پرش به محتوا

مدیریت زنانه بدن: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
سعید مقدم (بحث | مشارکت‌ها)
۶۲۶ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            = 
| زیرنویس تصویر    = 
| image_alt        =
| فایل پادکست      =مدیریت زنانه بدن.ogg 
| حجم فایلپادکست    =10/2 
| تاریخ پادکست      =6-2-1405 
| زیرنویس عنوان    = 
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
<big>'''مدیریت زنانه بدن؛'''</big> تغییرهای مستمر و خودخواسته در ظاهر بدن زن.
<big>'''مدیریت زنانه بدن؛'''</big> تغییرهای مستمر و خودخواسته در ظاهر بدن زن.


مدیریت بدن، دغدغۀ بسیاری از زنان در دوران مدرن است. اهمیت دادن به ‌ظاهر بدن به‌صورت افراطی، زنان را به‌سوی تغییرات گوناگون و مستمر اعضای بدن سوق می‌دهد. عوامل مختلفی همچون پذیرش اجتماعی، نارضایتی از بدن، گروه دوستان و همسالان، سرمایه‌های فرهنگی و اقتصادی، گروه‌های مرجع و رسانه‌ها در رویکرد زنان به مدیریت بدن نقش اساسی دارند.
مدیریت بدن، دغدغۀ بسیاری از زنان در دوران مدرن است. اهمیت دادن به ‌ظاهر بدن به‌صورت افراطی، زنان را به‌سوی تغییرات گوناگون و مستمر اعضای بدن سوق می‌دهد. عوامل مختلفی همچون پذیرش اجتماعی، نارضایتی از بدن، گروه دوستان و همسالان، سرمایه‌های فرهنگی و اقتصادی، گروه‌های مرجع و رسانه‌ها در رویکرد زنان به مدیریت بدن نقش اساسی دارند.
==مفهوم‌شناسی==  
==مفهوم‌شناسی==  
مدیریت بدن، دقت نظر و تغییر پی‌درپی ظاهر بدن است. این مفهوم با پوشش، آراستن موی‌سر، مواد آرایشی، جراحی ‌زیبایی، کنترل ‌وزن، رژیم‌های غذایی، ورزش و خال‌کوبی معرفی می‌شود.<ref>[https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=482360 جهانشاهلو،«مدیریت بدن و رابطه آن با دنیوی شدن بدن»، 1391ش، ص16<nowiki></nowiki>]</ref>
مدیریت بدن، دقت نظر و تغییر پی‌درپی ظاهر بدن است. این مفهوم با پوشش، آراستن موی‌سر، [[لوازم آرایشی|مواد آرایشی]]، جراحی ‌زیبایی، کنترل ‌وزن، رژیم‌های غذایی، ورزش و خال‌کوبی معرفی می‌شود.<ref>[https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=482360 جهانشاهلو،«مدیریت بدن و رابطه آن با دنیوی شدن بدن»، 1391ش، ص16<nowiki></nowiki>]</ref>
 
==فلسفه مدیریت بدن==
==فلسفه مدیریت بدن==
فلسفۀ مدیریت بدن در دنیای معاصر را می‌توان در امور زیر جستجو کرد:
فلسفۀ مدیریت بدن در دنیای معاصر را می‌توان در امور زیر جستجو کرد:
خط ۱۹: خط ۵۰:
در دوران مدرنتیه، بدن دیگر مخلوق خداوند که در نهایت زیبایی آفریده شده است به شمار نمی‌آید؛ بلکه ابژه‌ای زیبایی‌شناختی است که اهمیت اجتماعی و فرهنگی پیچیده‌ای یافته است و قابلیت رنگ‌آمیزی، دستکاری، نقاشی و تراشیدگی را دارد.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article_4238.html گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص207.] </ref>   
در دوران مدرنتیه، بدن دیگر مخلوق خداوند که در نهایت زیبایی آفریده شده است به شمار نمی‌آید؛ بلکه ابژه‌ای زیبایی‌شناختی است که اهمیت اجتماعی و فرهنگی پیچیده‌ای یافته است و قابلیت رنگ‌آمیزی، دستکاری، نقاشی و تراشیدگی را دارد.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article_4238.html گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص207.] </ref>   
===تبدیل شدن بدن به سرمایه جنسی===
===تبدیل شدن بدن به سرمایه جنسی===
بدن در مدرنیته متأخر به سرمایۀ جنسی تبدیل شده است. سرمایه جنسی شامل اموری مانند جذابیت جنسی، شیک‌پوشی، عشوه‌گری، سرزندگی و مهارت جنسی است.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article_4238.html گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص222.] </ref>
بدن در مدرنیته متأخر به سرمایۀ جنسی تبدیل شده است. سرمایه جنسی شامل اموری مانند جذابیت جنسی، شیک‌پوشی، [[عشوه‌گری همسرانه|عشوه‌گری]]، سرزندگی و مهارت جنسی است.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article_4238.html گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص222.] </ref>


==تاریخچه مدیریت بدن==
==تاریخچه مدیریت بدن==
خط ۳۳: خط ۶۴:
در این رویکرد قدرت، بدن را توسط ساختارها، ایدئولوژی‌ها و انضباط درونی، کنترل و سرکوب می کند.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article_4238.html گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص219.] </ref>   
در این رویکرد قدرت، بدن را توسط ساختارها، ایدئولوژی‌ها و انضباط درونی، کنترل و سرکوب می کند.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article_4238.html گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص219.] </ref>   
=== بدن به‌مثابه متن اقتصادی===
=== بدن به‌مثابه متن اقتصادی===
در این رویکرد بدن مصرف‌کننده است و وجود منافع تجاری و مصرف‌گرایی در بدن توضیح دهندۀ رفتار مصرفی افراد است.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article_4238.html گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص219.] </ref>  
در این رویکرد بدن مصرف‌کننده است و وجود منافع تجاری و [[مصرف‌گرایی]] در بدن توضیح دهندۀ رفتار مصرفی افراد است.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article_4238.html گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص219.] </ref>
 
==شاخصه‌های مدیریت بدن==
==شاخصه‌های مدیریت بدن==
مهم‌ترین شاخصه‌های مدیریت بدن، آرایش موی سر، استفاده از زیور‌آلات، نوع لباس پوشیدن و رویه‌های بهداشت و سلامت بدن است.<ref>[http://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87_%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D9%88_%D8%B3%D8%A8%DA%A9_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «رابطۀ  هویت اسلامی و سبک زندگی اسلامی»، وب‌سایت ویکی فقه.] </ref>  
مهم‌ترین شاخصه‌های مدیریت بدن، آرایش موی سر، استفاده از زیور‌آلات، نوع لباس پوشیدن و رویه‌های بهداشت و سلامت بدن است.<ref>[http://fa.wikifeqh.ir/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87_%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C_%D9%88_%D8%B3%D8%A8%DA%A9_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «رابطۀ  هویت اسلامی و سبک زندگی اسلامی»، وب‌سایت ویکی فقه.] </ref>  
خط ۴۱: خط ۷۳:
==اهداف مدیریت زنانه بدن==
==اهداف مدیریت زنانه بدن==
===پذیرش اجتماعی===  
===پذیرش اجتماعی===  
ترس از نداشتنِ اندامی موزون، بدفرم و نازیبا، موجب درگیری فکر افرادی شده است که نگران عدم پذیرش اجتماعی هستند. برای نمونه دختران و زنانی را می‌توان دید که به‌ دفعات به‌جراحی‌های مختلف و رژیم‌های گوناگون لاغری به‌خاطر رسیدن به ‌زیبایی و اندامی موزون دست زده‌اند؛ اما به‌ایده‌آل خود نرسیده‌اند و در حسرت زیبایی از دست‌رفتۀ خود مانده‌اند.<ref>.[http://ensani.ir/fa/article/407833/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%AF%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%A7-% قبادی و دیگران، «تبیین جامعه شناسی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی»، 1397ش، ص77.]</ref>  
ترس از نداشتنِ اندامی موزون، بدفرم و نازیبا، موجب درگیری فکر افرادی شده است که نگران عدم پذیرش اجتماعی هستند. برای نمونه دختران و زنانی را می‌توان دید که به‌ دفعات به‌جراحی‌های مختلف و رژیم‌های گوناگون [[سایز صفر|لاغری]] به‌خاطر رسیدن به ‌زیبایی و اندامی موزون دست زده‌اند؛ اما به‌ایده‌آل خود نرسیده‌اند و در حسرت زیبایی از دست‌رفتۀ خود مانده‌اند.<ref>.[http://ensani.ir/fa/article/407833/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%AF%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%A7-% قبادی و دیگران، «تبیین جامعه شناسی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی»، 1397ش، ص77.]</ref>
 
===تأثیرگذاری بر مخاطب===
===تأثیرگذاری بر مخاطب===
یکی از اهداف مدیریت زنانۀ بدن، جذب مخاطب در اجتماع است. صورت انسان، سن، جنس، وضعیت اقتصادی اجتماعی، سلامتی جسمی، روحی و شخصیت فرد را نمایان می‌سازد و به‌دلیل تأثیرگذاری در جامعه، نیازمند تغییر دائمی است.<ref>[http://www.jwss.ir/article_16615.html فاتحی و اخلاصی، «مدیریت بدن و رابطه آن با پذیرش اجتماعی بدن (مطالعۀ موردی زنان شهر شیراز)»، 1387ش، ص17-18.] </ref>  
یکی از اهداف مدیریت زنانۀ بدن، جذب مخاطب در اجتماع است. صورت انسان، سن، جنس، وضعیت اقتصادی اجتماعی، سلامتی جسمی، روحی و شخصیت فرد را نمایان می‌سازد و به‌دلیل تأثیرگذاری در جامعه، نیازمند تغییر دائمی است.<ref>[http://www.jwss.ir/article_16615.html فاتحی و اخلاصی، «مدیریت بدن و رابطه آن با پذیرش اجتماعی بدن (مطالعۀ موردی زنان شهر شیراز)»، 1387ش، ص17-18.] </ref>  
خط ۵۸: خط ۹۱:
شناخت آسیب‌های گوناگون اخلاقی، اجتماعی، بهداشتی و اقتصادی مدیریت بدن، برخی زنان را از مدیریت افراطی بدن باز می‌دارد.<ref> [http://ensani.ir/file/download/article/20151228104607-10020-26.pdf کیا دربندسری و خانی اوشانی، «پرونده ویژه: مدیریت بدن»، 1393ش، ص109.]</ref>   
شناخت آسیب‌های گوناگون اخلاقی، اجتماعی، بهداشتی و اقتصادی مدیریت بدن، برخی زنان را از مدیریت افراطی بدن باز می‌دارد.<ref> [http://ensani.ir/file/download/article/20151228104607-10020-26.pdf کیا دربندسری و خانی اوشانی، «پرونده ویژه: مدیریت بدن»، 1393ش، ص109.]</ref>   
==رویکرد دین به مدیریت ‌بدن==
==رویکرد دین به مدیریت ‌بدن==
در آموزه‌های دینی، به بدن توجه ویژه‌ای شده است؛ چرا که بدن در جهت سیر تکاملی حیات انسانی است. اگر مدیریت بدن، آگاهانه و در راستای هدف تکاملی انسان مانند «حفظ و تحکیم نهاد خانواده»، «پرهیز از خودنمایی نامشروع» و «حفظ عورت» قرار گیرد، مقدس، مورد تأکید و قابل قبول شارع است. از طرفی، دستوارات سلبی که دین در این موارد ذکر کرده است، زمانی است که از مسیر حیات معقول خارج شده باشد.<ref>[http://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/3_11.pdf فاتحی  و اخلاصی، «گفتمان جامعه‌شناسي بدن و  نقد آن‌ بر مبناي نظريه حيات معقول و جهان بيني اسلامي»، 1389ش، ص72.] </ref>  
در آموزه‌های دینی، به بدن توجه ویژه‌ای شده است؛ چرا که بدن در جهت سیر تکاملی حیات انسانی است. اگر مدیریت بدن، آگاهانه و در راستای هدف تکاملی انسان مانند «حفظ و تحکیم نهاد خانواده»، «پرهیز از خودنمایی نامشروع» و «حفظ عورت» قرار گیرد، مقدس، مورد تأکید و قابل قبول شارع است. از طرفی، دستوارات سلبی که دین در این موارد ذکر کرده است، زمانی است که از مسیر حیات معقول خارج شده باشد.<ref>[http://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/3_11.pdf فاتحی  و اخلاصی، «گفتمان جامعه‌شناسي بدن و  نقد آن‌ بر مبناي نظريه حيات معقول و جهان بيني اسلامي»، 1389ش، ص72.] </ref>
 
==آسیب‌های گرایش افراطی به‌مدیریت بدن==
==آسیب‌های گرایش افراطی به‌مدیریت بدن==
مدیریت افراطی بدن، پیامدهایی به همراه خواهد داشت که احتمال دارد به آسیب و مشکلات نگران کننده تبدیل شود. عمده‌ترین آسیب های منفی مدیریت افراطی بدن عبارت‌اند از:  
مدیریت افراطی بدن، پیامدهایی به همراه خواهد داشت که احتمال دارد به آسیب و مشکلات نگران کننده تبدیل شود. عمده‌ترین آسیب های منفی مدیریت افراطی بدن عبارت‌اند از:  
خط ۶۴: خط ۹۸:
همچنین توجه بیش از حد به‌ ظاهر بدن، موجب مشکلات و زیان‌های جسمی، روحی و اقتصادی خواهد شد که کاهش علاقۀ زنان به تجربۀ مادرشدن، هزینه‌های هنگفت، صرف‌ وقت بسیار، عدم‌برنامه‌ریزی در تغذیه و کاهش اعتماد به ‌نفس ازجملۀ مضرات مدیریت بدن است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20161026142651-9735-112.pdf براتلو و خودی، «تأثير عوامل فرهنگي و اجتماعي بر نگرش زنان نسبت به بدن در شهر تهران»، 1395ش، ص108.]</ref>  علاوه بر این، مدیریت بدن در عصر حاضر حس کامجویی را در انسان‌ها زیاد کرده است. از اصلی‌ترین چالش‌های این لذت‌ها، مرگ است. رویکرد انسان‌ها با مدیریت افراطی بدن و تلاش برای ثابت‌ماندن جوانی، منجر به نفی حقیقت مرگ شده است.<ref>[http://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/3_11.pdf فاتحی  و اخلاصی، «گفتمان جامعه‌شناسي بدن و  نقد آن‌ بر مبناي نظريه حيات معقول و جهان بيني اسلامي»، 1389ش، ص70.]</ref>  
همچنین توجه بیش از حد به‌ ظاهر بدن، موجب مشکلات و زیان‌های جسمی، روحی و اقتصادی خواهد شد که کاهش علاقۀ زنان به تجربۀ مادرشدن، هزینه‌های هنگفت، صرف‌ وقت بسیار، عدم‌برنامه‌ریزی در تغذیه و کاهش اعتماد به ‌نفس ازجملۀ مضرات مدیریت بدن است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20161026142651-9735-112.pdf براتلو و خودی، «تأثير عوامل فرهنگي و اجتماعي بر نگرش زنان نسبت به بدن در شهر تهران»، 1395ش، ص108.]</ref>  علاوه بر این، مدیریت بدن در عصر حاضر حس کامجویی را در انسان‌ها زیاد کرده است. از اصلی‌ترین چالش‌های این لذت‌ها، مرگ است. رویکرد انسان‌ها با مدیریت افراطی بدن و تلاش برای ثابت‌ماندن جوانی، منجر به نفی حقیقت مرگ شده است.<ref>[http://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/3_11.pdf فاتحی  و اخلاصی، «گفتمان جامعه‌شناسي بدن و  نقد آن‌ بر مبناي نظريه حيات معقول و جهان بيني اسلامي»، 1389ش، ص70.]</ref>  
==سیر تحول مدیریت بدن در ایران==
==سیر تحول مدیریت بدن در ایران==
همواره در طول تاریخ بشریت، تغییر و مدیریت بدن وجود داشته است. آثار و بقایای به‌جا مانده از اولین تمدن‌های بشری نشان‌دهندۀ استفاده از زیبایی فردی در مراکز تجاری است. حفاری‌ها در شمال غربی ایران، حاکی از این است که آرایش چشم از4500 سال قبل از میلاد مسیح رایج بوده است و باستان‌شناسان در هفت‌تپۀ خوزستان با حفاری‌ها، از استفاده از ماتیک و آرایش چشم، در2000 سال پیش از میلاد در زنان ایرانی حکایت می‌کنند. در ایران باستان، زنان ایرانی به خاطر اعتقاد به عدد هفت، که نماد کمال بود از هفت قلم آرایش؛ مانند حنا، خضاب، سرمه، وسمه، سفیداب، زرک <ref>خالی که با سرمه روی صورت می‌زدند. [https://vajehyab.com/moein/%D8%B2%D8%B1%DA%A9 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه زرک.]</ref> و خال  استفاده می‌کردند. به نظر باستان‌شناسان 3000 سال قبل از میلاد، اوج آرایش و زیباشناسی در ایران است. به‌طوری که زنان در این زمان از لوازم آرایشی و زینتی و جواهر بیشتر از امروز استفاده می‌کردند.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article_4238.html گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص225.] </ref>  
همواره در طول تاریخ بشریت، تغییر و مدیریت بدن وجود داشته است. آثار و بقایای به‌جا مانده از اولین تمدن‌های بشری نشان‌دهندۀ استفاده از زیبایی فردی در مراکز تجاری است. حفاری‌ها در شمال غربی ایران، حاکی از این است که آرایش چشم از4500 سال قبل از میلاد مسیح رایج بوده است و باستان‌شناسان در هفت‌تپۀ خوزستان با حفاری‌ها، از استفاده از ماتیک و آرایش چشم، در2000 سال پیش از میلاد در زنان ایرانی حکایت می‌کنند. در ایران باستان، زنان ایرانی به خاطر اعتقاد به عدد هفت، که نماد کمال بود از هفت قلم آرایش؛ مانند [[حنا]]، خضاب، سرمه، وسمه، سفیداب، زرک <ref>خالی که با سرمه روی صورت می‌زدند. [https://vajehyab.com/moein/%D8%B2%D8%B1%DA%A9 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه زرک.]</ref> و خال  استفاده می‌کردند. به نظر باستان‌شناسان 3000 سال قبل از میلاد، اوج آرایش و زیباشناسی در ایران است. به‌طوری که زنان در این زمان از لوازم آرایشی و زینتی و جواهر بیشتر از امروز استفاده می‌کردند.<ref>[https://jwfs.alzahra.ac.ir/article_4238.html گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص225.] </ref>  
مدیریت بدن از گذشته تا ‌امروز تغییرات آشکاری کرده است. هزینه‌های هنگفت لوازم آرایشی و بهداشتی جهت مدیریت بدن، نشان می‌دهد که ایران دومین کشور مصرف‌کنندۀ این مواد در خاورمیانه و هفتمین کشور رکورددار مواد آرایشی با 2/1 میلیارد دلار در سطح جهان است. سی درصد از درآمد زنان به لوازم آرایشی اختصاص می‌یابد و به عقیدۀ پزشکان، پنجاه درصد زنانی که برای زیبایی، عمل جراحی پلاستیک انجام می‌دهند، نیازی به ‌آن ندارند.<ref> [https://jwsf.tabriz.iau.ir/article_667253.html آقایی و خلیلی، «تحلیل پدیدارشناسانه مدیریت بدن در بین دختران و زنان جوان شهر تهران سال 1396»، 1397ش، ص58.]</ref>  
مدیریت بدن از گذشته تا ‌امروز تغییرات آشکاری کرده است. هزینه‌های هنگفت [[لوازم آرایشی]] و بهداشتی جهت مدیریت بدن، نشان می‌دهد که ایران دومین کشور مصرف‌کنندۀ این مواد در خاورمیانه و هفتمین کشور رکورددار مواد آرایشی با 2/1 میلیارد دلار در سطح جهان است. سی درصد از درآمد زنان به لوازم آرایشی اختصاص می‌یابد و به عقیدۀ پزشکان، پنجاه درصد زنانی که برای زیبایی، عمل جراحی پلاستیک انجام می‌دهند، نیازی به ‌آن ندارند.<ref> [https://jwsf.tabriz.iau.ir/article_667253.html آقایی و خلیلی، «تحلیل پدیدارشناسانه مدیریت بدن در بین دختران و زنان جوان شهر تهران سال 1396»، 1397ش، ص58.]</ref>


==پانویس==
==پانویس==
خط ۷۱: خط ۱۰۵:


==منابع==
==منابع==
{{آغاز منابع}}
* آقایی، عاطفه و خلیلی، محسن، «تحلیل پدیدارشناسانه مدیریت بدن در بین دختران و زنان جوان شهر تهران سال1396»، فصلنامۀ زن و مطالعات خانواده، دورۀ 11، شمارۀ 41، آذر 1397ش.
* آقایی، عاطفه و خلیلی، محسن، «تحلیل پدیدارشناسانه مدیریت بدن در بین دختران و زنان جوان شهر تهران سال1396»، فصلنامۀ زن و مطالعات خانواده، دورۀ 11، شمارۀ 41، آذر 1397ش.
* اسفندیار، حدیثه و هاشمیان، محمد حسین، «تأثیر مدیریت بدن بر کاهش باروری»، فصلنامه جمعیت، سال بیست و هفتم، شمارۀ 111 و 112، بهار و تابستان 1399ش.
* اسفندیار، حدیثه و هاشمیان، محمد حسین، «تأثیر مدیریت بدن بر کاهش باروری»، فصلنامه جمعیت، سال بیست و هفتم، شمارۀ 111 و 112، بهار و تابستان 1399ش.
خط ۹۴: خط ۱۲۹:
* میرزایی، محمد و دیگران، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت‌ بدن در ایران طی سه دهه اخیر (مطالعۀ موردی: اضافه وزن و چاقی در کرج)»، مجلۀ مطالعات توسعه اجتماعی ایران، شمارۀ چهارم، پاییز 1392ش.
* میرزایی، محمد و دیگران، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت‌ بدن در ایران طی سه دهه اخیر (مطالعۀ موردی: اضافه وزن و چاقی در کرج)»، مجلۀ مطالعات توسعه اجتماعی ایران، شمارۀ چهارم، پاییز 1392ش.
* نادریان، مسعود و پژوهان، فاطمه، «تحلیل جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر گرایش جوانان به مدیریت بدن مطالعۀ موردی: جوانان 18-16سالۀ شهر اصفهان»، پژوهش های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، شماره 4، زمستان 1398ش.
* نادریان، مسعود و پژوهان، فاطمه، «تحلیل جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر گرایش جوانان به مدیریت بدن مطالعۀ موردی: جوانان 18-16سالۀ شهر اصفهان»، پژوهش های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، شماره 4، زمستان 1398ش.
{{پایان منابع}}
ویکی ر
'''<big>مدیریت زنانه بدن</big>'''؛ تغییر خودخواسته ویژگی‌های ظاهری بدن زن.
مدیریت بدن، به‌معنای توجه و رسیدگی مداوم به ویژگی‌های ظاهری بدن از طریق کنترل وزن، جراحی پزشکی، مراقبت‌های آرایشی و بهداشتی نظیر بدن‌سازی، رژیم‌های غذایی و تجهیزات ورزشی است.  <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=43173&fn=3a782482b35db13fa0a6d021b81a78b6.pdf قاضی، «ارائه الگویی جهت مدیریت بدن با رویکرد ظاهرآرایی بانوان »، 1400ش، ص324.]</ref>
==ابعاد مدیریت زنانه بدن==
*مراقبت‌های بهداشتی و آرایشی؛
*انتخاب لباس و پوشش؛
*جراحی‌های زیبایی؛
*روش‌های لاغری و سلامتی.<ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=32447&fn=3af5b90ddff4d4593f7399e0c936883f.pdf قبادی، «تبیین جامعه‌شناسی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی »، 1397ش، ص86-85.]</ref>
==عوامل اجتماعی مؤثر==
امروزه توجه به مدیریت بدن در میان زنان، افزایش چشمگیری یافته است. برخی از عوامل مؤثر بر این توجه فزاینده، عبارت‌اند از:
#سیاسی کردن بدن توسط فمینیست‌ها؛
#عوامل جمعیت‌شناسی؛ شامل سن، وضعیت تأهل، میزان تحصیلات، تحصیلات مادر، وضعیت اشتغال، وضعیت اقتصادی-اجتماعی، میزان درآمد و وضعیت مسکن؛
#تأثیرات رسانه‌ها؛ <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=25209&fn=8eaab53beee26bb7f29146e5b07d34f0.pdf براتلو و خودی، «عوامل مؤثر فردی بر نگرش زنان نسبت به مدیریت بدن »،1394ش، ص113]؛ می[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=17181&fn=41ae5233ebef8099bf7651dcac58d813.pdf رزایی، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در ایران طی سه دهه اخیر (مطالعه موردی: اضافه وزن و چاقی در کرج)»،1392ش، ص100].</ref>
#رشد فرهنگ مصرفی و مدگرایی؛
#پیدایش تکنولوژی‌های جدید و حرکت به‌سوی مدرنیته؛
#[[رضایت از زندگی]]؛
#جذب جنس مخالف؛
#تأیید اجتماعی و دست‌یابی به موقعیت اجتماعی بالاتر. <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=41832&fn=2c401bc887b1b4b66dba3b534cda351e.pdf بابایی‌فرد، «عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در شهر قم »1399ش، ص135-136 و 120].</ref>
==هویت اجتماعی==
پژوهشگران بر این باورند که امروزه، افراد با نوع مدیریتی که بر بدن خود دارند، هویت فردی متمایزی را ابراز می‌کنند. <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=41209&fn=6919128aaf31a64661c3ef83393ace6e.pdf ایلواری و ادریسی، «مدیریت بدن و کسب هویت مدرن در شهروندان زن با رویکرد گراندد تئوری (مورد مطالعه؛ زنان شهر گرگان)»، 1399ش، ص21.]</ref> بدن مستقیم‌ترین و در دسترس‌ترین نمایش‌دهندۀ صور هویتی در جوامع مدرن است و افراد می‌کوشند تا هویت خودشان را از طریق دستکاری بدن خود، بازنمایی کنند. <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=19154&fn=adac4d43171b50a8507477b70650abac.pdf ادیبی سده و جلالی آکردی، «مديريت بدن و هويت اجتماعي (مورد مطالعه: جوانان دختر و پسر شهر ساري)»، 1392ش، ص10].</ref> در دنیای مصرفی امروز، جوانان تلاش می‌کنند تا در پرتو بهره‌مندی از ظاهر و بدن مطلوب، از پذیرش اجتماعی بیشتری برخوردار شوند. <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=19154&fn=adac4d43171b50a8507477b70650abac.pdf ادیبی سده و جلالی آکردی، «مديريت بدن و هويت اجتماعي (مورد مطالعه: جوانان دختر و پسر شهر ساري)»، 1392ش، ص20.]</ref>
==رویکردهای فمینیستی در مدیریت بدن==
فمینیست‌هایی که وضعیت زنان را در جامعۀ مصرفی مدرن مورد توجه قرار داده‌اند، دو رویکرد عمده در قبال مدیریت بدن زنان اتخاذ کرده‌اند:
#رویکرد کلاسیک که ریشه در نظریۀ انتقادی نئومارکسیستی دارد و مصرف مدرن را زمینه‌ای برای استثمار و انقیاد و نوعی «مخدر فرهنگی» برای زنان می‌انگارد، مصرف‌گرایی را ابزار سرمایه‌داری در خدمت تولید نیازهای کاذب می‌داند.
#رویکرد پست‌مدرن، ارتباط بدن و هویت را تنگاتنگ می‌انگارد و کنترل منظم بدن را یکی از ابزار‌های اساسی در بیان روایت مشخصی از هویت شخصی می‌داند.<ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=32615&fn=cd885773bd4712a6c83001b446a511a3.pdf رضوی‌زاده و یوسفی، «عشق خریدنی: بازتاب نقش و هویت همسری در مصرف تظاهری مدیریت بدن زنان»،1397ش، ص85.]</ref>
==تأثیر رسانه‌های جمعی==
پژوهش‌ها، رابطه معنادار و مثبتی را بین استفاده از رسانه‌های جمعی و ماهواره‌، بـا مـدیریت بـدن نشان می‌دهند؛ با افزایش مصرف رسانه‌ها، مدیریت بدن افزایش می‌یابد. با توجه بـه اینکه زنان مصـرف بیشتری از رسانه‌ها دارند، بیشـتر متأثر شده و در معرض تغییر نگرشی قرار می‌گیرنـد. <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=38590&fn=e8f06222471a48b9cd4fab0ae7034c52.pdf دورخ و نوری، «تبیین مدل جامعه‌شناختی مدیریت بدن زنان بر اساس سرمایه فرهنگی و رسانه با میانجی‌گری مقایسه اجتماعی (مطالعه موردی: شهر سنندج)»، 1399ش، ص87]؛ [https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=40787&fn=c68caadc81bf26885d92d29ae70e246f.pdf تاج‌بخش و دانش‌فر، «تأثیر تماشای شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان بر مدیریت بدن زنان و دختران»، 1399ش، ص214].</ref> شبکه‌های تلویزیونی ماهواره‌ای پیوسته و از راه‌های مختلف به ترویج و تبلیغ الگویی خاص از زیبایی می‌پردازند، و مخاطبان این شبکه‌ها، به مقایسۀ بدن خویش با معیار‌های تبلیغ شده پرداخته و به‌سوی مدیریت بدن با شاخص‌های ترویجی گرایش می‌یابند. <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=41209&fn=6919128aaf31a64661c3ef83393ace6e.pdf ایلواری و ادریسی، «مدیریت بدن و کسب هویت مدرن در شهروندان زن با رویکرد گراندد تئوری (مورد مطالعه؛ زنان شهر گرگان)»، 1399ش، ص22.]</ref>
==مدیریت بدن در زنان و مردان==
امروزه در اثر تغییرات اجتماعی و فرهنگی، زیبایی و فرم فیزیکی بدن به امری اکتسابی تبدیل شده است. بر ‌اساس پژوهش‌های صورت گرفته، اگرچه زنان در مقایسه با مردان نسبت به وضعیت زیبایی و ظاهری خود توجه بیشتری دارند؛ <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=43173&fn=3a782482b35db13fa0a6d021b81a78b6.pdf قاضی، «ارائه الگویی جهت مدیریت بدن با رویکرد ظاهرآرایی بانوان »، 1400ش، ص324.]</ref> اما مردان نیز به‌واسطۀ تبلیغات گوناگون رسانه‌ها، با نوعی نگرانی و [[اضطراب فراگیر|اضطراب]] روبرو هستند. در سال‌های اخیر، مراجعۀ پسران جوان به مراکز زیبایی برای انجام عمل‌های جراحی پلاستیک و زیبایی و گرایش آنها به رژیم‌های لاغری، افزایش چشمگیری داشته است. <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=41798&fn=93194880252a4caba421671e5a7aa95a.pdf آرامش‌پور، «بدن‌سازی، خودنمایی بدنی و بازاندیشی مدرن در مدیریت بدن »، 1399ش، ص259.]</ref>
==سبك زندگی و مدیریت بدن==
سبک زندگی در تمام کنش‌ها و رفتارهای فـرد و در تعاملات و ارتباطات وی با دیگـران، طبیعت و محیط اجتماعی، بازنمایی می‌شود. از منظر اندیشمندان، سبک زندگی جنبه‌های مشهود و عینی فرهنگ و نظام ارزشی یک جامعه و بیانگر بخش قابل رؤیت هویت جمعی و هویت فرهنگی در جامعه است. سبک زندگی در [[اوقات فراغت زنان|اوقات فراغت]]، تفریح، رفتارهای جنسیتی، علایق حرفه‌ای، شغلی، هنری، ادبی، ورزشی و مدیریت بدن مورد بررسی قرار می‌گیرد. <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=42551&fn=1f0ae78c9e59bc8bba25fe28feb2c6c0.pdf اسفندیار و هاشمیان، «تأثیر مدیریت بدن بر کاهش باروری»، 1399ش، ص214.]</ref> انواع سبك زندگی با انگاره‌های مدیریت بدن، پیوندی ژرف دارد. <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=11431&fn=78682c738040c094395ff63d4251a9f8.pdf خواجه‌نوری، «سبک زندگی و مدیریت بدن »،1390ش، ص35-21.]</ref>
==دین‌داری و مدیریت بدن==
مطالعات نشان داده است که دینداری با انگاره‌های رایج از مدیریت بدن دارای رابطۀ منفی است. توجه دین اسلام به سلامت بدن و آراستگی به‌ویژه در مورد زنان و رابطۀ آن با عبادت در محیط [[خانواده]]، سبب تمایل کمتر زن [[مسلمان]] به مدیریت بدن به شکل امروزی و مدرن می‌شود. <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=11431&fn=78682c738040c094395ff63d4251a9f8.pdf خواجه‌نوری، «سبک زندگی و مدیریت بدن »،1390ش، ص21.]</ref>
==پیامدهای مدیریت بدن==
===1. کاهش نرخ باروری===
مدیریت بدن و بـا‌ ارزش تلقـی شـدن تناسب اندام و زیبایـی، بر کاهش [[فرزندآوری]] تأثیر مستقیم دارد. برخی از زنان، باروری و فرزندآوری را در تقابل با حفظ سلامت و تناسب‌اندام خود می‌دانند. این باور که فرزنـدآوری متعـدد، منجـر بـه از بیـن رفتـن تعــادل جســمانی زنان خواهــد شــد، به تفکری رایج میان زنان تبدیل شده است؛ لذا تعـادل انـدام خـود را، بـر داشـتن فرزندان بیشـتر ترجیـح می‌دهنـد. <ref>[https://lib.wrc.ir/Download.php?ID=42551&fn=1f0ae78c9e59bc8bba25fe28feb2c6c0.pdf اسفندیار و هاشمیان، «تاثیر مدیریت بدن بر کاهش باروری»، 1399ش، ص231-228].</ref>
===2. کاهش میزان بازدهی کار و تحصیل در جامعه===
یکی دیگر از پیامدهای مدیریت بدن در جامعه، کاهش میزان بازدهی کار، تحصیل و فعالیت‌های اجتماعی است؛ زیرا موجب کشش‌ها و جاذبه‌های کاذب می‌شود و التذاذ جنسی تمرکز کاری و تحصیلی را از هر دو جنس مؤنث و مذکر سلب می‌کند. <ref>[https://www.manaviyat.ir/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%AF%D9%86-%D9%88-%D8%AF/ فدایی، «پیامد‌های منفی افراط در مدیریت بدن و دست‌کاری بدنی»، وب‌سایت موسسه فرهنگی هنری سبک زندگی آل‌یاسین، 22شهریور 1400ش.]</ref>
===3. کاهش امنیت فردی و اجتماعی===
بر اساس تحقیقات انجام‌ شده، مدیریت بدن و تمایل به ابراز بدن به اشکال مختلف، با موضوع احساس امنیت فردی و اجتماعی ارتباطی تنگاتنگ دارد. مدیریت بدن و ایجاد تغییر در آن، یکی از عوامل تهدید کننده امنیت در فرد و جامعه است.  <ref>[https://www.manaviyat.ir/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%86%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%AF%D9%86-%D9%88-%D8%AF/ فدایی، «پیامد‌های منفی افراط در مدیریت بدن و دست‌کاری بدنی»، وب‌سایت موسسه فرهنگی هنری سبک زندگی آل‌یاسین، 22شهریور 1400ش.]</ref>


[[رده:ویکی‌رز]]
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
*ادیبی سده، مهدی و جلالی آکردی، سیدهادی، «مدیریت بدن و هویت اجتماعی (مورد مطالعه: جوانان دختر و پسر شهر ساری)»، مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، سال 3، شماره 9، بهار 1392ش.
*اسفندیار، حدیثه و هاشمیان، سید محمدحسین، «تأثیر مدیریت بدن بر کاهش باروری»، جمعیت، شماره 112-111، بهار و تابستان 1399ش.
*ایلواری، محبوبه و ادریسی، افسانه، «مدیریت بدن و کسب هویت مدرن در شهروندان زن با رویکرد گراندد تئوری (مورد مطالعه؛ زنان شهر گرگان)»، مطالعات جامعه‌شناختی شهری، سال10، زمستان 1399ش.
*آرامش‌پور، محسن و همکاران، «بدن‌سازی، خودنمایی بدنی و بازاندیشی مدرن در مدیریت بدن»، بررسی مسائل اجتماعی ایران، شماره 2، پاییز و زمستان 1399ش.
*بابایی‌فرد، اسد‌الله و همکاران، «عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در شهر قم»، تحقیقات فرهنگی ایران، شماره 4، زمستان 1399ش.
*براتلو، فاطمه و خودی، مرجان، «عوامل مؤثر فردی بر نگرش زنان نسبت به مدیریت بدن»، فصلنامه مدیریت فرهنگی، سال 9، تابستان 1394ش.
*تاج‌بخش، غلامرضا و دانش‌فر، محمد، «تأثیر تماشای شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان بر مدیریت بدن زنان و دختران»، مطالعات رسانه‌های نوین، سال 6، تابستان 1399ش.
*خواجه‌نوری، بیژن و همکاران، «سبک زندگی و مدیریت بدن»، فصلنامه زن و جامعه، شماره 4، زمستان 1390ش.
*دورخ، روناک و نوری، حامد، «تبیین مدل جامعه‌شناختی مدیریت بدن زنان بر اساس سرمایه فرهنگی و رسانه با میانجی‌گری مقایسه اجتماعی (مطالعه موردی: شهر سنندج)»، فصلنامه زن در فرهنگ و هنر، شماره 1، بهار 1399ش.
*رضوی‌زاده، ندا و یوسفی، علی، «عشق خریدنی: بازتاب نقش و هویت همسری در مصرف تظاهری مدیریت بدن زنان»، فصلنامه مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، سال 16، زمستان 1397ش.
*صنعتی، نادر و محمدی‌کیا، رقیه، «سایه‌روشن مدیریت بدن در زنان دیندار»، دوفصلنامه اسلام و علوم اجتماعی، سال 10، بهار و تابستان 1397ش.
*علیزاده، مهستی و همکاران، «تبیین جامعه‌شناختی مدیریت بدن در میان زنان»، مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، سال 9، زمستان 1390ش.
*فدایی، مهدی، «پیامد‌های منفی افراط در مدیریت بدن و دست‌کاری بدنی»، وب‌سایت موسسه فرهنگی هنری سبک زندگی آل‌یاسین، تاریخ درج مطلب: 22 شهریور 1400ش.
*قادر‌زاده، امید و همکاران، «تأثیر مصرف رسانه‌های جمعی بر مدیریت بدن زنان»، فصلنامه زن و جامعه، سال 3، پاییز 1391ش.
*قاضی، بهناز و همکاران، «ارائه الگویی جهت مدیریت بدن با رویکرد ظاهر آرایی بانوان»، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، شماره 4، پاییز1400ش.
*قبادی، حشمت و همکاران، «تبیین جامعه‌شناسی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی»، فصلنامه فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، سال 13، زمستان 1397ش.
*میرزایی، سیدمحمد و همکاران، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در ایران طی سه دهه اخیر (مطالعه موردی: اضافه‌وزن و چاقی در کرج)»، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال 5، شماره 4، پاییز 1392ش.
ویکی ز

نسخهٔ کنونی تا ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۲۰

مدیریت زنانه بدن


مدیریت زنانه بدن؛ تغییرهای مستمر و خودخواسته در ظاهر بدن زن.

مدیریت بدن، دغدغۀ بسیاری از زنان در دوران مدرن است. اهمیت دادن به ‌ظاهر بدن به‌صورت افراطی، زنان را به‌سوی تغییرات گوناگون و مستمر اعضای بدن سوق می‌دهد. عوامل مختلفی همچون پذیرش اجتماعی، نارضایتی از بدن، گروه دوستان و همسالان، سرمایه‌های فرهنگی و اقتصادی، گروه‌های مرجع و رسانه‌ها در رویکرد زنان به مدیریت بدن نقش اساسی دارند.

مفهوم‌شناسی

مدیریت بدن، دقت نظر و تغییر پی‌درپی ظاهر بدن است. این مفهوم با پوشش، آراستن موی‌سر، مواد آرایشی، جراحی ‌زیبایی، کنترل ‌وزن، رژیم‌های غذایی، ورزش و خال‌کوبی معرفی می‌شود.[۱]

فلسفه مدیریت بدن

فلسفۀ مدیریت بدن در دنیای معاصر را می‌توان در امور زیر جستجو کرد:

دوگانه ذهن ـ بدن دکارتي

دکارت معتقد است که بدن هیچ حقیقتی از خود ندارد حتی حواس و دردها رویدادهای ذهنی هستند. دکارت برای نفس ارزش والایی قائل بود و بدن را در حد ماشین تنزل داد و این دوگانگی بر فلسفه غرب استیلا داشت تا اینکه مرلوپونتی (1908)[۲] به بدن ارزش والایی داد. از نظر او بدن شیئی مانند دیگر اشیا تلقی می‌شود که راهی برای به وجود آمدن جهان است.[۳]

تقدس‌زدایی از بدن

برخی اندیشمندان غربی بر این باور هستند که رهایی بدن انسان از محدودیت‌های نوین خود و فراروی علم پزشکی نوین از مرگ، موجب رویکرد تقدس‌زدایی از بدن شده است.[۴]

مالکیت مطلق بر بدن

دستاورد مهم انسان‌شناسی مدرن مالکیت مطلق انسان بر بدن خود است این مالکیت شامل تصمیم‌گیری بر انواع جراحی‌های زیبایی، رژیم‌های غذایی، تغییر جنسیت و مرگ خودخواسته می‌شود.[۵]

غلبه فرهنگ بصری

هویت افراد در مدرنیته متأخر در فرهنگ بصری و نمود عینی آن مانند بدن نهفته است. از همین رو، بدن مستقیم‌ترین جایگاهی است که دربردارنده و نمایانگر تمایزهای سبک زندگی و هویتی افراد است.[۶]

کالایی شدن بدن

بدن در دنیای مدرن به کالا تبدیل شده است و به‌صورت سرمایۀ فیزیکی ظاهر می‌‌شود و تولید آن در گرو رشد و گسترش بدن به‌گونه‌ای است که بدن حامل ارزش در زمینه‌های اجتماعی باشد.[۷]

تبدیل شدن بدن به ابژه

در دوران مدرنتیه، بدن دیگر مخلوق خداوند که در نهایت زیبایی آفریده شده است به شمار نمی‌آید؛ بلکه ابژه‌ای زیبایی‌شناختی است که اهمیت اجتماعی و فرهنگی پیچیده‌ای یافته است و قابلیت رنگ‌آمیزی، دستکاری، نقاشی و تراشیدگی را دارد.[۸]

تبدیل شدن بدن به سرمایه جنسی

بدن در مدرنیته متأخر به سرمایۀ جنسی تبدیل شده است. سرمایه جنسی شامل اموری مانند جذابیت جنسی، شیک‌پوشی، عشوه‌گری، سرزندگی و مهارت جنسی است.[۹]

تاریخچه مدیریت بدن

از قرن بیستم، اندام لاغر، ملاکی برای جذابیت زنان شد. در اواخر این قرن جامعه‌شناسان به ‌بدن توجه نشان داده و در قرن جدید، ملاک جدیدی برای زیبایی زنان به‌نام تغییر شکل بدن رواج پیدا کرد[۱۰] و رعایت رژیم‌های غذایی برای رسیدن به ‌اندام مطلوب، دغدغۀ فکری بسیاری از آنان قرار گرفت؛ این درحالی است که پیش از این، لاغری عنوانی برای اندام زیبا نبود.[۱۱] در سال 1952م عمل تغییر جنسیت برای نخستین بار با موفقیت انجام شد و اولین عمل‌های زیبایی و مدیریت بدن اعم از چهره، اندام، تغذیه، رژیم‌های لاغری و چاقی در این دوره صورت گرفت. حق مالکیت بدن فرد نیز از دیگر مواردی بود که در این زمان اتفاق افتاد.[۱۲]

رویکرد به بدن در نگاه جامعه‌شناختی

چهار رویکرد کلان نسبت به بدن در جامعه‌شناسی عبارت‌اند از:

بدن به‌مثابه متن فرهنگی

در این رویکرد رفتارهای بدنی از نوع رفتار فرهنگی است و بدن مرکزی برای کسب منزلت اجتماعی به شمار می‌آید و بدنِ زیبا نشانگر شادی و منزلت اجتماعی افراد است.[۱۳]

بدن به‌مثابه متن اجتماعی

در این رویکرد بدن امری اجتماعی است که در فرهنگ‌های متنوع به تولید و بازتولید رفتارهای مقبول اجتماعی می‌پردازد.[۱۴]

بدن به‌مثابه متن سیاسی

در این رویکرد قدرت، بدن را توسط ساختارها، ایدئولوژی‌ها و انضباط درونی، کنترل و سرکوب می کند.[۱۵]

بدن به‌مثابه متن اقتصادی

در این رویکرد بدن مصرف‌کننده است و وجود منافع تجاری و مصرف‌گرایی در بدن توضیح دهندۀ رفتار مصرفی افراد است.[۱۶]

شاخصه‌های مدیریت بدن

مهم‌ترین شاخصه‌های مدیریت بدن، آرایش موی سر، استفاده از زیور‌آلات، نوع لباس پوشیدن و رویه‌های بهداشت و سلامت بدن است.[۱۷]

رویکرد زنان به مدیریت بدن

یکی از علل رویکرد زنان به‌ مدیریت ‌بدن، رسانه‌ها و تکنولوژی است. ارتباط رسانه‌ها با جوامع مختلف همراه با فرهنگ‌های گوناگون سبب شده تا افراد جامعه تحت تأثیر فرهنگ‌های بیگانه قرار گیرند.[۱۸] در دهه‌های پایانی قرن بیستم میلادی، زیبایی، استنباط جدیدی به مدیریت بدن داده است. به‌طوری که در برداشت کلی، زیبایی را امری دنیوی در برابر امری مقدس، جزئی، نسبی و ظاهری و مجموعه‌ای از تناسب اندام، آرایش و جذابیت دانسته‌‌اند؛ در این میان، رسانه‌ها این تعریف از زیبایی را استانداردی برای زنان معرفی کرده‌اند و از آنان می‌خواهند تا این مؤلفه‌ها را به‌عنوان استانداردهای زیبایی دنبال کنند.[۱۹] با تحول باورهای سنتی مردم به‌ دنیای مدرن این مسئله نمود بیشتری پیدا کرد که در این راستا بهره‌گیری از اقدام‌های پرخطری چون جراحی، استفاده از داروها و مواد شیمیایی و سیطرۀ تکنولوژی سهم بسزایی دارد.[۲۰]

اهداف مدیریت زنانه بدن

پذیرش اجتماعی

ترس از نداشتنِ اندامی موزون، بدفرم و نازیبا، موجب درگیری فکر افرادی شده است که نگران عدم پذیرش اجتماعی هستند. برای نمونه دختران و زنانی را می‌توان دید که به‌ دفعات به‌جراحی‌های مختلف و رژیم‌های گوناگون لاغری به‌خاطر رسیدن به ‌زیبایی و اندامی موزون دست زده‌اند؛ اما به‌ایده‌آل خود نرسیده‌اند و در حسرت زیبایی از دست‌رفتۀ خود مانده‌اند.[۲۱]

تأثیرگذاری بر مخاطب

یکی از اهداف مدیریت زنانۀ بدن، جذب مخاطب در اجتماع است. صورت انسان، سن، جنس، وضعیت اقتصادی اجتماعی، سلامتی جسمی، روحی و شخصیت فرد را نمایان می‌سازد و به‌دلیل تأثیرگذاری در جامعه، نیازمند تغییر دائمی است.[۲۲]

کسب منزلت

اجتماع برای ارزیابی افراد، جایگاه اجتماعی آنان را در نظر می‌گیرد. زنانی که بدن خود را مدیریت می‌کنند، در حقیقت تلاش دارند تا بدین‌وسیله جایگاه و منزلتی در اجتماع به‌دست آورند.[۲۳]

ایجاد تمایز بین خود و دیگران

ایجاد تمایز بین خود و دیگران، از دیگر اهداف مدیریت بدن است. زنان برای اینکه نشان دهند از دیگران متمایز هستند، بدن را دستکاری می‌کنند تا هویت خود را به ‌قضاوت بگذارند.[۲۴]

نشان دادن جایگاه بالاتر اقتصادی و اجتماعی

اغلب افرادی که مدیریت بدن روی می‌آورند، به ‌این طریق به جامعۀ پیرامون خود، رفاه اقتصادی بالا و جایگاه اجتماعی خود را گوشزد می‌کنند.[۲۵]

عوامل کنترل‌کننده مدیریت بدن

برخی از عوامل کنترل‌کننده مدیریت بدن عبارت‌اند از:

دینداری:

ماکس وبر (1820-1864م)، جامعه‌شناس آلمانی، معتقد است دین‌داری عامل کنترل‌کننده مدیریت بدن است.

آگاهی از آسیب‌ها:

شناخت آسیب‌های گوناگون اخلاقی، اجتماعی، بهداشتی و اقتصادی مدیریت بدن، برخی زنان را از مدیریت افراطی بدن باز می‌دارد.[۲۶]

رویکرد دین به مدیریت ‌بدن

در آموزه‌های دینی، به بدن توجه ویژه‌ای شده است؛ چرا که بدن در جهت سیر تکاملی حیات انسانی است. اگر مدیریت بدن، آگاهانه و در راستای هدف تکاملی انسان مانند «حفظ و تحکیم نهاد خانواده»، «پرهیز از خودنمایی نامشروع» و «حفظ عورت» قرار گیرد، مقدس، مورد تأکید و قابل قبول شارع است. از طرفی، دستوارات سلبی که دین در این موارد ذکر کرده است، زمانی است که از مسیر حیات معقول خارج شده باشد.[۲۷]

آسیب‌های گرایش افراطی به‌مدیریت بدن

مدیریت افراطی بدن، پیامدهایی به همراه خواهد داشت که احتمال دارد به آسیب و مشکلات نگران کننده تبدیل شود. عمده‌ترین آسیب های منفی مدیریت افراطی بدن عبارت‌اند از: تبدیل بدن به یک سرمایه مادی، استفادۀ ابزاری از زیبایی زنان، توقف رشد شخصیت و تعالی زنان، کاهش بازدهی کار و تحصیل در جامعه، افزایش روابط نامشروع و پیامدهای آن، افزایش طلاق، افزایش خشونت علیه زنان، کاهش ازدواج،[۲۸] کاهش فرزندآوری و شیردهی به فرزندان.[۲۹] همچنین توجه بیش از حد به‌ ظاهر بدن، موجب مشکلات و زیان‌های جسمی، روحی و اقتصادی خواهد شد که کاهش علاقۀ زنان به تجربۀ مادرشدن، هزینه‌های هنگفت، صرف‌ وقت بسیار، عدم‌برنامه‌ریزی در تغذیه و کاهش اعتماد به ‌نفس ازجملۀ مضرات مدیریت بدن است.[۳۰] علاوه بر این، مدیریت بدن در عصر حاضر حس کامجویی را در انسان‌ها زیاد کرده است. از اصلی‌ترین چالش‌های این لذت‌ها، مرگ است. رویکرد انسان‌ها با مدیریت افراطی بدن و تلاش برای ثابت‌ماندن جوانی، منجر به نفی حقیقت مرگ شده است.[۳۱]

سیر تحول مدیریت بدن در ایران

همواره در طول تاریخ بشریت، تغییر و مدیریت بدن وجود داشته است. آثار و بقایای به‌جا مانده از اولین تمدن‌های بشری نشان‌دهندۀ استفاده از زیبایی فردی در مراکز تجاری است. حفاری‌ها در شمال غربی ایران، حاکی از این است که آرایش چشم از4500 سال قبل از میلاد مسیح رایج بوده است و باستان‌شناسان در هفت‌تپۀ خوزستان با حفاری‌ها، از استفاده از ماتیک و آرایش چشم، در2000 سال پیش از میلاد در زنان ایرانی حکایت می‌کنند. در ایران باستان، زنان ایرانی به خاطر اعتقاد به عدد هفت، که نماد کمال بود از هفت قلم آرایش؛ مانند حنا، خضاب، سرمه، وسمه، سفیداب، زرک [۳۲] و خال استفاده می‌کردند. به نظر باستان‌شناسان 3000 سال قبل از میلاد، اوج آرایش و زیباشناسی در ایران است. به‌طوری که زنان در این زمان از لوازم آرایشی و زینتی و جواهر بیشتر از امروز استفاده می‌کردند.[۳۳] مدیریت بدن از گذشته تا ‌امروز تغییرات آشکاری کرده است. هزینه‌های هنگفت لوازم آرایشی و بهداشتی جهت مدیریت بدن، نشان می‌دهد که ایران دومین کشور مصرف‌کنندۀ این مواد در خاورمیانه و هفتمین کشور رکورددار مواد آرایشی با 2/1 میلیارد دلار در سطح جهان است. سی درصد از درآمد زنان به لوازم آرایشی اختصاص می‌یابد و به عقیدۀ پزشکان، پنجاه درصد زنانی که برای زیبایی، عمل جراحی پلاستیک انجام می‌دهند، نیازی به ‌آن ندارند.[۳۴]

پانویس

  1. ↑ جهانشاهلو،«مدیریت بدن و رابطه آن با دنیوی شدن بدن»، 1391ش، ص16
  2. ↑ استاد دانشگاه لیون فرانسه و پدیدارشناس بزرگ قرن بیستم است. رامین و دیگران، رابطه نفس و بدن از منظر دکارت و مرلوپونتی، 1397ش، ص110.
  3. ↑ .رامین و دیگران، رابطه نفس و بدن از منظر دکارت و مرلوپونتی، 1397ش، ص116و117و118.
  4. ↑ .«بدن و مدرنیته»، پایگاه تحلیل و اطلاع رسانی فرهنگ علوم انسانی.
  5. ↑ کیا دربندسری و خانی اوشانی، «پروندۀ ویژه: مدیریت بدن»، 1393ش، ص158.
  6. ↑ علمی و دیگران، تعیین رابطه بین ابعاد سبک زندگی و مدیریت بدن در میان دانشجویان دختردانشگاه آزاد اسلامی بوکان»، 1398ش، ص24.
  7. ↑ نادریان‌جهرمی و پویان، «تحلیل جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر گرایش جوانان به مدیریت بدن مطالعۀ موردی: جوانان 18-16سالۀ شهر اصفهان»، 1398ش، ص5.
  8. ↑ گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص207.
  9. ↑ گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص222.
  10. ↑ جهانشاهلو، «مدیریت بدن و رابطه آن با دنیوی شدن بدن»،1391ش، ص9.
  11. ↑ میرزایی و دیگران، «بررسی عوامل اجتماعی موثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در ایران طی سه دهۀ اخیر (مطالعۀ موردی: اضافه وزن و چاقی در کرج)»، 1391ش، ص111.
  12. ↑ کیا دربندسری وخانی اوشانی، «پروندۀ ویژه: مدیریت بدن»، 1393ش، ص157 و 158.
  13. ↑ گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص218.
  14. ↑ گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص218.
  15. ↑ گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص219.
  16. ↑ گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص219.
  17. ↑ «رابطۀ هویت اسلامی و سبک زندگی اسلامی»، وب‌سایت ویکی فقه.
  18. ↑ قبادی و دیگران، «بررسی عوامل مؤثر بر گرایش به جراحی های زیبایی و مدیریت بدن دربین زنان ایلام در سال 1395»، 1396ش، ص45.
  19. ↑ جهانشاهلو، «مدیریت بدن و رابطه آن با دنیوی شدن بدن»، 1391ش، ص11. .
  20. ↑ قهرمانی و هاشمی، «سنتز پژوهی عوامل اجتماعی بر مدیریت بدنی زنان در شبکه‌های اجتماعی»، 1397ش، ص40.
  21. ↑ .قبادی و دیگران، «تبیین جامعه شناسی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی»، 1397ش، ص77.
  22. ↑ فاتحی و اخلاصی، «مدیریت بدن و رابطه آن با پذیرش اجتماعی بدن (مطالعۀ موردی زنان شهر شیراز)»، 1387ش، ص17-18.
  23. ↑ قادری و سیفی، «عوامل مرتبط با مدیریت نمایشی بدن»، 1392ش، ص8.
  24. ↑ قادری و سیفی، «عوامل مرتبط با مدیریت نمایشی بدن»، 1392ش، ص8.
  25. ↑ دوزخ و نوری، «تبیین مدل جامعه شناختی مدیریت بدن زنان براساس سرمایۀ فرهنگی و رسانه با میانجی گری مقایسۀ اجتماعی(مطالعۀ موردی شهر سنندج»، 1399ش، ص77 - 78.
  26. ↑ کیا دربندسری و خانی اوشانی، «پرونده ویژه: مدیریت بدن»، 1393ش، ص109.
  27. ↑ فاتحی و اخلاصی، «گفتمان جامعه‌شناسي بدن و نقد آن‌ بر مبناي نظريه حيات معقول و جهان بيني اسلامي»، 1389ش، ص72.
  28. ↑ کیا دربندسری و خانی اوشانی، «پرونده ویژه: مدیریت بدن»، 1393ش، ص162 تا165.
  29. ↑ .اسفندیار و هاشمیان، «تأثیر مدیریت بدن بر کاهش باروری»، 1399ش، ص207، 228، 229و231.
  30. ↑ براتلو و خودی، «تأثير عوامل فرهنگي و اجتماعي بر نگرش زنان نسبت به بدن در شهر تهران»، 1395ش، ص108.
  31. ↑ فاتحی و اخلاصی، «گفتمان جامعه‌شناسي بدن و نقد آن‌ بر مبناي نظريه حيات معقول و جهان بيني اسلامي»، 1389ش، ص70.
  32. ↑ خالی که با سرمه روی صورت می‌زدند. معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه زرک.
  33. ↑ گنجی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، 1398ش، ص225.
  34. ↑ آقایی و خلیلی، «تحلیل پدیدارشناسانه مدیریت بدن در بین دختران و زنان جوان شهر تهران سال 1396»، 1397ش، ص58.

منابع

  • آقایی، عاطفه و خلیلی، محسن، «تحلیل پدیدارشناسانه مدیریت بدن در بین دختران و زنان جوان شهر تهران سال1396»، فصلنامۀ زن و مطالعات خانواده، دورۀ 11، شمارۀ 41، آذر 1397ش.
  • اسفندیار، حدیثه و هاشمیان، محمد حسین، «تأثیر مدیریت بدن بر کاهش باروری»، فصلنامه جمعیت، سال بیست و هفتم، شمارۀ 111 و 112، بهار و تابستان 1399ش.
  • «بدن و مدرنیته»، پایگاه تحلیل و اطلاع‌رسانی فرهنگ علوم انسانی، تاریخ درج مطلب: 6 تیر 1394ش.
  • براتلو، فاطمه و خودی، مرجان، «تأثير عوامل فرهنگي و اجتماعي بر نگرش زنان نسبت به‌ بدن در شهر تهران»، جامعۀ پژوهی فرهنگی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال هفتم، شمارۀ اول، بهار 1395ش.
  • جهانشاهلو، انسیه، «مدیریت بدن و رابطۀ آن با دنیوی شدن بدن»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، مشهد، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی دانشگاه فردوسی، 1391ش.
  • دوزخ، روناک و نوری، حامد، «تبیین مدل جامعه‌شناختی مدیریت بدن زنان براساس سرمایۀ فرهنگی و رسانه با میانجی‌گری مقایسۀ اجتماعی (مطالعۀ موردی شهر سنندج)»، زن در فرهنگ و هنر، شمارة 1، بهار 1399ش.
  • دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 25 بهمن 1401ش.
  • دین‌پرست، ولی و دیگران، «مدیریت بدن در ایران دورۀ قاجار بر اساس سیاحان اروپایی»، فصلنامۀ تاریخ پزشکی، سال چهارم، شمارۀ 10، بهار1391ش.
  • «رابطۀ هویت اسلامی و سبک زندگی اسلامی»، وب‌سایت ویکی فقه، تاریخ بازدید: 25 بهمن 1401ش.
  • راسخ، کرامت‌الله، «جامعه‌شناسی اورینگ گافمن (1922-1982)»، وب‌سایت جامعه‌شناسان جوان، تاریخ درج مطلب: 12 دی 1400ش.
  • رامین، فرح و دیگران، رابطه نفس و بدن از منظر دکارت و مرلوپونتی، فصلنامۀ علمی- پژوهشی فلسفۀ و الاهیات، سال بیست وسوم، شمارۀ سوم ، پاییز1397.
  • زمانی مقدم، مسعود و دیگران، «زنان و مدیریت بدن: مطالعۀ کیفی یک باشگاه تناسب اندام در تهران»، فرهنگ رسانه، سال هفتم، پاییز 1397ش.
  • فاتحی، ابوالقاسم و اخلاصی، ابراهیم، «مدیریت بدن و رابطۀ آن با پذیرش اجتماعی بدن (مطالعۀ موردی زنان شهر شیراز)»، مطالعات راهبردی زنان، شمارۀ 41، 1387ش.
  • فاتحی، ابوالقاسم و اخلاصی، ابراهیم، «گفتمان جامعه‌شناسي بدن و نقد آن‌ بر مبناي نظريه حيات معقول و جهان بيني اسلامي»، معرفت فرهنگی اجتماعی، ، شمارۀ 2، بهار 1389ش.
  • قادری، طاهره، و سیفی، مریم، «عوامل مرتبط با مدیریت نمایشی بدن»، فصلنامۀ برنامه‌ریزی رفاه و توسعۀ اجتماعی، شمارۀ 17، دی 1392ش.
  • قبادی، حشمت و دیگران، «بررسی عوامل مؤثر بر گرایش به جراحی‌های زیبایی و مدیریت بدن در بین زنان ایلام در سال 1395»، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، 1396ش.
  • قبادی، حشمت و دیگران، «تبیین جامعه‌شناسی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی»، فصلنامۀ فرهنگی - تربیتی زنان و خانواده، سال 13، شمارۀ 45، زمستان 1397ش.
  • قهرمانی، سیما و هاشمی، شهناز، «سنتر پژوهی عوامل اجتماعی بر مدیریت بدنی زنان در شبکه‌های اجتماعی»، مدیریت رسانه، شمارۀ 42، خرداد و تیر 1397ش.
  • کیا دربندسری، علی و خانی اوشانی، نسرین، «پروندۀ ویژه: مدیریت بدن»، پایش سبک زندگی، مرداد 1393ش.
  • گنجی، مهدی و دیگران، «تبارشناسی اجتماعی دست‏کاری بدن در زنان ایرانی»، مطالعات زنان و خانواده، 5 مرداد 1397ش.
  • معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 25 بهمن 1401ش.
  • میرزایی، محمد و دیگران، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت‌ بدن در ایران طی سه دهه اخیر (مطالعۀ موردی: اضافه وزن و چاقی در کرج)»، مجلۀ مطالعات توسعه اجتماعی ایران، شمارۀ چهارم، پاییز 1392ش.
  • نادریان، مسعود و پژوهان، فاطمه، «تحلیل جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر گرایش جوانان به مدیریت بدن مطالعۀ موردی: جوانان 18-16سالۀ شهر اصفهان»، پژوهش های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، شماره 4، زمستان 1398ش.

ویکی ر

مدیریت زنانه بدن؛ تغییر خودخواسته ویژگی‌های ظاهری بدن زن.

مدیریت بدن، به‌معنای توجه و رسیدگی مداوم به ویژگی‌های ظاهری بدن از طریق کنترل وزن، جراحی پزشکی، مراقبت‌های آرایشی و بهداشتی نظیر بدن‌سازی، رژیم‌های غذایی و تجهیزات ورزشی است. [۱]

ابعاد مدیریت زنانه بدن

  • مراقبت‌های بهداشتی و آرایشی؛
  • انتخاب لباس و پوشش؛
  • جراحی‌های زیبایی؛
  • روش‌های لاغری و سلامتی.[۲]

عوامل اجتماعی مؤثر

امروزه توجه به مدیریت بدن در میان زنان، افزایش چشمگیری یافته است. برخی از عوامل مؤثر بر این توجه فزاینده، عبارت‌اند از:

  1. سیاسی کردن بدن توسط فمینیست‌ها؛
  2. عوامل جمعیت‌شناسی؛ شامل سن، وضعیت تأهل، میزان تحصیلات، تحصیلات مادر، وضعیت اشتغال، وضعیت اقتصادی-اجتماعی، میزان درآمد و وضعیت مسکن؛
  3. تأثیرات رسانه‌ها؛ [۳]
  4. رشد فرهنگ مصرفی و مدگرایی؛
  5. پیدایش تکنولوژی‌های جدید و حرکت به‌سوی مدرنیته؛
  6. رضایت از زندگی؛
  7. جذب جنس مخالف؛
  8. تأیید اجتماعی و دست‌یابی به موقعیت اجتماعی بالاتر. [۴]

هویت اجتماعی

پژوهشگران بر این باورند که امروزه، افراد با نوع مدیریتی که بر بدن خود دارند، هویت فردی متمایزی را ابراز می‌کنند. [۵] بدن مستقیم‌ترین و در دسترس‌ترین نمایش‌دهندۀ صور هویتی در جوامع مدرن است و افراد می‌کوشند تا هویت خودشان را از طریق دستکاری بدن خود، بازنمایی کنند. [۶] در دنیای مصرفی امروز، جوانان تلاش می‌کنند تا در پرتو بهره‌مندی از ظاهر و بدن مطلوب، از پذیرش اجتماعی بیشتری برخوردار شوند. [۷]

رویکردهای فمینیستی در مدیریت بدن

فمینیست‌هایی که وضعیت زنان را در جامعۀ مصرفی مدرن مورد توجه قرار داده‌اند، دو رویکرد عمده در قبال مدیریت بدن زنان اتخاذ کرده‌اند:

  1. رویکرد کلاسیک که ریشه در نظریۀ انتقادی نئومارکسیستی دارد و مصرف مدرن را زمینه‌ای برای استثمار و انقیاد و نوعی «مخدر فرهنگی» برای زنان می‌انگارد، مصرف‌گرایی را ابزار سرمایه‌داری در خدمت تولید نیازهای کاذب می‌داند.
  2. رویکرد پست‌مدرن، ارتباط بدن و هویت را تنگاتنگ می‌انگارد و کنترل منظم بدن را یکی از ابزار‌های اساسی در بیان روایت مشخصی از هویت شخصی می‌داند.[۸]

تأثیر رسانه‌های جمعی

پژوهش‌ها، رابطه معنادار و مثبتی را بین استفاده از رسانه‌های جمعی و ماهواره‌، بـا مـدیریت بـدن نشان می‌دهند؛ با افزایش مصرف رسانه‌ها، مدیریت بدن افزایش می‌یابد. با توجه بـه اینکه زنان مصـرف بیشتری از رسانه‌ها دارند، بیشـتر متأثر شده و در معرض تغییر نگرشی قرار می‌گیرنـد. [۹] شبکه‌های تلویزیونی ماهواره‌ای پیوسته و از راه‌های مختلف به ترویج و تبلیغ الگویی خاص از زیبایی می‌پردازند، و مخاطبان این شبکه‌ها، به مقایسۀ بدن خویش با معیار‌های تبلیغ شده پرداخته و به‌سوی مدیریت بدن با شاخص‌های ترویجی گرایش می‌یابند. [۱۰]

مدیریت بدن در زنان و مردان

امروزه در اثر تغییرات اجتماعی و فرهنگی، زیبایی و فرم فیزیکی بدن به امری اکتسابی تبدیل شده است. بر ‌اساس پژوهش‌های صورت گرفته، اگرچه زنان در مقایسه با مردان نسبت به وضعیت زیبایی و ظاهری خود توجه بیشتری دارند؛ [۱۱] اما مردان نیز به‌واسطۀ تبلیغات گوناگون رسانه‌ها، با نوعی نگرانی و اضطراب روبرو هستند. در سال‌های اخیر، مراجعۀ پسران جوان به مراکز زیبایی برای انجام عمل‌های جراحی پلاستیک و زیبایی و گرایش آنها به رژیم‌های لاغری، افزایش چشمگیری داشته است. [۱۲]

سبك زندگی و مدیریت بدن

سبک زندگی در تمام کنش‌ها و رفتارهای فـرد و در تعاملات و ارتباطات وی با دیگـران، طبیعت و محیط اجتماعی، بازنمایی می‌شود. از منظر اندیشمندان، سبک زندگی جنبه‌های مشهود و عینی فرهنگ و نظام ارزشی یک جامعه و بیانگر بخش قابل رؤیت هویت جمعی و هویت فرهنگی در جامعه است. سبک زندگی در اوقات فراغت، تفریح، رفتارهای جنسیتی، علایق حرفه‌ای، شغلی، هنری، ادبی، ورزشی و مدیریت بدن مورد بررسی قرار می‌گیرد. [۱۳] انواع سبك زندگی با انگاره‌های مدیریت بدن، پیوندی ژرف دارد. [۱۴]

دین‌داری و مدیریت بدن

مطالعات نشان داده است که دینداری با انگاره‌های رایج از مدیریت بدن دارای رابطۀ منفی است. توجه دین اسلام به سلامت بدن و آراستگی به‌ویژه در مورد زنان و رابطۀ آن با عبادت در محیط خانواده، سبب تمایل کمتر زن مسلمان به مدیریت بدن به شکل امروزی و مدرن می‌شود. [۱۵]

پیامدهای مدیریت بدن

1. کاهش نرخ باروری

مدیریت بدن و بـا‌ ارزش تلقـی شـدن تناسب اندام و زیبایـی، بر کاهش فرزندآوری تأثیر مستقیم دارد. برخی از زنان، باروری و فرزندآوری را در تقابل با حفظ سلامت و تناسب‌اندام خود می‌دانند. این باور که فرزنـدآوری متعـدد، منجـر بـه از بیـن رفتـن تعــادل جســمانی زنان خواهــد شــد، به تفکری رایج میان زنان تبدیل شده است؛ لذا تعـادل انـدام خـود را، بـر داشـتن فرزندان بیشـتر ترجیـح می‌دهنـد. [۱۶]

2. کاهش میزان بازدهی کار و تحصیل در جامعه

یکی دیگر از پیامدهای مدیریت بدن در جامعه، کاهش میزان بازدهی کار، تحصیل و فعالیت‌های اجتماعی است؛ زیرا موجب کشش‌ها و جاذبه‌های کاذب می‌شود و التذاذ جنسی تمرکز کاری و تحصیلی را از هر دو جنس مؤنث و مذکر سلب می‌کند. [۱۷]

3. کاهش امنیت فردی و اجتماعی

بر اساس تحقیقات انجام‌ شده، مدیریت بدن و تمایل به ابراز بدن به اشکال مختلف، با موضوع احساس امنیت فردی و اجتماعی ارتباطی تنگاتنگ دارد. مدیریت بدن و ایجاد تغییر در آن، یکی از عوامل تهدید کننده امنیت در فرد و جامعه است. [۱۸]

پانویس

  1. ↑ قاضی، «ارائه الگویی جهت مدیریت بدن با رویکرد ظاهرآرایی بانوان »، 1400ش، ص324.
  2. ↑ قبادی، «تبیین جامعه‌شناسی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی »، 1397ش، ص86-85.
  3. ↑ براتلو و خودی، «عوامل مؤثر فردی بر نگرش زنان نسبت به مدیریت بدن »،1394ش، ص113؛ میرزایی، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در ایران طی سه دهه اخیر (مطالعه موردی: اضافه وزن و چاقی در کرج)»،1392ش، ص100.
  4. ↑ بابایی‌فرد، «عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در شهر قم »1399ش، ص135-136 و 120.
  5. ↑ ایلواری و ادریسی، «مدیریت بدن و کسب هویت مدرن در شهروندان زن با رویکرد گراندد تئوری (مورد مطالعه؛ زنان شهر گرگان)»، 1399ش، ص21.
  6. ↑ ادیبی سده و جلالی آکردی، «مديريت بدن و هويت اجتماعي (مورد مطالعه: جوانان دختر و پسر شهر ساري)»، 1392ش، ص10.
  7. ↑ ادیبی سده و جلالی آکردی، «مديريت بدن و هويت اجتماعي (مورد مطالعه: جوانان دختر و پسر شهر ساري)»، 1392ش، ص20.
  8. ↑ رضوی‌زاده و یوسفی، «عشق خریدنی: بازتاب نقش و هویت همسری در مصرف تظاهری مدیریت بدن زنان»،1397ش، ص85.
  9. ↑ دورخ و نوری، «تبیین مدل جامعه‌شناختی مدیریت بدن زنان بر اساس سرمایه فرهنگی و رسانه با میانجی‌گری مقایسه اجتماعی (مطالعه موردی: شهر سنندج)»، 1399ش، ص87؛ تاج‌بخش و دانش‌فر، «تأثیر تماشای شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان بر مدیریت بدن زنان و دختران»، 1399ش، ص214.
  10. ↑ ایلواری و ادریسی، «مدیریت بدن و کسب هویت مدرن در شهروندان زن با رویکرد گراندد تئوری (مورد مطالعه؛ زنان شهر گرگان)»، 1399ش، ص22.
  11. ↑ قاضی، «ارائه الگویی جهت مدیریت بدن با رویکرد ظاهرآرایی بانوان »، 1400ش، ص324.
  12. ↑ آرامش‌پور، «بدن‌سازی، خودنمایی بدنی و بازاندیشی مدرن در مدیریت بدن »، 1399ش، ص259.
  13. ↑ اسفندیار و هاشمیان، «تأثیر مدیریت بدن بر کاهش باروری»، 1399ش، ص214.
  14. ↑ خواجه‌نوری، «سبک زندگی و مدیریت بدن »،1390ش، ص35-21.
  15. ↑ خواجه‌نوری، «سبک زندگی و مدیریت بدن »،1390ش، ص21.
  16. ↑ اسفندیار و هاشمیان، «تاثیر مدیریت بدن بر کاهش باروری»، 1399ش، ص231-228.
  17. ↑ فدایی، «پیامد‌های منفی افراط در مدیریت بدن و دست‌کاری بدنی»، وب‌سایت موسسه فرهنگی هنری سبک زندگی آل‌یاسین، 22شهریور 1400ش.
  18. ↑ فدایی، «پیامد‌های منفی افراط در مدیریت بدن و دست‌کاری بدنی»، وب‌سایت موسسه فرهنگی هنری سبک زندگی آل‌یاسین، 22شهریور 1400ش.

منابع

  • ادیبی سده، مهدی و جلالی آکردی، سیدهادی، «مدیریت بدن و هویت اجتماعی (مورد مطالعه: جوانان دختر و پسر شهر ساری)»، مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، سال 3، شماره 9، بهار 1392ش.
  • اسفندیار، حدیثه و هاشمیان، سید محمدحسین، «تأثیر مدیریت بدن بر کاهش باروری»، جمعیت، شماره 112-111، بهار و تابستان 1399ش.
  • ایلواری، محبوبه و ادریسی، افسانه، «مدیریت بدن و کسب هویت مدرن در شهروندان زن با رویکرد گراندد تئوری (مورد مطالعه؛ زنان شهر گرگان)»، مطالعات جامعه‌شناختی شهری، سال10، زمستان 1399ش.
  • آرامش‌پور، محسن و همکاران، «بدن‌سازی، خودنمایی بدنی و بازاندیشی مدرن در مدیریت بدن»، بررسی مسائل اجتماعی ایران، شماره 2، پاییز و زمستان 1399ش.
  • بابایی‌فرد، اسد‌الله و همکاران، «عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در شهر قم»، تحقیقات فرهنگی ایران، شماره 4، زمستان 1399ش.
  • براتلو، فاطمه و خودی، مرجان، «عوامل مؤثر فردی بر نگرش زنان نسبت به مدیریت بدن»، فصلنامه مدیریت فرهنگی، سال 9، تابستان 1394ش.
  • تاج‌بخش، غلامرضا و دانش‌فر، محمد، «تأثیر تماشای شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان بر مدیریت بدن زنان و دختران»، مطالعات رسانه‌های نوین، سال 6، تابستان 1399ش.
  • خواجه‌نوری، بیژن و همکاران، «سبک زندگی و مدیریت بدن»، فصلنامه زن و جامعه، شماره 4، زمستان 1390ش.
  • دورخ، روناک و نوری، حامد، «تبیین مدل جامعه‌شناختی مدیریت بدن زنان بر اساس سرمایه فرهنگی و رسانه با میانجی‌گری مقایسه اجتماعی (مطالعه موردی: شهر سنندج)»، فصلنامه زن در فرهنگ و هنر، شماره 1، بهار 1399ش.
  • رضوی‌زاده، ندا و یوسفی، علی، «عشق خریدنی: بازتاب نقش و هویت همسری در مصرف تظاهری مدیریت بدن زنان»، فصلنامه مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، سال 16، زمستان 1397ش.
  • صنعتی، نادر و محمدی‌کیا، رقیه، «سایه‌روشن مدیریت بدن در زنان دیندار»، دوفصلنامه اسلام و علوم اجتماعی، سال 10، بهار و تابستان 1397ش.
  • علیزاده، مهستی و همکاران، «تبیین جامعه‌شناختی مدیریت بدن در میان زنان»، مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، سال 9، زمستان 1390ش.
  • فدایی، مهدی، «پیامد‌های منفی افراط در مدیریت بدن و دست‌کاری بدنی»، وب‌سایت موسسه فرهنگی هنری سبک زندگی آل‌یاسین، تاریخ درج مطلب: 22 شهریور 1400ش.
  • قادر‌زاده، امید و همکاران، «تأثیر مصرف رسانه‌های جمعی بر مدیریت بدن زنان»، فصلنامه زن و جامعه، سال 3، پاییز 1391ش.
  • قاضی، بهناز و همکاران، «ارائه الگویی جهت مدیریت بدن با رویکرد ظاهر آرایی بانوان»، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، شماره 4، پاییز1400ش.
  • قبادی، حشمت و همکاران، «تبیین جامعه‌شناسی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی»، فصلنامه فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، سال 13، زمستان 1397ش.
  • میرزایی، سیدمحمد و همکاران، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در ایران طی سه دهه اخیر (مطالعه موردی: اضافه‌وزن و چاقی در کرج)»، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال 5، شماره 4، پاییز 1392ش.

ویکی ز

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=مدیریت_زنانه_بدن&oldid=45508»