پرش به محتوا

خودارضایی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
حسین امیری (بحث | مشارکت‌ها)
۱۱ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<references />
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            = 
| زیرنویس تصویر    = 
| image_alt        =
| فایل پادکست      =خودارضایی.ogg 
| حجم فایلپادکست    =3/39 
| تاریخ پادکست      =13-1-1405 
| زیرنویس عنوان    = 


'''خودارضایی؛''' تحریک اندام حساس و خصوصی بدن برای کسب لذت جنسی.
| عنوان اصلی        =
خودارضایی در صورتی رخ می¬دهد که فرد بدون ارتباط با فرد دیگر، اندام جنسی خود را تحریک کرده و به اوج لذت جنسی برسد. تکرار این عمل منجر به نوعی اعتیاد می¬شود. اگر فرد برای درمان آن اقدام نکند، در معرض انواع آسیب¬های جسمی، روانی و معنوی قرار خواهد گرفت. فرد مبتلا می‌تواند با شناسایی دلایل و انگیزه‌های خودارضایی و مدیریت آنها اقدام به ترک این عمل کند تا از خسارت¬های آن نجات یابد.
| عنوان انگلیسی    =
مفهوم¬شناسی
| عنوان عربی        =
خودارضایی به¬معنای تحریک اندام جنسی برای رسیدن به لذت جنسی است.  فرد با روش¬های نابهنجار مثل تصور صحنه¬های شهوت¬زا اقدام به تحریک اندام‌های حساس بدن خود می¬کند تا به اوج لذت جنسی برسد.  
| عنوان علمی        =
خودارضایی در یهودیت و تائوئیسم  
| شاخه علمی        =
در برخی شاخه‌های یهود خودارضایی جنس مذكر ممنوع است. در تائوئیسم که یك آیین قدیمی چینی است،  مردان از خودارضایی منع شده‌ند و اعتقاد بر این است که خودارضایی باعث تخلیه انرژی از بدن و مانع ادامه حیات هارمونیک می¬شود. همچنین اعتقاد بر این است که خودارضایی زنان، عمرشان را کاهش می¬دهد و بیماری¬های ناعلاج در آنان ایجاد می¬کند.
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
<big>'''خودارضایی'''</big>؛ تحریک اندام حساس و خصوصی بدن برای کسب لذت جنسی.
 
خودارضایی در صورتی رخ می‌دهد که فرد بدون ارتباط با فرد دیگر، اندام جنسی خود را تحریک کرده و به اوج لذت جنسی برسد. تکرار این عمل منجر به نوعی اعتیاد می‌شود. اگر فرد برای درمان آن اقدام نکند، در معرض انواع آسیب‌های جسمی، روانی و معنوی قرار خواهد گرفت. فرد مبتلا می‌تواند با شناسایی دلایل و انگیزه‌های خودارضایی و مدیریت آنها اقدام به ترک این عمل کند تا از خسارت‌های آن نجات یابد.
==مفهوم‌شناسی==
خودارضایی به‌معنای تحریک اندام جنسی برای رسیدن به لذت جنسی است.<ref>واژه‌های مصوب فرهنگستان، ذیل واژه خودارضایی، وب‌سایت واژه‌یاب. </ref> فرد با روش‌های نابهنجار مثل تصور صحنه‌های شهوت‌زا اقدام به تحریک اندام‌های حساس بدن خود می‌کند تا به اوج لذت جنسی برسد. <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1319421/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%AC%D9%86%D8%B3%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%A مرعشی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس‌گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، 1395ش، ص9].</ref>
==خودارضایی در یهودیت و تائوئیسم==
در برخی شاخه‌های یهود خودارضایی جنس مذكر ممنوع است. در تائوئیسم که یك آیین قدیمی چینی است،  مردان از خودارضایی منع شده‌ند و اعتقاد بر این است که خودارضایی باعث تخلیه انرژی از بدن و مانع ادامه حیات هارمونیک می‌شود. همچنین اعتقاد بر این است که خودارضایی زنان، عمرشان را کاهش می‌دهد و بیماری‌های ناعلاج در آنان ایجاد می‌کند.<ref>[https://article.tebyan.net/403245/%D8%AD%D9%83%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%AC%D9%86%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%89-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B0%D8%A7%D9%87%D8%A8-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%8A%DA%AF%D «حكم استمنا و هم‌جنس‌بازى در مذاهب و ادیان دیگر»، وب‌سایت تبیان.]</ref>


==اسلام و خودارضایی==
==اسلام و خودارضایی==
<big>مواجهه اسلام با خودارضایی متناسب با هستی و نیاز جنسی انسان است. در دین اسلام طبیعت و جسم انسان حیکمانه و هدفمند و نیازمند حراست، تکریم و احترام است.  نیاز جنسی و ارگان¬های جنسی نیز به¬گونه¬ای طراحی شده¬اند که زن و مرد با هم تعامل داشته باشند؛ از این رو خودارضایی با توجه به اینکه رفتاری فردی و فارغ از تعامل زناشویی است، با فلسفه وجودی نیاز جنسی (مثل توالد) منافات دارد. خودارضایی به تشکیل و تحکیم خانواده نیز آسیب می¬زند و زمینه¬ساز آسیب¬های فردی، خانوادگی و اجتماعی است. بدین جهت جزو انحرافات و رفتارهای آسیب¬زا محسوب می¬شود و از نظر آموزه‌های دینی حرام و ترک آن واجب است.</big>  
مواجهه اسلام با خودارضایی متناسب با هستی و نیاز جنسی انسان است. در دین اسلام طبیعت و جسم انسان حیکمانه و هدفمند و نیازمند حراست، تکریم و احترام است.  نیاز جنسی و ارگان‌های جنسی نیز به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که زن و مرد با هم تعامل داشته باشند؛ از این رو خودارضایی با توجه به اینکه رفتاری فردی و فارغ از تعامل زناشویی است، با فلسفه وجودی نیاز جنسی (مثل توالد) منافات دارد. خودارضایی به تشکیل و تحکیم خانواده نیز آسیب می‌زند و زمینه‌ساز آسیب‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی است. بدین جهت جزو انحرافات و رفتارهای آسیب‌زا محسوب می‌شود و از نظر آموزه‌های دینی حرام و ترک آن واجب است.<ref>ا[https://profdoc.um.ac.ir/articles/a/1088640.pdf صغری‌نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق‌دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص8.]</ref>  


==فرهنگ¬های بدون خودارضایی==
==فرهنگ‌های بدون خودارضایی==
در برخی از فرهنگ¬ها رفتاری به اسم خودارضایی وجود ندارد. برخی از پژوهشگران با بررسی میدانی در قبیله آکاها و انگاندو درکنگو که فارغ از تبلیغات رسانه¬ای جنسی رشد کرده بودند، به این نتیجه رسیدند که هیچ¬کدام از افراد انتخاب شده قبل از ازدواج خودارضایی نداشته¬اند و بعد از ازدواج هم فقط معنی رابطه جنسی با همسر را تجربه کرده¬ بودند.  
در برخی از فرهنگ‌ها رفتاری به اسم خودارضایی وجود ندارد. برخی از پژوهشگران با بررسی میدانی در قبیله آکاها و انگاندو درکنگو که فارغ از تبلیغات رسانه‌ای جنسی رشد کرده بودند، به این نتیجه رسیدند که هیچ‌کدام از افراد انتخاب شده قبل از ازدواج خودارضایی نداشته‌ند و بعد از ازدواج هم فقط معنی رابطه جنسی با همسر را تجربه کرده بودند. <ref>[https://mesbetala.com/lack-of-masturbation-in-primitive-tribes/ «افشاگری: عدم وجود خودارضایی در قبایل بدوی»، وب‌سایت مس به طلا.]</ref>


==علائم اعتیاد به خودارضایی==
==علائم اعتیاد به خودارضایی==
خودارضایی در نسخه¬های قبلی DSM (مجموعه راهنمای تشخیصی اختلالات روانی) نوعی اختلال روانی محسوب می¬شد؛ ولی در سال 1373ش، این فعالیت نابهنجار جنسی از لیست اختلالات این مجموعه حذف شد؛ از این رو خودارضایی در این منبع یک اختلال روانی قابل تشخیص نیست و معیارهای دقیقی برای تشخیص اعتیاد به خودارضایی وجود ندارد . البته این رفتار زمانی که شروع به ایجاد مشکل می¬کند یا به¬عنوان مکانیزم مقابله¬ای استفاده می¬شود، یک اختلال رفتاری محسوب خواهد شد و روانشناس می¬تواند با بررسی علایم تشخیص دهد که فرد برای حل مشکل نیاز به درمان دارد یا خیر.  
خودارضایی در نسخه‌های قبلی DSM<ref> -Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.</ref> (مجموعه راهنمای تشخیصی اختلالات روانی) نوعی اختلال روانی محسوب می‌شد؛ ولی در سال 1373ش، این فعالیت نابهنجار جنسی از لیست اختلالات این مجموعه حذف شد؛<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1319421/%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%AC%D9%86%D8%B3%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-dsm مرعشی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس‌گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، 1395ش، ص9.]</ref> از این رو خودارضایی در این منبع یک اختلال روانی قابل تشخیص نیست و معیارهای دقیقی برای تشخیص اعتیاد به خودارضایی وجود ندارد.<ref>«۷ [https://beheshtiyan.ir/mag/symptoms-of-masturbation-addiction/ نشانه اعتیاد به خودارضایی»، وب‌سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان.]</ref> البته این رفتار زمانی که شروع به ایجاد مشکل می‌کند یا به‌عنوان مکانیزم مقابله‌ای استفاده می‌شود، یک اختلال رفتاری محسوب خواهد شد<ref>[https://recovered.org/addiction/behaviors/masturbation-addiction <nowiki>[https://recovered.org/addiction/behaviors/masturbation-addiction Cozma & Langdon, "Masturbation Addiction",] Recovered website</nowiki>]</ref> و روانشناس می‌تواند با بررسی علایم تشخیص دهد که فرد برای حل مشکل نیاز به درمان دارد یا خیر.  
 
برخی از علایم اعتیاد به خودارضایی عبارت است از:
برخی از علایم اعتیاد به خودارضایی عبارت است از:
- صرف وقت زیاد بابت خودارضایی؛
*صرف وقت زیاد بابت خودارضایی؛
*آسیب به زندگی شخصی یا شغلی؛
*ترجیح خودارضایی بر کارهای دیگر؛
*اقدام به خودارضایی در مکان‌های عمومی یا مکان‌های غیرمعمول؛
*استفاده از خودارضایی برای مقابله با احساسات منفی خود مثل اضطراب؛
*فکر کردن به خودارضایی در اغلب موارد؛ <ref>«۷ [https://beheshtiyan.ir/mag/symptoms-of-masturbation-addiction/ نشانه اعتیاد به خود‌ارضایی»، وب‌سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان].</ref>
*احساس شرمندگی نسبت به خودارضایی‌های مکرر؛
*لذت نبردن از سرگرمی‌های قبلی.<ref>[https://www.salamatomehr.com/articles/article/1981%F0%9F%91%88 «خودارضایی (علل، عوارض، پیشگیری)»، وب‌سایت سلامت و مهر.]</ref>
 
==دلایل خودارضایی==
دلایل متعددی می‌تواند زمینه‌ساز ابتلا به خودارضایی شود که عبارت است از:
*'''دلایل محیطی و اجتماعی'''
دلایل محیطی متعددی می‌توانند عامل خودارضایی شوند؛ از قبیل چالش ارتباطی نوجوان با والدین، فشارهای روانی در خانواده و روابط بی‌حد و مرز با جنس مخالف،<ref> [http://fsh.fatemiyehshiraz.ac.ir/fa/Article/31868/FullText اصغری‌نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق‌دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص7.]</ref> رفاقت با افراد ناباب و تهاجم فرهنگی و فضای مجازی.<ref>[https://civilica.com/doc/1035615/ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.]</ref>
*'''دلایل روانشناختی'''
برخی از دلایل روانشناختی نیز سوق‌دهنده فرد به سمت خودارضایی هستند؛ از قبیل تخیلات جنسی، باورهای نادرست در مورد خودارضایی، اعتیاد به [[پورنوگرافی]]<ref> [http://fsh.fatemiyehshiraz.ac.ir/fa/Article/31868/FullText اصغری‌نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق‌دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص7.]</ref> و عقده حقارت.<ref>[https://civilica.com/doc/1035615/ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.]</ref>


- آسیب به زندگی شخصی یا شغلی؛
==پیامدهای خودارضایی==
الف- آسیب‌های جسمی<br>از جمله ضررهای جسمی ناشی از خودارضایی عبارت است از:<br>ریزش مو، خستگی، تأثیرمنفی بر حافظه و تمرکز، تاری دید، [[انزال زودرس|زودانزالی]]،<ref>[https://borna.news/fa/news/648383/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «عوارض خودارضایی بیش از حد چیست؟»، خبرگزاری برنا.]</ref>  بی‌اختیاری ادرار<ref>-[https://tahavol.online/complications-of-masturbation/ «عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب‌سایت تحول آنلاین]</ref> و بدتر شدن وضعیت واریکوسل.<ref>[https://drkarami.com/845/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%A6%DB%8C.html کرمی، حسین، «پاسخ‌های علمی دکتر کرمی درباره خودارضایی»، وب‌سایت دکتر حسین کرمی.]</ref>


- ترجیح خودارضایی بر کارهای دیگر؛
ب- آسیب‌های روانی
#وسواس بی‌اختیاری؛ برخی از پژوهشگران در بررسی میدانی به این نتیجه رسیدند که بین وسواس بی‌اختیاری و خودارضایی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.<ref>[https://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_id=3783&slc_lang=fa&sid=1&ftxt=1&html=1 مرعشی و محرابیان، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی‌اختیاری، تکانش‌گری، سلامت معنوی و عزت‌نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال ۱۳۹۵ش»، 1396ش، ص1138.]</ref>
#کاهش عزت‌نفس؛
#تبدیل شدن به یک راه‌حل اشتباه جهت فرار از مشکلات؛<ref>[https://tahavol.online/complications-of-masturbation/ «عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب‌سایت تحول آنلاین.] </ref>
#[[افسردگی]]. <ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1275690/ Husted & Edwards, "Personality correlates of male sexual arousal and behavior",  Arch Sex Behav 5: (56)].</ref>


- اقدام به خودارضایی در مکان¬های عمومی یا مکان¬های غیرمعمول؛
ج – آسیبهای اجتماعی<br>خودارضایی می‌تواند منجر به سستی روابط اجتماعی، [[انزوای اجتماعی]]، بی‌میلی به [[ازدواج]]، تأخیر ازدواج و افت تحصیلی شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95268/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7 خودارضایی آسیب‌ها و درمان‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>


- استفاده از خودارضایی برای مقابله با احساسات منفی خود مثل اضطراب؛
د -آسیب‌های معنوی<br>فرد مبتلا در روز قیامت از نگاه الهی محروم شده و دچار عذابی دردناک می‌شود.<ref>صدوق‏، خصال،‏ 1362ش، ص106.</ref> در برخی منابع دینی از چنین فردی به‌عنوان ملعون یاد شده است.<ref>[https://www.hadithlib.com/rolls/view/2800022/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%8A%D9%89 خودارضایی»، پایگاه کتابخانه احادیث شیعه].</ref>


- فکر کردن به خودارضایی در اغلب موارد؛ 
برخی پژوهشگران به‌صورت میدانی به بررسی رابطه بین سلامت معنوی و [[عزت‌نفس]] با خودارضایی جنسی پرداختند و به این نتیجه دست یافتند که بین آنها رابطه منفی و معناداری وجود دارد.<ref>[https://journal.rums.ac.ir/browse.php?a_id=3783&slc_lang=fa&sid=1&ftxt=1&html=1 مرعشی و محرابیان، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی‌اختیاری، تکانش‌گری، سلامت معنوی و عزت‌نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال ش۱۳۹۵»، 1396ش، ص1138].</ref>
- احساس شرمندگی نسبت به خودارضایی¬های مکرر؛


- لذت نبردن از سرگرمی¬های قبلی.
==عوارض خودارضایی در دختران==


==دلایل خودارضایی==
با توجه به اینکه خودارضایی رفتار جنسی بدون تعامل با همسر است و از منظر روانشناختی نیز عادتی آسیب‌زا است، می‌تواند آینده دختران در مقام همسری و مادری را تحت تأثیر قرار دهد. <ref>[https://profdoc.um.ac.ir/articles/a/1088640.pdf اصغری‌نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق‌دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص12].</ref>
دلایل متعددی می¬تواند زمینه¬ساز ابتلا به خودارضایی شود که عبارت است از:
1- دلایل محیطی و اجتماعی
دلایل محیطی متعددی می‌توانند عامل خودارضایی شوند؛ از قبیل چالش ارتباطی نوجوان با والدین، فشارهای روانی در خانواده و روابط بی¬حد و مرز با جنس مخالف،  رفاقت با افراد ناباب و تهاجم فرهنگی و فضای مجازی. 
2- دلایل روانشناختی
برخی از دلایل روانشناختی نیز سوق¬دهنده فرد به سمت خودارضایی هستند؛ از قبیل تخیلات جنسی، باورهای نادرست در مورد خودارضایی، اعتیاد به پورنوگرافی  و عقده حقارت.
پیامدهای خودارضایی
الف- آسیب¬های جسمی
از جمله ضررهای جسمی ناشی از خودارضایی عبارت است از:
<big>ریزش مو، خستگی، تأثیرمنفی بر حافظه و تمرکز، تاری دید، زودانزالی،  بی¬اختیاری ادرار  و بدتر شدن وضعیت واریکوسل.</big>
ب- آسیب¬های روانی
1- وسواس بی¬اختیاری؛ برخی از پژوهشگران در بررسی میدانی به این نتیجه رسیدند که بین وسواس بی‌اختیاری و خودارضایی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
2 - کاهش عزت¬نفس؛
3 -تبدیل شدن به یک راه¬حل اشتباه جهت فرار از مشکلات؛
4- افسردگی.
ج – آسیب¬های اجتماعی
خودارضایی می¬تواند منجر به سستی روابط اجتماعی،  انزوای فرد از اجتماع، بی¬میلی به ازدواج، تأخیر ازدواج و افت تحصیلی شود.
د -آسیب¬های معنوی
فرد مبتلا در روز قیامت از نگاه الهی محروم شده و دچار عذابی دردناک می¬شود.  در برخی منابع دینی از چنین فردی به‌عنوان ملعون یاد شده است.
برخی پژوهشگران به¬صورت میدانی به بررسی رابطه بین سلامت معنوی و عزت¬نفس با خودارضایی جنسی پرداختند و به این نتیجه دست یافتند که بین آنها رابطه منفی و معناداری وجود دارد. 
عوارض خودارضایی در دختران
با توجه به اینکه خودارضایی رفتار جنسی بدون تعامل با همسر است و از منظر روانشناختی نیز عادتی آسیب¬زا است، می‌تواند آینده دختران در مقام همسری و مادری را تحت تأثیر قرار دهد.  


==خودارضایی و رابطه زناشویی==
==خودارضایی و رابطه زناشویی==
1-کاهش رضایت جنسی در رابطه زناشویی؛ برخی از پژوهشگران در یک مطالعه مروری با بررسی 22 مقاله در مورد رابطه بین خودارضایی انفرادی و رضایت جنسی  به این نتیجه رسیدند که  حدود 71 درصد مطالعات حاکی از رابطه منفی بین خودارضایی و رضایت جنسی در مردان است.  
#کاهش رضایت جنسی در رابطه زناشویی؛ برخی از پژوهشگران در یک مطالعه مروری با بررسی 22 مقاله در مورد رابطه بین خودارضایی انفرادی و رضایت جنسی  به این نتیجه رسیدند که  حدود 71درصد مطالعات حاکی از رابطه منفی بین خودارضایی و رضایت جنسی در مردان است.<ref>[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38255122/ Cervilla et al, "Relationship between Solitary Masturbation and Sexual Satisfaction: A Systematic Review", Healthcare 12: (1).]</ref>
2-پیش¬بینی خودارضایی بیشتر در صورت نارضایتی جنسی از تعامل با همسر؛ در مطالعه¬ای گسترده  که برخی از پژوهشگران در میان 7648 مرد و 8090 زن انجام دادند، در مردان 64درصد و در زنان 35درصد  احساس نارضایتی از رابطه جنسی با همسر، پیش‌بینی می‌کرد خودارضایی بیشتری انجام خواهند داد.  
#پیش‌بینی خودارضایی بیشتر در صورت نارضایتی جنسی از تعامل با همسر؛ در مطالعه‌ای گسترده  که برخی از پژوهشگران در میان 7648 مرد و 8090 زن انجام دادند، در مردان 64درصد و در زنان 35درصد  احساس نارضایتی از رابطه جنسی با همسر، پیش‌بینی می‌کرد خودارضایی بیشتری انجام خواهند داد.<ref>[https://www.psychologytoday.com/us/blog/women-who-stray/201705/masturbation-and-marriage Ley & Ma, "Masturbation and Marriage", Psychology Today.]</ref>
3-ایجاد احساس ناکافی بودن در همسر فرد مبتلا؛ خودارضایی فرد می¬تواند حس ناکافی بودن را در همسر وی ایجاد کند. اگر همسرش متوجه شود که او خودارضایی می¬کند، ممکن است این حس را پیدا کند که برای او کافی نیست یا اینکه همسرش از ارتباط جنسی با او خسته شده است و به حد کافی خشنودی جنسی را ایجاد نمی¬کند.  
#ایجاد احساس ناکافی بودن در همسر فرد مبتلا؛ خودارضایی فرد می‌تواند حس ناکافی بودن را در همسر وی ایجاد کند. اگر همسرش متوجه شود که او خودارضایی می‌کند، ممکن است این حس را پیدا کند که برای او کافی نیست یا اینکه همسرش از ارتباط جنسی با او خسته شده است و به حد کافی خشنودی جنسی را ایجاد نمی‌کند.<ref>[https://www.drsosha.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%84%D9%87-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D9%88-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%AA/m-and-m/ «رابطه بین خودارضایی و رابطه زناشویی چیست؟»، وب‌سایت دکتر سوشا مرجع تخصصی پزشکی و سلامت.]</ref>
راهکارهای کنترل خودارضایی
 
==راهکارهای کنترل خودارضایی==
برای مدیریت و کنترل خودارضایی راهکارهایی وجود دارد از جمله:
برای مدیریت و کنترل خودارضایی راهکارهایی وجود دارد از جمله:
• تقویت حیا از خداوند؛  
*تقویت حیا از خداوند؛ <ref>[https://civilica.com/doc/1035615/ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.]</ref>
• ازدواج؛ از طریق ازدواج فرد می¬تواند غریزه جنسی خود را به صورت مشروع ارضا کند.  
*ازدواج؛ از طریق ازدواج فرد می‌تواند غریزه جنسی خود را به صورت مشروع ارضا کند.<ref>[https://www.sistani.org/persian/qa/0812/ «پرسش و پاسخ استمناء (خود ارضایی)»، وب‌سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آیت‌الله سیستانی.]</ref>
• ورزش؛ غریزه جنسی میل سرکشی است و برای کنترل بهینه آن لازم است فرد بر روی جسم و روح خود کار کند. وقتی فرد انرژی ذهنی و جسمی خود را صرف امور مفید در طول روز کند، کمتر تحت تاثیر فشار جنسی قرار خواهد گرفت. در ضمن چون بر اثر ورزش سوخت و ساز بدن بالا رفته و در پایان روز فرد خسته می¬شود، کمتر دچار بی¬خوابی در شب خواهد شد و این تخلیه انرژی فرصت توجه و تمایل به خودارضایی را می¬گیرد.
*ورزش؛ غریزه جنسی میل سرکشی است و برای کنترل بهینه آن لازم است فرد بر روی جسم و روح خود کار کند. وقتی فرد انرژی ذهنی و جسمی خود را صرف امور مفید در طول روز کند، کمتر تحت تاثیر فشار جنسی قرار خواهد گرفت. در ضمن چون بر اثر ورزش سوخت و ساز بدن بالا رفته و در پایان روز فرد خسته می‌شود، کمتر دچار بی‌خوابی در شب خواهد شد و این تخلیه انرژی فرصت توجه و تمایل به خودارضایی را می‌گیرد.<ref> [https://zendeghima.ir/bargozideh/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ «ورزش و ترک خودارضایی»، وب‌سایت زندگی ما.]</ref>
• دوری از محتوای جنسی؛ دوری از محتوای جنسی (فیلم¬ها، تصاویر و اصوات جنسی) کمک می¬کند فرد احساس نیاز کمتری به خودارضایی داشته باشد.  
*دوری از محتوای جنسی؛ دوری از محتوای جنسی (صداها، فیلم‌ها، تصاویر جنسی) کمک می‌کند فرد احساس نیاز کمتری به خودارضایی داشته باشد.<ref>ا[https://esanj.ir/mag/what-is-masturbation-addiction#:~:text=%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AE%D9%88%D8%AF%20%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C%20%D8%AE%D9%88%D8%AF,%D8%B1%D8%A7%20%D8%AA%D8%AD%D8%AA%20%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1%20%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%20%D8%AF%D9%87 عتیاد به خودارضایی چیست؟»، وب‌سایت مجله ای‌سنج.]</ref>
• اجتناب از دوستی¬های نامشروع با جنس مخالف؛
*اجتناب از دوستی‌های نامشروع با جنس مخالف؛
• دوری از تنهایی؛
*دوری از تنهایی؛
• روزه گرفتن؛
*روزه گرفتن؛
• پرهیز از خوردن غذاهایی که تحریک جنسی می‌کنند؛ مانند پیاز، فلفل و گوشت قرمز.
*پرهیز از خوردن غذاهایی که تحریک جنسی می‌کنند؛ مانند پیاز، فلفل و گوشت قرمز.
• دوری از خیال¬پردازی و مشغول شدن به فعالیت¬های مفید؛  
*دوری از خیال‌پردازی و مشغول شدن به فعالیت‌های مفید؛<ref> [https://www.islamquest.net/fa/archive/fa1083 «راه خلاصی از استمناء را توضیح دهید؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست.]</ref>
• خودداری از پوشیدن لباس¬های تنگ و جذاب؛
*خودداری از پوشیدن لباس‌های تنگ و جذاب؛
• مراجعه به متخصص؛ اگر فرد به تنهایی نمی¬تواند این عادت را ترک کند، نیاز به کمک یک متخصص روانشناس دارد.
*مراجعه به متخصص؛ اگر فرد به تنهایی نمی‌تواند این عادت را ترک کند، نیاز به کمک یک متخصص روانشناس دارد.<ref>[https://shokranehcc.com/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ «مشاوره ترک خودارضایی»، مرکز مشاوره شکرانه.]</ref>


==پروتکل روانشناسی کنترل خودارضایی==
==پروتکل روانشناسی کنترل خودارضایی==
برخی از محققان برای کنترل خودارضایی پروتکل ویژه¬ای با تأکید بر رویکرد اسلامی طراحی کرده¬اند. این پروتکل در قالب شش جلسه طراحی شده که ساختار و محتوای کلی آن عبارت است از:  
برخی از محققان برای کنترل خودارضایی پروتکل ویژه‌ای با تأکید بر رویکرد اسلامی طراحی کرده‌اند. این پروتکل در قالب شش جلسه طراحی شده که ساختار و محتوای کلی آن عبارت است از:  
در جلسه اول به  اجرای پرسشنامه¬های اضطراب و افسردگی، بررسی شرایط مراجع برای استفاده از برنامه درمانی، برقراری رابطه درمانی، آشنا کردن مراجع با پروتکل کنترل خودارضایی و ارائه تکلیف پرداخته می‌شود.  
*در جلسه اول به  اجرای پرسشنامه‌های اضطراب و افسردگی، بررسی شرایط مراجع برای استفاده از برنامه درمانی، برقراری رابطه درمانی، آشنا کردن مراجع با پروتکل کنترل خودارضایی و ارائه تکلیف پرداخته می‌شود.<br>
در جلسه دوم «هدف‌شنا¬سی» به‌عنوان مؤلفه اصلی در نظر گرفته می¬شود. در این جلسه به بررسی اهداف مراجع، وضعیت فعلی او، قاطعیت مراجع برای ترک خودارضایی و ارائه تکلیف پرداخته می¬شود.  
*در جلسه دوم «هدف‌شناسی» به‌عنوان مؤلفه اصلی در نظر گرفته می‌شود. در این جلسه به بررسی اهداف مراجع، وضعیت فعلی او، قاطعیت مراجع برای ترک خودارضایی و ارائه تکلیف پرداخته می‌شود.<br>
در جلسه سوم، مؤلفه اصلی شناخت حوزه¬های خودکنترلی (افکار و هیجان در موقعیت مشکل¬ساز) است. موضوعاتی که در این جلسه به آن پرداخته می¬شود، عبارتند از: بررسی عناصر و حوزه¬های خودکنترلی، ارائه شیوه¬های اسلام در ارتقای حوزه¬های خودکنترلی، شناسایی موقعیت¬های مشکل¬ساز منتهی به خودارضایی و ارائه تکلیف.  
*در جلسه سوم، مؤلفه اصلی شناخت حوزه‌های خودکنترلی (افکار و هیجان در موقعیت مشکل‌ساز) است. موضوعاتی که در این جلسه به آن پرداخته می‌شود، عبارتند از: بررسی عناصر و حوزه‌های خودکنترلی، ارائه شیوه‌های اسلام در ارتقای حوزه‌های خودکنترلی، شناسایی موقعیت‌های مشکل‌ساز منتهی به خودارضایی و ارائه تکلیف.<br>
در جلسه چهارم به شناسایی روش¬های بازدارنده مانند مهار هیجان، افکار و رفتار در موقعیت¬ مشکل¬ساز پرداخته می¬شود. در این جلسه اقدام به بررسی عوامل ضعف خودکنترلی، توصیف مراحل چهارگانه خودکنترلی اسلامی (مشارطه، مراقبه، محاسبه و مقابله)، ارائه راه¬کارهای عملی اسلام برای کنترل خودارضایی، شناسایی روش¬های مقابله با موقعیت¬های مشکل¬ساز و ارائه تکلیف می¬شود.  
*در جلسه چهارم به شناسایی روش‌های بازدارنده مانند مهار هیجان، افکار و رفتار در موقعیت مشکل‌ساز پرداخته می‌شود. در این جلسه اقدام به بررسی عوامل ضعف خودکنترلی، توصیف مراحل چهارگانه خودکنترلی اسلامی (مشارطه، مراقبه، محاسبه و مقابله)، ارائه راه‌کارهای عملی اسلام برای کنترل خودارضایی، شناسایی روش‌های مقابله با موقعیت2های مشکل‌ساز و ارائه تکلیف می‌شود.<br>
در جلسه پنجم مؤلفه اصلی «شناخت دشواری¬های خودکنترلی» است. در این جلسه در مورد احتمال بازگشت به خودارضایی، بررسی راه¬های جلوگیری از آن، عملی کردن راه¬حل¬های مقابله با موقعیت¬های مشکل¬ساز، بررسی احتمال بروز و شیوه¬های مقابله با موقعیت¬های جدید مشکل¬ساز و ارائه تکلیف صحبت می‌شود.  
*در جلسه پنجم مؤلفه اصلی «شناخت دشواری‌های خودکنترلی» است. در این جلسه در مورد احتمال بازگشت به خودارضایی، بررسی راه‌های جلوگیری از آن، عملی کردن راه‌حل‌های مقابله با موقعیت‌های مشکل‌ساز، بررسی احتمال بروز و شیوه‌های مقابله با موقعیت‌های جدید مشکل‌ساز و ارائه تکلیف صحبت می‌شود.<br>
در جلسه ششم اقدام به جمع¬بندی می¬شود. در این جلسه وضعیت فعلی مراجع با اجرای پرسش¬نامه¬های اضطراب و افسردگی  و همچنین میزان دسترسی به اهداف بررسی می¬شود. سپس جلسات  جمع¬بندی شده و بررسی می-شود که آیا مراجع نیاز به پیگیری مجدد دارد یا خیر.   
*در جلسه ششم اقدام به جمع‌بندی می‌شود. در این جلسه وضعیت فعلی مراجع با اجرای پرسش‌نامه‌های اضطراب و افسردگی  و همچنین میزان دسترسی به اهداف بررسی می‌شود. سپس جلسات  جمع‌بندی شده و بررسی می‌شود که آیا مراجع نیاز به پیگیری مجدد دارد یا خیر.<ref> [https://profdoc.um.ac.ir/articles/a/1087298.pdf آذربادکان و دیگران، «تدوین پروتکل خودارضایی؛ با تأکید بر رویکرد اسلامی و امکان‌سنجی آن: تک آزمودنی»، 1399ش، ص73 و 85.] </ref>
روش برخورد با خودارضایی کودکان
 
==روش برخورد با خودارضایی کودکان==
در صورت ابتلا کودک به خودارضایی مناسب است به نکات ذیل توجه شود:
در صورت ابتلا کودک به خودارضایی مناسب است به نکات ذیل توجه شود:
1- سرزنش نکردن؛  
#سرزنش نکردن؛
2- مشغول کردن کودک به فعالیت‌های دیگر؛ والدین باید تلاش کنند کودک خود را به فعالیت‌های دیگری وادار کنند. لذت بردن کودک از فعالیت‌های دیگر مانع از تمایل مجدد او به خودارضایی می‌شود. از جمله فعالیت‌هایی که می¬توان کودک را تشویق به آنها کرد، ورزش، بازی، مطالعه و گفت‌وگو است.  
#مشغول کردن کودک به فعالیت‌های دیگر؛ والدین باید تلاش کنند کودک خود را به فعالیت‌های دیگری وادار کنند. لذت بردن کودک از فعالیت‌های دیگر مانع از تمایل مجدد او به خودارضایی می‌شود.<ref>[https://www.paziresh24.com/blog/23970/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86/ «علت خودارضایی در کودکان و راه‌های درمان آن»، وب‌سایت پذیرش 24.]</ref> از جمله فعالیت‌هایی که می‌توان کودک را تشویق به آنها کرد، ورزش، بازی، مطالعه و گفت‌وگو است.<ref>[https://mahmid.ir/%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%88%DA%A9%D8%A7%D9%86/ علل و راه‌های درمان خودارضایی در کودکان چیست؟»، وب‌سایت مهمید.]</ref>
3- ایجاد محیط امن و صمیمی در خانه.  
#ایجاد محیط امن و صمیمی در خانه.<ref>[https://www.paziresh24.com/blog/23970/%D8%B9%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86/ «علت خودارضایی در کودکان و راه‌های درمان آن»، وب‌سایت پذیرش 24.] </ref>
احکام فقهی خود¬ارضایی
 
این عمل از لحاظ شرعی حرام بوده و گناه کبیره محسوب می¬شود  و توبه از آن نیز واجب است.  این عمل باعث بطلان روزه هم می¬شود.¬
==احکام فقهی خودارضایی==
این عمل از لحاظ شرعی حرام بوده<ref>[https://www.sistani.org/persian/qa/0812/ «پرسش و پاسخ استمناء (خود ارضایی)»، وب‌سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آیت‌الله سیستانی.]</ref> و گناه کبیره محسوب می‌شود<ref>[http://lib.eshia.ir/10608/1/728/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A8%D9%8A%D8%B1%D8%A9 فاضل لنکرانی، محمد، تفصيل الشريعة- الحدود، 1381ش، ج1، ص728]؛ [http://lib.eshia.ir/10088/41/647/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%86%D9%89 نجفی‌جواهری، جواهر الكلام فی شرح شرائع الاسلام، 1361ش، ج41، ص647]؛ [https://makarem.ir/ahkam/fa/category/index/45157/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A1 «حکم استمناء»، وب‌سایت جامع المسایل آیت الله مکارم.]</ref> و [[توبه]] از آن نیز واجب است.<ref> [https://www.sistani.org/persian/qa/0812/ «پرسش و پاسخ استمناء (خودارضایی)»، وب‌سایت دفتر مرجع عالیقدر آیت‌الله سیستانی.]</ref> این عمل باعث بطلان [[روزه]] هم می‌شود.<ref>[http://lib.eshia.ir/50101/1/332/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A1 سیستانی، توضيح المسائل، 1415ق، ج1، ص332.] ؛ [http://lib.eshia.ir/50092/1/274/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A1 خوئی، توضیح المسائل، 1412ق، ج1، ص274.]</ref>
 
==پانویس==
{{پانویس}}
 
==منابع==
{{آغاز منابع}}
*«۷ نشانه اعتیاد به خودارضایی»، وب‌سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان، تاریخ درج مطلب: 2 اردیبهشت 1401ش.
*احمدپور، علی، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، دومین همایش ملی آسیب‌های اجتماعی، اردبیل، 1398ش.
*اصغری‌نکاح، سید محسن و مهاجر بعد، زهرا، «کاوشی کیفی در عوامل سوق‌دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده‌محور مبتنی بر رشد»، خانواده و سلامت جنسی، دوره 2، شماره 1،  1399ش.
*آذربادکان، فاطمه و دیگران، «تدوین پروتکل خودارضایی؛ با تأکید بر رویکرد اسلامی و امکان‌سنجی آن: تک آزمودنی»، روانشناسی و دین، سال 13، شماره 4، 1399ش.
*«اعتیاد به خودارضایی چیست؟»، وب‌سایت مجله ای‌سنج، تاریخ درج مطلب: 4 آبان 1400ش.
*«افشاگری: عدم وجود خودارضایی در قبایل بدوی»، وب‌سایت مس به طلا، تاریخ بازدید: 13 فروردین 1403ش.
*«پرسش و پاسخ «استمناء (خودارضایی)»، وب‌سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آیت الله سیستانی، تاریخ بازدید: 22 اسفند 1402ش.
*«حکم استمناء»، وب‌سایت جامع المسایل آیت‌الله مکارم، تاریخ بازدید: 22 اسفند 1402ش.
*«حكم استمناء و هم‌جنس‌بازى در مذاهب و ادیان دیگر»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: 3 بهمن 1396ش.
*«خودارضایی»، پایگاه کتابخانه احادیث شیعه، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1402ش.
*خوئی، سید ابوالقاسم، توضیح المسائل، قم، مهر، 1412ق.
*«خودارضایی (علل، عوارض، پیشگیری)»، وب‌سایت سلامت و مهر، تاریخ درج مطلب: 9 مهر 1398ش.
*«راه خلاصی از استمناء را توضیح دهید؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست، تاریخ درج مطلب: 21 بهمن 1399ش.
*سیستانی، سیدعلی، توضیح المسائل، قم، مهر، 1415ق.
*صدوق‏، محمد بن علی، خصال، قم، جامعه مدرسين،‏ 1362ش.
*فاضل موحدی لنگرانی، محمد، تفصیل الشریعه-الحدود، قم، مركز فقه الائمه الاطهار (ع)، 1381ش.
*«علت خودارضایی در کودکان و راه‌های درمان آن»، وب‌سایت پذیرش 24، تاریخ بازدید: 10 فروردین 1403.
*«علل و راه‌های درمان خودارضایی در کودکان چیست؟»، وب‌سایت مهمید، تاریخ بازدید: 10 فروردین 1403.
*عمید، حسن، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 23 اسفند 1402ش.
*«عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب‌سایت تحول آنلاین، درج مطلب: 31 اردیبهشت 1402ش.
*«عوارض خودارضایی بیش از حد چیست؟»، خبرگزاری برنا، تاریخ درج مطلب: 21 آذر 1396ش.
*کرمی، حسین، «پاسخ‌های علمی دکتر کرمی درباره خودارضایی»، وب‌سایت دکتر حسین کرمی، تاریخ بازدید: 22 اسفند 1402ش.
*مرعشی، سیدعلی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس‌گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، مطالعات تحول در علوم انسانی، سال 4، شماره 7، 1395ش.
*مرعشی، علی و محرابیان، طاهره، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی‌اختیاری، تکانش‌گری، سلامت معنوی و عزت-نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال 1395ش»، مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، دوره 16، شماره 12، ۱۳۹۶ش.
*«مشاوره ترک خودارضایی»، مرکز مشاوره شکرانه، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1402ش.
*نجفی‌جواهری، محمدحسن، جواهر الكلام فی شرح شرائع الاسلام، محقق: محمود قوچانی، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1362ش.
*- واژه‌های مصوب فرهنگستان، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 23 اسفند 1402ش.
*-«ورزش و ترک خودارضایی»، وب‌سایت زندگی ما، تاریخ بازدید مطلب: 21 فروردین 1403ش.
*Cervilla Oscar et al. 2024. "Relationship between Solitary Masturbation and Sexual Satisfaction: A Systematic Review". Healthcare (Basel) 12.
*Cozma, Ioana & Langdon, Kimberly, "Masturbation Addiction", Recovered  website, Last updated: 12 February 2024.
*Husted JR & Edwards AE. 1976. "Personality correlates of male sexual arousal and behavior",  Arch Sex Behav 5.
*ley, David &  Ma, Lybi , " Masturbation and Marriage", Psychology Today,  Data of Upload: 17 May 2017.
{{پایان منابع}}
ویکی ر
 
'''<big>استمنا</big>'''، خودارضایی و خارج کردن منی بدون مقاربت جنسی.<br>
استمنا یا خودارضانی در لغت<ref>[https://www.ashja.com/fa/amidonliedictionary/?srchamid,%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%85%d9%86%d8%a7|d,2514|o,1/%d9%81%d8%b1%d9%87%d9%86%da%af-%d9%88-%d9%84%d8%ba%d8%aa%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%a2%d9%86%d9%84%d8%a7%db%8c%d9%86-%d9%81%d8%a7%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%b9%d9%85%db%8c%d8%af.html عمید، فرهنگ عمید، ذیل واژه استمنا.]</ref> و در فقه<ref>[http://lib.eshia.ir/27793/1/300/اسْتَمْنَى فیومی، المصباح المنیر، 1418ق، ج ۱، ص300.] </ref> به‌معنای خارج کردن منی، بدون مقاربت است. این اصطلاح درباره مردان به‌کار می‌رود و خودارضایی زنان در فقه اسلامی با عنوان «استشها» شناخته می‌شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/11679/1/303/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B4%D9%87%D8%A7 فقیهی، «تربيت جنسى: مبانى، اصول و روش‌ها از منظر قرآن و حديث»، 1387ش، ص303.]</ref> در [[فقه]] اسلامی با استفاده از روایات، خودارضایی حرام دانسته شده<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/835 توضیح المسائل مراجع، بخش مسائل متفرقه، مسأله 38.]</ref> و تنها استمنا به‌وسیله همسر جایز است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/2/835 توضیح المسائل مراجع، بخش مسائل متفرقه، مسأله 38.]</ref> البته برای کسی که به نیت حج خانه خدا، مُحرِم شده است استمنا به‌وسیله همسر [[حرام]] است و موجب [[کفاره]] می‌شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/10088/20/368 نجفی، جواهر الکلام، ج۲۰، ص368.]</ref>
==عوامل و زمینه‌های استمنا==
تربیت جنسی نادرست در [[خانواده]]، بیکاری و نداشتن برنامه مناسب برای اوقات فراغت، چشم‌چرانی، [[رفاقت]] با همسالان ناباب، مشاهده عکس‌ها و فیلم‌های تحریک‌کننده و ضعف فرهنگی از عوامل و زمینه‌های روی‌آوری به استمناء است.<ref>[https://repository.uma.ac.ir/id/eprint/10865/1/H-00182-AB.pdf احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش، ص4-7.]</ref>
 
==آثار جسمی استمنا==
از دیدگاه پزشکی استمنا آثار و عوارض سوئی بر جسم افراد می‌گذارد. کم‌خونی، کم‌اشتهایی و مشکلات گوارشی، کم‌خوابی و اختلال در خواب، تنگی نفس، سردرد و سرگیجه، پیدایش تغییرات در نخاع و ستون فقرات و تأثیر بر دستگاه تناسلی از عوارض استمنا شمرده شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95268/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7 «خودارضائی آسیب‌ها و درمان‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: 6 شهریور 1400ش.]</ref> بسیاری از ناراحتی‌های مربوط به دستگاه تناسلی از آثار خودارضایی است؛ برخی از این آثار عبارت‌اند از: تورم غدد وَذی، تورم کانال نطفه، تورم قسمت پایینی و عقب کانال ادرار، شل شدن عضلات تناسلی، خروج بی‌اختیار منی با کوچک‌ترین تحریک، ایجاد قاعدگی نامنظم و خروج ترشحات چرکی و احساس درد هنگام قاعدگی در دختران، از بین رفتن پرده بکارت، ناکامی جنسی و از دست دادن لذّت مقاربت بعد از ازدواج، ناتوانی و تأخیر تولید مثل به خاطر ضعف مکرّر دستگاه تناسلی و انزال زودهنگام و بیماری‌های مقاربتی.<ref> [https://hawzah.net/fa/Article/View/95268/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7 «خودارضائی آسیب ها و درمان ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: 6 شهریور 1400ش.]</ref>  ضعیف شدن بینایی، پیری زودرس، ضعف مفاصل و لرزش دست نیز از آثار استمنا بر بدن انسان است.
 
==آثار روانی استمنا==
# ضعف حافظه، حواس‌پرتی و ناتوانی در تمرکز فکری؛ خودارضایی، هیپوتالاموس را دچار آسیب می‌کند لذا مغز و مراکز حساس دچار کاهش نسبی جریان خون می‌شوند. کاهش جریان خون باعث اختلال در عملکرد سیستم مغز و اعصاب شده و قوای جسمی را تحلیل می‌برد و این امر موجب ضعف حافظه می‌شود. همچنین خودارضایی به‌دلیل متمرکز  کردن دائمی شخص بر موضوعات جنسی، تمرکز فکری او را از بین می‌برد.
# اضطراب؛ وجود برخی دغدغه‌ها و وسوسه‌های فکری در فرد خودارضا موجب می شود تا همواره [[اضطراب]] فکری، او را به‌خود مشغول کند. ترس از آشکار شدن خودارضایی و از بین رفتن آبرو، دغدغه زمان و مکان مناسب برای تکرار خودارضایی، سرزنش و تحقیر خود به‌دلیل پشیمانی بعد از انجام عمل، امکان یا عدم امکان ترک استمنا و دغدغه‌های بعد از ترک، مسائلی است که فرد خودارضا را دچار اضطراب‌های دائمی می‌کند.
# افسردگی؛ یکی از اثرات استمنا ایجاد افسردگی در شخص خودارضا است. برخی از نشانه‌های افسردگی که در افراد مبتلا به استمنا مشاهده می‌شود عبارت‌اند از بی‌احساسی و بی‌تفاوتی، بی‌نشاطی و بی‌ذوقی، سستی و گوشه‌گیری.
#  پرخاش‌گری و بداخلاقی؛ 
# از بین رفتن خلاقیت‌ها، توانایی‌ها و سرکوب شدن استعدادها؛
# عدم میل به تحصیل، مطالعه، تحقیقات علمی و فعالیت‌های فکری؛
# بی‌بندوباری و اعتیاد به ارضای جنسی نامشروع؛
# کم‌رویی و خجالت؛
# عدم اعتماد به نفس<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/95268/%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7 «خودارضائی آسیب‌ها و درمان‌ها»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ بازدید: 6 شهریور 1400ش.] </ref>
 
==آثار شرعی==
در [[فقه]] اسلامی، استمنا سبب ترک برخی از اعمال و نیز باطل‌کننده تعدادی از واجبات است. با استمنا و خروج منی، شخص خودارضا «جُنُب» می‌شود که در این صورت انجام «غسل جنابت» بر او واجب است<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/1/208 توضیح المسائل مراجع، بخش جنابت، مسأله 345.]</ref> و لمس کلمات [[قرآن]] بر او حرام می‌شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/1/212 توضیح المسائل مراجع، بخش جنابت، مسأله 355.]</ref> همچنین استمنا، «روزه» را باطل می‌کند<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/1/891 توضیح المسائل مراجع، بخش روزه، مسأله 1572.]</ref> و هر چیزی که [[روزه]] در آن شرط صحت باشد، مانند اعتکاف را باطل می‌کند.<ref> [[ توضیح المسائل مراجع، بخش اعتکاف، مسأله 18.|توضیح المسائل مراجع، بخش اعتکاف، مسأله 18.]]</ref>
 
==پیشگیری و درمان استمنا==
تقویت ایمان و حیا، خویشتن‌داری جنسی، [[ازدواج]] و توجه به آسیب‌ها و عواقب خودارضایی چهار عامل مؤثر در پیشگیری و درمان استمنا است.<ref>[https://repository.uma.ac.ir/id/eprint/10865/1/H-00182-AB.pdf احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش، ص8-9.]</ref> همچنین توجه به نکات زیر می‌تواند در درمان استمنا مؤثر باشد:
نپوشیدن لباس‌های تنگ و چسبان، خودداری از دیدن تصاویر و فیلم‌های تحریک‌کننده، مطالعه نکردن مباحث و مطالب جنسی، خودداری از دست‌ورزی با اندام جنسی، دوری از خیال‌پردازی، سرگرم کردن خود با کارهای مفید و تفریحات سالم مانند مطالعه و ورزش، دوری از مکان‌های خلوت و تنهایی، عریان نشدن به‌صورت کامل.<ref>بشیری، اختلالات رفتاری، 1390 ش، ص219-221.</ref>
==کیفر استمناء==
برای استمنا کیفر خاصی در قوانین مطرح نشده و در ذیل تعزیرات قرار گرفته است. لذا مقدار تعزیر و چگونگی انجام آن بر عهده قاضی گذاشته شده است.
 
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* احمدپور، علی، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، در دومین همایش ملی آسیب های اجتماعی، 1398ش.
* بشیری، ابوالقاسم، اختلالات رفتاری، قم، نشر معارف، چاپ پنجم، 1390ش.
* بنی‌هاشمی خمینی، محمدحسن، رساله توضیح المسائل مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ بیستم، 1392ش.
* «خودارضایی آسیب‌ها و درمان‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 26 مرداد 1396ش.
* عمید، حسن، فرهنگ عمید، سایت کتابسرای اشجع، تاریخ بازدید: 8 شهریور 1400ش.
* فقیهی، علی‌نقی، «تربيت جنسى: مبانى، اصول و روش‌ها از منظر قرآن و حديث»، قم، موسسه علمى فرهنگى دارالحديث، چاپ اول، 1387ش.
* فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنير فى غريب الشرح الكبير للرافعى‏، محقق یوسف الشیخ محمد، بی‌جا، المطبعة العصريّة، چاپ دوم، 1418ق.
* نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، محقق محمود قوچانی، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ هفتم، ۱۳۶۲ش.
ویکی ز
 
 
'''<big>خودارضایی؛</big>''' کسب لذت جنسی از طریق دست‌کاری و تحریک اندام جنسی خود.
 
خودارضایی، معمولا آسیب‌هایی مانند ضعف حافظه، کاهش اراده، یاس و غم را در پی دارد. شخص خودارضا از جنون، کوری و عقیم‌شدن می‌ترسد. خودارضایی در پسران شایع‌تر و در دختران مخرب‌تر است. [[اسلام]] آن را گناه بزرگ می‌داند و علوم جدید از پیامدهای زیان‌بار آن می‌گویند. خودکنترلی، ورزش کردن، پرمشغله بودن و تقوای الهی، از راه‌های پیشگیری آن است.
 
==مفهوم‌شناسی==
خودارضایی (masturbation) که با اصطلاح جلق، [[استمنا|استمناء]] و طبق<ref>خداپرستی، فرهنگ جامع واژگان مترادف و متضاد زبان فارسی، ذیل واژه جلق.</ref> نیز شناخته می‌شود به کسب لذت جنسی از راه دست‌کاری اندام جنسی خود<ref>[http://wiki.apll.ir/word/index.php?title=Masturbation&oldid=21331 مشارکت‌کنندگان واژه‌های مصوب، «Masturbation»، واژه‌های مصوب.]</ref> و نیز تحریک دستگاه تناسلی با هدف تخلیه هیجانی،<ref>محمدخانی و ابراهیم‌زاده، مشکلات روانی و رفتاری دانش‌آموزان: شناسایی و مداخله، 1392ش، ص212.</ref> تعریف شده است. در دانش فقه، خودارضایی به دو گونۀ مردانه (اِستِمناء)<ref>شهید ثانی، الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية، 1412ق، ج2، ص390.</ref> و زنانه (اِستِشهاء)<ref>فقیهی، تربیت جنسی (مبانی، اصول و روش‌ها از منظر قرآن و حدیث)، 1387ش، ص301.</ref> تفکیک شده است.<ref>[https://fa.wikishia.net/index.php?title=استمناء&oldid=722194 «استمناء»، ویکی شیعه.]</ref> اندیشمندان [[مسلمان]] نیز در دانش اخلاق، بیرون کردن منی از راه غیرطبیعی، مانند مالیدن به دست یا سایر اعضای خود یا به اعضای شخص دیگری غیر از همسر را خودارضایی تعریف کرده‌اند.<ref>دستغیب، گناهان کبیره، 1386ش، ص332.</ref>
==پیامدهای خودارضایی==
دربارۀ خودارضایی به پیامدهای زیر توجه شده است:
 
• تقویت خیال‌پردازی جنسی و کاهش قدرت کنترل قوه خیال.
 
• حساسیت دستگاه تناسلی و افزایش تحریک‌پذیری آن.<ref>متقی‌فر، درآمدی بر نظام اخلاق جنسی در اسلام، 1389ش، ص199.</ref>
 
• رکود فکری.
 
• اختلال و ضعف حافظه.
 
• ضعف اراده.
 
• ضعف بینایی.
 
• بی‌اشتهایی.
 
• ضعف استخوانی و افزایش ناراحتی‌های مفصلی.
 
• تحریک فزایندۀ هیپوتالاموس و پرکاری غدد جنسی.
 
• بلوغ زودرس.
 
• گوشه‌گیری، یأس و بی‌تفاوتی نسبت به مسائل مهم و حیاتی و غم و کدورت روانی.
 
• خودآزاری در موارد شدید و لذت بردن از آزار رساندن به خود.
 
• ایجاد مشکل در امور زناشویی بعد از [[ازدواج]].<ref>صبور اردوبادی، نگاه پاک زن و نگاه‌های آلوده به او، 1367ش، ص124.</ref>
 
 
==نشانه‌های خودارضایی==
افراد  خودارضا غالباً رنگ چهره‌شان پریده است. تندخو و حساس‌اند و زود عصبانی می‌شوند. سستی و ضعف عمومی بر آن‌ها حاکم است. غمگین، افسرده و مضطرب‌اند. به دیگران بدبین‌اند و با مشکلات سازگاری دارند. دست‌شان می‌لرزد. شورونشاط بازی و تحرک در آن‌ها دیده نمی‌شود.<ref>محمدخانی و ابراهیم‌زاده، مشکلات روانی و رفتاری دانش‌آموزان: شناسایی و مداخله، 1392ش، ص214.</ref> خسته و خواب‌آلوده‌اند و دور چشم‌شان حلقه‌ای سیاه است. شرم اغراق‌آمیز و کاذب، گوشه‌گیری و آشفتگی در خواب دارند. از جنون، کوری، عقیم شدن و ناتوانی جنسی می‌ترسند. احساس نفرت از خویش و احساس گناه دارند.<ref>احمدی، روانشناسی نوجوانان و جوانان، 1373ش، ص121.</ref>
 
==جنسیت و خودارضایی==
پژوهش‌ها حاکی است خودارضایی در هر دو جنس [[دختر]] و [[پسر]] وجود دارد ولی در پسران هم زودتر شروع می‌شود و هم شایع‌تر است.<ref>محمدخانی و ابراهیم‌زاده، مشکلات روانی و رفتاری دانش‌آموزان: شناسایی و مداخله، 1392ش، ص214.</ref> البته خودارضایی دختران مخرب‌تر از پسران است. علم پزشكی، خودارضایی ابتدایی (Fonic) و پیشرفته (Metic) را در زنان تفکیک کرده است. در روش ابتدایی كه در دختران رایج‌تر است، فرد از طریق تحریك خارجی ِ پایانه‌های عصبی ِ موجود در اندام جنسی خود، به حالت انزال می‌رسد برخلاف روش پیشرفته که با تحریك ِ داخلیِ پایانه‌های عصبی ناحیه‌ی تناسلی صورت می‌گیرد. پزشکان متخصص، هر دو روش را برای سلامت جسم و روان زن، زیان‌بار دانسته و دستور به اجتناب می‌دهند.<ref>[https://setare.com/fa/news/6376 «دلایل خودارضایی زنان و عوارض آن»، وب‌سایت ستاره.]</ref>
==زمینه‌های خودارضایی==
رشد اعضای تناسلی،<ref>ثابت، تربیت جنسی در اسلام، 1387ش، ص152.</ref> پرخوری یا مصرف غذاهای شهوت‌زا<ref>فرهادیان، والدین و مربیان مسئول، 1392ش، ص141.</ref> و محیط خواب و بستر نامناسب<ref>ثابت، تربیت جنسی در اسلام، 1387ش، ص156.</ref> از زمینه‌های این کژکاری جنسی در نوجوانان است.
 
==خودارضایی در نگاه اسلام==
[[قرآن]]، رفتار جنسی فراتر از [[ازدواج]] و روابط زناشویی را تجاوز از حدود الهی می‌داند.<ref>سوره مؤمنون، آیه 5-7.</ref> از منظر فقهی، خودارضایی عمل حرامی است که موجب «تعزیر» می‌شود<ref>شهید ثانی، الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية، 1412ق، ج2، ص390.</ref> و گناهی است که بر آن وعده عذاب داده ‌شده است.<ref>دستغیب، گناهان کبیره، 1386ش، ص332.</ref> در نگاه پیشوایان دینی، فاعل اين گناه همانند کسي است که با خودش آميزش مي‌کند؛ آن‌ها با چنین شخصی معاشرت نکرده و غذا نمي‌خورند.<ref>محدث نوری، مستدرک الوسائل، 1408ق، ج14، ص356.</ref>
 
==خودارضایی در نگاه روان‌شناسی و پزشکی==
در نگاه [[روانشناسی]]، خودارضایی صرفاً ارضای جسم است و فرد را به آرامش نمی‌رساند. شخص خودارضا، در خود حس گناه و حقارت، کم شدن [[اعتمادبه‌نفس]]، افسردگی، تنش و تعارض‌های ذهنی و وابستگی به پورن را می‌بیند. از دیدگاه پزشکی نیز اعتیاد به خودارضایی عوارض جسمی زیادی دارد. کاهش وزن، به هم ریختن سیستم سوخت‌وساز، عفونت و یا آسیب به اندام تناسلی، زود انزالی، مشکلات پوستی و درد‌های کمر از عواقب این کار است.<ref>[https://shokranehcc.com/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ «مشاوره ترک خودارضایی»، وب‌سایت مرکز مشاوره شکرانه.]</ref>
 
==پیشگیری و درمان==
در آموزه‌های اسلامی، برای پیشگیری و درمان انحرافات جنسی و خودارضایی به کنترل نگاه،<ref>مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج72، ص199.</ref> کنترل حس لامسه،<ref>متقی‌فر، درآمدی بر نظام اخلاق جنسی در اسلام، 1389ش، ص136.</ref> کنترل قوه خیال،<ref>ثابت، تربیت جنسی در اسلام، 1387ش، ص223.</ref> رعایت اعتدال در خوراک،<ref>کلینی، الفروع من الکافی، 1367ش، ج4، ص180.</ref> پرهیزگاری و ترس از عذاب الهی<ref>سوره طلاق، آیه (2 و 4).</ref> اشاره شده است. در کنترل حس لامسه نیز به لمس نکردن برخی نقاط بدن خود و لمس نکردن بدن دیگری با بوسیدن،<ref>ثابت، تربیت جنسی در اسلام، 1387ش، ص254.</ref> یا بغل کردن و معانقه،<ref>مجموعه نویسندگان، مجموعه مقالات جنسیت از منظر دین و روان‌شناسی، 1390ش، ص135.</ref> یا در یک بستر خوابیدن،<ref>شیخ صدوق، الخصال، 1403ق، ج2، ص632.</ref> اشاره شده است. علم روانشناسی نیز برای درمان خودارضایی؛ سرزنش نکردن خود، پرمشغله بودن، ورزش کردن، زمان بیشتری را با اطرافیان گذراندن، لباس تنگ نپوشیدن و کمک گرفتن از متخصص روانشناس را پیشنهاد می‌دهد.<ref>[https://shokranehcc.com/%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ «مشاوره ترک خودارضایی»، وب‌سایت مرکز مشاوره شکرانه.]</ref>
 
==پانویس==
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


==منابع==
==منابع==
* - قرآن
* - «استمناء»، ویکی شیعه، تاریخ بازدید: 5 دی 1401ش.
* - «دلایل خودارضایی زنان و عوارض آن»، وب‌سایت ستاره، تاریخ انتشار: 6 اردیبهشت 1401ش.
* - «مشاوره ترک خودارضایی»، وب‌سایت مرکز مشاوره شکرانه، تاریخ بازدید: 8 دی 1401ش.
* - احمدی، سید احمد، روان‌شناسی نوجوانان و جوانان، قم، نهضت، 1373ش.
* - ثابت، حافظ، تربیت جنسی در اسلام، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1387ش.
* - خداپرستی، فرج‌الله، فرهنگ جامع واژگان مترادف و متضاد زبان فارسی، شیراز، دانشنامه فارس، 1376ش.
* - دستغیب، عبدالحسین، گناهان کبیره، قم، جامعه مدرسین،  1386ش.
* - شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1412ق.
* - شیخ صدوق، محمد بن علی، الخصال، قم، جامعه مدرسین، 1403ق.
* - صبور اردوبادی، احمد، نگاه پاک زن و نگاه‌های آلوده به او، تهران، امیرکبیر، 1367ش.
* - فرهادیان، رضا، والدین و مربیان مسئول، قم، بوستان کتاب، 1392ش.
* - فقیهی، علی‌نقی، تربیت جنسی (مبانی، اصول و روش‌ها از منظر قرآن و حدیث)، قم، دارالحدیث، 1387ش.
* - كلينى، محمد بن يعقوب،‏ «الفروع من الكافي»، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1367ش.
* - متقی‌فر، غلامرضا، درآمدی بر نظام اخلاق جنسی در اسلام، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1389ش.
* - مجلسى، محمدباقر، بحار الأنوار، بيروت، مؤسسه الوفاء، 1403ق.
* - مجموعه نویسندگان، مجموعه مقالات جنسیت از منظر دین و روان‌شناسی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1390ش.
* - محدث نورى، ميرزا حسين، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت، مؤسسه آل البيت، 1408ق.
* - محمدخانی، شهرام و ابراهیم‌زاده، ناهید، مشکلات روانی و رفتاری دانش‌آموزان: شناسایی و مداخله، تهران، ورای دانش، 1392ش.
* - مشارکت‌کنندگان واژه‌های مصوب، «Masturbation»، واژه‌های مصوب، تاریخ بازدید: 5 دی 1401ش.
ویکی ج

نسخهٔ کنونی تا ۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۴۳

خودارضایی


خودارضایی؛ تحریک اندام حساس و خصوصی بدن برای کسب لذت جنسی.

خودارضایی در صورتی رخ می‌دهد که فرد بدون ارتباط با فرد دیگر، اندام جنسی خود را تحریک کرده و به اوج لذت جنسی برسد. تکرار این عمل منجر به نوعی اعتیاد می‌شود. اگر فرد برای درمان آن اقدام نکند، در معرض انواع آسیب‌های جسمی، روانی و معنوی قرار خواهد گرفت. فرد مبتلا می‌تواند با شناسایی دلایل و انگیزه‌های خودارضایی و مدیریت آنها اقدام به ترک این عمل کند تا از خسارت‌های آن نجات یابد.

مفهوم‌شناسی

خودارضایی به‌معنای تحریک اندام جنسی برای رسیدن به لذت جنسی است.[۱] فرد با روش‌های نابهنجار مثل تصور صحنه‌های شهوت‌زا اقدام به تحریک اندام‌های حساس بدن خود می‌کند تا به اوج لذت جنسی برسد. [۲]

خودارضایی در یهودیت و تائوئیسم

در برخی شاخه‌های یهود خودارضایی جنس مذكر ممنوع است. در تائوئیسم که یك آیین قدیمی چینی است، مردان از خودارضایی منع شده‌ند و اعتقاد بر این است که خودارضایی باعث تخلیه انرژی از بدن و مانع ادامه حیات هارمونیک می‌شود. همچنین اعتقاد بر این است که خودارضایی زنان، عمرشان را کاهش می‌دهد و بیماری‌های ناعلاج در آنان ایجاد می‌کند.[۳]

اسلام و خودارضایی

مواجهه اسلام با خودارضایی متناسب با هستی و نیاز جنسی انسان است. در دین اسلام طبیعت و جسم انسان حیکمانه و هدفمند و نیازمند حراست، تکریم و احترام است. نیاز جنسی و ارگان‌های جنسی نیز به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که زن و مرد با هم تعامل داشته باشند؛ از این رو خودارضایی با توجه به اینکه رفتاری فردی و فارغ از تعامل زناشویی است، با فلسفه وجودی نیاز جنسی (مثل توالد) منافات دارد. خودارضایی به تشکیل و تحکیم خانواده نیز آسیب می‌زند و زمینه‌ساز آسیب‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی است. بدین جهت جزو انحرافات و رفتارهای آسیب‌زا محسوب می‌شود و از نظر آموزه‌های دینی حرام و ترک آن واجب است.[۴]

فرهنگ‌های بدون خودارضایی

در برخی از فرهنگ‌ها رفتاری به اسم خودارضایی وجود ندارد. برخی از پژوهشگران با بررسی میدانی در قبیله آکاها و انگاندو درکنگو که فارغ از تبلیغات رسانه‌ای جنسی رشد کرده بودند، به این نتیجه رسیدند که هیچ‌کدام از افراد انتخاب شده قبل از ازدواج خودارضایی نداشته‌ند و بعد از ازدواج هم فقط معنی رابطه جنسی با همسر را تجربه کرده بودند. [۵]

علائم اعتیاد به خودارضایی

خودارضایی در نسخه‌های قبلی DSM[۶] (مجموعه راهنمای تشخیصی اختلالات روانی) نوعی اختلال روانی محسوب می‌شد؛ ولی در سال 1373ش، این فعالیت نابهنجار جنسی از لیست اختلالات این مجموعه حذف شد؛[۷] از این رو خودارضایی در این منبع یک اختلال روانی قابل تشخیص نیست و معیارهای دقیقی برای تشخیص اعتیاد به خودارضایی وجود ندارد.[۸] البته این رفتار زمانی که شروع به ایجاد مشکل می‌کند یا به‌عنوان مکانیزم مقابله‌ای استفاده می‌شود، یک اختلال رفتاری محسوب خواهد شد[۹] و روانشناس می‌تواند با بررسی علایم تشخیص دهد که فرد برای حل مشکل نیاز به درمان دارد یا خیر.

برخی از علایم اعتیاد به خودارضایی عبارت است از:

  • صرف وقت زیاد بابت خودارضایی؛
  • آسیب به زندگی شخصی یا شغلی؛
  • ترجیح خودارضایی بر کارهای دیگر؛
  • اقدام به خودارضایی در مکان‌های عمومی یا مکان‌های غیرمعمول؛
  • استفاده از خودارضایی برای مقابله با احساسات منفی خود مثل اضطراب؛
  • فکر کردن به خودارضایی در اغلب موارد؛ [۱۰]
  • احساس شرمندگی نسبت به خودارضایی‌های مکرر؛
  • لذت نبردن از سرگرمی‌های قبلی.[۱۱]

دلایل خودارضایی

دلایل متعددی می‌تواند زمینه‌ساز ابتلا به خودارضایی شود که عبارت است از:

  • دلایل محیطی و اجتماعی

دلایل محیطی متعددی می‌توانند عامل خودارضایی شوند؛ از قبیل چالش ارتباطی نوجوان با والدین، فشارهای روانی در خانواده و روابط بی‌حد و مرز با جنس مخالف،[۱۲] رفاقت با افراد ناباب و تهاجم فرهنگی و فضای مجازی.[۱۳]

  • دلایل روانشناختی

برخی از دلایل روانشناختی نیز سوق‌دهنده فرد به سمت خودارضایی هستند؛ از قبیل تخیلات جنسی، باورهای نادرست در مورد خودارضایی، اعتیاد به پورنوگرافی[۱۴] و عقده حقارت.[۱۵]

پیامدهای خودارضایی

الف- آسیب‌های جسمی
از جمله ضررهای جسمی ناشی از خودارضایی عبارت است از:
ریزش مو، خستگی، تأثیرمنفی بر حافظه و تمرکز، تاری دید، زودانزالی،[۱۶] بی‌اختیاری ادرار[۱۷] و بدتر شدن وضعیت واریکوسل.[۱۸]

ب- آسیب‌های روانی

  1. وسواس بی‌اختیاری؛ برخی از پژوهشگران در بررسی میدانی به این نتیجه رسیدند که بین وسواس بی‌اختیاری و خودارضایی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.[۱۹]
  2. کاهش عزت‌نفس؛
  3. تبدیل شدن به یک راه‌حل اشتباه جهت فرار از مشکلات؛[۲۰]
  4. افسردگی. [۲۱]

ج – آسیبهای اجتماعی
خودارضایی می‌تواند منجر به سستی روابط اجتماعی، انزوای اجتماعی، بی‌میلی به ازدواج، تأخیر ازدواج و افت تحصیلی شود.[۲۲]

د -آسیب‌های معنوی
فرد مبتلا در روز قیامت از نگاه الهی محروم شده و دچار عذابی دردناک می‌شود.[۲۳] در برخی منابع دینی از چنین فردی به‌عنوان ملعون یاد شده است.[۲۴]

برخی پژوهشگران به‌صورت میدانی به بررسی رابطه بین سلامت معنوی و عزت‌نفس با خودارضایی جنسی پرداختند و به این نتیجه دست یافتند که بین آنها رابطه منفی و معناداری وجود دارد.[۲۵]

عوارض خودارضایی در دختران

با توجه به اینکه خودارضایی رفتار جنسی بدون تعامل با همسر است و از منظر روانشناختی نیز عادتی آسیب‌زا است، می‌تواند آینده دختران در مقام همسری و مادری را تحت تأثیر قرار دهد. [۲۶]

خودارضایی و رابطه زناشویی

  1. کاهش رضایت جنسی در رابطه زناشویی؛ برخی از پژوهشگران در یک مطالعه مروری با بررسی 22 مقاله در مورد رابطه بین خودارضایی انفرادی و رضایت جنسی به این نتیجه رسیدند که حدود 71درصد مطالعات حاکی از رابطه منفی بین خودارضایی و رضایت جنسی در مردان است.[۲۷]
  2. پیش‌بینی خودارضایی بیشتر در صورت نارضایتی جنسی از تعامل با همسر؛ در مطالعه‌ای گسترده که برخی از پژوهشگران در میان 7648 مرد و 8090 زن انجام دادند، در مردان 64درصد و در زنان 35درصد احساس نارضایتی از رابطه جنسی با همسر، پیش‌بینی می‌کرد خودارضایی بیشتری انجام خواهند داد.[۲۸]
  3. ایجاد احساس ناکافی بودن در همسر فرد مبتلا؛ خودارضایی فرد می‌تواند حس ناکافی بودن را در همسر وی ایجاد کند. اگر همسرش متوجه شود که او خودارضایی می‌کند، ممکن است این حس را پیدا کند که برای او کافی نیست یا اینکه همسرش از ارتباط جنسی با او خسته شده است و به حد کافی خشنودی جنسی را ایجاد نمی‌کند.[۲۹]

راهکارهای کنترل خودارضایی

برای مدیریت و کنترل خودارضایی راهکارهایی وجود دارد از جمله:

  • تقویت حیا از خداوند؛ [۳۰]
  • ازدواج؛ از طریق ازدواج فرد می‌تواند غریزه جنسی خود را به صورت مشروع ارضا کند.[۳۱]
  • ورزش؛ غریزه جنسی میل سرکشی است و برای کنترل بهینه آن لازم است فرد بر روی جسم و روح خود کار کند. وقتی فرد انرژی ذهنی و جسمی خود را صرف امور مفید در طول روز کند، کمتر تحت تاثیر فشار جنسی قرار خواهد گرفت. در ضمن چون بر اثر ورزش سوخت و ساز بدن بالا رفته و در پایان روز فرد خسته می‌شود، کمتر دچار بی‌خوابی در شب خواهد شد و این تخلیه انرژی فرصت توجه و تمایل به خودارضایی را می‌گیرد.[۳۲]
  • دوری از محتوای جنسی؛ دوری از محتوای جنسی (صداها، فیلم‌ها، تصاویر جنسی) کمک می‌کند فرد احساس نیاز کمتری به خودارضایی داشته باشد.[۳۳]
  • اجتناب از دوستی‌های نامشروع با جنس مخالف؛
  • دوری از تنهایی؛
  • روزه گرفتن؛
  • پرهیز از خوردن غذاهایی که تحریک جنسی می‌کنند؛ مانند پیاز، فلفل و گوشت قرمز.
  • دوری از خیال‌پردازی و مشغول شدن به فعالیت‌های مفید؛[۳۴]
  • خودداری از پوشیدن لباس‌های تنگ و جذاب؛
  • مراجعه به متخصص؛ اگر فرد به تنهایی نمی‌تواند این عادت را ترک کند، نیاز به کمک یک متخصص روانشناس دارد.[۳۵]

پروتکل روانشناسی کنترل خودارضایی

برخی از محققان برای کنترل خودارضایی پروتکل ویژه‌ای با تأکید بر رویکرد اسلامی طراحی کرده‌اند. این پروتکل در قالب شش جلسه طراحی شده که ساختار و محتوای کلی آن عبارت است از:

  • در جلسه اول به اجرای پرسشنامه‌های اضطراب و افسردگی، بررسی شرایط مراجع برای استفاده از برنامه درمانی، برقراری رابطه درمانی، آشنا کردن مراجع با پروتکل کنترل خودارضایی و ارائه تکلیف پرداخته می‌شود.
  • در جلسه دوم «هدف‌شناسی» به‌عنوان مؤلفه اصلی در نظر گرفته می‌شود. در این جلسه به بررسی اهداف مراجع، وضعیت فعلی او، قاطعیت مراجع برای ترک خودارضایی و ارائه تکلیف پرداخته می‌شود.
  • در جلسه سوم، مؤلفه اصلی شناخت حوزه‌های خودکنترلی (افکار و هیجان در موقعیت مشکل‌ساز) است. موضوعاتی که در این جلسه به آن پرداخته می‌شود، عبارتند از: بررسی عناصر و حوزه‌های خودکنترلی، ارائه شیوه‌های اسلام در ارتقای حوزه‌های خودکنترلی، شناسایی موقعیت‌های مشکل‌ساز منتهی به خودارضایی و ارائه تکلیف.
  • در جلسه چهارم به شناسایی روش‌های بازدارنده مانند مهار هیجان، افکار و رفتار در موقعیت مشکل‌ساز پرداخته می‌شود. در این جلسه اقدام به بررسی عوامل ضعف خودکنترلی، توصیف مراحل چهارگانه خودکنترلی اسلامی (مشارطه، مراقبه، محاسبه و مقابله)، ارائه راه‌کارهای عملی اسلام برای کنترل خودارضایی، شناسایی روش‌های مقابله با موقعیت2های مشکل‌ساز و ارائه تکلیف می‌شود.
  • در جلسه پنجم مؤلفه اصلی «شناخت دشواری‌های خودکنترلی» است. در این جلسه در مورد احتمال بازگشت به خودارضایی، بررسی راه‌های جلوگیری از آن، عملی کردن راه‌حل‌های مقابله با موقعیت‌های مشکل‌ساز، بررسی احتمال بروز و شیوه‌های مقابله با موقعیت‌های جدید مشکل‌ساز و ارائه تکلیف صحبت می‌شود.
  • در جلسه ششم اقدام به جمع‌بندی می‌شود. در این جلسه وضعیت فعلی مراجع با اجرای پرسش‌نامه‌های اضطراب و افسردگی و همچنین میزان دسترسی به اهداف بررسی می‌شود. سپس جلسات جمع‌بندی شده و بررسی می‌شود که آیا مراجع نیاز به پیگیری مجدد دارد یا خیر.[۳۶]

روش برخورد با خودارضایی کودکان

در صورت ابتلا کودک به خودارضایی مناسب است به نکات ذیل توجه شود:

  1. سرزنش نکردن؛
  2. مشغول کردن کودک به فعالیت‌های دیگر؛ والدین باید تلاش کنند کودک خود را به فعالیت‌های دیگری وادار کنند. لذت بردن کودک از فعالیت‌های دیگر مانع از تمایل مجدد او به خودارضایی می‌شود.[۳۷] از جمله فعالیت‌هایی که می‌توان کودک را تشویق به آنها کرد، ورزش، بازی، مطالعه و گفت‌وگو است.[۳۸]
  3. ایجاد محیط امن و صمیمی در خانه.[۳۹]

احکام فقهی خودارضایی

این عمل از لحاظ شرعی حرام بوده[۴۰] و گناه کبیره محسوب می‌شود[۴۱] و توبه از آن نیز واجب است.[۴۲] این عمل باعث بطلان روزه هم می‌شود.[۴۳]

پانویس

  1. ↑ واژه‌های مصوب فرهنگستان، ذیل واژه خودارضایی، وب‌سایت واژه‌یاب.
  2. ↑ مرعشی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس‌گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، 1395ش، ص9.
  3. ↑ «حكم استمنا و هم‌جنس‌بازى در مذاهب و ادیان دیگر»، وب‌سایت تبیان.
  4. ↑ اصغری‌نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق‌دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص8.
  5. ↑ «افشاگری: عدم وجود خودارضایی در قبایل بدوی»، وب‌سایت مس به طلا.
  6. ↑ -Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.
  7. ↑ مرعشی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس‌گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، 1395ش، ص9.
  8. ↑ «۷ نشانه اعتیاد به خودارضایی»، وب‌سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان.
  9. ↑ [https://recovered.org/addiction/behaviors/masturbation-addiction Cozma & Langdon, "Masturbation Addiction",] Recovered website
  10. ↑ «۷ نشانه اعتیاد به خود‌ارضایی»، وب‌سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان.
  11. ↑ «خودارضایی (علل، عوارض، پیشگیری)»، وب‌سایت سلامت و مهر.
  12. ↑ اصغری‌نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق‌دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص7.
  13. ↑ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.
  14. ↑ اصغری‌نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق‌دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص7.
  15. ↑ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.
  16. ↑ «عوارض خودارضایی بیش از حد چیست؟»، خبرگزاری برنا.
  17. ↑ -«عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب‌سایت تحول آنلاین
  18. ↑ کرمی، حسین، «پاسخ‌های علمی دکتر کرمی درباره خودارضایی»، وب‌سایت دکتر حسین کرمی.
  19. ↑ مرعشی و محرابیان، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی‌اختیاری، تکانش‌گری، سلامت معنوی و عزت‌نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال ۱۳۹۵ش»، 1396ش، ص1138.
  20. ↑ «عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب‌سایت تحول آنلاین.
  21. ↑ Husted & Edwards, "Personality correlates of male sexual arousal and behavior", Arch Sex Behav 5: (56).
  22. ↑ خودارضایی آسیب‌ها و درمان‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  23. ↑ صدوق‏، خصال،‏ 1362ش، ص106.
  24. ↑ خودارضایی»، پایگاه کتابخانه احادیث شیعه.
  25. ↑ مرعشی و محرابیان، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی‌اختیاری، تکانش‌گری، سلامت معنوی و عزت‌نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال ش۱۳۹۵»، 1396ش، ص1138.
  26. ↑ اصغری‌نکاح و مهاجر بعد، «کاوشی کیفی در عوامل سوق‌دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده محور مبتنی بر رشد»، 1399ش، ص12.
  27. ↑ Cervilla et al, "Relationship between Solitary Masturbation and Sexual Satisfaction: A Systematic Review", Healthcare 12: (1).
  28. ↑ Ley & Ma, "Masturbation and Marriage", Psychology Today.
  29. ↑ «رابطه بین خودارضایی و رابطه زناشویی چیست؟»، وب‌سایت دکتر سوشا مرجع تخصصی پزشکی و سلامت.
  30. ↑ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش.
  31. ↑ «پرسش و پاسخ استمناء (خود ارضایی)»، وب‌سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آیت‌الله سیستانی.
  32. ↑ «ورزش و ترک خودارضایی»، وب‌سایت زندگی ما.
  33. ↑ اعتیاد به خودارضایی چیست؟»، وب‌سایت مجله ای‌سنج.
  34. ↑ «راه خلاصی از استمناء را توضیح دهید؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست.
  35. ↑ «مشاوره ترک خودارضایی»، مرکز مشاوره شکرانه.
  36. ↑ آذربادکان و دیگران، «تدوین پروتکل خودارضایی؛ با تأکید بر رویکرد اسلامی و امکان‌سنجی آن: تک آزمودنی»، 1399ش، ص73 و 85.
  37. ↑ «علت خودارضایی در کودکان و راه‌های درمان آن»، وب‌سایت پذیرش 24.
  38. ↑ علل و راه‌های درمان خودارضایی در کودکان چیست؟»، وب‌سایت مهمید.
  39. ↑ «علت خودارضایی در کودکان و راه‌های درمان آن»، وب‌سایت پذیرش 24.
  40. ↑ «پرسش و پاسخ استمناء (خود ارضایی)»، وب‌سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آیت‌الله سیستانی.
  41. ↑ فاضل لنکرانی، محمد، تفصيل الشريعة- الحدود، 1381ش، ج1، ص728؛ نجفی‌جواهری، جواهر الكلام فی شرح شرائع الاسلام، 1361ش، ج41، ص647؛ «حکم استمناء»، وب‌سایت جامع المسایل آیت الله مکارم.
  42. ↑ «پرسش و پاسخ استمناء (خودارضایی)»، وب‌سایت دفتر مرجع عالیقدر آیت‌الله سیستانی.
  43. ↑ سیستانی، توضيح المسائل، 1415ق، ج1، ص332. ؛ خوئی، توضیح المسائل، 1412ق، ج1، ص274.

منابع

  • «۷ نشانه اعتیاد به خودارضایی»، وب‌سایت مجله سلامت دکتر بهشتیان، تاریخ درج مطلب: 2 اردیبهشت 1401ش.
  • احمدپور، علی، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، دومین همایش ملی آسیب‌های اجتماعی، اردبیل، 1398ش.
  • اصغری‌نکاح، سید محسن و مهاجر بعد، زهرا، «کاوشی کیفی در عوامل سوق‌دهنده دختران نوجوان به خودارضایی از منظر الگوی تربیت جنسی خانواده‌محور مبتنی بر رشد»، خانواده و سلامت جنسی، دوره 2، شماره 1، 1399ش.
  • آذربادکان، فاطمه و دیگران، «تدوین پروتکل خودارضایی؛ با تأکید بر رویکرد اسلامی و امکان‌سنجی آن: تک آزمودنی»، روانشناسی و دین، سال 13، شماره 4، 1399ش.
  • «اعتیاد به خودارضایی چیست؟»، وب‌سایت مجله ای‌سنج، تاریخ درج مطلب: 4 آبان 1400ش.
  • «افشاگری: عدم وجود خودارضایی در قبایل بدوی»، وب‌سایت مس به طلا، تاریخ بازدید: 13 فروردین 1403ش.
  • «پرسش و پاسخ «استمناء (خودارضایی)»، وب‌سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر آیت الله سیستانی، تاریخ بازدید: 22 اسفند 1402ش.
  • «حکم استمناء»، وب‌سایت جامع المسایل آیت‌الله مکارم، تاریخ بازدید: 22 اسفند 1402ش.
  • «حكم استمناء و هم‌جنس‌بازى در مذاهب و ادیان دیگر»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: 3 بهمن 1396ش.
  • «خودارضایی»، پایگاه کتابخانه احادیث شیعه، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1402ش.
  • خوئی، سید ابوالقاسم، توضیح المسائل، قم، مهر، 1412ق.
  • «خودارضایی (علل، عوارض، پیشگیری)»، وب‌سایت سلامت و مهر، تاریخ درج مطلب: 9 مهر 1398ش.
  • «راه خلاصی از استمناء را توضیح دهید؟»، وب‌سایت اسلام کوئیست، تاریخ درج مطلب: 21 بهمن 1399ش.
  • سیستانی، سیدعلی، توضیح المسائل، قم، مهر، 1415ق.
  • صدوق‏، محمد بن علی، خصال، قم، جامعه مدرسين،‏ 1362ش.
  • فاضل موحدی لنگرانی، محمد، تفصیل الشریعه-الحدود، قم، مركز فقه الائمه الاطهار (ع)، 1381ش.
  • «علت خودارضایی در کودکان و راه‌های درمان آن»، وب‌سایت پذیرش 24، تاریخ بازدید: 10 فروردین 1403.
  • «علل و راه‌های درمان خودارضایی در کودکان چیست؟»، وب‌سایت مهمید، تاریخ بازدید: 10 فروردین 1403.
  • عمید، حسن، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 23 اسفند 1402ش.
  • «عوارض خودارضایی از نظر علمی و مذهبی (از خرافات تا واقعیت)»، وب‌سایت تحول آنلاین، درج مطلب: 31 اردیبهشت 1402ش.
  • «عوارض خودارضایی بیش از حد چیست؟»، خبرگزاری برنا، تاریخ درج مطلب: 21 آذر 1396ش.
  • کرمی، حسین، «پاسخ‌های علمی دکتر کرمی درباره خودارضایی»، وب‌سایت دکتر حسین کرمی، تاریخ بازدید: 22 اسفند 1402ش.
  • مرعشی، سیدعلی، «نقد حذف خودارضایی و هم‌جنس‌گرایی از فهرست اختلالات جنسی در DSM»، مطالعات تحول در علوم انسانی، سال 4، شماره 7، 1395ش.
  • مرعشی، علی و محرابیان، طاهره، «بررسی همبستگی وسواس ـ بی‌اختیاری، تکانش‌گری، سلامت معنوی و عزت-نفس با خودارضایی جنسی در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز در سال 1395ش»، مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، دوره 16، شماره 12، ۱۳۹۶ش.
  • «مشاوره ترک خودارضایی»، مرکز مشاوره شکرانه، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1402ش.
  • نجفی‌جواهری، محمدحسن، جواهر الكلام فی شرح شرائع الاسلام، محقق: محمود قوچانی، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1362ش.
  • - واژه‌های مصوب فرهنگستان، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 23 اسفند 1402ش.
  • -«ورزش و ترک خودارضایی»، وب‌سایت زندگی ما، تاریخ بازدید مطلب: 21 فروردین 1403ش.
  • Cervilla Oscar et al. 2024. "Relationship between Solitary Masturbation and Sexual Satisfaction: A Systematic Review". Healthcare (Basel) 12.
  • Cozma, Ioana & Langdon, Kimberly, "Masturbation Addiction", Recovered website, Last updated: 12 February 2024.
  • Husted JR & Edwards AE. 1976. "Personality correlates of male sexual arousal and behavior", Arch Sex Behav 5.
  • ley, David & Ma, Lybi , " Masturbation and Marriage", Psychology Today, Data of Upload: 17 May 2017.

ویکی ر

استمنا، خودارضایی و خارج کردن منی بدون مقاربت جنسی.
استمنا یا خودارضانی در لغت[۱] و در فقه[۲] به‌معنای خارج کردن منی، بدون مقاربت است. این اصطلاح درباره مردان به‌کار می‌رود و خودارضایی زنان در فقه اسلامی با عنوان «استشها» شناخته می‌شود.[۳] در فقه اسلامی با استفاده از روایات، خودارضایی حرام دانسته شده[۴] و تنها استمنا به‌وسیله همسر جایز است.[۵] البته برای کسی که به نیت حج خانه خدا، مُحرِم شده است استمنا به‌وسیله همسر حرام است و موجب کفاره می‌شود.[۶]

عوامل و زمینه‌های استمنا

تربیت جنسی نادرست در خانواده، بیکاری و نداشتن برنامه مناسب برای اوقات فراغت، چشم‌چرانی، رفاقت با همسالان ناباب، مشاهده عکس‌ها و فیلم‌های تحریک‌کننده و ضعف فرهنگی از عوامل و زمینه‌های روی‌آوری به استمناء است.[۷]

آثار جسمی استمنا

از دیدگاه پزشکی استمنا آثار و عوارض سوئی بر جسم افراد می‌گذارد. کم‌خونی، کم‌اشتهایی و مشکلات گوارشی، کم‌خوابی و اختلال در خواب، تنگی نفس، سردرد و سرگیجه، پیدایش تغییرات در نخاع و ستون فقرات و تأثیر بر دستگاه تناسلی از عوارض استمنا شمرده شده است.[۸] بسیاری از ناراحتی‌های مربوط به دستگاه تناسلی از آثار خودارضایی است؛ برخی از این آثار عبارت‌اند از: تورم غدد وَذی، تورم کانال نطفه، تورم قسمت پایینی و عقب کانال ادرار، شل شدن عضلات تناسلی، خروج بی‌اختیار منی با کوچک‌ترین تحریک، ایجاد قاعدگی نامنظم و خروج ترشحات چرکی و احساس درد هنگام قاعدگی در دختران، از بین رفتن پرده بکارت، ناکامی جنسی و از دست دادن لذّت مقاربت بعد از ازدواج، ناتوانی و تأخیر تولید مثل به خاطر ضعف مکرّر دستگاه تناسلی و انزال زودهنگام و بیماری‌های مقاربتی.[۹] ضعیف شدن بینایی، پیری زودرس، ضعف مفاصل و لرزش دست نیز از آثار استمنا بر بدن انسان است.

آثار روانی استمنا

  1. ضعف حافظه، حواس‌پرتی و ناتوانی در تمرکز فکری؛ خودارضایی، هیپوتالاموس را دچار آسیب می‌کند لذا مغز و مراکز حساس دچار کاهش نسبی جریان خون می‌شوند. کاهش جریان خون باعث اختلال در عملکرد سیستم مغز و اعصاب شده و قوای جسمی را تحلیل می‌برد و این امر موجب ضعف حافظه می‌شود. همچنین خودارضایی به‌دلیل متمرکز کردن دائمی شخص بر موضوعات جنسی، تمرکز فکری او را از بین می‌برد.
  2. اضطراب؛ وجود برخی دغدغه‌ها و وسوسه‌های فکری در فرد خودارضا موجب می شود تا همواره اضطراب فکری، او را به‌خود مشغول کند. ترس از آشکار شدن خودارضایی و از بین رفتن آبرو، دغدغه زمان و مکان مناسب برای تکرار خودارضایی، سرزنش و تحقیر خود به‌دلیل پشیمانی بعد از انجام عمل، امکان یا عدم امکان ترک استمنا و دغدغه‌های بعد از ترک، مسائلی است که فرد خودارضا را دچار اضطراب‌های دائمی می‌کند.
  3. افسردگی؛ یکی از اثرات استمنا ایجاد افسردگی در شخص خودارضا است. برخی از نشانه‌های افسردگی که در افراد مبتلا به استمنا مشاهده می‌شود عبارت‌اند از بی‌احساسی و بی‌تفاوتی، بی‌نشاطی و بی‌ذوقی، سستی و گوشه‌گیری.
  4. پرخاش‌گری و بداخلاقی؛
  5. از بین رفتن خلاقیت‌ها، توانایی‌ها و سرکوب شدن استعدادها؛
  6. عدم میل به تحصیل، مطالعه، تحقیقات علمی و فعالیت‌های فکری؛
  7. بی‌بندوباری و اعتیاد به ارضای جنسی نامشروع؛
  8. کم‌رویی و خجالت؛
  9. عدم اعتماد به نفس[۱۰]

آثار شرعی

در فقه اسلامی، استمنا سبب ترک برخی از اعمال و نیز باطل‌کننده تعدادی از واجبات است. با استمنا و خروج منی، شخص خودارضا «جُنُب» می‌شود که در این صورت انجام «غسل جنابت» بر او واجب است[۱۱] و لمس کلمات قرآن بر او حرام می‌شود.[۱۲] همچنین استمنا، «روزه» را باطل می‌کند[۱۳] و هر چیزی که روزه در آن شرط صحت باشد، مانند اعتکاف را باطل می‌کند.[۱۴]

پیشگیری و درمان استمنا

تقویت ایمان و حیا، خویشتن‌داری جنسی، ازدواج و توجه به آسیب‌ها و عواقب خودارضایی چهار عامل مؤثر در پیشگیری و درمان استمنا است.[۱۵] همچنین توجه به نکات زیر می‌تواند در درمان استمنا مؤثر باشد: نپوشیدن لباس‌های تنگ و چسبان، خودداری از دیدن تصاویر و فیلم‌های تحریک‌کننده، مطالعه نکردن مباحث و مطالب جنسی، خودداری از دست‌ورزی با اندام جنسی، دوری از خیال‌پردازی، سرگرم کردن خود با کارهای مفید و تفریحات سالم مانند مطالعه و ورزش، دوری از مکان‌های خلوت و تنهایی، عریان نشدن به‌صورت کامل.[۱۶]

کیفر استمناء

برای استمنا کیفر خاصی در قوانین مطرح نشده و در ذیل تعزیرات قرار گرفته است. لذا مقدار تعزیر و چگونگی انجام آن بر عهده قاضی گذاشته شده است.

پانویس

  1. ↑ عمید، فرهنگ عمید، ذیل واژه استمنا.
  2. ↑ فیومی، المصباح المنیر، 1418ق، ج ۱، ص300.
  3. ↑ فقیهی، «تربيت جنسى: مبانى، اصول و روش‌ها از منظر قرآن و حديث»، 1387ش، ص303.
  4. ↑ توضیح المسائل مراجع، بخش مسائل متفرقه، مسأله 38.
  5. ↑ توضیح المسائل مراجع، بخش مسائل متفرقه، مسأله 38.
  6. ↑ نجفی، جواهر الکلام، ج۲۰، ص368.
  7. ↑ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش، ص4-7.
  8. ↑ «خودارضائی آسیب‌ها و درمان‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: 6 شهریور 1400ش.
  9. ↑ «خودارضائی آسیب ها و درمان ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: 6 شهریور 1400ش.
  10. ↑ «خودارضائی آسیب‌ها و درمان‌ها»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ بازدید: 6 شهریور 1400ش.
  11. ↑ توضیح المسائل مراجع، بخش جنابت، مسأله 345.
  12. ↑ توضیح المسائل مراجع، بخش جنابت، مسأله 355.
  13. ↑ توضیح المسائل مراجع، بخش روزه، مسأله 1572.
  14. ↑ توضیح المسائل مراجع، بخش اعتکاف، مسأله 18.
  15. ↑ احمدپور، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، 1398ش، ص8-9.
  16. ↑ بشیری، اختلالات رفتاری، 1390 ش، ص219-221.

منابع

  • احمدپور، علی، «استمناء؛ علل و عوامل و راه‌های پیشگیری و درمان»، در دومین همایش ملی آسیب های اجتماعی، 1398ش.
  • بشیری، ابوالقاسم، اختلالات رفتاری، قم، نشر معارف، چاپ پنجم، 1390ش.
  • بنی‌هاشمی خمینی، محمدحسن، رساله توضیح المسائل مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ بیستم، 1392ش.
  • «خودارضایی آسیب‌ها و درمان‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 26 مرداد 1396ش.
  • عمید، حسن، فرهنگ عمید، سایت کتابسرای اشجع، تاریخ بازدید: 8 شهریور 1400ش.
  • فقیهی، علی‌نقی، «تربيت جنسى: مبانى، اصول و روش‌ها از منظر قرآن و حديث»، قم، موسسه علمى فرهنگى دارالحديث، چاپ اول، 1387ش.
  • فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنير فى غريب الشرح الكبير للرافعى‏، محقق یوسف الشیخ محمد، بی‌جا، المطبعة العصريّة، چاپ دوم، 1418ق.
  • نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، محقق محمود قوچانی، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ هفتم، ۱۳۶۲ش.

ویکی ز


خودارضایی؛ کسب لذت جنسی از طریق دست‌کاری و تحریک اندام جنسی خود.

خودارضایی، معمولا آسیب‌هایی مانند ضعف حافظه، کاهش اراده، یاس و غم را در پی دارد. شخص خودارضا از جنون، کوری و عقیم‌شدن می‌ترسد. خودارضایی در پسران شایع‌تر و در دختران مخرب‌تر است. اسلام آن را گناه بزرگ می‌داند و علوم جدید از پیامدهای زیان‌بار آن می‌گویند. خودکنترلی، ورزش کردن، پرمشغله بودن و تقوای الهی، از راه‌های پیشگیری آن است.

مفهوم‌شناسی

خودارضایی (masturbation) که با اصطلاح جلق، استمناء و طبق[۱] نیز شناخته می‌شود به کسب لذت جنسی از راه دست‌کاری اندام جنسی خود[۲] و نیز تحریک دستگاه تناسلی با هدف تخلیه هیجانی،[۳] تعریف شده است. در دانش فقه، خودارضایی به دو گونۀ مردانه (اِستِمناء)[۴] و زنانه (اِستِشهاء)[۵] تفکیک شده است.[۶] اندیشمندان مسلمان نیز در دانش اخلاق، بیرون کردن منی از راه غیرطبیعی، مانند مالیدن به دست یا سایر اعضای خود یا به اعضای شخص دیگری غیر از همسر را خودارضایی تعریف کرده‌اند.[۷]

پیامدهای خودارضایی

دربارۀ خودارضایی به پیامدهای زیر توجه شده است:

• تقویت خیال‌پردازی جنسی و کاهش قدرت کنترل قوه خیال.

• حساسیت دستگاه تناسلی و افزایش تحریک‌پذیری آن.[۸]

• رکود فکری.

• اختلال و ضعف حافظه.

• ضعف اراده.

• ضعف بینایی.

• بی‌اشتهایی.

• ضعف استخوانی و افزایش ناراحتی‌های مفصلی.

• تحریک فزایندۀ هیپوتالاموس و پرکاری غدد جنسی.

• بلوغ زودرس.

• گوشه‌گیری، یأس و بی‌تفاوتی نسبت به مسائل مهم و حیاتی و غم و کدورت روانی.

• خودآزاری در موارد شدید و لذت بردن از آزار رساندن به خود.

• ایجاد مشکل در امور زناشویی بعد از ازدواج.[۹]


نشانه‌های خودارضایی

افراد خودارضا غالباً رنگ چهره‌شان پریده است. تندخو و حساس‌اند و زود عصبانی می‌شوند. سستی و ضعف عمومی بر آن‌ها حاکم است. غمگین، افسرده و مضطرب‌اند. به دیگران بدبین‌اند و با مشکلات سازگاری دارند. دست‌شان می‌لرزد. شورونشاط بازی و تحرک در آن‌ها دیده نمی‌شود.[۱۰] خسته و خواب‌آلوده‌اند و دور چشم‌شان حلقه‌ای سیاه است. شرم اغراق‌آمیز و کاذب، گوشه‌گیری و آشفتگی در خواب دارند. از جنون، کوری، عقیم شدن و ناتوانی جنسی می‌ترسند. احساس نفرت از خویش و احساس گناه دارند.[۱۱]

جنسیت و خودارضایی

پژوهش‌ها حاکی است خودارضایی در هر دو جنس دختر و پسر وجود دارد ولی در پسران هم زودتر شروع می‌شود و هم شایع‌تر است.[۱۲] البته خودارضایی دختران مخرب‌تر از پسران است. علم پزشكی، خودارضایی ابتدایی (Fonic) و پیشرفته (Metic) را در زنان تفکیک کرده است. در روش ابتدایی كه در دختران رایج‌تر است، فرد از طریق تحریك خارجی ِ پایانه‌های عصبی ِ موجود در اندام جنسی خود، به حالت انزال می‌رسد برخلاف روش پیشرفته که با تحریك ِ داخلیِ پایانه‌های عصبی ناحیه‌ی تناسلی صورت می‌گیرد. پزشکان متخصص، هر دو روش را برای سلامت جسم و روان زن، زیان‌بار دانسته و دستور به اجتناب می‌دهند.[۱۳]

زمینه‌های خودارضایی

رشد اعضای تناسلی،[۱۴] پرخوری یا مصرف غذاهای شهوت‌زا[۱۵] و محیط خواب و بستر نامناسب[۱۶] از زمینه‌های این کژکاری جنسی در نوجوانان است.

خودارضایی در نگاه اسلام

قرآن، رفتار جنسی فراتر از ازدواج و روابط زناشویی را تجاوز از حدود الهی می‌داند.[۱۷] از منظر فقهی، خودارضایی عمل حرامی است که موجب «تعزیر» می‌شود[۱۸] و گناهی است که بر آن وعده عذاب داده ‌شده است.[۱۹] در نگاه پیشوایان دینی، فاعل اين گناه همانند کسي است که با خودش آميزش مي‌کند؛ آن‌ها با چنین شخصی معاشرت نکرده و غذا نمي‌خورند.[۲۰]

خودارضایی در نگاه روان‌شناسی و پزشکی

در نگاه روانشناسی، خودارضایی صرفاً ارضای جسم است و فرد را به آرامش نمی‌رساند. شخص خودارضا، در خود حس گناه و حقارت، کم شدن اعتمادبه‌نفس، افسردگی، تنش و تعارض‌های ذهنی و وابستگی به پورن را می‌بیند. از دیدگاه پزشکی نیز اعتیاد به خودارضایی عوارض جسمی زیادی دارد. کاهش وزن، به هم ریختن سیستم سوخت‌وساز، عفونت و یا آسیب به اندام تناسلی، زود انزالی، مشکلات پوستی و درد‌های کمر از عواقب این کار است.[۲۱]

پیشگیری و درمان

در آموزه‌های اسلامی، برای پیشگیری و درمان انحرافات جنسی و خودارضایی به کنترل نگاه،[۲۲] کنترل حس لامسه،[۲۳] کنترل قوه خیال،[۲۴] رعایت اعتدال در خوراک،[۲۵] پرهیزگاری و ترس از عذاب الهی[۲۶] اشاره شده است. در کنترل حس لامسه نیز به لمس نکردن برخی نقاط بدن خود و لمس نکردن بدن دیگری با بوسیدن،[۲۷] یا بغل کردن و معانقه،[۲۸] یا در یک بستر خوابیدن،[۲۹] اشاره شده است. علم روانشناسی نیز برای درمان خودارضایی؛ سرزنش نکردن خود، پرمشغله بودن، ورزش کردن، زمان بیشتری را با اطرافیان گذراندن، لباس تنگ نپوشیدن و کمک گرفتن از متخصص روانشناس را پیشنهاد می‌دهد.[۳۰]

پانویس

  1. ↑ خداپرستی، فرهنگ جامع واژگان مترادف و متضاد زبان فارسی، ذیل واژه جلق.
  2. ↑ مشارکت‌کنندگان واژه‌های مصوب، «Masturbation»، واژه‌های مصوب.
  3. ↑ محمدخانی و ابراهیم‌زاده، مشکلات روانی و رفتاری دانش‌آموزان: شناسایی و مداخله، 1392ش، ص212.
  4. ↑ شهید ثانی، الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية، 1412ق، ج2، ص390.
  5. ↑ فقیهی، تربیت جنسی (مبانی، اصول و روش‌ها از منظر قرآن و حدیث)، 1387ش، ص301.
  6. ↑ «استمناء»، ویکی شیعه.
  7. ↑ دستغیب، گناهان کبیره، 1386ش، ص332.
  8. ↑ متقی‌فر، درآمدی بر نظام اخلاق جنسی در اسلام، 1389ش، ص199.
  9. ↑ صبور اردوبادی، نگاه پاک زن و نگاه‌های آلوده به او، 1367ش، ص124.
  10. ↑ محمدخانی و ابراهیم‌زاده، مشکلات روانی و رفتاری دانش‌آموزان: شناسایی و مداخله، 1392ش، ص214.
  11. ↑ احمدی، روانشناسی نوجوانان و جوانان، 1373ش، ص121.
  12. ↑ محمدخانی و ابراهیم‌زاده، مشکلات روانی و رفتاری دانش‌آموزان: شناسایی و مداخله، 1392ش، ص214.
  13. ↑ «دلایل خودارضایی زنان و عوارض آن»، وب‌سایت ستاره.
  14. ↑ ثابت، تربیت جنسی در اسلام، 1387ش، ص152.
  15. ↑ فرهادیان، والدین و مربیان مسئول، 1392ش، ص141.
  16. ↑ ثابت، تربیت جنسی در اسلام، 1387ش، ص156.
  17. ↑ سوره مؤمنون، آیه 5-7.
  18. ↑ شهید ثانی، الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية، 1412ق، ج2، ص390.
  19. ↑ دستغیب، گناهان کبیره، 1386ش، ص332.
  20. ↑ محدث نوری، مستدرک الوسائل، 1408ق، ج14، ص356.
  21. ↑ «مشاوره ترک خودارضایی»، وب‌سایت مرکز مشاوره شکرانه.
  22. ↑ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج72، ص199.
  23. ↑ متقی‌فر، درآمدی بر نظام اخلاق جنسی در اسلام، 1389ش، ص136.
  24. ↑ ثابت، تربیت جنسی در اسلام، 1387ش، ص223.
  25. ↑ کلینی، الفروع من الکافی، 1367ش، ج4، ص180.
  26. ↑ سوره طلاق، آیه (2 و 4).
  27. ↑ ثابت، تربیت جنسی در اسلام، 1387ش، ص254.
  28. ↑ مجموعه نویسندگان، مجموعه مقالات جنسیت از منظر دین و روان‌شناسی، 1390ش، ص135.
  29. ↑ شیخ صدوق، الخصال، 1403ق، ج2، ص632.
  30. ↑ «مشاوره ترک خودارضایی»، وب‌سایت مرکز مشاوره شکرانه.

منابع

  • - قرآن
  • - «استمناء»، ویکی شیعه، تاریخ بازدید: 5 دی 1401ش.
  • - «دلایل خودارضایی زنان و عوارض آن»، وب‌سایت ستاره، تاریخ انتشار: 6 اردیبهشت 1401ش.
  • - «مشاوره ترک خودارضایی»، وب‌سایت مرکز مشاوره شکرانه، تاریخ بازدید: 8 دی 1401ش.
  • - احمدی، سید احمد، روان‌شناسی نوجوانان و جوانان، قم، نهضت، 1373ش.
  • - ثابت، حافظ، تربیت جنسی در اسلام، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1387ش.
  • - خداپرستی، فرج‌الله، فرهنگ جامع واژگان مترادف و متضاد زبان فارسی، شیراز، دانشنامه فارس، 1376ش.
  • - دستغیب، عبدالحسین، گناهان کبیره، قم، جامعه مدرسین، 1386ش.
  • - شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1412ق.
  • - شیخ صدوق، محمد بن علی، الخصال، قم، جامعه مدرسین، 1403ق.
  • - صبور اردوبادی، احمد، نگاه پاک زن و نگاه‌های آلوده به او، تهران، امیرکبیر، 1367ش.
  • - فرهادیان، رضا، والدین و مربیان مسئول، قم، بوستان کتاب، 1392ش.
  • - فقیهی، علی‌نقی، تربیت جنسی (مبانی، اصول و روش‌ها از منظر قرآن و حدیث)، قم، دارالحدیث، 1387ش.
  • - كلينى، محمد بن يعقوب،‏ «الفروع من الكافي»، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1367ش.
  • - متقی‌فر، غلامرضا، درآمدی بر نظام اخلاق جنسی در اسلام، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1389ش.
  • - مجلسى، محمدباقر، بحار الأنوار، بيروت، مؤسسه الوفاء، 1403ق.
  • - مجموعه نویسندگان، مجموعه مقالات جنسیت از منظر دین و روان‌شناسی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1390ش.
  • - محدث نورى، ميرزا حسين، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت، مؤسسه آل البيت، 1408ق.
  • - محمدخانی، شهرام و ابراهیم‌زاده، ناهید، مشکلات روانی و رفتاری دانش‌آموزان: شناسایی و مداخله، تهران، ورای دانش، 1392ش.
  • - مشارکت‌کنندگان واژه‌های مصوب، «Masturbation»، واژه‌های مصوب، تاریخ بازدید: 5 دی 1401ش.

ویکی ج

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=خودارضایی&oldid=48341»