حذف ردهها |
جز تمیزکاری |
||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
| image_alt = | |||
| فایل پادکست =قبا.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =7/42 | |||
| تاریخ پادکست =7-2-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''<big>قبا</big>'''؛ گونهای تنپوش بلند. | '''<big>قبا</big>'''؛ گونهای تنپوش بلند. | ||
| خط ۱۶: | خط ۴۶: | ||
==قبا در دوره مادها== | ==قبا در دوره مادها== | ||
اولین قبایی که ثبت شده است، به دوره مادها بر میگردد. این قبا، آستینهای آن از شانه تا مچ دست بهتدریج تنگ و متصل میشدند. این لباس معمولاً دارای یک حاشیه پهن در کنارهها و پشت آستینها بود که طرحدار میشد. قبا با دو بند در قسمت سینه بسته میشد و گاهی یقه آن با پشم خز که احتمالاً از پوست [[نگهداری سگ در خانه|سگ]] آبی بود، آراسته میشد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»، 1398ش، ص266.]</ref> | اولین قبایی که ثبت شده است، به دوره [[مادها]] بر میگردد. این قبا، آستینهای آن از شانه تا مچ دست بهتدریج تنگ و متصل میشدند. این لباس معمولاً دارای یک حاشیه پهن در کنارهها و پشت آستینها بود که طرحدار میشد. قبا با دو بند در قسمت سینه بسته میشد و گاهی یقه آن با پشم خز که احتمالاً از پوست [[نگهداری سگ در خانه|سگ]] آبی بود، آراسته میشد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»، 1398ش، ص266.]</ref> | ||
==قبا در دوره پارسیها== | ==قبا در دوره پارسیها== | ||
در دوره پارسیها این لباس مشابه دوره مادها بود؛ با این تفاوت که پارسیها در جنگ زیر زره میپوشیدند؛ قبایشان از چرم ساخته میشد و با کمربند بسته میشد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»، 1398ش، ص266-267.]</ref> | در دوره پارسیها این لباس مشابه دوره [[مادها]] بود؛ با این تفاوت که پارسیها در جنگ زیر زره میپوشیدند؛ قبایشان از چرم ساخته میشد و با کمربند بسته میشد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»، 1398ش، ص266-267.]</ref> | ||
==قبا در دوره اشکانیان== | ==قبا در دوره اشکانیان== | ||
در دوره اشکانیان نیز از انواع مختلف قبا استفاده میکردند. بعضی از قباهای اشکانی جلوبسته و تا زانو بلند بودند و یقه گرد داشتند. بعضی دیگر جلوباز و یقه اوریب داشتند. بعضی هم جلوباز و یقه گرد داشتند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»، 1398ش، ص267-269.]</ref> | در دوره [[اشکانیان]] نیز از انواع مختلف قبا استفاده میکردند. بعضی از قباهای اشکانی جلوبسته و تا زانو بلند بودند و یقه گرد داشتند. بعضی دیگر جلوباز و یقه اوریب داشتند. بعضی هم جلوباز و یقه گرد داشتند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»، 1398ش، ص267-269.]</ref> | ||
==قبا در دوره ساسانی== | ==قبا در دوره ساسانی== | ||
در دوره | در دوره [[ساسانیان]] چندین نوع قبا وجود داشت. برخی دامن گرد و ساده و یقه اوریب داشته که از گردن تا پهلوی چپ میرسیده است. برخی دیگر مانند نوع اول دامن گرد داشته، اما یقه آن گرد بوده و جلوی قبا از چال گردن تا پایین دامن باز بوده و روی هم میآمد. برخی دیگر آستین بلند و متصل داشت که تا زانو بلند بود. یقه این قبا چپ و راستی بوده و با کمربندی که دو قالب گرد با دنبالههای آویزان بوده، بسته میشد. دامن این قبا در پهلو و جلو چیندار بود.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»، 1398ش، ص269-273.]</ref> | ||
==قبا در دوره اسلامی== | ==قبا در دوره اسلامی== | ||
| خط ۳۱: | خط ۶۱: | ||
==قبا در دورههای صفاری، سامانی، آلبویه و غزنوی== | ==قبا در دورههای صفاری، سامانی، آلبویه و غزنوی== | ||
در دورههای صفاری، سامانی، | در دورههای صفاری، سامانی، آل بویه و غزنوی زنان قباهایی با آستین کوتاه و جلوباز میپوشیدند که با دکمه، شال یا کمربند محکم میشدند. در دوره آلبویه، قبا یک روپوش بود که بدن را کاملاً میپوشاند و در فصل سرما گرم نگه میداشت. قبا در این دورهها، علامتی از مقام و ارزش افراد بود و افراد برجسته، قباهای ابریشمی و رنگی با جواهرات دوختهشده میپوشیدند. انواع مختلفی از قبا در این دورهها وجود داشته است که مشهورترین آنها زندینچی، عتابی و ویذاری بودند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»، 1398ش، ص275-276.]</ref> | ||
==قبا در دورههای سلجوقی و خوارزمشاهی== | ==قبا در دورههای سلجوقی و خوارزمشاهی== | ||
| خط ۹۲: | خط ۱۲۲: | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | |||
*افتخار، رفیع، «پوشاک زنان محلی»، وبسایت حوزه، تاریخ درج مطلب: خرداد 1380ش. | *افتخار، رفیع، «پوشاک زنان محلی»، وبسایت حوزه، تاریخ درج مطلب: خرداد 1380ش. | ||
*«القباء»، وبسایت المعانی، تاریخ بازدید: 28 آذر 1402ش. | *«القباء»، وبسایت المعانی، تاریخ بازدید: 28 آذر 1402ش. | ||
| خط ۱۱۲: | خط ۱۴۴: | ||
*مکنزی، د. ن.، فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول، 1373ش. | *مکنزی، د. ن.، فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول، 1373ش. | ||
*یعقوبزاده،هادی و مافیتبار، آمنه، «بازیابی زمینههای تحدید قبا و عبا به روحانیت شیعه در عصر قاجار»، پژوهشنامه انجمن ایرانی تاریخ، سال سیزدهم، شماره پنجاهم، زمستان 1400ش. | *یعقوبزاده،هادی و مافیتبار، آمنه، «بازیابی زمینههای تحدید قبا و عبا به روحانیت شیعه در عصر قاجار»، پژوهشنامه انجمن ایرانی تاریخ، سال سیزدهم، شماره پنجاهم، زمستان 1400ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||