لباس فرم مدرسه: تفاوت میان نسخه‌ها

[[پرونده:لباس فرم.jpg|300px|thumb|left|لباس مدرسه]]

'''<big>لباس مدرسه</big>'''؛ پوشش یکسان دانش‌آموزان در مدرسه.

لباس مدرسه، لباسی یک‌شکل و یک‌رنگ است و در مراکز آموزشی بسیاری از کشور‌های جهان پوشیده می‌شود. پوشیدن فرم مدرسه، در تمام دنیا موافقین و مخالفین خاص خود را دارد. بعضی تأثيرات آن را بر توانايى علمى و رفتاری دانش‌آموزان مثبت و برخی منفی ارزیابی می‌کنند.

لباس فرم ابتدا در پایگاه‌های نظامی جهت افزایش نظم به وجود آمد و بعد‌ها فواید و نتایج مثبت آن مسئولین کشور‌ها را بر آن داشت تا این طرح را در مدارس پیاده کنند.<ref>[https://rayad.org/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87/ «لباس فرم مدرسه»، وب‌سایت رایاد.]</ref>  اولین لباس یک‌دست دنیا مربوط به مدرسه‌ای در انگلستان است که در سال 1222م اسقف اعظم «کانتربری» دستور داد تا دانش‌آموزان لباس‌های یکسان بپوشند.<ref>[https://www.tivateam.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3/ «تاریخچه فرم مدارس»، وب‌سایت تیوا.] </ref>

'''2) لباس مدرسه در ایران:'''

آغاز پوشش یکسان در مدارس ایران، به دوره رضا شاه برمی‌گردد.<ref>[https://www.tivateam.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3/ «تاریخچه فرم مدارس»، وب‌سایت تیوا.]</ref> بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و تغییر سبک زندگی مردم، شکل لباس مدارس نیز تغییر کرد.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/91874 «قانون متحدالشکل نمودن البسه اتباع ایران در داخله مملکت»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref>  در اواسط دهة۷۰ و اوایل دهۀ 80، دانش‌آموزان از فرم‌های یکسان استفاده می‌کردند تا این‌که در دهۀ ۸۰ اختیاری اعلام شد. در سال 1396، کارگروه ساماندهی مد و لباس با ارائه بخشنامه کلی به این نوع پوشش سروسامانی داد. این بخشنامه براساس نظام واحدی تدوین نشد و دست مدارس را در برخی موارد مطابق با استاندارد‌های تعیین شده بازگذاشت.<ref>[https://shahrvandonline.ir/3347/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%AF/ مهداد، «لباس‌های اختیاری که اجباری شد»، وب‌سایت شهروند آنلاین.] </ref>

برخی از طرفداران پوشش همسان در مدارس آن را مفید می‌دانند. مزایای لباس همسان عبارت‌اند از:

# افزایش جدیّت دانش‌آموز در تحصیل؛

# کاهش میزان خشونت و تنش و حواس‌پرتی در مدرسه.<ref> [https://www.chetor.com/250091-%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87/ فرجام‌نیا، «۷ نکته درباره یونیفرم مدرسه؛ موافقان و مخالفان چه می‌گویند»، وب‌سایت چطور.]</ref>

در کنار این مزیت‌ها بعضی همه این دلایل را مردود دانسته<ref>[https://sedayemoallem.ir/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2/item/10288-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%D9%87%D9%85-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8% نصیری، «وقتی لباس فرم مدرسه هم مسئله می‌شود»، وب‌سایت صدای معلم.] </ref> و تأثیر لباس یکسان را اندک و حتی بر اساس برخی تحقیقات آن را آسیب‌زا می‌دانند.<ref>[https://tabnakbato.ir/fa/news/256860/%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%E2%80 «خوبی و بدی پوشیدن لباس فرم مدرسه برای دانش‌آموزان»، وب‌سایت دیجی استایل.]</ref> برخی از معایب آن عبارت‌اند از:

# بروز بعضی از مشکلات انضباطی؛<ref>[https://www.tivateam.com/%D9%85%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%A8-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3/ «مزایا و معایب لباس فرم مدارس»، وب‌سایت تیوا.] </ref>

# کیفیت پایین لباس‌ها و به وجودآمدن بازار سیاه.<ref>[https://tabnakbato.ir/fa/news/256860/%D8%AE%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%E2%80 «خوبی و بدی پوشیدن لباس فرم مدرسه برای دانش‌آموزان»، وب‌سایت تبناک باتو.]</ref>

==اثرات پوشش یکسان بر سلامت دانش‌آموزان==

نوع پوشش در مدارس به‌تنهایی دانش‌آموز را فعال و پرکار نمی‌کند؛ اما میزان علاقه‌مندی او را افزایش می‌دهد. تحقیقات نشان داده برخی از معضلات و اختلالات حرکتی، ریشه در انتخاب و نوع پوشش لباس نامناسب دارد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/04/14/2299481/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8 «طراحی لباس فرم مدارس مبتنی بر استانداردهای علمی و فرهنگی همچنان مغفول مانده است»، خبرگزاری تسنیم.] </ref> برای حل این مشکل طراحان در حال حرکت به سمت طراحی بر اساس اصول علمی هستند.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/3904050/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%8 «لباس‌های مدارس ایران علمی‌تر طراحی می‌شود»، خبرگزاری ایکنا.] </ref>  

==آثار رنگ لباس مدرسه بر رفتار دانش‌آموزان==

رنگ‌ها در برخی از عملکرد‌های حیاتی بدن نظیر نبض یا تنفس تغییرات آشکاری ایجاد می‌کنند. این تغییرات شامل افزایش قدرت ادراک،<ref>[https://nassajiemrouz.com/uploads/153-mrdad%2094/%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%A7%DA%A9%20153.pdf کریم‌پور، «طراحي و دوخت روپوش مدارس دخترانه ابتدايي با استفاده از فرم و رنگ گليم و قالي عشاير قشقايي استان فارس»، 1394ش، ص59.]</ref> تقویت شخصیت و اعتماد به نفس، احساس رضایت از تحصیل و بروز خلاقيت در يادگيري مي‌شود. <ref> [https://www.tivateam.com/%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA/ «رعايت اصول و اثر رنگ‌ها در محيط مدرسه»، وب‌سایت تیوا.]</ref> انتخاب رنگ نامناسب یا منجر به اختلالات رفتاری و بیش‌فعالی شده یا با کاهش محسوس تمرکز به گوشه‌گیری منجر خواهد شد. تفاوت در ظرافت و ویژگی‌های روحی- روانی دانش‌آموزان باعث شده تا رنگ‌های انتخابی پوشاک هم متفاوت باشد.<ref>[https://www.tivateam.com/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «تفاوت رنگ لباس فرم مدرسه در دختران و پسران»، وب‌سایت تیوا.]</ref>

==قوانین پوشش یکسان در مدارس==

در آیین‌نامه اجرایی مدارس<ref>[https://shenasname.ir/amoozesh/6208-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «آيين نامه اجرايي مدارس مصوب شوراي عالي»، وب‌سایت قانون.]</ref> به برخی معیارهای آن اشاره شده که اجبار و الزام از آن برداشت نمی‌شود.<ref>[https://sedayemoallem.ir/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2/item/16756-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%81%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C مصطفی پور، «لباس فرم مدارس از منظر حقوقی»، وب‌سایت صدای معلم.] </ref>

==ویژگی‌های لباس مناسب مدرسه==

پوشش مناسب يك معيار ارزشي و يك ابزار راهبردي در تربيت ديني و اجتماعي است. برخی از ویژگی‌های آن عبارت‌اند از:

# توجه به مواد، کیفیت، جنس، رنگ، ایمنی و بهداشت پارچه؛  

# توجه به تفاوت‌هاي سني و جنسی؛

# قابلیت استفاده در فصول مختلف سال؛  

# استفاده از الگو و مدل‌ زیبای ایرانی و اسلامی.<ref>[https://pasokhgoo.ir/node/81984 «لباس مدرسه ابتدائي- راهنمايي- دبيرستان (دخترانه و پسرانه)»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی.] </ref>  

==پانویس==

==منابع==

* «آيين نامه اجرايي مدارس مصوب شوراي عالي»، وب‌سایت قانون، تاریخ بازدید: 21 آذر 1401ش.

* «تاریخچه فرم مدارس»، وب‌سایت تیوا، تاریخ بازدید: 21 آذر 1401ش.  

* «تفاوت رنگ لباس فرم مدرسه در دختران و پسران»، وب‌سایت تیوا، تاریخ بازدید: 21 آذر 1401ش.

* «خوبی و بدی پوشیدن لباس فرم مدرسه برای دانش‌آموزان»، وب‌سایت تبناک باتو، تاریخ درج مطلب: 26 شهریور ۱۴۰۱ش.

* «رعايت اصول و اثر رنگ‌ها در محيط مدرسه»، وب‌سایت تیوا، تاریخ بازدید: 21 آذر 1401ش.

* «طراحی لباس فرم مدارس مبتنی بر استانداردهای علمی و فرهنگی همچنان مغفول مانده است»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 14 تیر1399ش.  

* فرجام‌نیا، جاوید، «7 نکته درباره یونیفرم مدرسه؛ موافقان و مخالفان چه می‌گویند»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: اسفند 1400ش.

* «قانون متحدالشکل نمودن البسه اتباع ایران در داخله مملکت»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 21 آذر 1401ش.

* کریم‌پور، فاطمه و همکاران، «طراحي و دوخت روپوش مدارس دخترانه ابتدايي با استفاده از فرم و رنگ گليم و قالي عشاير قشقايي استان فارس»، مجله نساجی امروز، شماره 153، مرداد 1394ش.  

* «لباس فرم مدرسه»، وب‌سایت رایاد، تاریخ بازدید: 21 آذر 1401ش.

* «لباس مدرسه ابتدائي- راهنمايي- دبيرستان (دخترانه و پسرانه)»، وب‌سایت مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی، تاریخ درج مطلب: 19 آذر 1391ش.

* «مزایا و معایب لباس فرم مدارس»، وب‌سایت تیوا، تاریخ بازدید: 21 آذر 1401ش.

* مصطفی پور، کمال، «لباس فرم مدارس از منظر حقوقی»، سایت صدای معلم، تاریخ درج مطلب: 26 شهریور 1398ش.  

* مهداد، لیلا، «لباس‌های اختیاری که اجباری شد»، وب‌سایت شهروندآنلاین، تاریخ درج مطلب: 29 شهریور 1398ش.

* نصیری، حمزه‌علی، «وقتی لباس فرم مدرسه هم مسئله می‌شود»، وب‌سایت صدای معلم، تاریخ درج مطلب: 19 مهر1396ش.