Iranbot (بحث | مشارکت‌ها)
حذف رده‌ها
جز تمیزکاری
 
(۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            = 
| زیرنویس تصویر    = 
| image_alt        =
| فایل پادکست      =قبا.ogg 
| حجم فایلپادکست    =7/42 
| تاریخ پادکست      =7-2-1405 
| زیرنویس عنوان    = 
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''<big>قبا</big>'''؛ گون‌ه­ای تن‌پوش بلند.  
'''<big>قبا</big>'''؛ گون‌ه­ای تن‌پوش بلند.  


خط ۱۶: خط ۴۶:


==قبا در دوره مادها==
==قبا در دوره مادها==
اولین قبایی که ثبت شده است، به دوره مادها بر می­‌گردد. این قبا، آستین‌­های آن از شانه تا مچ دست به‌­تدریج تنگ و متصل می‌­شدند. این لباس معمولاً دارای یک حاشیه پهن در کناره‌­ها و پشت آستین­‌ها بود که طرح­دار می­‌شد. قبا با دو بند در قسمت سینه بسته می­‌شد و گاهی یقه آن با پشم خز که احتمالاً از پوست [[نگهداری سگ در خانه|سگ]] آبی بود، آراسته می‌­شد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»،  1398ش، ص266.]</ref>
اولین قبایی که ثبت شده است، به دوره [[مادها]] بر می­‌گردد. این قبا، آستین‌­های آن از شانه تا مچ دست به‌­تدریج تنگ و متصل می‌­شدند. این لباس معمولاً دارای یک حاشیه پهن در کناره‌­ها و پشت آستین­‌ها بود که طرح­دار می­‌شد. قبا با دو بند در قسمت سینه بسته می­‌شد و گاهی یقه آن با پشم خز که احتمالاً از پوست [[نگهداری سگ در خانه|سگ]] آبی بود، آراسته می‌­شد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»،  1398ش، ص266.]</ref>


==قبا در دوره پارسی­ها==
==قبا در دوره پارسی­ها==
در دوره پارسی‌­ها این لباس مشابه دوره مادها بود؛ با این تفاوت که پارسی­‌ها در جنگ زیر زره می‌پوشیدند؛ قبای­شان از چرم ساخته می­‌شد و با کمربند بسته می‌­شد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»،  1398ش، ص266-267.]</ref>
در دوره پارسی‌­ها این لباس مشابه دوره [[مادها]] بود؛ با این تفاوت که پارسی­‌ها در جنگ زیر زره می‌پوشیدند؛ قبای­شان از چرم ساخته می­‌شد و با کمربند بسته می‌­شد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»،  1398ش، ص266-267.]</ref>


==قبا در دوره اشکانیان==
==قبا در دوره اشکانیان==
در دوره اشکانیان نیز از انواع مختلف قبا استفاده می­‌کردند. بعضی از قباهای اشکانی جلوبسته و تا زانو بلند بودند و یقه گرد داشتند. بعضی دیگر جلوباز و یقه اوریب داشتند. بعضی هم جلوباز و یقه گرد داشتند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»،  1398ش، ص267-269.]</ref>
در دوره [[اشکانیان]] نیز از انواع مختلف قبا استفاده می­‌کردند. بعضی از قباهای اشکانی جلوبسته و تا زانو بلند بودند و یقه گرد داشتند. بعضی دیگر جلوباز و یقه اوریب داشتند. بعضی هم جلوباز و یقه گرد داشتند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»،  1398ش، ص267-269.]</ref>


==قبا در دوره ساسانی==
==قبا در دوره ساسانی==
در دوره ساسانی چندین نوع قبا وجود داشت. برخی دامن گرد و ساده و یقه اوریب داشته که از گردن تا پهلوی چپ می‌­رسیده است. برخی دیگر مانند نوع اول دامن گرد داشته، اما یقه آن گرد بوده و جلوی قبا از چال گردن تا پایین دامن باز بوده و روی هم می‌­آمد. برخی دیگر آستین بلند و متصل داشت که تا زانو بلند بود. یقه این قبا چپ و راستی بوده و با کمربندی که دو قالب گرد با دنباله‌­های آویزان بوده، بسته می‌­شد. دامن این قبا در پهلو و جلو چین‌­دار بود.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»،  1398ش، ص269-273.]</ref>
در دوره [[ساسانیان]] چندین نوع قبا وجود داشت. برخی دامن گرد و ساده و یقه اوریب داشته که از گردن تا پهلوی چپ می‌­رسیده است. برخی دیگر مانند نوع اول دامن گرد داشته، اما یقه آن گرد بوده و جلوی قبا از چال گردن تا پایین دامن باز بوده و روی هم می‌­آمد. برخی دیگر آستین بلند و متصل داشت که تا زانو بلند بود. یقه این قبا چپ و راستی بوده و با کمربندی که دو قالب گرد با دنباله‌­های آویزان بوده، بسته می‌­شد. دامن این قبا در پهلو و جلو چین‌­دار بود.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»،  1398ش، ص269-273.]</ref>


==قبا در دوره اسلامی==
==قبا در دوره اسلامی==
خط ۳۱: خط ۶۱:


==قبا در دوره‌­های صفاری، سامانی، آل­بویه و غزنوی==
==قبا در دوره‌­های صفاری، سامانی، آل­بویه و غزنوی==
در دوره­‌های صفاری، سامانی، آل­بویه و غزنوی زنان قباهایی با آستین کوتاه و جلوباز می­‌پوشیدند که با دکمه، شال یا کمربند محکم می­‌شدند. در دوره آل­بویه، قبا یک روپوش بود که بدن را کاملاً می‌پوشاند و در فصل سرما گرم نگه می‌داشت. قبا در این دوره‌­ها، علامتی از مقام و ارزش افراد بود و افراد برجسته، قباهای ابریشمی و رنگی با جواهرات دوخته‌شده می‌­پوشیدند. انواع مختلفی از قبا در این دوره­‌ها وجود داشته است که مشهورترین آنها زندینچی، عتابی و ویذاری بودند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»،  1398ش، ص275-276.]</ref>
در دوره­‌های صفاری، سامانی، آل ­بویه و غزنوی زنان قباهایی با آستین کوتاه و جلوباز می­‌پوشیدند که با دکمه، شال یا کمربند محکم می­‌شدند. در دوره آل­بویه، قبا یک روپوش بود که بدن را کاملاً می‌پوشاند و در فصل سرما گرم نگه می‌داشت. قبا در این دوره‌­ها، علامتی از مقام و ارزش افراد بود و افراد برجسته، قباهای ابریشمی و رنگی با جواهرات دوخته‌شده می‌­پوشیدند. انواع مختلفی از قبا در این دوره­‌ها وجود داشته است که مشهورترین آنها زندینچی، عتابی و ویذاری بودند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_35614_64f59804a35d15f56a1f9086f81245cd.pdf باصری و کریمی، «پوشاک سنتی به نام قبا در جامعه ایران»،  1398ش، ص275-276.]</ref>


==قبا در دوره‌های سلجوقی و خوارزمشاهی==
==قبا در دوره‌های سلجوقی و خوارزمشاهی==
خط ۹۲: خط ۱۲۲:
==پانویس==
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
==منابع==
{{آغاز منابع}}
*افتخار، رفیع، «پوشاک زنان محلی»،  وب­سایت حوزه، تاریخ درج مطلب: خرداد 1380ش.
*افتخار، رفیع، «پوشاک زنان محلی»،  وب­سایت حوزه، تاریخ درج مطلب: خرداد 1380ش.
*«القباء»،  وب­سایت المعانی، تاریخ بازدید: 28 آذر 1402ش.
*«القباء»،  وب­سایت المعانی، تاریخ بازدید: 28 آذر 1402ش.
خط ۱۱۲: خط ۱۴۴:
*مکنزی، د. ن.، فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول، 1373ش.
*مکنزی، د. ن.، فرهنگ کوچک زبان پهلوی، ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول، 1373ش.
*یعقوب‌­زاده،‌هادی و مافی­‌تبار، آمنه، «بازیابی زمینه‌­های تحدید قبا و عبا به روحانیت شیعه در عصر قاجار»،  پژوهشنامه انجمن ایرانی تاریخ، سال سیزدهم، شماره پنجاهم، زمستان 1400ش.
*یعقوب‌­زاده،‌هادی و مافی­‌تبار، آمنه، «بازیابی زمینه‌­های تحدید قبا و عبا به روحانیت شیعه در عصر قاجار»،  پژوهشنامه انجمن ایرانی تاریخ، سال سیزدهم، شماره پنجاهم، زمستان 1400ش.
{{پایان منابع}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/قبا»