پوشاک دوره قاجار: تفاوت میان نسخه‌ها

پوشاک دوران قاجار، شامل تنوع در لباس‌های مردانه و زنانه و حتی نظامیان است. در این دوره به‌دلیل ارتباط ایران با اروپا، تحولاتی در عرصۀ پوشاک ایرانیان به تأسی از اروپاییان رخ داد.  

مردان در دوره قاجار لباس‌های گذشته خود را کنار گذاشته و پوشاک آنها به کت، ژیلت و الگو‌های اروپایی تغییر کرد. روشنفکران برجسته نیز علاوه بر کت‌وشلوار از کراوات و یقه‌های بلند که جزو لباس‌های ایرانی نبود، استفاده می‌کردند؛ اما پوشاک زنان با سرعت کمتری تغییر کرد. پوشش و آرایش آنها به پیراهن، کت‌و‌دامن، کلاه و آرایش اروپایی تبدیل شد.<ref> [https://www.magiran.com/paper/1176753 نیک چری و رهبرنیا، « تأثیر تحولات اجتماعی و فرهنگی دوران مشروطه بر تن‌پوش مردان عصر قاجار»، 1392ش، ص145.]</ref> نظامیان در دوره قاجار نیز از دوره آقامحمدخان تا فتحعلی‌شاه لباس منظمی نداشتند؛<ref>  راوندی، تاریخ اجتماعی ایران، 1382ش، ص815.</ref> اما در اواخر دوره قاجار وزیر جنگ، تغییرات اساسی در طرح لباس نظامیان به وجود آورد.<ref>  ذکاء، ارتش شاهنشاهی ایران از کوروش تا پهلوی- شورای ارتشی جشن 2500 سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران، 1350ش، ص258.</ref>

* اباذری، مانا و طیبی، حبیب‌الله، «مطالعه تطبیقی پوشاک بانوان قاجار قبل و بعد از سفر ناصرالدین شاه به فرنگ»،  نشریه پژوهش هنر، شمارۀ 13، 1396ش.

* بنجامین، ساموئل گرین ویلر، ایران و ایرانیان (عصر ناصرالدین‌شاه)، ترجمه محمد حسین کردبچه، تهران، جاویدان، 1363ش.

* پوپ، آرتور و فلیس اکرمن، سیری در هنر ایران، ترجمه نجف دریابندری، تهران، علمی و فرهنگی، 1387ش.

* پولاک، یاکوب ادوارد، سفرنامه پولاک، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران، خوارزمی، چاپ دوم، 1369ش.

* حجازی، بنفشه، تاریخ خانم‌ها؛ بررسی جایگاه زن ایرانی در عصر قاجار، تهران، قصیده‌سرا، 1388ش.

* دیولافوا، ژان، سفرنامه مادام دیولافوا، ترجمه همایون فره‌وشی، تهران، خیام، چاپ دوم، 1361ش.  

* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 10 مرداد 1402ش.

* ذکاء، یحیی، لباس زنان ایران از سده سیزدهم هجری تا امروز، تهران، اداره موزه‌ها و فرهنگ عامه، 1336ش.

* ذکاء، یحیی، ارتش شاهنشاهی ایران از کوروش تا پهلوی؛ شورای ارتشی جشن 2500 سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران، بی‌جا، 1350ش.

* راوندی، مرتضی، تاریخ اجتماعی ایران، تهران، امیرکبیر، 1352ش.

* رنه دالمانی، هانری، سفرنامه از خراسان تا خوزستان، ترجمه محمد علی همایون فره‌وشی، تهران، امیرکبیر، 1335ش.

* سرنا، کارلا، آدم‌ها و آیین‌ها در ایران، ترجمه علی اصغر سعیدی، تهران، زوار، 1362ش.

* علم، محمدرضا و دنیاری، سکینه، «بررسی نوع پوشش و حجاب زنان در دوره قاجار با نگاهی به آثار سیاحان خارجی این دوره )از پادشاهی آقا محمد خان تا دوران مظفرالدین شاه(»، فصلنامه علمی پژوهشی، شماره 54، 1398ش.

* غیبی، مهرآسا، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، تهران، هیرمند، چاپ پنجم، 1392ش.

* کیاوش، فرشته و آشوری، محمدتقی، « نقش عوامل فرهنگی بر تحول لباس زنان از سلطنت ناصرالدین‌شاه تا پایان دوره قاجار»، فصلنامه دانشگاه هنر، شماره 26، 1398ش.

* مافی‌تبار، آمنه، «پوشش زنان در دو نسخه قاجاری فرهاد و شیرین صنیع‌الملک و شاهنامه عمادالکتاب از منظر  

* افسانه چشم معصوم ارنست گامبریج»، نشریه هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، شمارۀ 2، 1400ش.

* مبینی، مهتاب و اسدی، اعظم، سیری در مد و لباس دورۀ قاجار، تهران، مرکب سپید، 1396ش.

* محمدی، منظر و سید احمدی زاویه، سید سعید، «سیمای مرد مدرن، تحلیلی بر تحول لباس مردان در ایران عصر قاجار»، دوفصلنامۀ علمی - پژوهشی تحقیقات تاریخ اجتماعی، سال هشتم، شمارۀ اول، بهار و تابستان 1397ش.

* مستوفی، عبدالله، شرح زندگانی من، تهران، زوار، 1388ش.

* مونسی سرخه، مریم، پوشاک ایرانیان در عصر قاجار، تهران، مرکب سفید، 1396ش.

* مهرمند، فریبا و خدری‌زاده، علی‌اکبر، «فرآیند ایجاد و تغییر لباس نظامیان عصر قاجار»، نشریه تاریخ و فرهنگ، سال 50، پیاپی 100، بهار و تابستان 1397ش.

* نظری، ساره، «پوشاک زنان در 5 دوره تاریخی پس از ورود اسلام به ایران»، ماهنامه علمی تخصصی، شمارۀ 1، 1396ش.

* نیک چری، پریسا و رهبرنیا، زهرا، «تأثیر تحولات اجتماعی و فرهنگی دوران مشروطه بر تن‌پوش مردان عصر قاجار»، فصلنامه چیدمان، سال دوم، پیاپی 2، 1392ش.

* یارشاطر، احسان، پوشاک در ایران زمین، به کوشش پیمان متین، تهران، امیرکبیر، چاپ دوم، 1382ش.