حریم خصوصی: تفاوت میان نسخهها
مهدی مهدوی (بحث | مشارکتها) |
ایجاد لینک داخلی |
||
| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
|image_alt= | |||
| فایل پادکست =حریم خصوصی.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =۳/۲۷ | |||
| تاریخ پادکست =۱۳-۱-۱۴۰۵ | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
{{درشت|'''حریم خصوصی؛'''}} محدودهٔ شخصی زندگی هر فرد در ارتباط با دیگران. | |||
حریم خصوصی بهعنوان مرزهای فیزیکی، احساسی و روانی هر فرد برای خود، محدودهای است که از نظارت، نگاه و کسب اطلاع دیگران بدون اجازه و رضایت فرد مصون است. حفظ حریم خصوصی باعث حفظ حقوق، سلامت روان، شکوفایی استعدادها، تکریم شخصیت، بهبود روابط و احساس امنیت و آرامش در جامعه میشود. | حریم خصوصی بهعنوان مرزهای فیزیکی، احساسی و روانی هر فرد برای خود، محدودهای است که از نظارت، نگاه و کسب اطلاع دیگران بدون اجازه و رضایت فرد مصون است. حفظ حریم خصوصی باعث حفظ حقوق، سلامت روان، شکوفایی استعدادها، تکریم شخصیت، بهبود روابط و احساس امنیت و آرامش در جامعه میشود. حریم خصوصی، از جمله حقوق بنیادین انسان است که با حفظ کرامت و شخصیت او رابطهای تنگاتنگ دارد و در صورت عدم حفظ آن، انسان در حد ابزار تنزل پیدا میکند. امروزه نفوذ و توسعهٔ فرهنگ غرب در جوامع اسلامی و تأثیر آن بر نوع پوشش و مکان زندگی از یک طرف و توسعهٔ تکنولوژی و گسترش وسایل ارتباط جمعی از طرف دیگر، از جمله عناصر مهم نقض این حریم بهشمار میروند. | ||
حریم | |||
== | == مفهومشناسی == | ||
حریم بهمعنای پیرامون و گرداگرد است<ref>[https://lamtakam.com/dictionaries/dehkhoda/251532/حریم دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ حریم.]</ref> و حریم خصوصی در اصطلاح به قلمروی گفته میشود که فرد انتظار دارد دیگران چه از جهت عرف و چه با اطلاع قبلی، بدون رضایت او در آن تجسس نکرده و به آن تعرض نکنند. گوشی، لباس، اماکن خصوصی و منازل، محل کار، اطلاعات شخصی، ارتباطهای خصوصی شخص با دیگران در این قلمرو جای میگیرند.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87---%D8%A8%D8%A فکری، «حریم خصوصی شهروندان در اندیشه امام خمینی - بخش نخست»، وبسایت پژوهه.]</ref> حریم خصوصی بخشی از [[زندگی]] است که کسب اطلاع، تصمیمگیری، ورود و نظارت بر آن فقط در اختیار فرد و با اجازهٔ او است و از آزادی در برابر بازخواست و کیفر حقوقی برخوردار است و همچنین نوع ارتباط سایرین را تعیین میکند. | |||
حریم خصوصی لایههای مختلفی دارد: لایهٔ اول؛ امور نفسانی، جسمانی و خاطرات فرد. لایهٔ دوم؛ روابط خانوادگی بهعنوان بخشی از روابط اجتماعی فرد. لایهٔ سوم؛ تمام روابط اجتماعی، شامل روابط سکونتی، اقتصادی، دوستی، تفریحی و شغلی.<ref>[https://pfk.qom.ac.ir/article_287_daa58fabe1a1e7f17c3cf4f98330317a.pdf شهریاری، «حریم خصوصی و جامعۀ اطلاعاتی»، 1386ش، ص111.]</ref> حریم خصوصی را بر اساس انواع آن به دستههای زیر تقسیم کردهاند:<ref>[https://www.bonyadvokala.com/blog/what-is-privacy/ «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا.]</ref> | |||
* حریم شخصی دارای انواع گوناگونی است: | |||
* حریم خصوصی در منازل و اماکن؛ | |||
* حریم خصوصی جسمانی؛ | |||
حریم خصوصی در | * حریم خصوصی اطلاعاتی؛ | ||
=== | * حریم خصوصی ارتباطی. | ||
== در فرهنگ و ملل == | |||
حریم خصوصی قبل از طرح در غرب و اسناد و قراردادهای بینالمللی، مورد تأکید آموزههای دینی بوده است. در دین اسلام نیز احترام به حریم خصوصی دیگران از توصیههای مهم است. اولین جرقههای حمایت از حریم خصوصی در غرب به قرن ۱۷ و ۱۸م برمیگردد. با زایش اندیشههای سیاسی نو و ظهور جریانهای فردگرا و آزادیگرا و مطرحشدن آزادیهای فردی بهعنوان بخشی از مطالبات شهروندی، عدم دخالت در زندگی خصوصی مهمترین مشخصهٔ دولت آزادیگرا مطرح شد. در ۱۹۸۰م حریم خصوصی بهعنوان مفهومی حقوقی در مجلهٔ هاروارد بیان شد. اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر منتشرشده در سال ۱۹۴۸م، شاخص مدرن حریم خصوصی در سطح بینالمللی است که از حریم ارتباطی و مکانی حمایت میکند. بنابر مادهٔ ۱۲ این قانون، حریم خصوصی، [[خانه]]، [[خانواده]] و آبروی افراد نباید مورد تعرض دیگران قرار بگیرد و افراد در برابر این مزاحمتها مورد حمایت هستند. | |||
=== در فرهنگ غربی === | |||
فرهنگ غرب بر تقدم حقوق و آزادیهای فردی بنا شده و حریم خصوصی نیز با نگاهی مادیگرایانه پیوند خورده است؛<ref>[https://ensani.ir/fa/article/453056/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D حسینی اکبرنژاد و آیتاللهی، «بررسی تحلیلی - تطبیقی حریم خصوصی زنان در خانواده»، 1399ش، ص8.]</ref> از اینرو با آسیبهایی همچون بیتوجهی به حریم بین زنان و مردان، همراه است.<ref>«آسیبهای امروز غرب ناشی از رعایت نکردن حریم زنان و مردان است»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.]</ref> پیشرفت تکنولوژی و پیدایش اینترنت، با وجود خدمات بزرگ برای جامعهٔ انسانی، تهدید جدی برای حریم خصوصی افراد بهشمار میرود و فاششدن اسرار و اطلاعات افراد، به خطرافتادن [[آبرو]] و حیثیت آنها و کاهش امنیت روانی را در پی داشته است. همچنین وضع بعضی قوانین مانند نصب اسکنرهای نمایانکنندهٔ بدن در فرودگاهها، شنود مکالمات تلفنی و بررسی اطلاعات شخصی افراد، ناقض حریم خصوصی است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/947537/ماهیت-و-اهمیت-حریم-خصوصی اسکندری،«ماهیت و اهمیت حریم خصوصی»، 1389ش، ص167-169.]</ref> | |||
=== | |||
=== در ایران === | |||
=== | ==== فرهنگ ایرانی ==== | ||
حریم خصوصی در خانوادهٔ ایرانی، متناسب با اصول دیگری مانند اصل تحکیم خانواده، اصل مودت، اصل مصلحت، اصل تعلیم و تربیت، اصل مدیریت خانواده، اصل [[کرامت]]، اصل [[عفاف]]، اصل اطاعت از والدین و اصل احترام به والدین تعریف میشود. بهعنوان مثال قرآن کریم [[پدر]] را مسئول نجات خود، فرزندان و خانواده از آتش جهنم معرفی میکند؛ لذا نمیتوان به بهانهٔ حریم خصوصی از ورود او به فضای ارتباط بین فرزندان با دیگران با هدف اطمینان از مفسدهانگیز نبودن آن، جلوگیری کرد. البته پدر نیز حق سوءاستفاده از حقِ مدیریت بر خانواده را ندارد. بر این اساس بهروزی اعضای خانواده در گرو تنظیم و تعدیل حریم خصوصی با دیگر اصول حاکم بر روابط خانواده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121209085557-9551-15.pdf نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص10.]</ref> در فرهنگ اسلامی ـ ایرانی، فطرت، عقل، وجدان، بایستههای اخلاقی و آموزههای دینی انسان را ملزم به رعایت ارزشهای اخلاقی و رعایت حقوق خصوصی میکند.<ref>[https://flj.isu.ac.ir/article_39990_8af05780c64b3fd759d8dcbd5bd7783a.pdf نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص9-10.]</ref> بقای مناسبتهای عاطفی و اجتماعی در [[خانواده]]، منوط به شناسایی و بهکارگیریِ قواعد اخلاقی و حقوقیِ حاکم بر این مناسبات است. محدودهٔ حریم خصوصی در سبک زندگی اسلامی-ایرانی به قرار ذیل است: | |||
# حریم خصوصی جسمانی؛ جسم انسان دارای حرمت است بهمعنای اینکه تفتیش آن بهوسیلهٔ دیگران جایز نیست، حتی برای اعضاء خانواده؛ | |||
# اتاق خصوصی یا حریم خلوت بهمعنای بخشی از مکان مشترک بین اعضای خانواده است که فرد در آن به امور شخصی خود میپردازد مانند اتاق زن و شوهر که مکان خلوت و اختصاصی آنها بهشمار میرود؛ | |||
# حریم جنسی؛ فضای مربوط به مناسبات زناشوییِ زن و شوهر که سایر اعضای خانواده از ورود و نظارت بر آن منع شدهاند؛ | |||
# حریم ارتباطی؛ از جمله حقوق اجتماعی انسان، داشتنِ روابطِ اجتماعی است که در برخی موارد اختصاصی بوده و نباید دیگران از آن مطلع شوند مانند جایزنبودن استراق سمع مکالمههای تلفنی فرد توسط سایر افراد خانواده؛ | |||
# حریم اطلاعات؛ بهطور معمول اعضای خانواده از روحیات، عقاید، معایب، خصوصیات شخصی و اسرار یکدیگر آگاهی دارند، اما افشای این ویژگیها نزد دیگران را تجاوز به حریم شخصیتی خود تلقی میکنند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20121209085557-9551-15.pdf نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص5.]</ref> | |||
==== نظام حقوقی ایران ==== | |||
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر حق مالکیت و غیرقابل تعرضبودن حقوق مربوط به شخصیت انسان، تأکید کرده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/818882/fa#downloadbottom <nowiki>صادقی، «حمایت از حریم اطلاعاتی و ارتباطی در اسناد بینالمللی و حقوق ایران»، 1386ش، ص11.]</nowiki>]</ref> طبق اصل ۲۲ قانون اساسی، جان، مال، مسکن، آبرو و شغل افراد متعلق به خودشان است و کسی حق ورود به آن را ندارد مگر مواردی که قانون اجازه آن را داده باشد.<ref>[http://www.dadfarandadandish.com/articles/178988/حریم-خصوصی-در-ایران-چگونه-تعریف-می-شود؟/ «حریم خصوصی در ایران چگونه تعریف میشود؟»، وبسایت وکلای داداندیش.]</ref> مطابق اصل ۲۳ قانون اساسی نیز تفتیش عقاید افراد ممنوع است. همچنین بر اساس اصل ۲۵ قانون اساسی، نامهها و مکالمات تلفنی و الکترونیکی شامل حریم خصوصی میشود.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/حریم_خصوصی_از_منظر_حقوقی «حریم خصوصی از منظر حقوقی»، دانشنامه ویکیفقه.]</ref> طبق مادهٔ ۶۴۸ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، مجازات افشای غیرقانونی اسرار توسط کسانی که به مناسبت شغل خود محرم اسرار افراد میشوند، شامل حبس از سه ماه و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی یک میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال است.<ref>[https://www.bonyadvokala.com/blog/what-is-privacy/ «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا.]</ref> | |||
== اهمیت و گستره == | |||
افراد برای برخورداری از وجههٔ اجتماعی مورد احترام و تصویر مناسب از شخصیت خود تمایل به ایجاد حدّومرز در تعامل با افراد دارند. با وجود حریم شخصی است که [[روابط خانوادگی]]، دوستی و کاری معنا و مفهوم صحیح پیدا میکنند. برقراری ارتباط سالم و به دور از تنش، بهرسمیتشناختن خطوط قرمز، دسترسی به اهداف، علایق و احساسات، با حفظ حریم خصوصی محقق میشود. | |||
==پانویس== | |||
حریم خصوصی مفهومی سیّال و شامل مواردی، مانند آزادی فکر و آزادی از نظارت دیگران، نظارت بر جسم و اطلاعات خود، تنهایی در منزل، حمایت از حیثیت و اعتبار و حمایت در مقابل تفتیشها، جسم، لباس، وسایل همراه فرد، اطلاعات شخصی و خصوصی فرد، محل کار، اماکن خصوصی و منزل میشود. همچنین زندگی خصوصی، خانواده و مسکن، تمامیت جسمی و ذهنی، آبرو و اعتبار، قرارگرفتن در معرض تهمت، اموری که شخص مایل به افشای آنها نیست، نام، هویّت و تشابه به فرد، مکاتبات و اطلاعاتی که فرد در نتیجهٔ اعتماد شغلی بهدست آورده یا به کسی داده است در زمرهٔ حریم خصوصی قرار دارد. | |||
== در ادیان == | |||
=== در اسلام === | |||
اسلام از آغاز، حامی حریم خصوصی بوده و نقض آن را نکوهش کرده است. مفهوم حریم خصوصی در منابع دینی با اصطلاحاتی همچون ممنوعیت تجسس،<ref>سورهٔ حجرات، آیهٔ 12.</ref> عیبجویی،<ref>سورهٔ حجرات، آیهٔ 11.</ref> سوءظن و [[غیبت]] و همچنین ممنوعیت ورود به منازل دیگران بدون اذن صاحبخانه.<ref>سورهٔ نور، آیهٔ 27.</ref> | |||
در قرآن کریم مفاهیمی مانند سوءظنّ، ممنوعیت تجسّس، منع غیبت، اجازهگرفتن قبل از ورود به منازل دیگران و ستّار بودن خداوند اشاره به حریم خصوصی و اهمیت آن دارد. | |||
از نظر شریعت اسلامی، کمک به رشد و کمال شخصیتی فرد، جلوگیری از ظلم و حفظ آبروی افراد مبانی دینی حریم خصوصی بهشمار میروند. پژوهشگران اسلامی در بررسی و تحلیل منابع دینی و تاریخی، مصادیق فردیِ حریم خصوصی را به دو بخش متعلقات و مصادیق فردی تقسیم کردهاند. در متعلقات فردی گفته شده که این قسم نیز به دو بخش متعلقات مالی (داراییها)<ref>[https://lib.eshia.ir/13188/10/52/%D9%84%D8%A7_%D9%8A%D9%8E%D8%AD%D9%90%D9%84%D9%91%D9%8F_%D9%84%D8%A3%D9%90%D8%AD%D8%AF%D9%8D_%D8%A3%D9%86_%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%B5%D9%8E%D8%B1%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E_%D9%81%D9%8A_%D9%85%D8%A7%D9%84%D9%90_%D8%BA%D9%8 محمدی ری شهری، میزان الحکمة، 1362ش، ج8، ص439.]</ref> و متعلقات معنوی (مانند اَسرار) تقسیم میشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/27443/1/268/إفشاءُ_السِّرِّ_سُقوطٌ <nowiki>محمدي ري شهري، ميزان الحكمة،1362ش ، ج1، ص268.]</nowiki>]</ref> در خصوص مصادیق فردی گفته شده است که این قسم به شخص، از جهت انسانبودن او تعلق میگیرد و خود به سه بخش قابل تقسیم است: | |||
* حریم جسمانی؛ این حریم علاوه بر دوران حیات، پس از مرگ نیز برقرار است و مصونماندن جسد از مُثلهشدن، تاختوتاز بر جسد و همچنین مصونماندن از تجاوز و بیحرمتی را شامل میشود.<ref>[https://lib.eshia.ir/50081/12/538/اصل_در_معناى%22_عقوبت%22_%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%B9%D9%82%D8%A8_%D8%A7%D8%B3%D8%AA_%D9%83%D9%87_%D8%A8%D9%87_%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%89_% طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ج12، 1374ش، ص538.]</ref> | |||
* حریم روانی؛ قلمرو حریم خصوصیِ روانی، ساحت روح و روان انسان است. حفظ این حریم نشاندهندهٔ وجود خصائص والای معنوی و اخلاقی در انسان است که آرامش روحی و روانی، حس همزیستی مصالحتآمیز و اعتماد را بهدنبال دارد<ref>[https://farsnews.ir/news/13920207000597/حریم-خصوصی-در-کلام-و-سیره-امام-علی-ع- «حریم خصوصی در کلام و سیره امام علی (ع)»، خبرگزاری فارس.]</ref> و نباید با غیبت، تجسس و عیبجویی، نقش شود. | |||
عدهای معتقدند حجاب و نوع پوشش افراد، یک مسئله شخصی و داخل در حریم خصوصی است. حال آنکه چگونگی پوشش افراد در جامعه، با منافع اجتماعی ارتباط داشته و مشمول قوانین اجتماعی میشود. حجاب علاوه بر تأمین مصالح فردی، دربرگیرندهٔ مصالح اجتماعی است. از جمله آثار مثبت رعایت حجاب شرعی، آرامش روانی شهروندان اعم از زن و مرد، استحکام بنیان خانواده، استواری اجتماع و مصونیت آن از نگاههای جنسی است. بیتوجهی به حجاب و نوع پوشش افراد میتواند سبب رواج بیعفتی، فساد اخلاقی، افزایش جنایات جنسی و انحطاط اخلاق اجتماعی شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/107631/آیا-حوزه-حجاب-حریم-خصوصی-است-یا-حریم-عمومی «آیا حوزه حجاب حریم خصوصی است یا حریم عمومی؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
حریم خصوصی، لازمهٔ زندگی سالم و طبیعی است و نقض آن، سبب از بین رفتن آرامش افراد میشود؛ اما در مقابل آن، حریم عمومی قرار دارد که امری مخفی و غیرقابل دسترسی نیست و تدبیر امور و ساماندادن آن حق عموم شهروندان و حتی حاکمیت است. از این منظر، حفظ نظام اسلامی بهمثابه حریم عمومی جامعه، مقدم بر حریم خصوصی افراد است<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=2994 «حفظ نظام اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> و افراد نمیتوانند با هر سلیقه و در هر شرایطی و با بهرهگیری ناصحیح از حریم خصوصی در اجتماع حاضر شوند. اگر اعمال و رفتار افراد، حریم عمومی را جریحهدار کند، همگان موظف هستند که آن را کنترل کنند که البته خود، نوعی حمایت از حریم خصوصی افراد بهشمار میرود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/245081/حریم-خصوصی-و-امر-به-معروف-و-نهی-از-منکر راعی، «حریم خصوصی و امر به معروف و نهی از منکر»، 1389ش، ص131.]</ref> | |||
بر اساس آموزههای دینی، بسیاری از مفاهیم در زندگی فردی و اجتماعی با قائلشدن حد و مرز برای خود، معنا و مفهوم صحیح خود را پیدا میکند و آثار مفیدی برای انسان در پی دارد، از جمله: | |||
# بهرهمندی از وجههٔ اجتماعی و احترام؛ | |||
# داشتن تصویر مناسب از شخصیت خود؛ | |||
# ارزش قائلشدن دیگران برای فرد و خواستههای بهحق او؛ | |||
# قضاوتنشدن نابهجای شخصیت افراد؛ | |||
# برخورداری از تعاملات سالم و دوستانه؛ | |||
# حفظ [[عزت نفس]] و کرامت انسان.<ref>[https://psychometrist.ir/Article/detail/lzom-o-ahmit-hfth-hrim-khsosi-afrad «لزوم و اهمیت حفظ حریم خصوصی افراد»، وبسایت سایکومتریست.]</ref> | |||
== پیامدها == | |||
از جمله پیامد عدم حفظ حریم شخصی، موارد زیر عنوان شدهاند: در معرض دید دیگران قرارگرفتن ناکامیها، سبب آسیبپذیری،<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/privacy8-privacy-practices.html «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته.]</ref> ناامیدی و آشفتگی میشود. همچنین این امر گاهی موجب میشود تا افراد بهصورت دائمی به پیشنهادات غیرکارآمد دیگران گوش فرا دهند و حتی مجبور باشند دلایل عدم موفقیت خود را برای آنها توضیح دهند.<ref>[https://dr-sanaie.com/privacy-حریم-شخصی/ سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.]</ref> همچنین پیامد حفظ حریم شخصی را چنین گزارش کردند: | |||
* کسب هویت، نگرش، عقیده و احساس شخصی؛ | |||
* احساس امنیت و آرامش در جامعه؛ | |||
* آزادی و استقلال و تکریم شخصیت انسان؛ | |||
* تعیین سرنوشت برای خود؛ | |||
* همزیستی مسالمتآمیز در جامعه؛ | |||
* سلامت روان؛ | |||
* رشد و شکوفایی [[استعداد انسان]]؛ | |||
* تقویت و تحکیم رابطه. | |||
== آسیبشناسی == | |||
=== نقض حریم خصوصی === | |||
ارضاکننده بودن کنجکاوی دیگران درمورد فرد، حسّ مهمبودن، اشتیاق دیگران به دانستن اطلاعات از زندگی فرد، شغل، محلّ زندگی، کارهای روزمره، اشخاص در ارتباط، کیفیت روابط، برنامهٔ فرد برای تحقق جذابیت و دوست داشتنیبودن از عوامل سوقدهندهٔ فرد به ارائهٔ اطلاعات شخصی به دیگران هستند.<ref>[https://dr-sanaie.com/privacy-حریم-شخصی/ سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.]</ref> | |||
=== عوامل نقض حریم خصوصی === | |||
در سبک زندگی امروزی، عوامل زیر میتواند حریم خصوصی افراد را نقض کند: | |||
# ورود مشتری بدون نوبت قبلی و مهمان سرزده در زمان استراحت؛ | |||
# دریافت پیامکها و تماسهای کاری بعد از اتمام ساعت کاری؛ | |||
# ورود مأمور برق، آب و گاز بدون هماهنگی به منزل؛ | |||
# ورود بدون هماهنگی صاحبخانه به مِلک مستأجر؛ | |||
# دخالت نابهجای نزدیکان در انتخاب رشتهٔ تحصیلی، شغل، همسر و تعیین محل زندگی؛ | |||
# برهمزدن آرامش و نظم در مکانهای عمومی.<ref>[https://www.chetor.com/72120-تمرین-کمک-حریم-شخصی-حفظ-کنید/ تارم، «۱۲ تمرینی که به شما کمک میکند حریم شخصی خود را حفظ نمایید»، وبسایت چطور.]</ref> | |||
=== راهکار مقابله === | |||
از جمله راهکار مقابله با نقض حریم خصوصی چنین گزارش شده است: | |||
* عدم شرکت در گفتوگوهای بیثمر؛ | |||
* ردکردن دعوت افراد مداخلهگر؛ | |||
* عکسالعمل نشانندادن به بیاحترامی افراد مداخلهگر؛ | |||
* تغییر درجهٔ بلندی و کوتاهی صدا و توقف طولانی در گفتوگوی تلفنی برای نشاندادن عدم تمایل به ادامهٔ گفتوگو؛ | |||
* قطع رابطه.<ref>[https://academicnlp.com/interference-their-privacy/ عربزاده، مهدی، «3 روش مقابله با دخالت دیگران در حریم خصوصی خود»، وبسایت آکادمیک NLP.]</ref> | |||
* تقویت مهارت نهگفتن با افزایش اعتمادبهنفس، عزتنفس و رشد فردی؛ | |||
* تحمل نهشنیدن برای احترام به حریم شخصی سایرین؛<ref>[https://bahareman.com/چه-چیزهایی-حریم-شخصی-هستند؟/ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.]</ref> | |||
* پذیرش مسئولیت (برعهدهگرفتن تصمیمات زندگی بر دوش خود و داشتن شجاعت اشتباهکردن)؛ | |||
* تصمیمگیری برای حدومرز صحبت با افراد مختلف طبق فرهنگهای مختلف؛ | |||
* وارد نکردن زندگی شخصی در محیط کار؛<ref>[https://dr-sanaie.com/privacy-حریم-شخصی/. سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.]</ref> | |||
* عدم پذیرش بیچونوچرای تمام خواستههای دیگران؛ | |||
* مشخصکردن رفتارهای قابل قبول در ارتباط با افراد؛ | |||
* یادآوری رفتارهای نامناسب در ارتباط با افراد؛ | |||
* داشتن آزادی شخصی؛ | |||
* عدم وابستگی به سایرین؛ | |||
* کمکنخواستن زیاد از بقیه؛<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/privacy8-privacy-practices.html «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته.]</ref> | |||
* اشتراک گذاشتن اطلاعات کمتر در نمایهٔ شبکههای اجتماعی؛ | |||
* قاطعیت در رفتار (اجازهندادن به بقیه درمورد سؤالپیچ کردن درمورد مسائل شخصی)؛ | |||
* رعایت اصول حفاظتی در مقابله با هک و سرقت اطلاعات دیجیتال.<ref>[https://bahareman.com/چه-چیزهایی-حریم-شخصی-هستند؟/ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.]</ref> | |||
== چالشها == | |||
تأثیر فرهنگ بیگانه بر مفهوم حریم خصوصی در سبک زندگی ایرانی- اسلامی، از جمله مسائل مهم جامعهٔ ایرانی در این روزگار است. این اثرگذاری در عرصهٔ پوشش افراد، معماری خانهها مانند جدانبودن بخشهای اندرونی مانند آشپزخانه از سایر قسمتهای خانه، منسوخشدن برخورداری خانهها از حیاط، دالان ورودی و هشتی، جدا نبودن [[حمام]] و دستشویی، نظارت فزاینده بر روابط افراد از طریق دوربینهای مداربسته و ردیابی اطلاعات مرتبط با هویت افراد و محتوای پیامهای ارسالی از طریق اینترنت، دیده میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1164519/%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%DB% افشاری، «آسیبشناسی تأثیر توسعۀ فرهنگ غرب بر حریم خصوصی خانوادۀ»، 1395ش، ص147-159].</ref> | |||
=== حریم خصوصی در نوجوانان === | |||
با توجه به بروز تغییرات فیزیکی و روحی در سنّ بلوغ، رشد مغزی سریع نوجوانان، تفکر درمورد قدرت، بروز تغییرات جنسی در آنها و کنار آمدن با شرایط جدید، نوجوانان احتیاج به حفظ حریم خصوصی پیدا میکنند. افراد در مرحلهٔ نوجوانی با فاصلهگرفتن از خانواده و ایجاد نوعی حریم برای خود، بهدنبال استقلال بیشتر و نشاندادن توانایی بیشتر نسبت به گذشته هستند.<ref>[https://www.heyvagroup.com/mag/parenting/youth/118/حریم-خصوصی-نوجوانان-را-حفظ-کنیم.html «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا.]</ref> پژوهشگران حوزه خانواده بر این باورند که حفظ حریم شخصی در نوجوانان، محاسن متعددی دارد از جمله، تقویت ارتباط با خانواده؛ افزایش اعتمادبهنفس؛ بهبود عملکرد نوجوان؛ صمیمیت بیشتر و میل به سرپیچی کمتر از فرامین والدین.<ref>[https://www.heyvagroup.com/mag/parenting/youth/118/حریم-خصوصی-نوجوانان-را-حفظ-کنیم.html «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا.]</ref> کارشناسان در این خصوص راههای حفظ حریم شخصی در نوجوانان را چنین فهرست کردند:<ref>[https://newmiind.com/6896/teen-privacy/ «حریم خصوصی نوجوان را چطور تعیین کنیم؟«، وبسایت ذهن نو.]</ref> | |||
* وضع چهارچوب و قوانین جدید: تعریف محدودهٔ حریم شخصی نوجوان و چهارچوبها در حفظ رابطهٔ خانوادگی، مثل تعداد ساعات بیرون ماندن از خانه یا کسب اطلاع دوستان صمیمی او. | |||
* عمل متناسب با رشد نوجوان: عمل هماهنگ با سرعت رشد روانی فرزند و یادآورشدن اینکه برای اِعمال آزادی عمل در زندگی باید مسئولیت کارهای خود را بر عهده بگیرد. | |||
* پذیرفتن رشد فرزند و داشتن آمادگی روحی: آمادگی والدین برای مواجه با بزرگشدن کودک و رفتار متناسب با سنّ کودک برای افزایش اعتمادبهنفس و جلوگیری از اختلالات اضطرابی. | |||
* اِعمال نظارت غیرمستقیم:انجامدادن رفتارهای هوشمندانه برای نظارت بر نوجوان مانند آشناشدن با خانوادهٔ دوستان فرزند و دعوتکردن دوستان فرزند به منزل برای بالابردن شناخت خود از آنها. | |||
* تمرین سبکهای رفتاری جدید:انجامدادن رفتارهایی بهظاهر کوچک برای انتقال احساس مهمبودن هویت مستقل فرزند، مانند عدم تجسّس در گفتوگوهای فرزند و دوستان، اجازهگرفتن قبل وارسی وسایل، اجازهدادن برای گاه تنهاماندن نوجوان و در زدن قبل از ورود به اتاق. | |||
=== حریم خصوصی در زندگی مشترک === | |||
به اعتقاد روانشناسان در زندگی مشترک لازم نیست فرد همهٔ اطلاعات را با شریک خود به اشتراک بگذارد.<ref>[https://bahareman.com/چه-چیزهایی-حریم-شخصی-هستند؟/ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.]</ref> موارد زیر بهعنوان شروط اساسی حریم خصوصی در زندگی مشترک بیان شده است: | |||
* تعهد: حریم خصوصی در زندگی مشترک باید در راستای حفظ تعهدات باشد؛ برای مثال درخواست تنهاماندن برای طولانیمدت، داشتن چندین حساب کاربری مخفیانه بدون حقّ کنجکاوی طرف مقابل و توقع خبرنگرفتن همسر از محتوای صحبت با جنس مخالف از عوامل نقض تعهد در زندگی مشترک است. | |||
* اعتماد:ثمرهٔ حفظ حریم شخصی در رابطهٔ مشترک باید موجب اعتماد و امنیت در فرد دیگر شود. | |||
* توافق: مشخصکردن حریم شخصی در زندگی بدون درنظرگرفتن نظر و عقیدهٔ همسر، امکانپذیر نیست. صحبت و توافق دوجانبه درمورد حدّومرز آزادی و لازم است.<ref>[https://lovesradio.com/should-we-have-privacy-in-relationship/ «آیا در رابطۀ عاطفی، حریم خصوصی داریم؟ (سه شرط اصلی در حفظ حریم شخصی)»، وبسایت همیار عشق.]</ref> | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
* | {{آغاز منابع}} | ||
* | * قرآن کریم. | ||
* «آیا در | * «آسیبهای امروز غرب ناشی از رعایت نکردن حریم زنان و مردان است»، خبرگزاری بینالمللی قرآن، تاریخ درج مطلب: ۲۲ تیر ۱۳۸۸ش. | ||
* «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال | * «آیا حوزه حجاب حریم خصوصی است یا حریم عمومی؟»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۶ بهمن ۱۳۹۷ش. | ||
* «حریم خصوصی از منظر حقوقی»، دانشنامه ویکیفقه، تاریخ بازدید: | * «آیا در رابطهٔ عاطفی، حریم خصوصی داریم؟ (سه شرط اصلی در حفظ حریم شخصی)»، وبسایت همیار عشق، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | ||
* «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا، تاریخ درج مطلب: | * «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال ۲۰۲۳»، وبسایت بهار من، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | ||
* «حریم خصوصی در ایران چگونه تعریف میشود؟»، وبسایت وکلای داداندیش، تاریخ بازدید: | * «حریم خصوصی از منظر حقوقی»، دانشنامه ویکیفقه، تاریخ بازدید: ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | ||
* «حریم خصوصی نوجوان را چطور تعیین کنیم؟»، وبسایت ذهن نو، تاریخ بازدید: | * «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا، تاریخ درج مطلب: ۸ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
* «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا، تاریخ بازدید: | * «حریم خصوصی در ایران چگونه تعریف میشود؟»، وبسایت وکلای داداندیش، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | ||
* «حریم خصوصی»، دانشنامه ویکیشیعه، تاریخ بازدید: | * «حریم خصوصی در کلام و سیره امام علی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۲ش. | ||
* «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: | * «حریم خصوصی نوجوان را چطور تعیین کنیم؟»، وبسایت ذهن نو، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | ||
* رئوفی، علی اصغر و دیگران، «اصول حاکم بر | * «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | ||
* سنایی، کامیار، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی، تاریخ درج مطلب: | * «حریم خصوصی»، دانشنامه ویکیشیعه، تاریخ بازدید: ۱۲ اردببهشت ۱۴۰۲ش. | ||
* شهریاری، حمید، «حریم خصوصی و | * «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | ||
* عربزاده، مهدی، | * «لزوم و اهمیت حفظ حریم خصوصی افراد»، وبسایت سایکومتریست، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | ||
* فتحی، یونس و شاهمرادی، خیراله، «گستره و قلمرو حریم خصوصی در فضای مجازی»، | * اسکندری، مصطفی، «ماهیت و اهمیت حریم خصوصی»، فصلنامهٔ حکومت اسلامی، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۴، ۱۳۸۹ش. | ||
* افشاری، فاطمه، «آسیبشناسی تأثیر توسعهٔ فرهنگ غرب بر حریم خصوصی خانواده ایرانی»، فصلنامهٔ راهبردی توسعهٔ پیاپی، دورهٔ ۱۲، شمارهٔ ۴۷، پاییز ۱۳۹۵ش. | |||
* | * انصاری، باقر، «حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام تطبیقی و ایران»، مجلهٔ دانشکدهٔ حقوق و علوم اسلامی، دورهٔ ۶۶، شمارهٔ پیاپی ۵۲۰، ۱۳۸۳ش. | ||
* مجاهد، افشین، «رویکرد تطبیقی بر حریم خصوصی»، | * انصاری، باقر، «حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام، تطبیقی و ایران»، مجلهٔ دانشکدهٔ و علوم اسلامی، شمارهٔ ۶۶، ۱۳۸۳ش. | ||
* تارم، سعید، «۱۲ تمرینی که به شما کمک میکند حریم شخصی خود را حفظ نمایید»، وبسایت چطور، تاریخ درج مطلب: مهر ۱۳۹۶ش. | |||
* حسینی اکبرنژاد، هاله و آیتاللهی، سوده، «بررسی تحلیلی - تطبیقی حریم خصوصی زنان در خانواده»، نشریهٔ مطالعات راهبردی زنان، دورهٔ ۲۲، شمارهٔ ۸۸، تابستان ۱۳۹۹ش. | |||
* حکیمی، نجیب الله و دیگران، «قلمرو حریم خصوصی از منظر قرآن کریم و حقوق بشر»، دوفصلنامهٔ تخصصی پژوهشهای نوین در آموزههای قرآن و سنت، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۵، بهار و تابستان ۱۳۹۹ش. | |||
* خامنهای، سیدعلی، «حفظ نظام اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۴ش. | |||
* دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۳ش. | |||
* رئوفی، علی اصغر و دیگران، «اصول حاکم بر لایحهٔ حریم خصوصی»، مبانی فقهی علوم اسلامی، سال ۱۳، شمارهٔ ۲۵، بهار و تابستان ۱۳۹۹ش. | |||
* راعی، مسعود، «حریم خصوصی و امر به معروف و نهی از منکر»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی حکومت اسلامی، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۲، تابستان ۱۳۸۹ش. | |||
* سنایی، کامیار، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۲م. | |||
* شهریاری، حمید، «حریم خصوصی و جامعهٔ اطلاعاتی»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی دانشگاه قم، سال هشتم، شمارهٔ ۳ و ۴، خرداد ۱۳۸۶ش. | |||
* صادقی، حسین، «حمایت از حریم اطلاعاتی و ارتباطی در اسناد بینالمللی و حقوق ایران»، همایش بینالمللی شهر الکترونیک تهران، دورهٔ ۱، ۱۳۸۶ش. | |||
* طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، قم، انتشارات اسلامی، چ۵، ۱۳۷۴ش. | |||
* طهماسبیوفا، سیما، «حریم خصوصی چیست و حفظ آنچه اهمیتی دارد؟»، وبسایت همیار آیتی، تاریخ بازدید: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | |||
* عربزاده، مهدی، «۳ روش مقابله با دخالت دیگران در حریم خصوصی خود»، وبسایت آکادمیک NLP، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | |||
* فتحی، یونس و شاهمرادی، خیراله، «گستره و قلمرو حریم خصوصی در فضای مجازی»، مجلهٔ حقوقی دادگستری، سال هشتادویکم، شمارهٔ ۹۹، پاییز ۱۳۹۶ش. | |||
* فکری، محمد، «حریم خصوصی شهروندان در اندیشه امام خمینی - بخش نخست»، وبسایت پژوهه، تاریخ درج مطلب: ۲۷ مرداد ۱۳۹۷ش. | |||
* مجاهد، افشین، «رویکرد تطبیقی بر حریم خصوصی»، فصلنامهٔ پژوهشهای حقوق تطبیقی، سال چهارم، شمارهٔ ۱۳، تابستان ۱۴۰۰ش. | |||
* محمدی ریشهری، محمد، میزان الحکمة، وبسایت کتابخانهٔ آنلاین مدرسهٔ فقاهت، ۱۳۶۲ش. | |||
* نقیبی، ابوالقاسم، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، دوفصلنامهٔ علمی- ترویجی فقه و حقوق خانواده، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۲، بهار و تابستان ۱۳۸۹ش.{{پایان منابع}} | |||
نسخهٔ کنونی تا ۳ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۲
پادکست مقاله | 🡇
|
حریم خصوصی؛ محدودهٔ شخصی زندگی هر فرد در ارتباط با دیگران.
حریم خصوصی بهعنوان مرزهای فیزیکی، احساسی و روانی هر فرد برای خود، محدودهای است که از نظارت، نگاه و کسب اطلاع دیگران بدون اجازه و رضایت فرد مصون است. حفظ حریم خصوصی باعث حفظ حقوق، سلامت روان، شکوفایی استعدادها، تکریم شخصیت، بهبود روابط و احساس امنیت و آرامش در جامعه میشود. حریم خصوصی، از جمله حقوق بنیادین انسان است که با حفظ کرامت و شخصیت او رابطهای تنگاتنگ دارد و در صورت عدم حفظ آن، انسان در حد ابزار تنزل پیدا میکند. امروزه نفوذ و توسعهٔ فرهنگ غرب در جوامع اسلامی و تأثیر آن بر نوع پوشش و مکان زندگی از یک طرف و توسعهٔ تکنولوژی و گسترش وسایل ارتباط جمعی از طرف دیگر، از جمله عناصر مهم نقض این حریم بهشمار میروند.
مفهومشناسی
حریم بهمعنای پیرامون و گرداگرد است[۱] و حریم خصوصی در اصطلاح به قلمروی گفته میشود که فرد انتظار دارد دیگران چه از جهت عرف و چه با اطلاع قبلی، بدون رضایت او در آن تجسس نکرده و به آن تعرض نکنند. گوشی، لباس، اماکن خصوصی و منازل، محل کار، اطلاعات شخصی، ارتباطهای خصوصی شخص با دیگران در این قلمرو جای میگیرند.[۲] حریم خصوصی بخشی از زندگی است که کسب اطلاع، تصمیمگیری، ورود و نظارت بر آن فقط در اختیار فرد و با اجازهٔ او است و از آزادی در برابر بازخواست و کیفر حقوقی برخوردار است و همچنین نوع ارتباط سایرین را تعیین میکند.
حریم خصوصی لایههای مختلفی دارد: لایهٔ اول؛ امور نفسانی، جسمانی و خاطرات فرد. لایهٔ دوم؛ روابط خانوادگی بهعنوان بخشی از روابط اجتماعی فرد. لایهٔ سوم؛ تمام روابط اجتماعی، شامل روابط سکونتی، اقتصادی، دوستی، تفریحی و شغلی.[۳] حریم خصوصی را بر اساس انواع آن به دستههای زیر تقسیم کردهاند:[۴]
- حریم شخصی دارای انواع گوناگونی است:
- حریم خصوصی در منازل و اماکن؛
- حریم خصوصی جسمانی؛
- حریم خصوصی اطلاعاتی؛
- حریم خصوصی ارتباطی.
در فرهنگ و ملل
حریم خصوصی قبل از طرح در غرب و اسناد و قراردادهای بینالمللی، مورد تأکید آموزههای دینی بوده است. در دین اسلام نیز احترام به حریم خصوصی دیگران از توصیههای مهم است. اولین جرقههای حمایت از حریم خصوصی در غرب به قرن ۱۷ و ۱۸م برمیگردد. با زایش اندیشههای سیاسی نو و ظهور جریانهای فردگرا و آزادیگرا و مطرحشدن آزادیهای فردی بهعنوان بخشی از مطالبات شهروندی، عدم دخالت در زندگی خصوصی مهمترین مشخصهٔ دولت آزادیگرا مطرح شد. در ۱۹۸۰م حریم خصوصی بهعنوان مفهومی حقوقی در مجلهٔ هاروارد بیان شد. اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر منتشرشده در سال ۱۹۴۸م، شاخص مدرن حریم خصوصی در سطح بینالمللی است که از حریم ارتباطی و مکانی حمایت میکند. بنابر مادهٔ ۱۲ این قانون، حریم خصوصی، خانه، خانواده و آبروی افراد نباید مورد تعرض دیگران قرار بگیرد و افراد در برابر این مزاحمتها مورد حمایت هستند.
در فرهنگ غربی
فرهنگ غرب بر تقدم حقوق و آزادیهای فردی بنا شده و حریم خصوصی نیز با نگاهی مادیگرایانه پیوند خورده است؛[۵] از اینرو با آسیبهایی همچون بیتوجهی به حریم بین زنان و مردان، همراه است.[۶] پیشرفت تکنولوژی و پیدایش اینترنت، با وجود خدمات بزرگ برای جامعهٔ انسانی، تهدید جدی برای حریم خصوصی افراد بهشمار میرود و فاششدن اسرار و اطلاعات افراد، به خطرافتادن آبرو و حیثیت آنها و کاهش امنیت روانی را در پی داشته است. همچنین وضع بعضی قوانین مانند نصب اسکنرهای نمایانکنندهٔ بدن در فرودگاهها، شنود مکالمات تلفنی و بررسی اطلاعات شخصی افراد، ناقض حریم خصوصی است.[۷]
در ایران
فرهنگ ایرانی
حریم خصوصی در خانوادهٔ ایرانی، متناسب با اصول دیگری مانند اصل تحکیم خانواده، اصل مودت، اصل مصلحت، اصل تعلیم و تربیت، اصل مدیریت خانواده، اصل کرامت، اصل عفاف، اصل اطاعت از والدین و اصل احترام به والدین تعریف میشود. بهعنوان مثال قرآن کریم پدر را مسئول نجات خود، فرزندان و خانواده از آتش جهنم معرفی میکند؛ لذا نمیتوان به بهانهٔ حریم خصوصی از ورود او به فضای ارتباط بین فرزندان با دیگران با هدف اطمینان از مفسدهانگیز نبودن آن، جلوگیری کرد. البته پدر نیز حق سوءاستفاده از حقِ مدیریت بر خانواده را ندارد. بر این اساس بهروزی اعضای خانواده در گرو تنظیم و تعدیل حریم خصوصی با دیگر اصول حاکم بر روابط خانواده است.[۸] در فرهنگ اسلامی ـ ایرانی، فطرت، عقل، وجدان، بایستههای اخلاقی و آموزههای دینی انسان را ملزم به رعایت ارزشهای اخلاقی و رعایت حقوق خصوصی میکند.[۹] بقای مناسبتهای عاطفی و اجتماعی در خانواده، منوط به شناسایی و بهکارگیریِ قواعد اخلاقی و حقوقیِ حاکم بر این مناسبات است. محدودهٔ حریم خصوصی در سبک زندگی اسلامی-ایرانی به قرار ذیل است:
- حریم خصوصی جسمانی؛ جسم انسان دارای حرمت است بهمعنای اینکه تفتیش آن بهوسیلهٔ دیگران جایز نیست، حتی برای اعضاء خانواده؛
- اتاق خصوصی یا حریم خلوت بهمعنای بخشی از مکان مشترک بین اعضای خانواده است که فرد در آن به امور شخصی خود میپردازد مانند اتاق زن و شوهر که مکان خلوت و اختصاصی آنها بهشمار میرود؛
- حریم جنسی؛ فضای مربوط به مناسبات زناشوییِ زن و شوهر که سایر اعضای خانواده از ورود و نظارت بر آن منع شدهاند؛
- حریم ارتباطی؛ از جمله حقوق اجتماعی انسان، داشتنِ روابطِ اجتماعی است که در برخی موارد اختصاصی بوده و نباید دیگران از آن مطلع شوند مانند جایزنبودن استراق سمع مکالمههای تلفنی فرد توسط سایر افراد خانواده؛
- حریم اطلاعات؛ بهطور معمول اعضای خانواده از روحیات، عقاید، معایب، خصوصیات شخصی و اسرار یکدیگر آگاهی دارند، اما افشای این ویژگیها نزد دیگران را تجاوز به حریم شخصیتی خود تلقی میکنند.[۱۰]
نظام حقوقی ایران
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر حق مالکیت و غیرقابل تعرضبودن حقوق مربوط به شخصیت انسان، تأکید کرده است.[۱۱] طبق اصل ۲۲ قانون اساسی، جان، مال، مسکن، آبرو و شغل افراد متعلق به خودشان است و کسی حق ورود به آن را ندارد مگر مواردی که قانون اجازه آن را داده باشد.[۱۲] مطابق اصل ۲۳ قانون اساسی نیز تفتیش عقاید افراد ممنوع است. همچنین بر اساس اصل ۲۵ قانون اساسی، نامهها و مکالمات تلفنی و الکترونیکی شامل حریم خصوصی میشود.[۱۳] طبق مادهٔ ۶۴۸ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، مجازات افشای غیرقانونی اسرار توسط کسانی که به مناسبت شغل خود محرم اسرار افراد میشوند، شامل حبس از سه ماه و یک روز تا یک سال یا جزای نقدی یک میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال است.[۱۴]
اهمیت و گستره
افراد برای برخورداری از وجههٔ اجتماعی مورد احترام و تصویر مناسب از شخصیت خود تمایل به ایجاد حدّومرز در تعامل با افراد دارند. با وجود حریم شخصی است که روابط خانوادگی، دوستی و کاری معنا و مفهوم صحیح پیدا میکنند. برقراری ارتباط سالم و به دور از تنش، بهرسمیتشناختن خطوط قرمز، دسترسی به اهداف، علایق و احساسات، با حفظ حریم خصوصی محقق میشود.
حریم خصوصی مفهومی سیّال و شامل مواردی، مانند آزادی فکر و آزادی از نظارت دیگران، نظارت بر جسم و اطلاعات خود، تنهایی در منزل، حمایت از حیثیت و اعتبار و حمایت در مقابل تفتیشها، جسم، لباس، وسایل همراه فرد، اطلاعات شخصی و خصوصی فرد، محل کار، اماکن خصوصی و منزل میشود. همچنین زندگی خصوصی، خانواده و مسکن، تمامیت جسمی و ذهنی، آبرو و اعتبار، قرارگرفتن در معرض تهمت، اموری که شخص مایل به افشای آنها نیست، نام، هویّت و تشابه به فرد، مکاتبات و اطلاعاتی که فرد در نتیجهٔ اعتماد شغلی بهدست آورده یا به کسی داده است در زمرهٔ حریم خصوصی قرار دارد.
در ادیان
در اسلام
اسلام از آغاز، حامی حریم خصوصی بوده و نقض آن را نکوهش کرده است. مفهوم حریم خصوصی در منابع دینی با اصطلاحاتی همچون ممنوعیت تجسس،[۱۵] عیبجویی،[۱۶] سوءظن و غیبت و همچنین ممنوعیت ورود به منازل دیگران بدون اذن صاحبخانه.[۱۷] در قرآن کریم مفاهیمی مانند سوءظنّ، ممنوعیت تجسّس، منع غیبت، اجازهگرفتن قبل از ورود به منازل دیگران و ستّار بودن خداوند اشاره به حریم خصوصی و اهمیت آن دارد.
از نظر شریعت اسلامی، کمک به رشد و کمال شخصیتی فرد، جلوگیری از ظلم و حفظ آبروی افراد مبانی دینی حریم خصوصی بهشمار میروند. پژوهشگران اسلامی در بررسی و تحلیل منابع دینی و تاریخی، مصادیق فردیِ حریم خصوصی را به دو بخش متعلقات و مصادیق فردی تقسیم کردهاند. در متعلقات فردی گفته شده که این قسم نیز به دو بخش متعلقات مالی (داراییها)[۱۸] و متعلقات معنوی (مانند اَسرار) تقسیم میشود.[۱۹] در خصوص مصادیق فردی گفته شده است که این قسم به شخص، از جهت انسانبودن او تعلق میگیرد و خود به سه بخش قابل تقسیم است:
- حریم جسمانی؛ این حریم علاوه بر دوران حیات، پس از مرگ نیز برقرار است و مصونماندن جسد از مُثلهشدن، تاختوتاز بر جسد و همچنین مصونماندن از تجاوز و بیحرمتی را شامل میشود.[۲۰]
- حریم روانی؛ قلمرو حریم خصوصیِ روانی، ساحت روح و روان انسان است. حفظ این حریم نشاندهندهٔ وجود خصائص والای معنوی و اخلاقی در انسان است که آرامش روحی و روانی، حس همزیستی مصالحتآمیز و اعتماد را بهدنبال دارد[۲۱] و نباید با غیبت، تجسس و عیبجویی، نقش شود.
عدهای معتقدند حجاب و نوع پوشش افراد، یک مسئله شخصی و داخل در حریم خصوصی است. حال آنکه چگونگی پوشش افراد در جامعه، با منافع اجتماعی ارتباط داشته و مشمول قوانین اجتماعی میشود. حجاب علاوه بر تأمین مصالح فردی، دربرگیرندهٔ مصالح اجتماعی است. از جمله آثار مثبت رعایت حجاب شرعی، آرامش روانی شهروندان اعم از زن و مرد، استحکام بنیان خانواده، استواری اجتماع و مصونیت آن از نگاههای جنسی است. بیتوجهی به حجاب و نوع پوشش افراد میتواند سبب رواج بیعفتی، فساد اخلاقی، افزایش جنایات جنسی و انحطاط اخلاق اجتماعی شود.[۲۲]
حریم خصوصی، لازمهٔ زندگی سالم و طبیعی است و نقض آن، سبب از بین رفتن آرامش افراد میشود؛ اما در مقابل آن، حریم عمومی قرار دارد که امری مخفی و غیرقابل دسترسی نیست و تدبیر امور و ساماندادن آن حق عموم شهروندان و حتی حاکمیت است. از این منظر، حفظ نظام اسلامی بهمثابه حریم عمومی جامعه، مقدم بر حریم خصوصی افراد است[۲۳] و افراد نمیتوانند با هر سلیقه و در هر شرایطی و با بهرهگیری ناصحیح از حریم خصوصی در اجتماع حاضر شوند. اگر اعمال و رفتار افراد، حریم عمومی را جریحهدار کند، همگان موظف هستند که آن را کنترل کنند که البته خود، نوعی حمایت از حریم خصوصی افراد بهشمار میرود.[۲۴]
بر اساس آموزههای دینی، بسیاری از مفاهیم در زندگی فردی و اجتماعی با قائلشدن حد و مرز برای خود، معنا و مفهوم صحیح خود را پیدا میکند و آثار مفیدی برای انسان در پی دارد، از جمله:
- بهرهمندی از وجههٔ اجتماعی و احترام؛
- داشتن تصویر مناسب از شخصیت خود؛
- ارزش قائلشدن دیگران برای فرد و خواستههای بهحق او؛
- قضاوتنشدن نابهجای شخصیت افراد؛
- برخورداری از تعاملات سالم و دوستانه؛
- حفظ عزت نفس و کرامت انسان.[۲۵]
پیامدها
از جمله پیامد عدم حفظ حریم شخصی، موارد زیر عنوان شدهاند: در معرض دید دیگران قرارگرفتن ناکامیها، سبب آسیبپذیری،[۲۶] ناامیدی و آشفتگی میشود. همچنین این امر گاهی موجب میشود تا افراد بهصورت دائمی به پیشنهادات غیرکارآمد دیگران گوش فرا دهند و حتی مجبور باشند دلایل عدم موفقیت خود را برای آنها توضیح دهند.[۲۷] همچنین پیامد حفظ حریم شخصی را چنین گزارش کردند:
- کسب هویت، نگرش، عقیده و احساس شخصی؛
- احساس امنیت و آرامش در جامعه؛
- آزادی و استقلال و تکریم شخصیت انسان؛
- تعیین سرنوشت برای خود؛
- همزیستی مسالمتآمیز در جامعه؛
- سلامت روان؛
- رشد و شکوفایی استعداد انسان؛
- تقویت و تحکیم رابطه.
آسیبشناسی
نقض حریم خصوصی
ارضاکننده بودن کنجکاوی دیگران درمورد فرد، حسّ مهمبودن، اشتیاق دیگران به دانستن اطلاعات از زندگی فرد، شغل، محلّ زندگی، کارهای روزمره، اشخاص در ارتباط، کیفیت روابط، برنامهٔ فرد برای تحقق جذابیت و دوست داشتنیبودن از عوامل سوقدهندهٔ فرد به ارائهٔ اطلاعات شخصی به دیگران هستند.[۲۸]
عوامل نقض حریم خصوصی
در سبک زندگی امروزی، عوامل زیر میتواند حریم خصوصی افراد را نقض کند:
- ورود مشتری بدون نوبت قبلی و مهمان سرزده در زمان استراحت؛
- دریافت پیامکها و تماسهای کاری بعد از اتمام ساعت کاری؛
- ورود مأمور برق، آب و گاز بدون هماهنگی به منزل؛
- ورود بدون هماهنگی صاحبخانه به مِلک مستأجر؛
- دخالت نابهجای نزدیکان در انتخاب رشتهٔ تحصیلی، شغل، همسر و تعیین محل زندگی؛
- برهمزدن آرامش و نظم در مکانهای عمومی.[۲۹]
راهکار مقابله
از جمله راهکار مقابله با نقض حریم خصوصی چنین گزارش شده است:
- عدم شرکت در گفتوگوهای بیثمر؛
- ردکردن دعوت افراد مداخلهگر؛
- عکسالعمل نشانندادن به بیاحترامی افراد مداخلهگر؛
- تغییر درجهٔ بلندی و کوتاهی صدا و توقف طولانی در گفتوگوی تلفنی برای نشاندادن عدم تمایل به ادامهٔ گفتوگو؛
- قطع رابطه.[۳۰]
- تقویت مهارت نهگفتن با افزایش اعتمادبهنفس، عزتنفس و رشد فردی؛
- تحمل نهشنیدن برای احترام به حریم شخصی سایرین؛[۳۱]
- پذیرش مسئولیت (برعهدهگرفتن تصمیمات زندگی بر دوش خود و داشتن شجاعت اشتباهکردن)؛
- تصمیمگیری برای حدومرز صحبت با افراد مختلف طبق فرهنگهای مختلف؛
- وارد نکردن زندگی شخصی در محیط کار؛[۳۲]
- عدم پذیرش بیچونوچرای تمام خواستههای دیگران؛
- مشخصکردن رفتارهای قابل قبول در ارتباط با افراد؛
- یادآوری رفتارهای نامناسب در ارتباط با افراد؛
- داشتن آزادی شخصی؛
- عدم وابستگی به سایرین؛
- کمکنخواستن زیاد از بقیه؛[۳۳]
- اشتراک گذاشتن اطلاعات کمتر در نمایهٔ شبکههای اجتماعی؛
- قاطعیت در رفتار (اجازهندادن به بقیه درمورد سؤالپیچ کردن درمورد مسائل شخصی)؛
- رعایت اصول حفاظتی در مقابله با هک و سرقت اطلاعات دیجیتال.[۳۴]
چالشها
تأثیر فرهنگ بیگانه بر مفهوم حریم خصوصی در سبک زندگی ایرانی- اسلامی، از جمله مسائل مهم جامعهٔ ایرانی در این روزگار است. این اثرگذاری در عرصهٔ پوشش افراد، معماری خانهها مانند جدانبودن بخشهای اندرونی مانند آشپزخانه از سایر قسمتهای خانه، منسوخشدن برخورداری خانهها از حیاط، دالان ورودی و هشتی، جدا نبودن حمام و دستشویی، نظارت فزاینده بر روابط افراد از طریق دوربینهای مداربسته و ردیابی اطلاعات مرتبط با هویت افراد و محتوای پیامهای ارسالی از طریق اینترنت، دیده میشود.[۳۵]
حریم خصوصی در نوجوانان
با توجه به بروز تغییرات فیزیکی و روحی در سنّ بلوغ، رشد مغزی سریع نوجوانان، تفکر درمورد قدرت، بروز تغییرات جنسی در آنها و کنار آمدن با شرایط جدید، نوجوانان احتیاج به حفظ حریم خصوصی پیدا میکنند. افراد در مرحلهٔ نوجوانی با فاصلهگرفتن از خانواده و ایجاد نوعی حریم برای خود، بهدنبال استقلال بیشتر و نشاندادن توانایی بیشتر نسبت به گذشته هستند.[۳۶] پژوهشگران حوزه خانواده بر این باورند که حفظ حریم شخصی در نوجوانان، محاسن متعددی دارد از جمله، تقویت ارتباط با خانواده؛ افزایش اعتمادبهنفس؛ بهبود عملکرد نوجوان؛ صمیمیت بیشتر و میل به سرپیچی کمتر از فرامین والدین.[۳۷] کارشناسان در این خصوص راههای حفظ حریم شخصی در نوجوانان را چنین فهرست کردند:[۳۸]
- وضع چهارچوب و قوانین جدید: تعریف محدودهٔ حریم شخصی نوجوان و چهارچوبها در حفظ رابطهٔ خانوادگی، مثل تعداد ساعات بیرون ماندن از خانه یا کسب اطلاع دوستان صمیمی او.
- عمل متناسب با رشد نوجوان: عمل هماهنگ با سرعت رشد روانی فرزند و یادآورشدن اینکه برای اِعمال آزادی عمل در زندگی باید مسئولیت کارهای خود را بر عهده بگیرد.
- پذیرفتن رشد فرزند و داشتن آمادگی روحی: آمادگی والدین برای مواجه با بزرگشدن کودک و رفتار متناسب با سنّ کودک برای افزایش اعتمادبهنفس و جلوگیری از اختلالات اضطرابی.
- اِعمال نظارت غیرمستقیم:انجامدادن رفتارهای هوشمندانه برای نظارت بر نوجوان مانند آشناشدن با خانوادهٔ دوستان فرزند و دعوتکردن دوستان فرزند به منزل برای بالابردن شناخت خود از آنها.
- تمرین سبکهای رفتاری جدید:انجامدادن رفتارهایی بهظاهر کوچک برای انتقال احساس مهمبودن هویت مستقل فرزند، مانند عدم تجسّس در گفتوگوهای فرزند و دوستان، اجازهگرفتن قبل وارسی وسایل، اجازهدادن برای گاه تنهاماندن نوجوان و در زدن قبل از ورود به اتاق.
حریم خصوصی در زندگی مشترک
به اعتقاد روانشناسان در زندگی مشترک لازم نیست فرد همهٔ اطلاعات را با شریک خود به اشتراک بگذارد.[۳۹] موارد زیر بهعنوان شروط اساسی حریم خصوصی در زندگی مشترک بیان شده است:
- تعهد: حریم خصوصی در زندگی مشترک باید در راستای حفظ تعهدات باشد؛ برای مثال درخواست تنهاماندن برای طولانیمدت، داشتن چندین حساب کاربری مخفیانه بدون حقّ کنجکاوی طرف مقابل و توقع خبرنگرفتن همسر از محتوای صحبت با جنس مخالف از عوامل نقض تعهد در زندگی مشترک است.
- اعتماد:ثمرهٔ حفظ حریم شخصی در رابطهٔ مشترک باید موجب اعتماد و امنیت در فرد دیگر شود.
- توافق: مشخصکردن حریم شخصی در زندگی بدون درنظرگرفتن نظر و عقیدهٔ همسر، امکانپذیر نیست. صحبت و توافق دوجانبه درمورد حدّومرز آزادی و لازم است.[۴۰]
پانویس
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ حریم.
- ↑ فکری، «حریم خصوصی شهروندان در اندیشه امام خمینی - بخش نخست»، وبسایت پژوهه.
- ↑ شهریاری، «حریم خصوصی و جامعۀ اطلاعاتی»، 1386ش، ص111.
- ↑ «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا.
- ↑ حسینی اکبرنژاد و آیتاللهی، «بررسی تحلیلی - تطبیقی حریم خصوصی زنان در خانواده»، 1399ش، ص8.
- ↑ «آسیبهای امروز غرب ناشی از رعایت نکردن حریم زنان و مردان است»، خبرگزاری بینالمللی قرآن.]
- ↑ اسکندری،«ماهیت و اهمیت حریم خصوصی»، 1389ش، ص167-169.
- ↑ نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص10.
- ↑ نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص9-10.
- ↑ نقیبی، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، 1389ش، ص5.
- ↑ صادقی، «حمایت از حریم اطلاعاتی و ارتباطی در اسناد بینالمللی و حقوق ایران»، 1386ش، ص11.]
- ↑ «حریم خصوصی در ایران چگونه تعریف میشود؟»، وبسایت وکلای داداندیش.
- ↑ «حریم خصوصی از منظر حقوقی»، دانشنامه ویکیفقه.
- ↑ «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا.
- ↑ سورهٔ حجرات، آیهٔ 12.
- ↑ سورهٔ حجرات، آیهٔ 11.
- ↑ سورهٔ نور، آیهٔ 27.
- ↑ محمدی ری شهری، میزان الحکمة، 1362ش، ج8، ص439.
- ↑ محمدي ري شهري، ميزان الحكمة،1362ش ، ج1، ص268.]
- ↑ طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ج12، 1374ش، ص538.
- ↑ «حریم خصوصی در کلام و سیره امام علی (ع)»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «آیا حوزه حجاب حریم خصوصی است یا حریم عمومی؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «حفظ نظام اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.
- ↑ راعی، «حریم خصوصی و امر به معروف و نهی از منکر»، 1389ش، ص131.
- ↑ «لزوم و اهمیت حفظ حریم خصوصی افراد»، وبسایت سایکومتریست.
- ↑ «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته.
- ↑ سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.
- ↑ سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.
- ↑ تارم، «۱۲ تمرینی که به شما کمک میکند حریم شخصی خود را حفظ نمایید»، وبسایت چطور.
- ↑ عربزاده، مهدی، «3 روش مقابله با دخالت دیگران در حریم خصوصی خود»، وبسایت آکادمیک NLP.
- ↑ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.
- ↑ سنایی، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی.
- ↑ «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته.
- ↑ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.
- ↑ افشاری، «آسیبشناسی تأثیر توسعۀ فرهنگ غرب بر حریم خصوصی خانوادۀ»، 1395ش، ص147-159.
- ↑ «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا.
- ↑ «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا.
- ↑ «حریم خصوصی نوجوان را چطور تعیین کنیم؟«، وبسایت ذهن نو.
- ↑ «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال 2023»، وبسایت بهارمن.
- ↑ «آیا در رابطۀ عاطفی، حریم خصوصی داریم؟ (سه شرط اصلی در حفظ حریم شخصی)»، وبسایت همیار عشق.
منابع
- قرآن کریم.
- «آسیبهای امروز غرب ناشی از رعایت نکردن حریم زنان و مردان است»، خبرگزاری بینالمللی قرآن، تاریخ درج مطلب: ۲۲ تیر ۱۳۸۸ش.
- «آیا حوزه حجاب حریم خصوصی است یا حریم عمومی؟»، وبسایت پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۶ بهمن ۱۳۹۷ش.
- «آیا در رابطهٔ عاطفی، حریم خصوصی داریم؟ (سه شرط اصلی در حفظ حریم شخصی)»، وبسایت همیار عشق، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- «چه چیزهایی حریم شخصی هستند؟ در سال ۲۰۲۳»، وبسایت بهار من، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- «حریم خصوصی از منظر حقوقی»، دانشنامه ویکیفقه، تاریخ بازدید: ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- «حریم خصوصی چیست؟»، وبسایت بنیاد وکلا، تاریخ درج مطلب: ۸ تیر ۱۴۰۱ش.
- «حریم خصوصی در ایران چگونه تعریف میشود؟»، وبسایت وکلای داداندیش، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- «حریم خصوصی در کلام و سیره امام علی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۲ش.
- «حریم خصوصی نوجوان را چطور تعیین کنیم؟»، وبسایت ذهن نو، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- «حریم خصوصی نوجوانان را حفظ کنیم»، وبسایت هیوا، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- «حریم خصوصی»، دانشنامه ویکیشیعه، تاریخ بازدید: ۱۲ اردببهشت ۱۴۰۲ش.
- «حریم شخصی چیست و روشهای حفظ حریم شخصی کدامند؟»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- «لزوم و اهمیت حفظ حریم خصوصی افراد»، وبسایت سایکومتریست، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- اسکندری، مصطفی، «ماهیت و اهمیت حریم خصوصی»، فصلنامهٔ حکومت اسلامی، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۴، ۱۳۸۹ش.
- افشاری، فاطمه، «آسیبشناسی تأثیر توسعهٔ فرهنگ غرب بر حریم خصوصی خانواده ایرانی»، فصلنامهٔ راهبردی توسعهٔ پیاپی، دورهٔ ۱۲، شمارهٔ ۴۷، پاییز ۱۳۹۵ش.
- انصاری، باقر، «حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام تطبیقی و ایران»، مجلهٔ دانشکدهٔ حقوق و علوم اسلامی، دورهٔ ۶۶، شمارهٔ پیاپی ۵۲۰، ۱۳۸۳ش.
- انصاری، باقر، «حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام، تطبیقی و ایران»، مجلهٔ دانشکدهٔ و علوم اسلامی، شمارهٔ ۶۶، ۱۳۸۳ش.
- تارم، سعید، «۱۲ تمرینی که به شما کمک میکند حریم شخصی خود را حفظ نمایید»، وبسایت چطور، تاریخ درج مطلب: مهر ۱۳۹۶ش.
- حسینی اکبرنژاد، هاله و آیتاللهی، سوده، «بررسی تحلیلی - تطبیقی حریم خصوصی زنان در خانواده»، نشریهٔ مطالعات راهبردی زنان، دورهٔ ۲۲، شمارهٔ ۸۸، تابستان ۱۳۹۹ش.
- حکیمی، نجیب الله و دیگران، «قلمرو حریم خصوصی از منظر قرآن کریم و حقوق بشر»، دوفصلنامهٔ تخصصی پژوهشهای نوین در آموزههای قرآن و سنت، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۵، بهار و تابستان ۱۳۹۹ش.
- خامنهای، سیدعلی، «حفظ نظام اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۳۹۴ش.
- دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
- رئوفی، علی اصغر و دیگران، «اصول حاکم بر لایحهٔ حریم خصوصی»، مبانی فقهی علوم اسلامی، سال ۱۳، شمارهٔ ۲۵، بهار و تابستان ۱۳۹۹ش.
- راعی، مسعود، «حریم خصوصی و امر به معروف و نهی از منکر»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی حکومت اسلامی، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۲، تابستان ۱۳۸۹ش.
- سنایی، کامیار، «حریم شخصی»، وبسایت تخصصی روانشناسی کامیار سنایی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فوریهٔ ۲۰۲۲م.
- شهریاری، حمید، «حریم خصوصی و جامعهٔ اطلاعاتی»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی دانشگاه قم، سال هشتم، شمارهٔ ۳ و ۴، خرداد ۱۳۸۶ش.
- صادقی، حسین، «حمایت از حریم اطلاعاتی و ارتباطی در اسناد بینالمللی و حقوق ایران»، همایش بینالمللی شهر الکترونیک تهران، دورهٔ ۱، ۱۳۸۶ش.
- طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، قم، انتشارات اسلامی، چ۵، ۱۳۷۴ش.
- طهماسبیوفا، سیما، «حریم خصوصی چیست و حفظ آنچه اهمیتی دارد؟»، وبسایت همیار آیتی، تاریخ بازدید: ۷ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- عربزاده، مهدی، «۳ روش مقابله با دخالت دیگران در حریم خصوصی خود»، وبسایت آکادمیک NLP، تاریخ بازدید: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- فتحی، یونس و شاهمرادی، خیراله، «گستره و قلمرو حریم خصوصی در فضای مجازی»، مجلهٔ حقوقی دادگستری، سال هشتادویکم، شمارهٔ ۹۹، پاییز ۱۳۹۶ش.
- فکری، محمد، «حریم خصوصی شهروندان در اندیشه امام خمینی - بخش نخست»، وبسایت پژوهه، تاریخ درج مطلب: ۲۷ مرداد ۱۳۹۷ش.
- مجاهد، افشین، «رویکرد تطبیقی بر حریم خصوصی»، فصلنامهٔ پژوهشهای حقوق تطبیقی، سال چهارم، شمارهٔ ۱۳، تابستان ۱۴۰۰ش.
- محمدی ریشهری، محمد، میزان الحکمة، وبسایت کتابخانهٔ آنلاین مدرسهٔ فقاهت، ۱۳۶۲ش.
- نقیبی، ابوالقاسم، «حریم خصوصی در مناسبات و روابط اعضای خانواده»، دوفصلنامهٔ علمی- ترویجی فقه و حقوق خانواده، دورهٔ ۱۵، شمارهٔ ۲، بهار و تابستان ۱۳۸۹ش.