگشت به کشورش، با افکار و اندیشههای افرادی چون سید جمالالدین اسد آبادی<ref group="یادداشت"> سید جمالالدین اسدآبادی (1254-1314ق) مشهور به سید جمالالدین افغانی، از نوادگان امام سجاد، است. وی مجتهد و اندیشمند روشنفکر ایرانی بود. او برای مبارزه با استعمار غرب و تقریب مذاهب اسلامی و پیشرفت اجتماعی و فکری مسلمانان تلاشهای فراوانی کرد و به کشورهای متعدد اروپایی، آسیایی و آفریقایی سفر کرد. ([https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C «سید جمالالدین اسدآبادی»، ویکیفقه.])</ref> و شیخ محمد عبده<ref group="یادداشت"> محمد عبده (1266-1323ق) مُفتی، فقیه و حقوقدان مصری و یکی از شاگردان و طرفداران سید جمالالدین اسدآبادی است. «تفسیر المنار» از مهمترین آثار او است. ([https://wiki.ahlolbait.com/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D9%87 «محمد عبده»، وبسایت دانشنامۀ اسلامی.])</ref> آشنا شد. این اندیشمندان به اصلاح شرایط اجتماعی کشور مصر و زدودن خرافات و سنتهای غلط از احکام حقیقی دین اسلام توجه خاصی داشتند.<ref>سجادی، بررسی دیدگاه قاسم امین در مورد زن و مطابقت آن با قرآن و سنت، 1386ش، ص50-51.</ref> | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۷: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | |||
*قرآن مجید | *قرآن مجید | ||
*ابراهیمی، فاطمه سادات، «بررسی و نقد جایگاه اجتماعی زن از دیدگاه قاسم امین بر اساس اندیشۀ شهید مطهری»، پایاننامة کارشناسیارشد، جامعة المصطفی العالمیة، 1396ش. | *ابراهیمی، فاطمه سادات، «بررسی و نقد جایگاه اجتماعی زن از دیدگاه قاسم امین بر اساس اندیشۀ شهید مطهری»، پایاننامة کارشناسیارشد، جامعة المصطفی العالمیة، 1396ش. | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۴: | ||
*«محمد عبده»، وبسایت دانشنامۀ اسلامی، تاریخ بازدید: 1 اسفند 1402ش. | *«محمد عبده»، وبسایت دانشنامۀ اسلامی، تاریخ بازدید: 1 اسفند 1402ش. | ||
*مصلح زاده، فاطمه، «مروری بر «المرأه الجدیده» اثر قاسم امین؛ نخستین رویکردهای روشنفکران مسلمان به مسئلۀ زن»، وبسایت شعوباً، تاریخ درج مطلب: 11 شهریور 1400ش. | *مصلح زاده، فاطمه، «مروری بر «المرأه الجدیده» اثر قاسم امین؛ نخستین رویکردهای روشنفکران مسلمان به مسئلۀ زن»، وبسایت شعوباً، تاریخ درج مطلب: 11 شهریور 1400ش. | ||
*یاری، یاسمن، «حقوق اجتماعی زن در اندیشۀ محمدقاسم امین»، پژوهشهای علوم تاریخی، دورة 7، شمارۀ 2، پاییز و زمستان 1394ش. | *یاری، یاسمن، «حقوق اجتماعی زن در اندیشۀ محمدقاسم امین»، پژوهشهای علوم تاریخی، دورة 7، شمارۀ 2، پاییز و زمستان 1394ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
