آبروی مؤمن: تفاوت میان نسخه‌ها

[[پرونده:آبروی مومن.jpg|جایگزین=فیلم رسوایی|بندانگشتی|سکانسی از فیلم رسوایی به کارگردانی مسعود ده‌نمکی]]

آبروی مؤمن به‌معنای حفظ [[کرامت]]، احترام و حیثیت فرد مؤمن، در [[دین]] [[اسلام]] از واجبات اخلاقی و دینی محسوب می‌شود. در چارچوب سبک زندگی اسلامی، همگان موظف هستند هم آبروی خود را حفظ کنند و هم از آبروی دیگران دفاع کرده و از هرگونه رفتار یا گفتاری که به حیثیت و کرامت دیگران لطمه بزند، پرهیز کنند. [[آبروی مؤمن]] از این منظر، علاوه‌بر حفظ کرامت فردی، نشان‌دهندهٔ تعهد اخلاقی و دینی هر فرد در قبال جامعه است. در فرهنگ اسلامی، بسیاری از ارزش‌های اخلاقی مانند [[مدارا]] و [[بردباری]] اجتماعی و نیز حرمت [[غیبت]] و [[عیب جویی|عیب‌جویی]]، بر مبنای حفظ آبروی مؤمن، وضع و صورت‌بندی شده است. حفظ آبروی مؤمن در فرهنگ اسلامی برتر از حرمت خانهٔ کعبه شمرده شده است.

آبرو به‌معنای اعتبار، عِرض، اَرج، شرف، [[ناموس]]، قَدر و مایهٔ سرفرازی،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/آبرو-2?q=آبرو دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ آبرو.]</ref> در فقه [[شیعه]]، ناظر به انسان‌های مؤمن، مورد توجه قرار گرفته است که مصداق آن، شیعیان دوازده‌امامی دانسته می‌شود.<ref>شهید ثانی، مسالک الافهام، ۱۴۲۳ق، ج۵، ص۳۳۸.</ref> در بسیاری از منابع دینی علاوه‌بر آبروی مؤمن، به‌طور کلی بر اهمیت حفظ حرمت و آبروی [[مسلمان]] تأکید شده است.<ref>شیخ صدوق، ثواب الأعمال، ۱۴۰۶ق، ص۱۴۵؛ دیلمی، إرشاد القلوب، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۱۷</ref> در ادبیات و فرهنگ عمومیِ مسلمانان، دایرهٔ مفهومی آبروی مؤمن بازتر بوده و فراتر از دقت و ظرافت معنای فقهی، آبروداری و حفظ آبروی خود و دیگران به‌صورت همگانی مورد توجه قرار می‌گیرد.<ref>حسینی و دیگران، «وجهه در فرهنگ ایرانی: بررسی قوم‌نگارانه مفهوم آبرو»، 1396ش، ص121.</ref>

در روایات، ارزش آبروی مؤمن بیش از حرمت خانهٔ کعبه معرفی شده است.<ref>قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۹، ص۱۶۲.</ref> [[حضرت محمد|رسول خدا]] بر برتری آبروی مؤمن نسبت به خانهٔ خدا، سوگند یاد کرده است.<ref>نیشابوری، روضة الواعظین، ۱۳۷۵ش، ج۲، ص۲۹۳.</ref> [[امام موسی بن جعفر|امام کاظم]] نیز در تکریم مؤمن، حق او را از حق کعبه بزرگ‌تر معرفی کرده است.<ref>دستغیب، گناهان کبیره، 1389ش، ج2، ص292.</ref> [[امام علی]] [[مصرف]] مال برای حفظ آبرو را نشانهٔ بزرگواری و دادن آبرو برای حفظ مال را نشانهٔ پَستی انسان دانسته است.<ref>بروجردی، جامع أحادیث الشیعه، ۱۳۸۶ش، ج۲۲، ص۲۳۲.</ref>

[[امام محمد بن علی (باقر العلوم)|امام محمد باقر]] جهت رعایت آبروی فقیر مؤمن، پرداخت زکات به او با عنوان‌های دیگر مانند [[هدیه]] را جایز دانسته و هشدار داده است که مبادا پرداخت زکات مال موجب خواری یا تحقیر دریافت‌کننده شود.<ref>شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۱۳</ref> کسب [[عزت نفس|عزت]]،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۴۸۸.</ref> بخششِ لغزش‌ها،<ref>ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، ۱۴۰۴ق، ص۳۹</ref> ورود به [[بهشت]]<ref>کوفی، الجعفریات، بی‌تا، ص۱۹۸.</ref> و نجات از دوزخ، پاداش کسانی دانسته شده است که از ریختن آبروی مؤمنی جلوگیری کنند.<ref>دیلمی، إرشاد القلوب، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۸۶.</ref>

آبرو در فرهنگ ایرانی، منزلت و اعتباری است که هر فرد نزد دیگران دارد. این اعتبار و احترام با توجه به جایگاه دینی و اجتماعی فرد برمبنای رفتارهای او هنگام تعامل با دیگران ساخته می‌شود و معنی پیدا می‌کند. حفظ آبرو، کسب آبرو، قرض‌دادن آبرو، گروگذاشتن آبرو، به حراج گذاشتن آبرو و رفتن یا ریختن آبرو، از مفاهیمی است که با آنها بر حفظ تعادل [[زندگی]] اجتماعی و تداوم ارزش‌های دینی و اخلاقی و هنجارهای اجتماعی در فرهنگ ایرانی تأکید می‌شود.<ref>حسینی و دیگران، «وجهه در فرهنگ ایرانی: بررسی قوم‌نگارانه مفهوم آبرو»، 1396ش، ص147.</ref> در فرهنگ ایرانی، شخصیت هر فرد به نحوهٔ رفتار و [[تربیت اجتماعی]] او بستگی دارد و نشان می‌دهد او چه میزان برای خود احترام قایل است. این احترام، در چارچوب هنجارهای اجتماعی بازنمایی می‌شود.<ref>حسینی و دیگران، «وجهه در فرهنگ ایرانی: بررسی قوم‌نگارانه مفهوم آبرو»، 1396ش، ص127.</ref>

ملاک‌ها و اصولی که در مبانی و منابع مربوط به آبروی مؤمن وجود دارد، شامل تمام کنش‌های انسان در فضای مجازی نیز می‌شود. امروزه گفتن و نوشتن دربارهٔ دیگران و ریختن آبروی دیگران در فضای رسانه‌ها و محیط‌های مجازی رایج شده و سرمایهٔ اجتماعی را به چالش کشیده است.<ref>عیسی‌زاده، «حفظ حرمت و آبروی مسلمان از منظر قرآن و روایات»، 1401ش، ص59.</ref>

در سبک زندگی اسلامی-ایرانی بر حفظ آبروی مؤمن در حریم [[خانواده]] تأکید شده است. برای مثال حفظ آبروی همسر در خانوادهٔ اسلامی نه تنها تکلیف شرعی، بلکه مهم‌ترین اصل [[زندگی]] مشترک است. بر همین مبنا هرگونه تحقیر، توهین یا افشای عیوب همسر (حتی به‌صورت شوخی) حرام بوده و از مصادیق هتک حرمت مؤمن محسوب می‌شود.<ref>مکارم شیرازی، رساله آموزشی حقوق زن، 1400ش، ص87.</ref> [[روان‌شناسی|روانشناسان]] نیز تأکید می‌کنند احترام متقابل میان زن و شوهر، مهم‌ترین عامل پایداری [[ازدواج]]‌ها است.<ref>گاتمن، اصول هفت‌گانه برای پایداری ازدواج، 2015م، ص123.</ref>

[[امام محمد بن علی (باقر العلوم)|امام باقر]] و امام صادق گفته‌اند نزدیک‌ترین حالت بنده به کفر آن است که عیوب برادر ایمانی خود را در خاطر خود نگه دارد تا روزی به واسطه آن‌ها او را مورد ملامت و سرزنش قرار دهد.<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص354.</ref> همچنین امام صادق گفته است کسی که مؤمنی را به چیزی سرزنش کند، خودش نیز گرفتار همان عیب خواهد شد.<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص356.</ref>