ایران پدیا

کارتن‌خوابی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۹ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:کارتن-خوابی.jpg|بندانگشتی|388x388px|کارتن‌خوابی یکی از پیامدهای جوامع در حال توسعه و مدرن است]]
{{جعبه اطلاعات مفهوم
<big>'''کارتن‌خوابی'''</big>؛ زندگی در شرایط و مکان‌های نامساعد به‌دلیل نداشتن سرپناه.
| تصویر            =کارتن-خوابی.jpg
| زیرنویس تصویر    =تصویری از کارتن‌خواب‌ها در پیاده‌رو
| image_alt        =
| فایل پادکست      =کارتن‌خوابی.ogg
| حجم فایلپادکست    =۷/۷۹
| تاریخ پادکست      =۱۱-۲-۱۴۰۵
| زیرنویس عنوان    =
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
{{درشت|'''کارتن‌خوابی'''}}؛ زندگی در شرایط و مکان‌های نامساعد به‌دلیل نداشتن سرپناه.


کارتن‌خوابی به‌عنوان یکی از معضلات اجتماعی در سطح فردی و اجتماعی دارای آسیب‌هایی مانند مشکلات جسمی و بیماری‌های روانی، ناامنی معابر شهری، خشونت، اعتیاد، توزیع و فروش مواد مخدر، تجاوز و تکدی‌گری است.
کارتن‌خوابی پدیده‌ای است که در آن افراد بی‌سرپناه در مکان‌های عمومی مانند خیابان‌ها، پارک‌ها و زیر پل‌ها زندگی می‌کنند. این معضل اجتماعی ریشه در عواملی مانند [[فقر]]، [[اعتیاد به مواد مخدر|اعتیاد]]، [[طلاق]]، [[خشونت خانگی]] و نبود مسکن مناسب دارد. کارتن‌خوابی پیامدهای سنگینی ازجمله بیماری‌های جسمی و روانی، افزایش جرم و بزهکاری، و [[آسیب‌پذیری]] شدید [[آسیب‌پذیری زنان|زنان]] و کودکان را به همراه دارد. این پدیده در جوامع امروزی، به‌دلیل افزایش هزینه‌های مسکن، [[بیکاری]]، [[مهاجرت]] و نابرابری‌های اقتصادی، روندی صعودی داشته و یک چالش‌ اجتماعی شده است.
==مفهوم‌شناسی==
کارتن‌خوابی، به‌عنوان بارزترین شکل بی‌خانمانی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1060141/fa اعتمادی‌فرد و اکرامی حصاری، «تجربۀ زیستۀ زنان بی‌خانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، 1400ش، ص31.]</ref>  یکی از پیامدهای جوامع در حال توسعه و مدرن است<ref> [https://dmngo.ir/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D9%86/ «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.]</ref>  و به وضعی اشاره دارد که افراد در اماکن و معابر عمومی به‌صورت شبانه‌روزی یا صرفاً شبانه زندگی می‌کنند. افراد کارتن‌خواب با نام‌های بی‌سرپناه، خیابان‌خواب و معتاد خیابانی<ref> [https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref>  در کوچه، جاده، گاراژها، کنار سطل زباله، رودخانه و وسایل نقلیه، خیابان، پارک، انبارها، کپرها، مکان‌های گرم، ایستگاه‌های اتوبوس و در اماکنی که سکونت‌گاه انسانی نیست، می‌خوابند.<ref> [https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص31.]</ref> 
==دسته‌بندی افراد کارتن‌خواب==
*بی‌سرپناهان؛ افراد فاقد هر نوع سرپناه.
*بی‌خانگان؛ افرادی که در یک مکان موقت اقامت دارند.
*افراد ساکن در اماکن ناامن، خطرناک و غیرقانونی؛
*افرادی که به‌دلیل ناتوانی در تهیۀ مکان مستقل، به‌صورت جبری، در اماکن جمعی زندگی می‌کنند.<ref>  [https://ac.kheir.ir/about-homelessness منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.]</ref>
==دلایل کارتن‌خوابی==
گسترش فرهنگ سرمایه‌داری،<ref>[https://rasekhoon.net/media/show/1274775/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B1%D8%A7%D9%87%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D8%B3%D «جهان‌آرا- کارتن‌خواب و راهکارهای رفع این آسیب با حضور دکتر ابراهیم رزاقی»، وب‌سایت راسخون.]</ref>  ازبین‌رفتن مشاغل سنتی، همخوانی نداشتن هزینه‌های زندگی با درآمد، افزایش جمعیت، گسست رابطه‌های خویشاوندی، معوقات پرداخت اجاره، نیاز مالکان به منزل خود، بیکاری، ازدست‌دادن خانه،<ref> [https://sanad.iau.ir/journal/jss/Article/537914?jid=537914 آقایی و دیگران، «نقش فضاهای شهری بر زندگی روزمرۀ کارتن‌خواب‌های شهر تهران» 1396ش، ص9.]</ref>  تبعیت نکردن از هنجارهای جامعه، <ref>  [https://ac.kheir.ir/about-homelessness منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.]</ref> کم‌کاری مسئولان، شرایط ناکارآمد و ناسالم محیط بومی، مشکلات خانوادگی، بیماری‌های اسکیزوفرنی، دوقطبی ژنتیکی، <ref>  [https://www.imna.ir/news/521886/%D8%AF%D9%88-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%DA%A9%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> کار در شهرستان، مشاغل فصلی، <ref> [https://sobherouyesh.com/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.]</ref> مهاجرت، فقر، بیکاری، اعتیاد خانواده، ناامیدی، نبود امکانات اولیۀ زندگی،<ref> [https://dmngo.ir/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D9%86/ «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.]</ref>  ورشکستگی مالی، اوضاع اقتصادی جامعه،<ref>  [https://ac.kheir.ir/about-homelessness منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.]</ref> معیوب بودن سیستم اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، شکاف طبقاتی، <ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2 «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref> کمرنگ‌ بودن سیستم رفاه اجتماعی، حمایت نشدن دهک‌های پایین، سوءمصرف الکل و مواد مخدر،<ref>  [https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-132/562691-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D «کشورها با پدیدۀ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، وب‌سایت جی‌پلاس.]</ref> تکدی‌گری، گم‌شدن، درراه‌ماندن، بی‌سرپرستی و طردشدن از سوی خانواده موجب کارتن‌خوابی می‌شود.<ref> [https://ac.kheir.ir/about-homelessness منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.]</ref>
==کارتن‌خوابی در ایران==
[[پرونده:حاشیه-نشینی.jpg|بندانگشتی|385x385px|عواملی مانند مدرن‌سازی و افزایش شکاف طبقاتی موجب حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگ ایران شد]]
عواملی مانند مدرن‌سازی، افزایش شکاف طبقاتی و گسترش مهاجرت موجب کپرنشینی، گودنشینی و حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگ ایران شد؛ ولی پدیدۀ کارتن‌خوابی به شکل امروزی، یک مسئلۀ جدید اجتماعی است <ref>[https://sid.ir/fA/Journal/SearchPaper.aspx?journal=&subject=&writer=108835&year=1400&PDF=Y&Filter= سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.]</ref> و در سال 1382ش با فوت چند کارتن‌خواب در اثر سرمای زمستان در تهران، به‌عنوان یک معضل اجتماعی مطرح شد.<ref> [https://www.sid.ir/paper/215502/fa فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.]</ref>  بر اساس آمار ارائه شده از سوی مدیران شهری در سال 1400ش، پایتخت بیش از 24 هزار کارتن‌خواب داشته که بیش از نیمی از آنها شهرستانی هستند <ref> «24 [https://snn.ir/fa/news/986984/%DB%B2%DB%B4-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3%E2%80%8 هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم/ «اتوبوس‌خوابی» از کجا آب می‌خورد؟»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> و دو هزار نفر آنان را زنان تشکیل می‌دهند. <ref>  [https://sid.ir/fA/Journal/SearchPaper.aspx?journal=&subject=&writer=108835&year=1400&PDF=Y&Filter= سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.]</ref>
==شناسایی کارتن‌خواب‌ها==
براساس قانون ایران، شناسایی و اسکان کارتن‌خواب‌ها در تهران بر عهدۀ شوای شهر، نیروی انتظامی و بهزیستی است. <ref> [https://sobherouyesh.com/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.]</ref> نگهبانان بوستان‌ها در مواجهه با افراد در راه‌مانده، بی‌سرپناه و بی‌خانمان، موضوع را به شهرداری اطلاع می‌دهند و بعد از انتقال آنها به محل موردنظر و شناسایی، مشاوره انجام می‌شود. <ref>[https://www.mehrnews.com/news/5663070/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%DA%AF%D8%AA%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «کارتن‌خوابی؛ از واشنگتن تا تهران + فیلم»، خبرگزاری مهر.] </ref>
==کارتن‌خوابی زنان==
[[پرونده:بی‌خانمان.jpg|بندانگشتی|383x383پیکسل|بی‌خانمان]]
براساس آمار، زنان بین 5 تا 10درصد جمعیت کارتن‌خواب‌ها را شامل می‌شوند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/501637/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D9%84%D8%AE-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9 «روایتی تلخ از کارتن‌خوابی و اعتیاد زنان/ بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ و یا زندان؟»، خبرآنلاین.]</ref>
 
دختران به‌دلیل شرایط اقتصادی، خشونت خانوادگی، بی‌سرپرستی، بدسرپرستی، فقر فرهنگی، اثرپذیری از دوستان و نابسامانی خانواده به فرار از خانواده و کارتن‌خوابی روی می‌آورند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2 «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref>
 
تن‌فروشی،<ref> [https://www.imna.ir/news/521886/%D8%AF%D9%88-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%DA%A9%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>  مشکلات خانوادگی و اجتماعی، افزایش طلاق و افزایش زنان سرپرست خانواده موجب افزایش کارتن‌خوابی در زنان شده است. <ref> [https://www.tabnak.ir/fa/news/144953/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%83%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%D9%8A%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%B1 «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
==تشکیل خانواده و یا شبه‌خانواده در حین بی‌خانمانی==
برخی زنان و مردان کارتن‌خواب در خیابان‌ها و پاتوق‌ها بدون انجام دادن مراسم رسمی ازدواج با هم زندگی می‌کنند. بسیاری نیز بر اساس قراردادهای رفاقتی و یا عاطفی و بازآفرینی نقش‌های دختر، خواهر، همسر و مادر، نهاد شبه‌خانواده را به‌عنوان جایگزین خانواده تشکیل می‌دهند. <ref> [https://www.sid.ir/paper/1060141/fa اعتمادی‌فرد و اکرامی حصاری، «تجربۀ زیستۀ زنان بی‌خانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، 1400ش، ص43.]</ref>
==کنش‌های جنسی کارتن‌خواب‌ها==
نیازهای جنسی، عاطفی و مادی موجب برقراری روابط بین افراد بی‌خانمان شده است. وقایعی مانند روابط جنسی متعدد، متوسل شدن به زور، طلاق عاطفی، روابط فرازناشویی، طلاق، ازدواج مجدد، مصرف مواد برای رابطۀ جنسی بهتر، خودارضایی، برقراری رابطۀ جنسی با مردان و زنان، روسپی‌گری، رابطۀ جنسی دوبه‌دو و گروهی، معاشقه‌های گذرا و موردی و مبادلۀ جنسی اعضای خانواده در میان کارتن‌خواب‌ها ‌مشهود است. <ref> [https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص35-38 و 27.]</ref>
==کودکان کارتن‌خواب==
افزایش تولد کودکان کارتن‌خواب موجب تهدید آیندۀ جامعه می‌شود. به‌دلیل هویت نامشخص پدر کودکان کارتن‌خواب و ناتوانی و فقدان صلاحیت مادر در نگهداری آنها، این کودکان در شیرخوارگاه‌ها بزرگ می‌شوند و با به بهای اندک فروخته می‌شوند تا در آینده کودکان کار شوند.<ref>[https://farsnews.ir/news/13950122000663/%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C--2-%D9%85 «تازه‌‌واردانی به دنیا از ریشۀ کارتن‌خوابی/ 2 میلیون تومان بهای کودکان کار آینده»، فارس‌نیوز.]</ref>
 
کودکان کارتن‌خواب، معتاد به دنیا می‌آیند و با مصرف اولین مشروب یا کدئین معتاد می‌شوند و تا پایان عمر باید ایزوله زندگی کنند. احتمال دارا بودن بیماری ایدز در آنها بالا است <ref> [https://life.shafaqna.com/FA/5924/%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%9B-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%88%D9%84%D9%86%D8%A7%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA «کودکان کارتن‌خواب: پدیده‌های هولناک در تهران»، وب‌سایت شفقنا.]</ref> و به‌علت نوع و شرایط زندگی مورد تجاوز واقع می‌شوند. <ref>  [https://ana.ir/fa/news/587507/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2 «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref>
==پیامدهای کارتن‌خوابی==
افراد کارتن‌خواب دچار هویت‌باختگی فردی و اجتماعی می‌شوند.<ref>[https://sid.ir/fA/Journal/SearchPaper.aspx?journal=&subject=&writer=108835&year=1400&PDF=Y&Filter= سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص73.]</ref>  سبک زندگی، کردار و رفتار و نوع تعاملات کارتن‌خواب‌ها در سطح فردی و اجتماعی آسیب‌زا است.<ref>  [https://ensani.ir/fa/article/518703/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D فتحی و درویشی، «مطالعۀ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، 1401ش، ص151.]</ref>
*در سطح فردی
مرگ به‌دلیل ناتوانی، بیماری و تزریق مکرر مواد، استفاده از وسایل تزریق مشترک، ابتلا به بیماری‌های واگیردار، خودکشی، <ref>[https://www.isna.ir/news/mazandaran-40455/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D علیوردی‌‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> مشکلات روانی و بیماری‌های پوستی، دهان و دندان، ایدز، <ref> [https://dmngo.ir/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D9%86/ «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> گال، هپاتیت و شپش، <ref> [https://www.tabnak.ir/fa/news/144953/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%83%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%D9%8A%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%B1 «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک.]</ref> آلودگی به مواد، اعتیاد، سوءتغذیه، بیماری‌های ذهنی و جسمی، مصرف الکل و مرگ به‌دلیل تغذیۀ ناکافی، سرما و بیماری از پیامدهای کارتن‌خوابی است. <ref> [https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> 
*در سطح اجتماع
زیرپاگذاشتن مداوم هنجارهای جامعه توسط مردان کارتن‌خواب، موجب برچسب‌زنی جامعه به آنها و در نتیجه ایجاد خودپندارۀ منفی، درونی‌شدن هویت انحرافی و استمرار رفتارهای انحرافی می‌شود؛ به‌عبارتی برچسب‌زنی‌ و انتظار سایرین برای ادامۀ رفتارهای کارتن‌خواب، موجب محدود کردن فرصت‌های فردی و ابقای نقش پایدار می‌شود. 


تجارب فشارآور فرد بی‌خانمان، درک نادیده گرفته ‌شدن از سوی جامعه و امکان اشتغال نداشتن برای برآوردن نیازهای ضروری موجب تخطی از هنجارهای جامعه می‌شود. درگیری، زندان، شیوع بیماری‌های پرخطر در جامعه، نارضایتی و ناامنی در محلات شهری، خفت‌گیری، <ref> [https://ensani.ir/fa/article/518703/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D فتحی و درویشی، «مطالعۀ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، 1401ش، ص150 و 151.]</ref> گسیختگی خانواده، <ref> [https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> روابط نامشروع، <ref>[https://www.isna.ir/news/mazandaran-40455/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D علیوردی‌‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> سرقت، توزیع و فروش مواد مخدر، تجاوز، تکدی‌گری،<ref> [https://sobherouyesh.com/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AC%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.]</ref> بزه‌های اجتماعی، <ref>  [https://ac.kheir.ir/about-homelessness منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر].</ref> تحقیر و توهین در روابط اجتماعی، تروما، هیجانات منفی، خشونت، محرومیت از دسترسی به منابع لازم، بلامکانی و طرد اجتماعی از آسیب‌های اجتماعی کارتن‌خوابی است. <ref> [https://ensani.ir/fa/article/518703/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D فتحی و درویشی، «مطالعۀ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، 1401ش، ص150.]</ref>
== مفهوم‌شناسی ==
*در زنان
کارتن‌خوابی به وضعیتی گفته می‌شود که در آن افراد به‌دلیل نداشتن سرپناه، در مکان‌های عمومی و نامساعد مانند خیابان‌ها، پارک‌ها، زیر پل‌ها،<ref>[https://www.sid.ir/paper/992812/fa سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.]</ref> ایستگاه‌های اتوبوس، گاراژها، یا کنار سطل‌های زباله زندگی می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص31.]</ref> این پدیده به‌عنوان شکل آشکاری از بی‌خانمانی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1060141/fa اعتمادی‌فرد و اکرامی حصاری، «تجربۀ زیستۀ زنان بی‌خانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، 1400ش، ص31.]</ref> محصول زندگی شهری مدرن است<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> که در جوامع در حال توسعه، شیوع بیشتری دارد.<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> برخی گونه‌های کارتن‌خوابی در زمرهٔ [[ولگردی]] محسوب شده و از منظر قانونی، جرم به‌شمار می‌آیند.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> افراد کارتن‌خواب با عناوینی چون بی‌سرپناه، خیابان‌خواب و معتاد خیابانی نیز شناخته می‌شوند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref>
زنان جوان برای تأمین غذا، لباس و پول به برقراری رابطۀ جنسی بدون استفاده از وسایل پیشگیری می‌پردازند و با این کار چرخۀ حاملگی ادامه می‌یابد. <ref> [https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص28.]</ref> تن‌دادن به انواع کارها برای رفع نیازهای روزانه، مورد تجاوز قرارگرفتن، <ref>  [https://ana.ir/fa/news/587507/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2 «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref> ترویج کارتن‌خوابی، مشهود شدن بیشتر آن، تولد فرزندان نامشروع، <ref> [https://www.imna.ir/news/521886/%D8%AF%D9%88-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%DA%A9%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> خشونت جنسی، شیوع بیماری‌های مقاربتی و فروش نوزادان پیامدهای کارتن‌خوابی در زنان است. <ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص29.]</ref>


==راهکار ایران برای مقابله با کارتن‌خوابی==
== عوامل کارتن‌خوابی ==
[[پرونده:گرمخانه.jpg|بندانگشتی|393x393پیکسل|طرح اسکان موقت بی‌خانمان‌های پایتخت]]
برخی عوامل کارتن‌خوابی عبارت‌اند از:
در ایران، با توجه به رواج بیشتر کارتن‌خوابی بین مردان، راهبردهای پیشگیری و ارائۀ خدمات بر آنها تمرکز بیشتر دارد <ref>[https://www.isna.ir/news/mazandaran-40455/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D علیوردی‌‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> و سازمان‌های عام‌المنفعه و مردم‌نهاد زیادی برای ایجاد راهکار موقت و دایم برای کمک به افراد کارتن‌خواب فعالیت دارند. <ref> [https://ac.kheir.ir/about-homelessness منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.]</ref>
* '''عوامل اقتصادی''': فقر، بیکاری، تورم، گرانی مسکن،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> ورشکستگی مالی،<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.]</ref> و نبود شغل‌های پایدار؛<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.]</ref>
* '''عوامل اجتماعی و خانوادگی''': طردشدگی از سوی [[خانواده]]،<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.]</ref> [[طلاق]]، [[خشونت خانگی]]، از هم‌گسیختگی خانواده،<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/878465-از-کارتن-خواب-ها-نترسید فرخه، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکۀ شرق.]</ref> و کاهش حمایت‌های اجتماعی؛<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.]</ref>
* '''عوامل روانی و فردی''': [[اعتیاد به مواد مخدر|اعتیاد به موادمخدر]] و الکل،<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-جامعه-132/562691-کشورها-با-پدیده-کارتن-خوابی-چگونه-برخورد-می-کنند «کشورها با پدیدۀ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران.]</ref> بیماری‌های روانی مانند اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> ناتوانی‌های جسمی و ذهنی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/477037/fa صدیق سروستانی و نصراصفهانی، «اعتیاد، طرد اجتماعی و کارتن‌خوابی در شهر تهران؛ پژوهشی کیفی»، 1389ش، ص1-2.]</ref> و فقدان [[مهارت‌های زندگی]]؛<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
* '''عوامل ساختاری''': ضعف سیستم تأمین اجتماعی، نبود مسکن ارزان‌قیمت، ناکارآمدی سیاست‌های حمایتی،<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتن‌خوابی-در-شهرهای-بز «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟، خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref> و افزایش [[مهاجرت]]‌های بی‌رویه به شهرها.<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31.]</ref>


طرح سامان‌دهی افراد بی‌سرپناه و متکدیان و طرح توانمندسازی بهاران از طرح‌های توانمندسازی کارتن‌خواب‌ها بوده است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص23.]</ref> مراکزی به‌ نام گرم‌خانه با امکان اقامت موقت و شبانۀ کارتن‌خواب‌ها، موجب مصونیت موقت آنها از آسیب‌های اجتماعی و جلوگیری از آسیب‌رسانی آنها می‌شود.<ref>  [https://www.isna.ir/news/mazandaran-40455/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D علیوردی‌‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>   عواملی مانند قوانین غیرمنعطف، وضع نامناسب و رفتار عداوت‌آمیز و دید منفی عوامل گرم‌خانه باعث تمایل نداشتن کارتن‌خواب‌ها به استفاده از گرم‌خانه شده است. <ref> [https://www.sid.ir/paper/215502/fa فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.]</ref>  
== پیامدهای فردی و اجتماعی کارتن‌خوابی ==
==راهکارهای ریشه‌کن کردن کارتن‌خوابی==
کارتن‌خوابی در سطوح فردی و اجتماعی پیامدهایی به دنبال دارد؛ ازجمله:
*ساخت مسکن‌های ارزان‌قیمت با متراژ کم؛<ref> [https://snn.ir/fa/news/763956/%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86-%DB%B8%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C% «در آمریکا از عایدی معاملات مسکن ۸۰ درصد مالیات می‌گیرند/ طبق قانون اساسی همه باید صاحب‌خانه باشند»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>
* '''پیامدهای فردی''': ابتلا به بیماری‌های جسمی و روانی مانند [[ایدز]]، هپاتیت،<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/184125/معتادان-و-کارتن-خواب-ها-مبتلا-به-ایدز-و-هپا «معتادان و کارتن‌خواب‌ها مبتلا به ایدز و هپاتیت، طراحی مراقبت‌های ویژه»، خبرگزاری میزان.]</ref> بیماری‌های پوستی، سوءتغذیه، [[افسردگی]] و اضطراب، افزایش خطر مرگ‌ومیر ناشی از سرما، بیماری و مصرف مواد،<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> کاهش [[امید به زندگی]] و [[خودکشی]]؛<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref>
*توانمندسازی کارتن‌خواب‌ها با راهکارهایی مانند اسکان اولیه، رفع نیازهای اولیه مانند بهداشت، درمان، نظافت و تغذیه، بازسازی شخصیتی، توانمندسازی روانی، ارتباطی، شغلی و زندگی مستقلانه در اجتماع؛
* '''پیامدهای اجتماعی''': تهدید امنیت عمومی،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31-32.]</ref> افزایش جرم و بزهکاری مانند سرقت، تکدی‌گری،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> و فروش موادمخدر، تضعیف بنیان خانواده،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> گسترش [[رابطه نامشروع|روابط نامشروع]]<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref> و تولد کودکان بی‌سرپرست، ایجاد ناامنی و نارضایتی در محلات شهری،<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> و تحمیل هزینه‌های سنگین بر نظام سلامت و [[رفاه اجتماعی]].<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/144953/زنان-كارتن-خواب-زير-پوست-شهر «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
*آموزش؛ آموزش کسب مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی، حرفه‌آموزی، بازسازی شخصیتی و اجتماعی‌سازی مجدد. <ref> [https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص23-25.]</ref>
*درمان تخصصی با ارائۀ روان‌شناسی و ایجاد بسترهایی برای درمان مشکلات جسمی و روحی؛
*حمایت نهادهای اجتماعی، خانواده، آشنایان و اقوام؛ <ref> [https://www.imna.ir/news/521886/%D8%AF%D9%88-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%DA%A9%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
*اِعمال سیاست بنیادی توسط همۀ سازمان‌های کشور؛
*ازبین‌بردن محرومیت بین حاشیه‌نشینان؛
*پذیرش آنها توسط اماکن رفاهی و درمانی؛  <ref> [https://dmngo.ir/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A2%D9%86/ «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.]</ref>
*آماده‌سازی برای برگشت مجدد به جامعه؛ برگزاری کلاس‌های گروهی و کارگاه آموزش نحوۀ درآوردن نان، به جای تغذیه و اسکان آنها.
تقویت باورهای مذهبی، ترویج فرهنگِ تغییر نگرش مردم برای ایجاد بستری برای پرورش مجدد آنها، <ref>[https://www.socialwork2015.ir/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C/ مهدوی، «راه‌های درمان کارتن‌خوابی»، مجلۀ اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران.]</ref> ارتقای کیفی زیرساخت بهداشت و آموزش‌وپرورش، اشتغال‌زایی در روستا و شهرهای کوچک، <ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/10/21/1293273/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B4-%DA%86%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84% «روایت یک کارتن‌خواب از زندگی‌اش/ چه عواملی باعث کارتن‌خوابی افراد می‌شود؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> تخصیص تسهیلات مالی، محدود و مشخص کردن دورۀ اسکان،<ref> [https://www.socialwork2015.ir/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C/ مهدوی، «راه‌های درمان کارتن‌خوابی»، مجلۀ اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران.]</ref>  کار اجباری با پرداخت حق‌الزحمه، ارائۀ تسهیلات <ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2 «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref> و کارآفرینی از راه‌های ریشه‌کن کردن کارتن‌خوابی است. <ref> [https://www.isna.ir/news/mazandaran-40455/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D علیوردی‌‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>  
==کارتن‌خوابی در آمریکا و اروپا==
[[پرونده:بی‌خانمان-فرانسوی.jpg|بندانگشتی|396x396پیکسل|بی‌خانمان فرانسوی]]
[[پرونده:بی‌خانمان‌های-برزیلی.jpg|راست|بندانگشتی|301x301پیکسل|بی‌خانمان‌های برزیلی]]
معضل بی‌خانمانی در آمریکا بحرانی ناتمام است. میزان افراد بی‌خانمان در 2018م از 553 هزار به 68 هزار در 2019م رسیده است که بیشتر آنها غیر سفیدپوست هستند. عواملی مانند تبعیض، نابرابری در سیستم ارائۀ خدمات بهداشتی و مسکن، در کارتن‌خوابی آمریکاییِ آفریقایی‌تبار نقش دارد. در فرانسه، بیش از دوازده هزار نفر بی‌خانمان هستند. در 2018م، 566 کارتن‌خواب که صد نفر آنها به پاریس تعلق داشتند، در فرانسه جان باختند. آمار انگلیس حاکی از این است که حداقل 280 هزار کارتن‌خواب در این کشور وجود دارد و از هر دویست شهروند انگلیسی، یک نفر کارتن‌خواب است. در آلمان، شمار افراد کارتن‌خواب در 2017 و 2018م افزایش 4درصدی داشته است. <ref> [https://www.mizanonline.ir/fa/news/590196/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87- «وضعیت بی‌خانمانی در اروپا و آمریکا در آینۀ آمار»، خبرگزاری میزان.]</ref>  


آمریکا در سال 2016م، اعلام کرد که حدود 15درصد بی‌خانمان‌های این کشور دارای معلولیت و تجربۀ بیش از یک‌ سال کارتن‌خوابی هستند و در مسکن موقت یارانه‌ای، خودروی شخصی، پناهگاه‌های ویژه و خیابان‌ها زندگی می‌کنند. سازمان‌های غیرانتفاعی فعال آمریکا با کمبود بودجه برای تهیۀ مسکن برای کارتن‌خواب‌ها مواجه شده‌اند. <ref> [https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-132/562691-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D «کشورها با پدیدۀ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، وب‌سایت جی‌پلاس.]</ref> در غرب، آشفتگی و نابسامانی خانواده، خشونت، تضاد و تنش و طرد، از عوامل اساسی بی‌خانمانی جوانان است و جوانان برای محافظت از خود مقابل سوءاستفادۀ جنسی، خشونت و تعرض فیزیکی خانه و خانواده را ترک می‌کنند. بر اساس آمار، نیمی از جوانان بی‌خانمان تجربۀ سوءاستفادۀ جنسی و آزار فیزیکی را داشته‌اند.<ref> [https://www.sid.ir/paper/1060141/fa اعتمادی‌فرد و اکرامی حصاری، «تجربۀ زیستۀ زنان بی‌خانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، 1400ش، ص34.]</ref> طبق مطالعات ملی آمریکا، 30 تا 60درصد زنان جوان کارتن‌خواب، بارداری را تجربه کرده‌اند که 73درصد آن به‌صورت ناخواسته بوده است. <ref> [https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص28.]</ref>
== آسیب‌های کارتن‌خوابی ==
در 2020م بیش از 7800 بی‌خانمان در آمریکا بر اثر سرما جان باختند. در سرمای قطبی واشنگتن، بی‌خانمان‌ها، در چند قدمی کاخ سفید قادر به گرم کردن خود نیستند. بنابر گزارش سازمان ملل، وضع بی‌خانمان‌های فرانسه غیرقابل قبول و با قانون و سخنرانی مقامات آن در تضاد است و دو هزار کودک با معضل بی‌خانمانی در این کشور مواجه هستند. <ref>[https://www.mehrnews.com/news/5663070/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%A7%D8%B4%D9%86%DA%AF%D8%AA%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «کارتن‌خوابی؛ از واشنگتن تا تهران + فیلم»، خبرگزاری مهر.]</ref>  
=== زمینه‌سازی جرم ===
==راهکار سایر کشورها برای کارتن‌خوابی==
کارتن‌خوابی در قانون، [[جرم‌انگاری]] نشده است؛<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> اما زندگی کارتن‌خوابی زمینه را برای ارتکاب جرم و افزایش بزهکاری فراهم می‌کند.<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص29.]</ref> بسیاری از کارتن‌خواب‌ها به‌دلیل سرقت، اخاذی، [[گدایی]]، [[تجاوز جنسی]] و توزیع و فروش موادمخدر، مجازات می‌شوند.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> [[سازمان بهزیستی ایران|سازمان بهزیستی]]، نیروی انتظامی و شهرداری‌ها در اقداماتی مانند اسکان گورخواب‌ها در مراکز نگهداری و [[گرم‌خانه|گرم‌خانه‌ها]] یا انتقال آنها به کمپ‌های [[ترک اعتیاد]]، فعال هستند؛ اما بسیاری از این افراد در بازگشت به اجتماع با چالش‌های پیشین مانند آوارگی و فقر، روبرو می‌شوند.<ref>[https://melliun.org/iran/131265 «گور خواب‌ها، نی‌نشین شدند، بازگشت ۸۰ درصد گورخواب‌ها»، وب‌سایت میلیون.]</ref>
[[پرونده:بی‌خانمان-آمریکایی.jpg|بندانگشتی|400x400پیکسل|بی‌خانمان آمریکایی]]
 
تفاوت عملکرد کشورهای گوناگون نسبت به پدیده کارتن‌خوابی به دیدگاه آنها در مورد منشأ این پدیده و نحوۀ برخورد با آن ارتباط دارد. کشورهایی که مسئولیت کارتن‌خوابی را به‌عنوان نتیجۀ عملکرد افراد و بخش‌های جامعه پذیرفته‌اند، به‌دنبال راه‌های مهار و کاهش آسیب‌های آن هستند.<ref>[https://ac.kheir.ir/about-homelessness منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.]</ref>
=== گورخوابی ===
ساخت پناهگاه اضطراری برای مقابله با کارتن‌خوابی نخستین واکنش غرب به این معضل بود. اخیرا کشورهای پیشرفته، روش‌های مؤثر و متنوع‌تری برای کاهش آسیب‌های کارتن‌خوابی تعبیه کرده‌اند. <ref> [https://www.isna.ir/news/mazandaran-40455/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D علیوردی‌‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
گروهی از افراد بی‌سرپناه، به‌ویژه در کلانشهرها و در فصول سرد سال، برای در امان ماندن از سرما به گورستان‌ها پناه می‌برند و حتی درون قبرهای خالی می‌خوابند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3861533/زندگی-در-گور . «زندگی در گور»، خبرگزاری مهر.]</ref> آنها با استفاده از مقوا و ضایعات، روی گورها را می‌پوشانند تا سرپناهی موقت برای خود فراهم کنند. این مکان‌ها عمدتاً در شب مورد استفاده قرار می‌گیرند و در طول روز، این افراد برای تأمین هزینه‌های زندگی، تهیهٔ موادمخدر، غذا، جمع‌آوری ضایعات یا گدایی، گورستان را ترک می‌کنند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/883044/گورخوابی-که-دانشجوی-دکترا-شد-عکس «گورخوابی که دانشجوی دکترا شد»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref>
بیمه و ارائۀ خدمات سلامت و بهداشت رایگان از جمله خدمات دانمارک به کارتن‌خواب‌ها است. در ایتالیا، سازمان‌های مردم‌نهاد و مذهبی با ایجاد مراکز نگهداری و تهیۀ غذای گرم، از افراد کارتن‌خواب حمایت می‌کنند. <ref> [https://www.imna.ir/news/521886/%D8%AF%D9%88-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%B3%DA%A9%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> فنلاند، با اِسکان کارتن‌خواب‌ها در خانه‌های دولتی، رونق اشتغال، کاهش اجارۀ مسکن و ایجاد مراکزی برای مشاوره و حمایت از بی‌خانمان‌ها به مقابله با کارتن‌خوابی می‌پردازد.<ref> [https://www.yjc.ir/fa/news/6460588/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%86%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AF «پایان بحران بی‌خانمان‌ها در فنلاند»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
 
==پانویس==
=== کودکان کار ===
[[پرونده:کارتن‌خوابی۳.png|جایگزین=زن کارتن‌خواب در کنار سطل زباله|بندانگشتی|تصویری از یک زن کارتن‌خواب در کنار سطل زباله]]
افزایش تولد کودکان در میان جمعیت کارتن‌خواب، یکی از چالش‌های اجتماعی محسوب می‌شود. به‌دلیل هویت نامشخص [[پدر]] و ناتوانی یا فقدان صلاحیت مادر، این کودکان معمولاً به شیرخوارگاه‌ها سپرده می‌شوند و در بسیاری از موارد، با قیمت‌های ناچیز به فروش می‌رسند تا در آینده به‌عنوان [[کار کودک|کودکان کار]] مورد بهره‌کشی قرار گیرند.<ref>[https://farsnews.ir/news/13950122000663/تازه-واردانی-به-دنیا-از-ریشه-کارتن-خوابی--2-م «تازه‌واردانی به دنیا از ریشۀ کارتن‌خوابی، 2 میلیون تومان بهای کودکان کار آینده»، خبرگزاری فارس.]</ref> کودکان کارتن‌خواب، معمولاً معتاد به دنیا می‌آیند و احتمال دارا بودن بیماری [[ایدز]] در آنها بالا است<ref>[https://life.shafaqna.com/FA/5924/کودکان-کارتن-خواب؛-پدیده-ای-هولناک-در-ت «کودکان کارتن‌خواب: پدیده‌های هولناک در تهران»، وب‌سایت شفقنا.]</ref> و به‌علت نوع و شرایط زندگی مورد تجاوز جنسی واقع می‌شوند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتن‌خوابی-در-شهرهای-بز «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟، خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref>
 
=== زنان کارتن‌خواب ===
در دهه اخیر، کارتن‌خوابی زنان در ایران افزایش یافته<ref>[https://snn.ir/fa/news/1011276/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%8 «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> و آنان حدود ۵ تا ۱۰درصد جمعیت کارتن‌خواب‌ها را تشکیل می‌دهند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/501637/روایت-هایی-تلخ-از-کارتن-خوابی-و-اعتیاد-زنا٠«روایت‌هایی تلخ از کارتن‌خوابی و اعتیاد زنان، بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ و یا زندان؟»، خبرآنلاین.]</ref> بیشتر این زنان [[اعتیاد زنان|معتاد]] هستند و برخی دارای فرزند هستند.<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> این وضعیت آنان را در معرض [[آزار جنسی]] و تولد کودکان نامشروع قرار می‌دهد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1011276/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%8 «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> [[فرار دختران]] از خانه و روی آوردن به کارتن‌خوابی عمدتاً به دلایل اقتصادی، خشونت خانوادگی، بی‌سرپرستی یا [[خانواده بدسرپرست|بدسرپرستی]]، فقر فرهنگی، نابسامانی خانواده و تأثیر از دوستان رخ می‌دهد. همچنین عواملی مانند [[تن‌فروشی]]،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> افزایش [[طلاق]] و افزایش [[زنان سرپرست خانوار|زنان سرپرست خانواده]]، ازجمله دلایل افزایش کارتن‌خوابی در [[زن|زنان]] است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتن‌خوابی-در-شهرهای-بز «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟، خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref>
 
== کارتن‌خوابی در کشورهای غربی ==
<gallery>
پرونده:کارتن‌خوابی۴.jpg|بی‌خانمان‌های برزیلی
پرونده:کارتن‌خوابی۳.jpg|بی‌خانمان فرانسوی
پرونده:کارتن‌خوابی۱.png|جایگزین=مردی بی‌خانمان بر روی نیمکتی در پارک در محله بروکلین شهر نیویورک |بی‌خانمان آمریکایی در محله بروکلین شهر نیویورک، ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۳.
</gallery>کارتن‌خوابی یک معضل جهانی است و در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه دیده می‌شود. براساس آمارها، در [[ایالات متحده آمریکا|آمریکا]] صدها هزار نفر بی‌خانمان هستند که بسیاری از آنها در خیابان‌ها زندگی می‌کنند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/984644/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%88%D8%AD%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%A7%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D «آمار یک شبکۀ آمریکایی از تعداد وحشتناک کارتن‌خواب‌ها در آمریکا»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> در [[اروپا]] نیز کشورهایی مانند [[فرانسه]]، [[آلمان]]، [[انگلستان]] و [[ایتالیا]]<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> با معضل کارتن‌خوابی مواجه هستند. در سال‌های اخیر، تعداد بی‌خانمان‌ها در بسیاری از کشورهای پیشرفته افزایش یافته است<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/590196/وضعیت-بی-خانمانی-در-اروپا-و-آمریکا-در-آینه- «وضعیت بی‌خانمانی در اروپا و آمریکا در آینۀ آمار»، خبرگزاری میزان.]</ref> و عواملی مانند [[مهاجرت]]، تبعیض نژادی، نابرابری در دسترسی به خدمات بهداشتی و مسکن، و افزایش هزینه‌های زندگی، این پدیده را تشدید کرده‌اند.<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ «شناخت صحیح از پدیده کارتن خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت آکادمی خیر ایران.]</ref> در برخی کشورها، گزارش‌هایی از مرگ‌ومیر سالانه صدها نفر از بی‌خانمان‌ها بر اثر سرما و بیماری منتشر شده است.<ref name=":0">[https://www.mizanonline.ir/fa/news/590196/وضعیت-بی-خانمانی-در-اروپا-و-آمریکا-در-آینه- «وضعیت بی‌خانمانی در اروپا و آمریکا در آینۀ آمار»، خبرگزاری میزان.]</ref>
 
== کارتن‌خوابی در ایران ==
کارتن‌خوابی در ایران پدیده‌ای نسبتاً نوپدید به شمار می‌آید<ref>[https://www.sid.ir/paper/992812/fa سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.]</ref> و ریشه در تحولات اجتماعی و اقتصادی دهه‌های اخیر، ازجمله توسعه شتاب‌زده [[شهرنشینی]]، افزایش فاصله طبقاتی،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص35.]</ref> گسترش مهاجرت<ref>[https://sid.ir/fA/Journal/SearchPaper.aspx?journal=&subject=&writer=108835&year=1400&PDF=Y&Filter= سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.]</ref> و تضعیف نظام خانواده دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص27.]</ref> این پدیده برای اولین بار در اوایل دهه ۱۳۸۰ش به‌عنوان یک معضل اجتماعی در [[تهران]] مطرح شد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/215502/fa فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.]</ref> براساس برآوردهای رسمی، در سال‌های اخیر، هزاران کارتن‌خواب<ref>[https://snn.ir/fa/news/986984/%DB%B2%DB%B4-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3%E2%80%8 «بیست و چهار هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> در [[تهران]] و سایر [[کلان‌شهر|کلان‌شهرها]] در ایران شناسایی شده‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و همکاران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص14.]</ref> اکثر این افراد را مردان تشکیل می‌دهند، اما تعداد زنان و [[کودک|کودکان]] کارتن‌خواب نیز رو به افزایش است که اتباع خارجی نیز بخشی از این تعداد را تشکیل می‌دهند.<ref>[https://37080434.khabarban.com/ «بخشی از کارتن‌خواب‌ها اتباع خارجی هستند»، وب‌سایت باشگاه خبربان.]</ref>
 
== مقابله با کارتن‌خوابی ==
[[پرونده:کارتن‌خوابی۴.png|جایگزین=تصویری از یک گرم‌خانه زنانه در تهران|بندانگشتی|تصویری از یک گرم‌خانه زنانه در تهران]]
کارشناسان، مقابله با پدیده کارتن‌خوابی را نیازمند مشارکت نهادهای دولتی، سازمان‌های غیردولتی و جامعه می‌دانند و به راهکارهای زیر توجه کرده‌اند:
* توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی اقشار آسیب‌پذیر، ایجاد اشتغال پایدار، کنترل تورم مسکن، و تقویت بنیان خانواده؛<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص23-25.]</ref>
* ارائه خدمات مشاوره، درمان اعتیاد و بیماری‌های روانی،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> ایجاد مراکز اسکان موقت مانند گرم‌خانه‌ها، و بازگرداندن افراد به خانواده؛<ref>[https://www.madadkarnews.ir/راههای-درمان-کارتن-خوابی/ مهدوی، «راه‌های درمان کارتن‌خوابی»، وب‌سایت مددکار نیوز.]</ref>
* آموزش مهارت‌های زندگی و کارآفرینی<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref> برای بازگشت افراد به جامعه و کسب استقلال مالی؛<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص23-25.]</ref>
* اصلاح قوانین مسکن، گسترش بیمه‌های اجتماعی،<ref>[https://vakiljo.ir/guides/how-to-get-government-help-for-homeless «نحوه دریافت کمک‌های دولتی برای بی‌خانمان‌ها»، وب‌سایت وکیل‌جو.]</ref> و ایجاد بسترهای اشتغال‌زایی در مناطق محروم.<ref>[https://www.irankhabar.ir/fa/doc/news/78095/روایت-یک-کارتن-خواب-زندگی-اش «روایت یک کارتن‌خواب از زندگی‌اش»، پایگاه خبری تحلیلی ایران‌خبر.]</ref>
 
در ایران، سازمان‌هایی مانند بهزیستی، شهرداری و نیروی انتظامی مسئولیت ساماندهی کارتن‌خواب‌ها را بر عهده دارند.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.]</ref> ایجاد گرم‌خانه‌ها، طرح‌های توانمندسازی و اسکان موقت، ازجمله اقداماتی است که در سال‌های اخیر انجام شده است. بااین‌حال، این اقدامات اغلب جنبه موقت داشته‌اند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref>
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


==منابع==
== منابع ==
*«24 هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم/ «اتوبوس‌خوابی» از کجا آب می‌خورد؟»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 11 دی 1400ش.
{{آغاز منابع}}
*اعتمادی‌فرد، سید مهدی و اکرامی حصاری، معصومه، «تجربۀ زیستۀ زنان بی‌خانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، دورۀ سه، 1400ش.
* «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲ خرداد ۱۴۰۱ش.
*آقایی، سیدسعید و دیگران، «نقش فضاهای شهری بر زندگی روزمرۀ کارتن‌خواب‌های شهر تهران»، مطالعات جامعه‌شناسی، شمارۀ 37، زمستان 1396ش.
* «آمار یک شبکهٔ آمریکایی از تعداد وحشتناک کارتن‌خواب‌ها در آمریکا»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲۹ آذر ۱۴۰۰ش.
*«آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش، تاریخ درج مطلب: 28 آبان 1401ش.
* «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش، تاریخ درج مطلب: ۲۸ آبان ۱۴۰۱ش.
*بخشی‌نیا، اکبر و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، مددکاری اجتماعی، شمارۀ چهار، 1398ش.
* اعتمادی‌فرد، سید مهدی و اکرامی حصاری، معصومه، «تجربهٔ زیستهٔ زنان بی‌خانمان از خانوادهٔ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، دورهٔ ۳، ۱۴۰۰ش.
*«پایان بحران بی‌خانمان‌ها در فنلاند»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 13 اسفند 1396ش.
* «بخشی از کارتن‌خواب‌ها اتباع خارجی هستند»، وب‌سایت باشگاه خبربان، تاریخ درج مطلب: ۲۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
*«تازه‌‌واردانی به دنیا از ریشۀ کارتن‌خوابی/ 2 میلیون تومان بهای کودکان کار آینده»، فارس‌نیوز، تاریخ درج مطلب: 23 فروردین 1395ش.
* بخشی‌نیا، اکبر و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، مددکاری اجتماعی، شمارهٔ ۴، ۱۳۹۸ش.
*«جهان‌آرا- کارتن‌خواب و راهکارهای رفع این آسیب با حضور دکتر ابراهیم رزاقی»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 10 شهریور 1396ش.
* «بیست و چهار هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۱ دی ۱۴۰۰ش.
*«در آمریکا از عایدی معاملات مسکن ۸۰ درصد مالیات می‌گیرند/ طبق قانون اساسی همه باید صاحب‌خانه باشند»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 24 اردیبهشت 1398ش.
* «تازه‌واردانی به دنیا از ریشهٔ کارتن‌خوابی، ۲ میلیون تومان بهای کودکان کار آینده»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۳۹۵ش.
*«دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: 24 شهریور 1400ش.
* «دو روی سکهٔ کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ شهریور ۱۴۰۰ش.
*دیاری، مرتضی و کرمانی، مهدی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورۀ نه، 1399ش.
* دیاری، مرتضی و کرمانی، مهدی، «مطالعهٔ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورهٔ ۹، ۱۳۹۹ش.
*«روایت یک کارتن‌خواب از زندگی‌اش/ چه عواملی باعث کارتن‌خوابی افراد می‌شود؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 21 دی 1395ش.
* «روایت یک کارتن‌خواب از زندگی‌اش»، پایگاه تحلیلی خبری ایران‌خبر، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۳۹۵ش.
*«روایتی تلخ از کارتن‌خوابی و اعتیاد زنان/ بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ و یا زندان؟»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: 1 بهمن 1394ش.
* «روایت‌هایی تلخ از کارتن‌خوابی و اعتیاد زنان، بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ یا زندان؟»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱ بهمن ۱۳۹۴ش.
*«زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: 9 بهمن 1389ش.
* «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۹ بهمن ۱۳۸۹ش.
*سبزی خوشنامی، محمد و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، مجلۀ روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، شمارۀ یک، 1400ش.
* «زندگی در گور»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۷ دی ۱۳۹۵ش.
*علیوردی‌نیا، اکبر، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 22 دی 1395ش.
* سبزی خوشنامی، محمد و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، مجلهٔ روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، شمارهٔ ۱، ۱۴۰۰ش.
*فتحی، منصور و درویشی، علی‌اصغر، «مطالعۀ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، نشریۀ علمی انتظام اجتماعی، شمارۀ اول، بهار 1401ش.
* سهیلی، محمدوحید، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، فصلنامهٔ مطالعات اسلامی آسیب‌های اجتماعی، شمارهٔ ۲، ۱۳۹۹ش.
*فتحی، منصور و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، تحقیقات کیفی در علوم سلامت، شمارۀ سوم، 1397ش.
* «شناخت صحیح از پدیده کارتن خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت آکادمی خیر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۶ مهر ۱۴۰۴ش.
*«فروش کودکان زنان کارتن‌خواب در اینستاگرام و تلگرام»، وب‌سایت آپارات، تاریخ درج مطلب: 27 اسفند 1402ش.
* صدیق سروستانی، رحمت‌اله و نصراصفهانی، آرش، «اعتیاد، طرد اجتماعی و کارتن‌خوابی در شهر تهران؛ پژوهشی کیفی»، نشریهٔ یررسی مسائل اجتماعی ایران، شمارهٔ ۴، ۱۳۸۹ش.
*«کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان، تاریخ بازدید: 26 اسفند 1402ش.
* علیوردی‌نیا، اکبر، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۲ دی ۱۳۹۵ش.
*«کارتن‌خوابی؛ از واشنگتن تا تهران+ فیلم» خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 3 دی 1401ش.
* فتحی، منصور و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعهٔ کیفی»، تحقیقات کیفی در علوم سلامت، شمارهٔ سوم، ۱۳۹۷ش.
*«کشورها با پدیدۀ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، وب‌سایت جی‌پلاس، 20 بهمن 1395ش.
* فرخه، نسترن، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکهٔ شرق، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
*«کودکان کارتن‌خواب: پدیده‌های هولناک در تهران»، وب‌سایت شفقنا، تاریخ بازدید: 27 اسفند 1402ش.
* «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان، تاریخ بازدید: ۲۳ خرداد ۱۴۰۳ش.
*منظم، الهه، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر، تاریخ درج مطلب: 17 شهریور 1400ش.
* «کشورها با پدیدهٔ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران، تاریخ درج مطلب: ۲۰ بهمن ۱۳۹۵ش.
*مهدوی، سمیرا، «راه‌های درمان کارتن‌خوابی»، مجلۀ اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران، تاریخ درج مطلب: 5 اسفند 1395ش.
* «کودکان کارتن‌خواب: پدیده‌های هولناک در تهران»، وب‌سایت شفقنا، تاریخ بازدید: ۲۷ اسفند ۱۴۰۲ش.
*«مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: 23 خرداد 1400ش.
* «گورخواب‌ها، نی‌نشین شدند، بازگشت ۸۰ درصد گور خواب‌ها»، وب‌سایت میلیون، تاریخ درج مطلب: ۱۷ جولای ۲۰۱۷م.
*«وضعیت بی‌خانمانی در اروپا و آمریکا در آینۀ آمار»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: 23 بهمن 1398ش.  
* «گورخوابی که دانشجوی دکترا شد»، وب‌سایت مشرق نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۳۹۷ش.
[[رده: ویکی‌رز]]
* منظم، الهه، «شناخت صحیح از پدیدهٔ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر، تاریخ درج مطلب: ۱۷ شهریور ۱۴۰۰ش.
* مهدوی، سمیرا، «راه‌های درمان کارتن‌خوابی»، وب‌سایت مددکار نیوز، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۳۹۵ش.
* «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟، خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۲۳ خرداد ۱۴۰۰ش.
* «معتادان و کارتن‌خواب‌ها مبتلا به ایدز و هپاتیت، طراحی مراقبت‌های ویژه»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۱ خرداد ۱۳۹۵ش.
* «نحوه دریافت کمک‌های دولتی برای بی‌خانمان‌ها»، وب‌سایت وکیل‌جو، تاریخ درج مطلب: ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
* «وضعیت بی‌خانمانی در اروپا و آمریکا در آینهٔ آمار»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۳ بهمن ۱۳۹۸ش.
{{پایان منابع}}
 
{{خواب}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/کارتن‌خوابی»