حذف ردهها |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) جز حمید گلزار صفحهٔ ممقان دوزی را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به ممقاندوزی منتقل کرد |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =ممقان دوزی -8.png | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
| image_alt = | |||
| فایل پادکست =ممقان دوزی.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =9/51 | |||
| تاریخ پادکست =22-1-1405 | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''<big>ممقاندوزی</big>'''؛ گونهای از دوخت تزئینی در استان آذربایجان شرقی. | '''<big>ممقاندوزی</big>'''؛ گونهای از دوخت تزئینی در استان آذربایجان شرقی. | ||
مَمَقاندوزی، از دوختهای سنتی و هنر دست بانوان شهر ممقان در 42 کیلومتری تبریز است. ممقاندوزی شبیه هیچ یک از سوزندوزیهای کشور نیست. ممقاندوزی توسط دختران و زنان خانهدار در اوقات فراغت انجام میشود و مکمل اقتصاد خانواده است. این هنر علاوه بر جنبۀ کاربردی حالت تزیینی هم دارد. مهارت ممقاندوزی در سال 1390ش در فهرست میراث ناملموس آثار ملی ثبت شد. | مَمَقاندوزی، از دوختهای سنتی و هنر دست بانوان شهر ممقان در 42 کیلومتری [[تبریز]] است. ممقاندوزی شبیه هیچ یک از [[سوزندوزی|سوزندوزیهای]] کشور نیست. ممقاندوزی توسط دختران و زنان خانهدار در [[اوقات فراغت]] انجام میشود و مکمل اقتصاد خانواده است. این هنر علاوه بر جنبۀ کاربردی حالت تزیینی هم دارد. مهارت ممقاندوزی در سال 1390ش در فهرست میراث ناملموس آثار ملی ثبت شد. | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
در این دوخت سنتی زمینۀ اصلی پارچه که عموماً از جنس دَبیت مشکی است، با نخهای ابریشمی درخشان پوشانده میشود و طرح و نقشی نو به وجود میآورد. در شهر ممقان به این رودوزی «آی تیکماخ» (دوخت ماه) گفته میشود که بیانگر اهمیت نقش «آی» (ماه) است.<ref> [https://confpaper.com/articles/21615/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%86 خواجه، «پژوهشی بر نمادگرایی در سوزندوزی ممقان»، 1401ش، ص4.]</ref> | در این دوخت سنتی زمینۀ اصلی پارچه که عموماً از جنس دَبیت مشکی است، با نخهای ابریشمی درخشان پوشانده میشود و طرح و نقشی نو به وجود میآورد. در شهر ممقان به این رودوزی «آی تیکماخ» (دوخت ماه) گفته میشود که بیانگر اهمیت نقش «آی» (ماه) است.<ref> [https://confpaper.com/articles/21615/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%86 خواجه، «پژوهشی بر نمادگرایی در سوزندوزی ممقان»، 1401ش، ص4.]</ref> | ||
| خط ۲۴: | خط ۵۳: | ||
نقوش این طرحها عموماً الهام گرفته از طبیعت و باورهای اصیل و شرایط جغرافیایی هنرمندان منطقه است.<ref> [https://www.beytoote.com/art/handicrafts/art-embroidery2-mameghan.html «آشنایی با هنر ممقاندوزی»، وبسایت بیتوته.]</ref> | نقوش این طرحها عموماً الهام گرفته از طبیعت و باورهای اصیل و شرایط جغرافیایی هنرمندان منطقه است.<ref> [https://www.beytoote.com/art/handicrafts/art-embroidery2-mameghan.html «آشنایی با هنر ممقاندوزی»، وبسایت بیتوته.]</ref> | ||
==مواد اولیه و ابزار== | ==مواد اولیه و ابزار== | ||
پارچه؛ پارچهای که در این رودوزی استفاده میشود، معمولاً دبیت مشکی یا ساتن مشکی است و همچنین از پارچه متقال جهت آستری و دوام بیشتر استفاده میشود. انتخاب رنگ سیاه کاملاً هوشمندانه بوده است؛ بهدلیل اینکه علاوه بر پوششدهی بین دوختها و تضاد بالا باعث ایجاد حاشیه و همچنین باعث درخشش دو چندان رنگها میشود. | |||
نخ؛ ابریشم طبیعی یا مصنوعی، ویسکوز استات نازک (شش لا بههم تابیده)، متوسط (پانزده لا بههم تابیده) و درشت (سی لا بههم تابیده). | * پارچه؛ پارچهای که در این رودوزی استفاده میشود، معمولاً دبیت مشکی یا ساتن مشکی است و همچنین از پارچه متقال جهت آستری و دوام بیشتر استفاده میشود. انتخاب رنگ سیاه کاملاً هوشمندانه بوده است؛ بهدلیل اینکه علاوه بر پوششدهی بین دوختها و تضاد بالا باعث ایجاد حاشیه و همچنین باعث درخشش دو چندان رنگها میشود. | ||
* نخ؛ ابریشم طبیعی یا مصنوعی، ویسکوز استات نازک (شش لا بههم تابیده)، متوسط (پانزده لا بههم تابیده) و درشت (سی لا بههم تابیده). | |||
*سوزن چهار سانتیمتری؛ | *سوزن چهار سانتیمتری؛ | ||
*انگشتانه؛ | *انگشتانه؛ | ||
| خط ۷۳: | خط ۱۰۴: | ||
==در فرهنگ عامه== | ==در فرهنگ عامه== | ||
در فرهنگ عمومی مردم ممقان، این تولیدات هنری از طرف خانوادۀ عروس به داماد هدیه داده میشود.<ref> [https://www.yjc.ir/fa/news/3970752/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%D9%8A-%D9%85%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%86 «مستندنگاری مهارت سوزندوزي ممقان»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | در فرهنگ عمومی مردم ممقان، این تولیدات هنری از طرف خانوادۀ عروس به داماد [[هدیه]] داده میشود.<ref> [https://www.yjc.ir/fa/news/3970752/%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%D9%8A-%D9%85%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%86 «مستندنگاری مهارت سوزندوزي ممقان»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
==دلایل رکود ممقاندوزی== | ==دلایل رکود ممقاندوزی== | ||
*درآمد بسیار پایین؛ | *درآمد بسیار پایین؛ | ||
