حذف ردهها |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''پوشاک اشکانیان در آثار باستانی؛'''</big> تنپوش اشکانیان، حک شده روی پیکرهها و نقشبرجستهها. | <big>'''پوشاک اشکانیان در آثار باستانی؛'''</big> تنپوش اشکانیان، حک شده روی پیکرهها و نقشبرجستهها. | ||
نقشبرجستهها بخشی از تاریخ فرهنگ و هنر ایران هستند که نوع لباس، | نقشبرجستهها بخشی از تاریخ فرهنگ و هنر ایران هستند که نوع لباس، [[زیورآلات]]، تزیینات، آرایش چهره و مو را نشان میدهند. صدها پیکره و نقشبرجسته از سبک پوشش مردان و زنان، از [[ایران]] و کشورهای دیگر بر جای مانده است. در دورۀ اشکانی علاوهبر مجسمهها و سنگنگارهها، آثار نقاشی نیز دیده میشود. | ||
==مجسمهسازی در دورۀ اشکانی== | ==مجسمهسازی در دورۀ اشکانی== | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
قسمت عظیمی از این نقشبرجسته را تصویر یک پادشاه سوار بر اسب با یک رعیت نشان میدهد. شاه کلاهی به سر دارد که اطراف آن را رشتهها و منگولههای سلطنتی فراگرفته و گوشههای بلند آن، روی شانه افتاده است. او لباس تنگ با شلواری گشاد و بسیار بلند پوشیده؛ بهطوری که روی چکمهها را پوشانده است. رعیت نیز کت کوتاه با شلواری تنگ و چسبان بر تن دارد. کفشهای او نیز بر خلاف کفش شاه، بدون بند و ساده است.<ref>حقیقت، تاریخ پانصد سال حکومت اشکانیان، 1384ش، ص378.</ref> | قسمت عظیمی از این نقشبرجسته را تصویر یک پادشاه سوار بر اسب با یک رعیت نشان میدهد. شاه کلاهی به سر دارد که اطراف آن را رشتهها و منگولههای سلطنتی فراگرفته و گوشههای بلند آن، روی شانه افتاده است. او لباس تنگ با شلواری گشاد و بسیار بلند پوشیده؛ بهطوری که روی چکمهها را پوشانده است. رعیت نیز کت کوتاه با شلواری تنگ و چسبان بر تن دارد. کفشهای او نیز بر خلاف کفش شاه، بدون بند و ساده است.<ref>حقیقت، تاریخ پانصد سال حکومت اشکانیان، 1384ش، ص378.</ref> | ||
===ب) خونْگِ نوروزی=== | ===ب) خونْگِ نوروزی=== | ||
خونگ اژدر یا خونگ نوروزی در پانزده کیلومتری شمال ایذه در خوزستان واقع شده است. روی این صخره، سوارکاری بههمراه غلامی دیده میشود. در سمت راست آنها نیز چهار شخصیت که لباس پارتی بر تن دارند، حجاری شدهاند. مرد سوار بر اسب، کلاهخود پردار روی سر دارد و پیراهن و شلواری بهسبک پارتی پوشیده است. لباس غلام، پیراهن چیندار بلندی است و شلوار را درون نیمچکمههایش قرار داده است.<ref>محمدیفر، باستانشناسی و هنر اشکانی، 1387ش، ص200.</ref> | خونگ اژدر یا خونگ نوروزی در پانزده کیلومتری شمال ایذه در [[خوزستان]] واقع شده است. روی این صخره، سوارکاری بههمراه غلامی دیده میشود. در سمت راست آنها نیز چهار شخصیت که لباس پارتی بر تن دارند، حجاری شدهاند. مرد سوار بر اسب، کلاهخود پردار روی سر دارد و پیراهن و شلواری بهسبک پارتی پوشیده است. لباس غلام، پیراهن چیندار بلندی است و شلوار را درون نیمچکمههایش قرار داده است.<ref>محمدیفر، باستانشناسی و هنر اشکانی، 1387ش، ص200.</ref> | ||
===ج) خونْگِ یار علیوند=== | ===ج) خونْگِ یار علیوند=== | ||
این نقشبرجسته که در پنج کیلومتری خونگ نوروزی قرار دارد، دو شخصیت را نشان میدهد که هر دو پیراهنی بلند چیندار و شلوار با چکمه پوشیدهاند.<ref>صادقیان سرخابی، بررسی پوشاک دوره اشکانی، 1390ش، ص146 و 147.</ref> | این نقشبرجسته که در پنج کیلومتری خونگ نوروزی قرار دارد، دو شخصیت را نشان میدهد که هر دو پیراهنی بلند چیندار و شلوار با چکمه پوشیدهاند.<ref>صادقیان سرخابی، بررسی پوشاک دوره اشکانی، 1390ش، ص146 و 147.</ref> | ||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
کوه خواجه در مرکز دریاچۀ هامون در استان سیستان واقع است. در این منطقه، دیوارهای نقاشی شدهای دیده میشود.<ref>کمالی، دیوارنگاری در ایران، 1385ش، ص39.</ref> از ویژگیهای این کوه، علاوه بر تأثیر یونانی - رومی میتوان به ظهور نقش زن نیز اشاره کرد؛ بهطوری که در دوران هخامنشیان، نقش زن هرگز ظاهر نمیشود.<ref>آیتاللهی، تاریخ هنر، 1380ش، ص115.</ref> یکی از این نقاشیها، تصویر شاه و ملکه است. شاه تونیکی بسیار بلند با یقه هفت پوشیده است و قبایی نارنجیرنگ بر دوش دارد. ملکه نیز تونیکی یقه هفت که در قسمت یقه و آستینها دارای تزییناتی است، پوشیده است.<ref>کمالی، دیوارنگاری در ایران، 1385ش، ص47.</ref> نقاشی بعدی که به نقش سه ایزد شهرت دارد، از هنر شرقی الهام گرفته شده است. در این تصویر، دو مرد دیده میشود که پیراهنی یقه گرد پوشیدهاند و ردایی سفید با حاشیهای آبی بر دوش دارند. در سمت راست نیز مردی کلاهخودی گرد بر سر دارد و دو شیء بالمانند در دو طرف این کلاه دیده میشود. این شخصیت تونیکی سفید با نواری قرمز بر تن دارد که قسمت پایین لباس با گلهای زرد تزیین شده است. در قسمت آستین نیز، نوار طرحدار با اشکال هندسی دیده میشود. از دیگر نقاشیهای کوه خواجه، تصویر مرد سوارکار است که لباس بلند آبیرنگ پوشیده و شلوار سفیدی به پا دارد.<ref>ضیاءپور، آشنایی با رنگآمیزی در آثار هنری ایرانیان از کهنترین زمان تا دوران صفویه، 1353ش، ص42 و 43.</ref> | کوه خواجه در مرکز دریاچۀ هامون در استان سیستان واقع است. در این منطقه، دیوارهای نقاشی شدهای دیده میشود.<ref>کمالی، دیوارنگاری در ایران، 1385ش، ص39.</ref> از ویژگیهای این کوه، علاوه بر تأثیر یونانی - رومی میتوان به ظهور نقش زن نیز اشاره کرد؛ بهطوری که در دوران هخامنشیان، نقش زن هرگز ظاهر نمیشود.<ref>آیتاللهی، تاریخ هنر، 1380ش، ص115.</ref> یکی از این نقاشیها، تصویر شاه و ملکه است. شاه تونیکی بسیار بلند با یقه هفت پوشیده است و قبایی نارنجیرنگ بر دوش دارد. ملکه نیز تونیکی یقه هفت که در قسمت یقه و آستینها دارای تزییناتی است، پوشیده است.<ref>کمالی، دیوارنگاری در ایران، 1385ش، ص47.</ref> نقاشی بعدی که به نقش سه ایزد شهرت دارد، از هنر شرقی الهام گرفته شده است. در این تصویر، دو مرد دیده میشود که پیراهنی یقه گرد پوشیدهاند و ردایی سفید با حاشیهای آبی بر دوش دارند. در سمت راست نیز مردی کلاهخودی گرد بر سر دارد و دو شیء بالمانند در دو طرف این کلاه دیده میشود. این شخصیت تونیکی سفید با نواری قرمز بر تن دارد که قسمت پایین لباس با گلهای زرد تزیین شده است. در قسمت آستین نیز، نوار طرحدار با اشکال هندسی دیده میشود. از دیگر نقاشیهای کوه خواجه، تصویر مرد سوارکار است که لباس بلند آبیرنگ پوشیده و شلوار سفیدی به پا دارد.<ref>ضیاءپور، آشنایی با رنگآمیزی در آثار هنری ایرانیان از کهنترین زمان تا دوران صفویه، 1353ش، ص42 و 43.</ref> | ||
===ز) دورااِروپوس=== | ===ز) دورااِروپوس=== | ||
دورااروپوس، منطقهای در شرق نینوا قدیم و موصل کنونی است که تعدادی آثار نقاشی مربوط به این دوره را در خود جای داده است. از معروفترین آثار این دوره، نقاشی«کونون» است که مراسم مذهبی را به تصویر کشیده است. در این تصویر، دو روحانی با لباسهای سفید و تاجی بر سر دیده میشوند. از دیگر آثار این منطقه، معبد میترا است. لباس سوارکار، از نیمتنه کوتاه قلابدوزی شده و شلواری که در قوزک پا تنگ میشود، تشکیل شده است. این نقاشی جزء نقاشیهای ایرانی محسوب میشود.<ref>گیرشمن، هنر ایران در دوران پارت و ساسانی، 1370ش، ص47 و 48.</ref> | دورااروپوس، منطقهای در شرق نینوا قدیم و موصل کنونی است که تعدادی آثار [[نقاشی]] مربوط به این دوره را در خود جای داده است. از معروفترین آثار این دوره، نقاشی«کونون» است که مراسم مذهبی را به تصویر کشیده است. در این تصویر، دو روحانی با لباسهای سفید و تاجی بر سر دیده میشوند. از دیگر آثار این منطقه، معبد میترا است. لباس سوارکار، از نیمتنه کوتاه قلابدوزی شده و شلواری که در قوزک پا تنگ میشود، تشکیل شده است. این نقاشی جزء نقاشیهای ایرانی محسوب میشود.<ref>گیرشمن، هنر ایران در دوران پارت و ساسانی، 1370ش، ص47 و 48.</ref> | ||
===ح) هَترا<ref>شهری باستانی در استان نینوا عراق؛ [https://www.ihcs.ac.ir/cahrini/fa/news/22671/%D9%87%D8%AA%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF «هترا شهر خورشید»، وبسایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref> (اَلحَضَر)=== | ===ح) هَترا<ref>شهری باستانی در استان نینوا عراق؛ [https://www.ihcs.ac.ir/cahrini/fa/news/22671/%D9%87%D8%AA%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF «هترا شهر خورشید»، وبسایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref> (اَلحَضَر)=== | ||
شهر هترا از نظر مجسمهسازی بسیار غنی بوده است. هر یک از پیکرههای هترا، لباسهای مناسب خود را پوشیدهاند؛ کاهنان معمولاً بدون کفش هستند،<ref>سفر و مصطفی، هترا (حضرا) شهر خورشید، 1376ش، ص83.</ref> نُجَباها،<ref> مردمان نجیب و اصیل؛ [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%AC%D8%A8%D8%A7 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ نجبا، وبسایت واژهیاب.]</ref> کلاه بههمراه نیمتنه بنددار روی شلوار چیندار میپوشیدند،<ref>بروسیوس، ایران باستان، 1388ش، ص179.</ref> مردان تونیکهای کوتاه و ساده بههمراه کمربند و شلوار به تن میکردند؛ گاهی نیز روی تونیک، ردا، شنل یا کت آستیندار اضافه میشد.<ref>صادقیان سرخابی، بررسی پوشاک دورۀ اشکانی، 1390ش، ص163.</ref> | شهر هترا از نظر مجسمهسازی بسیار غنی بوده است. هر یک از پیکرههای هترا، لباسهای مناسب خود را پوشیدهاند؛ کاهنان معمولاً بدون کفش هستند،<ref>سفر و مصطفی، هترا (حضرا) شهر خورشید، 1376ش، ص83.</ref> نُجَباها،<ref> مردمان نجیب و اصیل؛ [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%AC%D8%A8%D8%A7 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ نجبا، وبسایت واژهیاب.]</ref> کلاه بههمراه نیمتنه بنددار روی شلوار چیندار میپوشیدند،<ref>بروسیوس، ایران باستان، 1388ش، ص179.</ref> مردان تونیکهای کوتاه و ساده بههمراه کمربند و شلوار به تن میکردند؛ گاهی نیز روی تونیک، ردا، شنل یا کت آستیندار اضافه میشد.<ref>صادقیان سرخابی، بررسی پوشاک دورۀ اشکانی، 1390ش، ص163.</ref> | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | |||
* آیتاللهی، حبیبالله، تاریخ هنر، تهران، مرکز مطالعات فرهنگی بینالمللی معاونت پژوهشی-آموزشی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، 1380ش. | * آیتاللهی، حبیبالله، تاریخ هنر، تهران، مرکز مطالعات فرهنگی بینالمللی معاونت پژوهشی-آموزشی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، 1380ش. | ||
* افهمی، رضا و دیگران، «طراحی پوشاک ایران در دوران اشکانیان (پارتیان) (مطالعه بر روی الگو، برش و دوخت لباسها)»، فصلنامۀ علمی- پژوهشی نگره، شمارۀ 17، بهار 1390ش. | * افهمی، رضا و دیگران، «طراحی پوشاک ایران در دوران اشکانیان (پارتیان) (مطالعه بر روی الگو، برش و دوخت لباسها)»، فصلنامۀ علمی- پژوهشی نگره، شمارۀ 17، بهار 1390ش. | ||
| خط ۷۲: | خط ۷۳: | ||
* محمدیفر، یعقوب، باستانشناسی و هنر اشکانی، تهران، سمت، 1387ش. | * محمدیفر، یعقوب، باستانشناسی و هنر اشکانی، تهران، سمت، 1387ش. | ||
* «هترا شهر خورشید»، وبسایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: 14 تیر 1401ش. | * «هترا شهر خورشید»، وبسایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: 14 تیر 1401ش. | ||
{{پایان منابع}} | |||
