اغتشاشات دی ۱۴۰۴: تفاوت میان نسخه‌ها

{{درشت|'''اغتشاشات دی ۱۴۰۴؛'''}} تخریب اموال عمومی، ایجاد رعب در میان شهروندان، اختلال عمدی در نظم جامعه و تضعیف حاکمیت ملی توسط اغتشاشگران در ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه ۱۴۰۴ش.

در دی‌ماه ۱۴۰۴ش، ایران شاهد موجی از ناآرامی‌ها بود که در ابتدا به‌عنوان اعتراضات مسالمت‌آمیز اقتصادی علیه نوسانات ارزی و دغدغه‌های معیشتی آغاز شد؛ اما این حرکت به‌سرعت با مداخلهٔ عناصر مسلح و گروه‌های تروریستی و همچنین تحریک رسانه‌های خارجی مخالف نظام جمهوری اسلامی ایران، به‌سمت خشونت، تخریب اموال عمومی و درگیری‌های خونین سوق یافت. بر اساس آمار رسمی، این حوادث منجر به کشته‌شدن هزاران نفر از شهروندان و نیروهای امنیتی و تخریب گستردهٔ زیرساخت‌ها شد. به نظر تحلیل‌گران ترکیبی از نارضایتی‌های داخلی و طراحی و اجرای پیچیدهٔ بازیگران خارجی در تبدیل اعتراض به اغتشاش نقش اساسی داشته است.

ناآرامی‌های دی ۱۴۰۴ش از هفتم دی‌ماه با تجمعات مسالمت‌آمیز بازاریان و گروه‌هایی از مردم در اعتراض به نوسانات شدید نرخ ارز و مشکلات معیشتی در تهران و چند شهر دیگر آغاز شد. دولت بلافاصله گفت‌وگو با معترضان را در دستور کار قرار داد؛<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-بین-الملل-17/758520-سفارت-جمهوری-اسلامی-ایران-رسانه-غربی-ناآرامی-ها-در-ایران «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانه‌های غربی درباره ناآرامی‌های اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref> اما طی روزهای نهم تا هفدهم و به‌ویژه ۱۸ تا ۱۹ دی که با فراخوان رضا پهلوی همراه بود،<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/01/07/iran-short-news-reza-pahlavis-first-call-for-protests «یازدهمین روز اعتراض‌ها؛ معترضان در ده‌ها شهر ایران شعار ضدحکومتی سر دادند»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref> ماهیت این تجمعات با ورود افراد مسلح و توزیع سلاح به‌طور چشمگیری تغییر کرد. این بازهٔ زمانی با درگیری‌های مسلحانه، آسیب به زیرساخت‌های شهری و همچنین ورود خسارت به اماکن عبادی و نمادهای مذهبی و ملی همراه شد که به گفتهٔ ناظران، حاکی از هدف قرار گرفتن مراکز فرهنگی و دینی بود. مسئولان رسمی ایران، افزایش خشونت‌ها و تخریب‌های صورت گرفته را نتیجهٔ برنامه‌ریزی و مداخلهٔ گروه‌های مسلح و سرویس‌های اطلاعاتی برخی کشورها از جمله آمریکا و اسرائیل عنوان کردند. در ادامهٔ این رویدادها، در ۲۲ دی‌ماه ۱۴۰۴ش، راهپیمایی‌های گسترده‌ای در شهرهای مختلف با هدف حمایت از ثبات داخلی و ابراز مخالفت با خشونت‌های خیابانی برگزار شد که مشارکت‌کنندگان در آن بر حفظ پیوستگی ملی تأکید کردند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1134421/بیانیه-شورای-امنیت-کشور-درباره-ناآرامی-های-دی‌ماه-یک-جنایت-تمام-عیار-علیه-ملت-ایران-شکل-گرفت «بیانیه شورای امنیت کشور درباره ناآرامی‌های دی‌ماه: یک جنایت تمام عیار علیه ملت ایران شکل گرفت»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>

کارشناسان در تحلیلی از ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ش بحران‌های معیشتی و شکاف نسلی را از مهم‌ترین عوامل داخلی این رویدادها می‌دانند. تورم شدید، کاهش قدرت خرید و نابرابری طبقاتی بستر نارضایتی را فراهم کرد و نسل جدید که در فضای مجازی با الگوهای جهانی آشنا شده، در مواجهه با محدودیت‌های ساختاری دچار بحران هویت شده است. نبود چشم‌انداز اقتصادی روشن و احساس بن‌بست در مسیرهای ارتقای اجتماعی نیز بر شدت اعتراضات افزود. به باور آنان، بحران مشروعیت ادراکی و ناکارآمدی در پاسخگویی به مطالبات از عوامل سیاسی این رویدادها بوده و تفکیک میان معترضان مدنی و اغتشاشگران ضروری است. در این تحلیل، عبور پایدار از این وضعیت نیازمند پروژهٔ ملی بلندمدت برای بازسازی اعتماد عمومی، مبارزه با فساد اقتصادی و پاسخگویی ساختاری به مطالبات نسل جدید ارزیابی شده است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1031530/کالبدشکافی-فتنه-۱۴۰۴-از-منظر-امنیت-اجتماعی-اعتمادسازی-کلید-حل-مسئله-است «کالبدشکافی فتنه ۱۴۰۴ از منظر امنیت اجتماعی؛ اعتمادسازی کلید حل مسئله است»، خبرگزاری آنا.]</ref>

به باور تحلیل‌گران، ریشه‌های خارجی ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ش در چارچوب یک جنگ ترکیبی با هدف فرسایش ارادهٔ ملی و بی‌ثبات‌سازی درونی نظام و ملت ایران قابل ارزیابی است. از این منظر، استفاده از اتاق‌های عملیات سایبری برای هدایت شبکه‌های اغتشاش و ترویج خشونت‌های سازمان‌یافته، در کنار اعمال تحریم‌های اقتصادی به‌عنوان ابزار تحریک اجتماعی، با هدف تبدیل نارضایتی‌های معیشتی به خشم سیاسی صورت گرفته است. کارشناسان معتقدند پروژهٔ بین‌المللی مشروعیت‌زدایی از طریق گزارش‌های جهت‌دار و هم‌افزایی اپوزیسیون برون‌مرزی با دولت‌های متخاصم، تلاش کرده است تا حاکمیت را نظامی اصلاح‌ناپذیر جلوه داده و مسیر مطالبات را به‌سمت تقابل فیزیکی سوق دهد. در نهایت بومی‌سازی الگوهای انقلاب‌های رنگی و آشوب‌های نیابتی در ایران، نشان‌دهندهٔ تلاشی سازمان‌یافته برای سوءاستفاده از مطالبات مشروع به‌منظور ایجاد بی‌ثباتی و اسقاط ساختار سیاسی است.<ref>[https://www.irna.ir/news/86064426/فرسایش-اعتماد-عمومی-مهم-ترین-علت-اعتراض-خیابانی-است-بی-اعتبارسازی «فرسایش اعتماد عمومی مهم‌ترین علت اعتراض خیابانی است/بی‌اعتبارسازی نخبگان یعنی انسداد سیاسی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

=== نقش آمریکا و اسراییل ===

مایک پمپئو وزیر خارجهٔ پیشین آمریکا در شبکهٔ اجتماعی ایکس به حضور مأموران موساد در میان معترضان ایرانی اعتراف کرده است. وی در این پیام خطاب به معترضان و مأموران اسرائیلی سال نو میلادی را بر ایرانی‌هایی که در خیابان‌ها حضور دارند و همچنین عوامل موساد که در کنار آنها راه می‌روند، تبریک گفته است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6711084/اعتراف-رئیس-سابق-سیا-ماموران-موساد-در-بین-معترضان-ایرانی-حضور «اعتراف رئیس سابق سیا: مأموران موساد در بین معترضان ایرانی حضور دارند»، خبرگزاری مهر.]</ref> برخی رسانه‌های اسرائیلی نیز به استقرار مأموران موساد مسلط به زبان فارسی در خیابان‌های تهران اذعان کرده‌اند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1357146/اعتراف-تل‌آویو-به-حمایت-تسلیحاتی-سرویس‌های-خارجی-از-اغتشاشات-ایران «اعتراف تل‌آویو به حمایت تسلیحاتی سرویس‌های خارجی از اغتشاشات ایران»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>

اظهارات برخی مقامات و کارشناسان غربی نیز این ادعا را پشتیبانی می‌کند؛ به‌طور مثال، اظهارات لارنس ویلکرسون به نقش مشترک موساد و سیا و تحلیل جفری ساکس از الگوی مشترک جنگ ترکیبی این دو کشور اشاره دارد.<ref>[https://farsnews.ir/Ghreza/1768669560621199800/اقدامات-موساد-سازمان-سیا-و-ام-آی۶-در-ایران-همگی-توسط-دونالد-ترامپ-حمایت-می-شوند «اقدامات موساد، سازمان سیا و ام‌آی۶ در ایران، همگی توسط دونالد ترامپ حمایت می‌شوند»، خبرگزاری فارس.]</ref> در سطح رسانه‌ای نیز برخی گزارش‌ها در رسانه‌های اسرائیلی مانند جروزالم پست، به درگیری موساد در جنگ سایه‌ها در ایران اذعان داشته‌اند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=62410 «دست‌های آشکار پشت آشوب»، وب‌سایت دیگران.]</ref>

کارشناسان پیام‌های مختلف ترامپ در مراحل مختلف حوادث دی ۱۴۰۴ش را در راستایی پشتیبانی مستقیم وی از اغتشاشات ارزیابی می‌کنند:<ref>[https://nournews.ir/fa/news/272429/ترامپ-از-جان-ایران-چه-می-خواهد؟ «ترامپ از جان ایران چه می‌خواهد؟»، وب‌سایت نور نیوز.]</ref>

|'''۸ دی'''

|کنفرانس مشترک با نتانیاهو

|'''۱۲ دی'''

|تروث سوشال

|'''۱۴ دی'''

|گفتگو با خبرنگاران

|الگوسازی از ونزوئلا

|مقایسه وضعیت ایران با مدل بازداشت مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا.

|'''۲۰ دی'''

|بازنشر تصاویر پرچم شیر و خورشید بر فراز سفارت ایران در لندن؛ اعلام آمادگی مجدد برای کمک.

|'''۲۲ دی'''

|وضع تعرفه ۲۵ درصدی برای کشورهای طرف معامله با ایران جهت خفه‌کردن شریان‌های مالی.

|'''۲۳ دی'''

|تکرار عبارت کمک در راه است؛ فراخوان به تصرف نهادهای دولتی و ثبت نام نیروهای حافظ نظم.

|'''۲۴ دی'''

|'''۲۶ دی'''

|قدردانی و دیپلماسی

|'''۲۷ دی'''

|گفتگو با پولیتیکو

|صراحت در بیان لزوم جستجو برای یافتن رهبری جدید در ایران.

|'''۶ بهمن'''

|گفتگو با اکسیوس

|'''۸ بهمن'''

|هشدار دربارهٔ عملیات چکش نیمه‌شب؛ تهدید به حمله مخرب در صورت عدم پذیرش توافق جدید.

|'''۱۰ بهمن'''

|تعیین دو شرط اصلی توقف هسته‌ای و توقف برخورد با معترضان برای اجتناب از اقدام نظامی.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/272429/ترامپ-از-جان-ایران-چه-می-خواهد؟ «ترامپ از جان ایران چه می‌خواهد؟»، وب‌سایت نور نیوز.]</ref>

کارشناسان رسانه معتقدند در جریان وقایع دی‌ماه ۱۴۰۴ش رسانه‌های مخالف خارجی تنها به پوشش خبری بسنده نکردند، بلکه با ایفای نقشی فعال در جنگ ترکیبی، به دنبال تأثیرگذاری بر افکار عمومی بودند. این رسانه‌ها با استفاده از تکنیک‌های روانی و روایت‌سازی هدفمند، تلاش کردند تصویری غیرواقعی و احساسی از رویدادها ارائه دهند و ادراک عمومی را تغییر دهند. آنها با پخش گستردهٔ اخبار تأییدنشده، عادی‌نمایی خشونت و ایجاد این باور که نظام در آستانه فروپاشی است، خواسته‌های مدنی و اقتصادی معترضان را به سمت تقابل با حاکمیت سوق دادند.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سیاست-داخلی-46/3193215-تحلیل-جمیله-کدیور-از-ناآرامی-های-اخیر-پسر-شاه-را-با-چه-هدفی-وارد-ماجرا-کردند-پادگان-رسانه-هایی-چون-اینترنشنال-با-مهندسی-خشم-مردم-ساده-سازی-عبور-از-جمهوری-اسلامی-بر-تکرار-سرنگونی-قریب-الوقوع-نبرد-نهایی-تمرکز-کردند «تحلیل جمیله کدیور از ناآرامی‌های اخیر/ پسر شاه را با چه هدفی وارد ماجرا کردند؟/ پادگان رسانه‌هایی چون اینترنشنال با مهندسی خشم مردم و «ساده‌سازی» عبور از جمهوری اسلامی، بر تکرار «سرنگونی قریب‌الوقوع» و «نبرد نهایی» تمرکز کردند»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> مراحل عملیات رسانه‌ای آنها در جدول ذیل آمده است:<ref>[https://farsnews.ir/IRANICTV/1770701731622917529/ایران-ستیزان-چگونه-آتش-اغتشاشات-را-شعله-ور-کردند «ایران ستیزان چگونه آتش اغتشاشات را شعله‌ور کردند؟»، خبرگزاری فارس.]</ref>

|کشاندن مسیر مطالبات به سمت خشونت عریان و درگیری با قوای انتظامی.

|کمک در راه است

|فراموشی عامدانهٔ نقش خود در تهییج جوانان و کشاندن آنها به خط مقدم آشوب.<ref>[https://farsnews.ir/IRANICTV/1770701731622917529/ایران-ستیزان-چگونه-آتش-اغتشاشات-را-شعله-ور-کردند «ایران ستیزان چگونه آتش اغتشاشات را شعله‌ور کردند؟»، خبرگزاری فارس.]</ref>

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در جریان ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ش شماری از واحدهای صنفی و تجاری در تهران و سایر شهرها، با اقداماتی از جمله تعطیلی هماهنگ و سازمان‌یافته، به موج اغتشاشات دامن زدند. این اقدامات که در روزهای هجدهم و نوزدهم دی به اوج خود رسید، همزمان با فراخوان‌های گسترده در شبکه‌های اجتماعی و از سوی برخی چهره‌های اپوزیسیون صورت گرفت.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1356833/%D8%AC%D9%87%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D9%85%DB%8C%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «جهت استحضار مقامات قضایی؛ لیست واحد‌های صنفی که در آتش اغتشاشات دمیدند + عکس»، خبرگزاری دانشجو؛][https://www.javanonline.ir/fa/news/1340308/%DA%A9%D8%A7%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «کافه‌ها از انقلاب فرانسه تا اغتشاشات تهران!»، جوان آنلاین.]</ref>

در مرحلۀ نخست ناآرامی‌ها، برخی کافه‌ها به‌عنوان پاتوق تجمع آشوبگران مورد استفاده قرار گرفتند و در فضای مجازی نیز به دعوت برای حضور در این تجمعات اقدام کردند. با شدت‌یافتن درگیری‌ها و ورود اغتشاشات به فاز مسلحانه، شمار قابل توجهی از کافه‌ها و مراکز تجاری، به‌رغم تذکرات داده‌شده، دست به اعتصاب زده و فعالیت خود را به طور هماهنگ تعطیل اعلام کردند. منابع رسمی این اقدام را همسو با فراخوان‌های فتنه‌انگیزان پهلوی و سرویس‌های امنیتی بیگانه توصیف کرده‌اند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1356833/%D8%AC%D9%87%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D9%85%DB%8C%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «جهت استحضار مقامات قضایی؛ لیست واحد‌های صنفی که در آتش اغتشاشات دمیدند + عکس»، خبرگزاری دانشجو؛][https://www.javanonline.ir/fa/news/1340308/%DA%A9%D8%A7%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «کافه‌ها از انقلاب فرانسه تا اغتشاشات تهران!»، جوان آنلاین.]</ref>

بررسی‌ها نشان می‌دهد که برخی از این واحدها، به‌ویژه کافه‌های متعلق به سلبریتی‌ها و ورزشکاران، با انتشار پست‌ها و استوری‌هایی در حمایت از اغتشاشات، به تشویق خشونت و افزایش ناامنی کمک کردند. به دنبال این اقدامات، مراجع قضایی نسبت به پلمب برخی واحدهای متخلف اقدام کردند که از جمله آنها می‌توان به کافه «وریا»، کافه «ساعدی‌نیا» و مجموعۀ «مهر و ماه» اشاره کرد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1356833/%D8%AC%D9%87%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B5%D9%86%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D9%85%DB%8C%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «جهت استحضار مقامات قضایی؛ لیست واحد‌های صنفی که در آتش اغتشاشات دمیدند + عکس»، خبرگزاری دانشجو؛][https://www.javanonline.ir/fa/news/1340308/%DA%A9%D8%A7%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «کافه‌ها از انقلاب فرانسه تا اغتشاشات تهران!»، جوان آنلاین.]</ref>

|'''جریان سلطنت‌طلب و رضا پهلوی'''

|فراخوان‌های ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه که به درگیری‌های خیابانی منجر شد، به این جریان منتسب شده است.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/01/07/iran-short-news-reza-pahlavis-first-call-for-protests «یازدهمین روز اعتراض‌ها؛ معترضان در ده‌ها شهر ایران شعار ضدحکومتی سر دادند»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref>

|'''سازمان مجاهدین خلق'''

|این سازمان به‌صورت رسمی از جان‌باختن یکی از وابستگان خود در بلوار وکیل‌آباد مشهد خبر داد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1358942/حضور-مزدوران-خارجی-در-اغتشاشات-اخیر-از-کومله-و-جیش-الظلم-تا-گروهک-رجوی «حضور مزدوران خارجی در اغتشاشات اخیر / از کومله و جیش الظلم تا گروهک رجوی»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>

|'''گروهک‌های تجزیه‌طلب کومله، پاک و پژاک و'''

|'''جیش‌العدل'''

|حمله به پاسگاه جنگل راسک در استان سیستان و بلوچستان همزمان با ناآرامی‌های کشوری.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1358942/حضور-مزدوران-خارجی-در-اغتشاشات-اخیر-از-کومله-و-جیش-الظلم-تا-گروهک-رجوی «حضور مزدوران خارجی در اغتشاشات اخیر / از کومله و جیش الظلم تا گروهک رجوی»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>

|شاخه ری‌استارتی متهم به آتش زدن مساجد و شاخه گنابادی دارای سابقه درگیری مسلحانه در سال‌های ۹۰ و ۹۶ است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1782312/پشت-پرده-یارگیری-فرقه-های-تروریستی-مسلح-در-اغتشاشات-عامل-موساد «پشت‌پرده یارگیری فرقه‌های تروریستی مسلح در اغتشاشات/ عامل موساد به دنبال نفوذ اجتماعی در تهران!+ تصاویر»، وب‌سایت مشرق.]</ref>

|دستگیری لیدرهایی در تهران که طبق گزارش‌ها از استان‌های غربی آمده بودند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1358942/حضور-مزدوران-خارجی-در-اغتشاشات-اخیر-از-کومله-و-جیش-الظلم-تا-گروهک-رجوی «حضور مزدوران خارجی در اغتشاشات اخیر / از کومله و جیش الظلم تا گروهک رجوی»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>

|'''سلبریتی‌ها'''

* نویسندگان در تحلیل اغتشاشات دی‌ماه ۱۴۰۴ش ویژگی‌های متمایزی را استخراج کرده‌اند که آن را از ناآرامی‌های پیشین جدا می‌سازد. بر اساس گزارش‌های تحلیلی، مهم‌ترین این وجوه به شرح زیر است:

* '''کاربرد اقتصاد به‌عنوان ابزار بی‌ثبات‌سازی''': در این دوره، اقتصاد به‌طور عمده نه به‌عنوان محرک اعتراض، بلکه به‌منزلهٔ نقطهٔ ورود طراحی‌شده برای ایجاد بی‌ثباتی ادراکی و اجتماعی به کار گرفته شد.

* '''تمرکز بر جنگ شناختی و تخریب نظم ادراکی''': طراحی بحران بر تخریب تصویر ذهنی از ثبات و مشروعیت، از طریق روایت‌سازی پیشین و مخدوش‌کردن عامدانهٔ مرزهای اعتراض و اغتشاش متمرکز بود.

* '''اعمال تروریسم اقتصادی''': با تهدید و ارعاب کسبه برای تعطیلی اجباری بازارها، تلاش شد تا با ایجاد اختلال در زنجیرهٔ تأمین، شوک معیشتی ایجاد و نارضایتی را تشدید کند.

* '''رادیکالیزه‌شدن سریع شعارها''': فضای اعتراضی با شتاب از بیان مطالبات اقتصادی به‌سمت شعارهای سرنگونی‌طلبانه سوق داده شد تا امکان هرگونه گفت‌وگو یا مسیر اصلاحی مسدود شود.

* '''استفاده ابزاری از زنان و کودکان''': قرار دادن عمدی زنان و کودکان در خطوط جلوی درگیری، به‌منظور ایجاد محدودیت عمل برای نیروهای امنیتی و تولید محتوای رسانه‌ای جهت محکومیت بین‌المللی صورت گرفت.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/11/01/3498296/دی-1404-اغتشاشات-مهندسی-شده-با-محور-اقتصاد-جنگ-شناختی-و-فاز-مسلحانه «دی 1404؛ اغتشاشات مهندسی‌شده با محور اقتصاد، جنگ شناختی و فاز مسلحانه»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

* '''خشونت سازمان‌یافته:''' مثله‌کردن پیکر نیروهای خدمت‌رسان، امدادی و انتظامی، به‌آتش‌کشیدن آمبولانس‌ها، ماشین‌های آتش‌نشانی، مراکز هلال‌احمر و بانک‌ها و مراکز خدمات عمومی و خانه‌ها، مغازه‌های مردم به‌ویژه فروشگاه‌های مواد غذایی نشان‌دهندهٔ طراحی عملیات‌های ضربتی و هدفمند برای ایجاد ناامنی و بی‌ثباتی در کشور.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/385594/در-۱۸-و-۱۹‌-دی‌ماه-چه-اتفاقی-در-کشور-افتاد «در ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه چه اتفاقی در کشور افتاد؟»، وب‌سایت شهرآرا نیوز.]</ref>

بر اساس گزارش‌های تحلیلی مبتنی بر داده‌های میدانی که از پروفایل ۲۵۲٫۱۱ نفر از دستگیرشدگان حوادث دی‌ماه ۱۴۰۴ش گرفته شده است، تصویری روشن از تیپولوژی معترضان ارائه می‌شود. یافته‌ها حاکی از آن است که این پدیده به‌طور عمده ماهیتی اجتماعی، هویتی و اقتصادی دارد و نمی‌توان آن را صرفاً به خوانش‌های امنیتی یا ایدئولوژیک تقلیل داد.<ref>[[«آسیب‌شناسی آماری ناآرامی‌های اخیر در کشور؟»، خبرگزاری رکنا.|«آسیب‌شناسی آماری ناآرامی‌های اخیر در کشور؟»، خبرگزاری رکنا]]؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1136210/آسیب‌شناسی-حوادث-اخیر-بر-اساس-داده-های-25-هزار-بازداشتی «آسیب‌شناسی حوادث اخیر بر اساس داده‌های 25 هزار بازداشتی»، وب‌سایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref>

 

الگوی غالب معترضان را مردان جوان، مجرد، کم‌تحصیل، فاقد سابقهٔ کیفری و متعلق به طبقات متوسط و فرودست تشکیل می‌دهند. آمارها نشان می‌دهد ۷۷درصد دستگیرشدگان زیر ۳۰ سال و ۲۷درصد زیر ۱۸ سال سن داشته‌اند. ۸۲درصد مجرد بودند که این امر با عواملی مانند ناپایداری هویتی، ریسک‌پذیری بالاتر و ضعف پیوندهای اجتماعی سنتی مرتبط است. از نظر اقتصادی، ۶۵درصد متعلق به طبقهٔ متوسط و ۳۲درصد متعلق به طبقهٔ فرودست بودند که بیانگر تأثیر احساس نابرابری و فقدان تحرک اجتماعی حتی در اقشار غیرفقیر است. از نظر تحصیلی، ۸۸درصد دارای دیپلم یا سطح پایین‌تر بوده و تنها ۲درصد شاغل در بخش دولتی بودند. حضور ۱۷درصدی دانش‌آموزان در این آمار، زنگ خطری برای نهادهای آموزشی کشور محسوب می‌شود.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/1035514/آماری-از-اعتراضات-دی-ماه-۱۴۰۴-چه-افرادی-بودند-و-چه-می-خواستند «آماری از اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴؛ چه افرادی بودند و چه می‌خواستند؟»، پایگاه خبری آفتاب.]</ref>

|حوزه شاخص

|عدم اقامۀ نماز و ناآشنایی با ساختار و احکام اولیه آن

|عدم پایبندی به فریضۀ روزه

|سابقۀ استعمال دخانیات (سیگار)

|سابقۀ مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر

|وابستگی افراطی به سبک‌های موسیقی تند

|اشتغال مستمر به مشاهده فیلم‌ها و محتواهای غیراخلاقی

|وجود اختلالات و آسیب‌های روحی و روانی

|وجود مشکلات جدی در ساختار خانواده (مانند طلاق یا فقدان پیوند عاطفی با والدین)

|عضویت و فعالیت در کانال‌های رسانه‌ای مخالف نظام و منتقد دین

|سطح بسیار پایین اطلاعات سیاسی و ناآشنایی با مسئولان ارشد کشور

|برقراری ارتباط با دوستان و گروه‌های دارای انحراف در فضای واقعی و مجازی

|تأثیرپذیری

|الگوپذیری شدید، گسترده و هیجانی از روایت‌های شبکه‌های اجتماعی<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1345414/%DB%B1%DB%B2-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%B4%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1 «۱۲ ویژگی مشترک از بازداشت‌شدگان اغتشاشات اخیر»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref>

== تاقدامات اغتشاشگران ==

|دریافت آموزش‌های هدفمند؛ مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی برای کاهش ترس؛ همراه داشتن اسپری فلفل برای ایجاد آشوب و اختلال در کنترل جمعیت.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/amp/news/9047354 «اعترافات برخی از عناصر بازداشت‌شده در جریان اغتشاشات اخیر، از آموزش‌های سازمان‌یافته برای ایجاد درگیری پرده برمی‌دارد»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

|استفاده از کلت کمری، یوزی اسرائیلی، کلاشینکف، شاتگان، سلاح شکاری و شلیک با تیربار به سمت تجمع از پشت‌سر.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/ماجرای-طراحی-یک-جنگ-تمام-عیار-شهری-چه-بود-۳۰-پرده-از-یک-نقشه «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref>

|به‌کارگیری چاقو، قمه، شمشیر، تبر، پنجه‌بکس، افشانه‌های آتش، زنجیر و چوب‌های میخ‌دار؛ پرتاب کوکتل‌مولوتوف، نارنجک جنگی و دست‌ساز.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/ماجرای-طراحی-یک-جنگ-تمام-عیار-شهری-چه-بود-۳۰-پرده-از-یک-نقشه «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref>

|هدف‌قراردادن نیروهای حافظ امنیت و مردم

|هدف‌قرار دادن کودکان و جوانان

|کشتن بهار سیفی ۲ ساله در نیشابور، ملینا اسدی ۳ ساله در کرمانشاه، آنیلا ۸ ساله در خودرو و سپهر ابراهیمی ۱۸ ساله با دشنه<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/ماجرای-طراحی-یک-جنگ-تمام-عیار-شهری-چه-بود-۳۰-پرده-از-یک-نقشه «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref>

|تأیید سلامت افرادی که رسانه‌های معاند مانند اینترنشنال آنها را کشته اعلام کرده بودند: ۱. محمدعلی زنگویی ۲. هانی بورقی ۳. امیر عباس رعنایی ۴. علی صادقی ۵. مهدی سماواتی ۶. محمد رسول بیاتی ۷. سعید ریاضی ۸. علی خانی ۹. مهدیسا ۱۰. رضا نیک‌نام ۱۱. آرین شمس ۱۲. سمیرا عتمادی ۱۳. کامران مرادی ۱۴. پویا سامعی ۱۵. مبیا (مبینا) بهشتی ۱۶.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1356418/اسامی-کشته‌هایی-که-زنده-شدند-عکس «اسامی کشته‌هایی که زنده شدند! + عکس»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

|اماکن مذهبی و مذهبی

|آسیب و تحریق ۳۵۰ مسجد در کشور؛ حمله به حرم امامزاده سبزقبا دزفول؛ آتش‌زدن بقاع امامزادگان در مازندران، گیلان، فارس، اصفهان، مشهد، ایلام و چهارمحال‌وبختیاری.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/ماجرای-طراحی-یک-جنگ-تمام-عیار-شهری-چه-بود-۳۰-پرده-از-یک-نقشه «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref>

|آتش زدن قرآن کریم در جریان حمله به امامزادگان، آسیب به ۲ کلیسای ارامنه<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/ماجرای-طراحی-یک-جنگ-تمام-عیار-شهری-چه-بود-۳۰-پرده-از-یک-نقشه «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref> و آتش‌زدن به پرچم ایران.<ref>[https://www.irna.ir/photo/86048460/اجتماع-مردم-مشهد-در-پی-اهانت-به-پرچم-مقدس-ایران «اجتماع مردم مشهد در پی اهانت به پرچم مقدس ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

|حمله به ۷۴۹ کلانتری از جمله تهرانپارس، کیانمهر کرج، کلانتری ۱۰۸، کرمان، چناران، ازنا و چالوس و ۱۲۰ مرکز بسیج.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/ماجرای-طراحی-یک-جنگ-تمام-عیار-شهری-چه-بود-۳۰-پرده-از-یک-نقشه «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref>

|آسیب سنگین به ۳۰۵ آمبولانس و اتوبوس، ۵۳ خودروی آتش‌نشانی، ۳۸۶ ایستگاه اتوبوس، ۴ ایستگاه مترو، ۱۰۰۰ چراغ راهنمایی و ۷ هزار مخزن زباله.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/ماجرای-طراحی-یک-جنگ-تمام-عیار-شهری-چه-بود-۳۰-پرده-از-یک-نقشه «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین.]</ref>

|تخریب ۷۵۰ بانک، ۷۰۰ فروشگاه، ۶۰۰ دستگاه خودپرداز، ۲۴ جایگاه سوخت، ۴۱۴ ساختمان دولتی، ساختمان‌های قوه قضائیه، ۲۰۰ مدرسه، ۸۹ حوزهٔ علمیه، ۱۵ کتابخانه،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1013175/ماجرای-طراحی-یک-جنگ-تمام-عیار-شهری-چه-بود-۳۰-پرده-از-یک-نقشه «ماجرای طراحی یک جنگ تمام عیار شهری چه بود؟ | ۳۰ پرده از یک نقشه پیچیده علیه ایران»، همشهری آنلاین؛][https://www.hawzahnews.com/news/1339899/فیلم-اغتشاشگران-به-چند-حوزه-علمیه-حمله-کردند «فیلم | اغتشاشگران به چند حوزه علمیه حمله کردند؟»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> آتش‌زدن بازار رشت و سوختن اموال صاحبان بیش از ۵۰۰ مغازه در شهر رشت.<ref>[https://www.irna.ir/news/86054328/بازار-رشت-همچنان-در-شوک-آتش «بازار رشت همچنان در شوکِ آتش»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب.]</ref>

|تاکتیک‌های عملیات میدانی

|پنهان‌شدن عناصر مسلح در میان جمعیت معترضان و شهروندان عادی جهت محدودکردن قدرت پاسخ‌گویی نیروهای امنیتی؛ عاملی کلیدی در افزایش تلفات غیرنظامیان و مأموران انتظامی.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1784687/%D8%B4%D9%84%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87 «شلیک تروریست‌ها به زن و مرد میانسال در حیاط خانه»، وب‌سایت مشرق.]</ref>

== ماهیت حقوقی و ابعاد ==

بر اساس تحلیل مقامات قضایی و امنیتی ایران، حوادث سازمان‌یافتهٔ روزهای ۱۸ تا ۱۹ دی‌ماه ۱۴۰۴ش مشتمل بر طیف گسترده‌ای از جرائم از جمله اقدام علیه امنیت ملی، محاربه، افسادفی‌الارض، جاسوسی، تبانی با دشمن، همکاری با رژیم صهیونیستی، قتل، ایراد ضرب و جرح عمدی، تحریک به خشونت، تخریب و سوزاندن اموال عمومی و خصوصی، توهین به مقدسات و اقدام مسلحانه نسبت به مأموران بود. از منظر نظام حقوقی ایران، ماهیت سازمان‌یافته و مسلحانهٔ این اقدامات که با قصد برهم‌زدن اساس نظم عمومی و حاکمیت صورت گرفت، ذیل عنوان بغی (شورش مسلحانه) یا محاربه قابل تعریف و تعقیب است.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1341385/نسخه-تجویزی-قانون-بر‌ای-برخورد-با-اغتشاشگران «نسخه تجویزی قانون برای برخورد با اغتشاشگران»، جوان آنلاین.]</ref>

== تعقیب کیفری ==

مرکز وکلای قوه قضائیه با تبیین حوادث ۱۸ تا ۲۱ دی‌ماه به‌عنوان روز سیزدهم از جنگ ۱۲ روزه، از ثبت شکوائیهٔ کیفری علیه حدود ۵۰ شخصیت حقیقی و حقوقی خبر داد؛ این پیگیری قضایی شامل مقام‌ها و نهادهای دولتی ایالات متحده، بنیاد پهلوی، برخی رسانه‌های فارسی‌زبان برون‌مرزی و سلبریتی‌های مقیم خارج از کشور است که با اتهاماتی نظیر هدایت شبکه‌های سازمان‌یافته، قاچاق اسلحه، پول‌شویی و تحریک مستقیم به خشونت عریان تحت تعقیب قرار گرفته‌اند تا در کنار رسیدگی کیفری، فرایند مطالبهٔ جبران خسارات وارده به زیرساخت‌های شهری، ناوگان امدادی و اماکن مذهبی نیز طی شود.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1768891749608109744/شکایت-کیفری-مرکز-وکلا-علیه-ترامپ-و-پهلوی-در-ارتباط-با-اغتشاشات-اخیر «شکایت کیفری مرکز وکلا علیه ترامپ و پهلوی در ارتباط با اغتشاشات اخیر»، خبرگزاری فارس.]</ref>

بر اساس اظهارات مقامات انتظامی، نیروهای پلیس در روزهای ابتدایی حوادث دی‌ماه ۱۴۰۴ش، با هدف جلوگیری از تشدید خشونت و حفظ جان شهروندان، آغلی از ابزارهای غیرکشنده و روش‌های کنترل جمعیت بهره بردند. با این حال، پس از تشدید حملات مسلحانه و تخریب‌های گسترده از ۱۹ دی، رویکرد انتظامی با قوت بیشتری برای بازپس‌گیری صحنه و مقابله با عناصر مسلح و خرابکار متمرکز شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6731172/پلیس-از-سلاح-گرم-استفاده-نکرد-تنها-از-ابزارهای-بازدارنده-بهره «پلیس در اغتشاشات اخیر از سلاح گرم استفاده نکرده است»، خبرگزاری مهر.]</ref> در این چارچاب، فرماندهی کل انتظامی با تفکیک میان افرادی که به گفتهٔ وی از روی فریب در آشوب حضور یافته‌اند، از اغتشاشگران سازمان‌یافته و لیدرها، بر دو نوع برخورد متفاوت تأکید کرد. بر این اساس، با گروه اول با رویکردی تساهل‌آمیز و بر اساس شأن نظام جمهوری اسلامی برخورد خواهد شد؛ اما با عاملان و رهبران اغتشاشات مطابق قانون و با شدت عمل رفتار می‌شود. همچنین اعلام شد که تعداد زیادی از اغتشاشگران شناسایی شده‌اند و روند قانونی برای برخورد با آنان به‌صورت مرحله‌ای در حال پیگیری است. در این مرحله، همکاری بخش‌هایی از جامعه با نیروهای امنیتی و انتظامی، به‌عنوان عاملی مؤثر در تثبیت سریع‌تر اوضاع گزارش شده است. به گفتهٔ پلیس این عملیات با محوریت تفکیک معترضان مسالمت‌آمیز از اغتشاشگران مسلح و با هدف بازگرداندن امنیت عمومی به اجرا درآمده است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1779631/فیلم-سردار-رادان-خطاب-به-اغتشاشاگران-خودتان-را-تسلیم-کنید «فیلم/ سردار رادان خطاب به اغتشاشاگران: خودتان را تسلیم کنید»، وب‌سایت مشرق.]</ref>

=== واکنش‌های داخلی ===

* در ادامه حوادث 18 و 19 دی ماه، در ۲۲ دی‌ماه ۱۴۰۴ش، واکنش گسترده‌ای از سوی مردم در سراسر کشور به‌شکل راهپیمایی‌های خودجوش و سراسری نمود یافت. این تجمعات که با حضور اقشار مختلف جامعه در شهرهای متعدد برگزار شد، با هدف محکومیت اقدامات تخریبی و اعلام همبستگی ملی در برابر تلاش‌های بی‌ثبات‌کنندهٔ سازماندهی شد. حضور مردم در این روز، در چارچوب روایت رسانه‌های ملی، به‌عنوان «خیزش عظیم مردمی» و نمایش همدلی و حمایت از نظام در مقابله با فتنه بازنمایی شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86050417/ایرانیان-از-هر-قومیتی-بار-دیگر-شانه-به-شانه-هم-ایستادند «ایرانیان از هر قومیتی بار دیگر شانه به شانه هم ایستادند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

* آیت‌الله خامنه‌ای جان‌باختگان حوادث اخیر را به سه گروه نیروهای مدافع امنیت، رهگذران بی‌گناه و افراد فریب‌خورده تقسیم کرد و اعلام نمود به‌جز عاملان اصلی خشونت، سایر جان‌باختگان شهید محسوب می‌شوند و برای آنان طلب رحمت و مغفرت کرد.<ref>[https://khl.ink/f/62656 خامنه‌ای، «دیدار مردم آذربایجان شرقی با رهبر انقلاب»، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) - مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی.]</ref> رهبر ایران، همچنین ماهیت این حوادث را یک فتنه با ویژگی‌های شبه‌کودتا توصیف و طراحی و هدایت آن را به نهادهای اطلاعاتی خارجی نسبت داد. همچنین بر وجود دستورکار کشته‌سازی و هدف قراردادن عمدی مراکز حاکمیتی، امنیتی و اماکن مذهبی برای ایجاد بی‌ثباتی تأکید کرد.<ref>[https://khl.ink/f/62530 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار اقشار مردم به مناسبت چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی»، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) - مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی.]</ref>

* رسانه‌های ملی ایران در پوشش اغتشاشات دی‌ماه ۱۴۰۴ش، رویکردی مبتنی بر تبیین‌گری و تفکیک میدان را در پیش گرفتند. بر اساس اعلام مقامات رسانهٔ ملی، تمرکز بر بازنمایی تخریب‌های صورت‌گرفته توسط گروه‌های تروریستی و هشدار به جامعه دربارهٔ اهداف جریانات معاند بود. همچنین، با پوشش گستردهٔ اجتماعات مردمی حمایتی نظیر تجمع ۲۲ دی، سعی در تقویت روایت اتحاد ملی علیه نقش‌آفرینی دشمن خارجی داشتند. این رسانه‌ها عملکرد خود را واکنشی در مقابل روایت‌سازی مغرضانه رسانه‌های معاند و در جهت آگاهی‌بخشی و بازگرداندن آرامش به جامعه توصیف کردند.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/amp/news/5690669 «مأموریت رسانه ای صداوسیما برای روشنگری ریشه‌های اغتشاشات اخیر و حفظ انسجام ملی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref>

* مراجع تقلید و علمای دین نیز در بیانیه‌های جداگانه، اقدامات تخریب‌گرانه و آشوب‌های اخیر را محکوم کرده و بر تفکیک میان اعتراض مشروع و اغتشاش سازمان‌یافته تأکید کردند. آنان با تقدیر از حضور گستردهٔ مردم در راهپیمایی ۲۲ دی، این حضور را نشانهٔ بصیرت و وفاداری ملت به نظام و آرمان‌های انقلاب توصیف کردند. همچنین، از نیروهای مسلح و امنیتی برای حفظ نظم عمومی تقدیر و بر لزوم برخورد قضایی قاطع و بدون اغماض با عوامل آشوب و تخریب اموال عمومی تأکید شد.<ref>[[مواضع مراجع تقلید و علما در محکومیت اقدامات اغتشاشگران|«مواضع مراجع تقلید و علما در محکومیت اقدامات اغتشاشگران»، خبرگزاری رسا.]]</ref>

* نمایدگان مجلس شورای اسلامی و چهره‌های سیاسی کشور نیز ضمن محکومیت اقدامات خشونت‌آمیز و تخریب اموال عمومی، بر حمایت از تلاش‌های نهادهای امنیتی برای بازگرداندن آرامش تأکید کردند. برخی از این چهره‌ها همچنین با اشاره به اعتراضات اقتصادی، خواستار توجه جدی‌تر به مطالبات معیشتی مردم شدند و پاسخ‌های نهادی به وقایع اخیر را مورد تأیید قرار دادند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/10/21/3492020/شعار-نمایندگان-مجلس-در-محکومیت-اغتشاشات-اخیر «شعار نمایندگان مجلس در محکومیت اغتشاشات اخیر»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

* جامعهٔ ورزشکاران و هیئت‌های مذهبی با انتشار بیانیه‌ای، اقدامات خشونت‌آمیز اخیر را محکوم کرده و ضمن تفکیک اعتراضات مسالمت‌آمیز از آشوب، بر حمایت خود از مردم و ارزش‌های دینی تأکید کردند.<ref>[https://farsnews.ir/Sportsnews/1768147886323495175/بیانیه-جامعه-ورزش-در-محکومیت-اغتشاشگران «بیانیه جامعه ورزش در محکومیت اغتشاشگران»، خبرگزاری فارس؛] [https://snn.ir/fa/news/1355328/واکنش-هیئات-و-تشکل‌های-دینی-به-اغتشاشات-پای-کار-اسلام-و-انقلاب-هستیم «واکنش هیئات و تشکل‌های دینی به اغتشاشات؛ پای کار اسلام و انقلاب هستیم»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>

* مراجع قضایی از برخورد قاطع و قانونی با آشوبگران و عوامل محارب خبر دادند و تشکیل دادگاه‌های ویژه برای رسیدگی به این پرونده‌ها را اعلام کردند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6726500/تأکید-معاون-اول-قوه-قضاییه-بر-برخورد-قاطع-با-عوامل-اغتشاشات «تأکید معاون اول قوه قضاییه بر برخورد قاطع با عوامل اغتشاشات»، خبرگزاری مهر.]</ref>  

=== واکنش کشورهای خارجی ===

گزارش‌های رسانه‌ای بیانگر آن است که بلوک غرب و در رأس آنها ایالات متحدهٔ آمریکا، با بهره‌گیری از ظرفیت‌های نهادهای بین‌المللی همچون شورای امنیت و شورای حقوق بشر سازمان ملل، بر ضرورت بررسی تحولات داخلی ایران تأکید ورزیدند. این رویکرد که بر مبنای تلقی حوادث به‌عنوان اعتراضات مسالمت‌آمیز استوار بود، از سوی مقامات رسمی ایران به‌عنوان تلاشی برای مداخله در امور داخلی و منزوی‌سازی سیاسی تلقی شد. در این نشست‌ها، نمایندهٔ ایران مواضع واشینگتن را غیرمشروع قلمداد کرده و آن را پوششی برای تحریک به بی‌ثباتی توصیف کرد.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2113363/جلسه-اضطراری-شورای-امنیت-سازمان-ملل-درباره-حوادث-اخیر-ایران-موافقان-و-مخالفان-ایران-چه-گفتند «جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل درباره حوادث اخیر ایران/موافقان و مخالفان ایران چه گفتند؟»، اقتصاد آنلاین.]</ref>

نمایندهٔ ایران در این نشست‌ها درخواست آمریکا را شرم‌آور و غیرمشروع خواند و آن را پوششی برای همدستی واشینگتن در تشویق به خشونت و بی‌ثبات‌سازی توصیف کرد. در مقابل، نمایندگان روسیه این اقدامات را سیرکی پوچ و نمایشی برای تأمین منافع آمریکا ارزیابی کرده و اقدام واشینگتن در دعوت از عناصر ضدایرانی مقیم خود را محکوم کرد. نمایندهٔ چین نیز رویکرد مداخله‌جویانهٔ غرب را مورد انتقاد قرار داد. نمایندهٔ پاکستان با تأکید بر دوستی دیرینه با ایران، ضمن ابراز نگرانی از تخریب اموال عمومی، با رفتارهای گزینشی علیه ایران مخالفت کرد و تحریم‌ها را تشدیدکنندهٔ وضعیت حقوق بشر دانست.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2113363/جلسه-اضطراری-شورای-امنیت-سازمان-ملل-درباره-حوادث-اخیر-ایران-موافقان-و-مخالفان-ایران-چه-گفتند «جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل درباره حوادث اخیر ایران/موافقان و مخالفان ایران چه گفتند؟»، اقتصاد آنلاین.]</ref>

برآیند این تحرکات دیپلماتیک به تصویب قطعنامه‌ای در شورای حقوق بشر علیه ایران منجر شد. از منظر تحلیل‌گران و مقامات تهران، کشورهای غربی در این قطعنامه با چشم‌پوشی از ماهیت تروریستی اغتشاشات و تخریب گستردهٔ زیرساخت‌ها، رویکردی مداخله‌جویانه در پیش گرفتند. به باور تهران، این اقدام مصداق بهره‌برداری ابزاری از حقوق بشر و تلاشی برای فریب افکار عمومی و فشار سیاسی بر جمهوری اسلامی ایران ارزیابی می‌شود.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2113363/جلسه-اضطراری-شورای-امنیت-سازمان-ملل-درباره-حوادث-اخیر-ایران-موافقان-و-مخالفان-ایران-چه-گفتند «جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل درباره حوادث اخیر ایران/موافقان و مخالفان ایران چه گفتند؟»، اقتصاد آنلاین.]</ref>

پژوهشگران حوزهٔ جامعه‌شناسی، مهم‌ترین پیامد غیرمادی این حوادث را سایش سرمایهٔ اجتماعی و کاهش سطح اعتماد عمومی در لایه‌های مختلف جامعه می‌دانند. به اعتقاد این محققان، بروز خشونت‌های گسترده در جریان ناآرامی‌ها، فضای بدبینی و دوقطبی‌سازی را میان طیف‌های مختلف اجتماعی تشدید کرده و به امنیت روانی شهروندان آسیب جدی وارد ساخته است. این ناظران تأکید دارند که فعال شدن گسل‌های اجتماعی در چنین بستری، انسجام داخلی را با چالش‌های ساختاری مواجه کرده است.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/1035043/بیانیه-هشدارآمیز-انجمن-جامعه‌شناسی-ایران-درباره-ناآرامی-های-اخیر-جامعه-وارد-چرخه‌ای-از-خشونت-فزاینده-شده-است «بیانیه هشدارآمیز انجمن جامعه‌شناسی ایران درباره ناآرامی‌های اخیر؛ جامعه وارد چرخه‌ای از خشونت فزاینده شده است»، وب‌سایت آفتاب.]</ref>

برخی تحلیلگران بر ابعاد ایجابی این تحولات نیز تأکید کرده و عبور از بحران را منجر به شکل‌گیری نوعی خودآگاهی جمعی در شناسایی و خنثی‌سازی مداخلات خارجی می‌دانند. از این منظر، مواجهه با چالش‌های امنیتی موجب فعال‌سازی ظرفیت‌های انسجام ملی و تقویت همبستگی میان جامعه و حاکمیت در برابر تهدیدات شده است. این تجربهٔ تاریخی با ارتقای تاب‌آوری اجتماعی و بازتعریف وحدت ملی، در نهایت به تحکیم پایه‌های امنیت و همگرایی بیشتر در لایه‌های مختلف جامعه می‌انجامد.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5690896/آزمون-هوشیاری-و-انسجام-مردم-در-مقابل-دسیسه‌های-دشمنان «آزمون هوشیاری و انسجام مردم در مقابل دسیسه‌های دشمنان»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref>

تحلیل‌گران مسائل سیاسی و امنیت ملی، این حوادث را زمینه‌ساز طمع دشمنان برای سرمایه‌گذاری مستمر بر چالش‌های داخلی با هدف تضعیف اقتدار ملی ارزیابی می‌کنند. در بعد بین‌المللی نیز، محققان بر این باورند که رسانه‌های غربی و گروه‌های اپوزیسیون با ارائه روایت‌های جانبدارانه و مخدوش کردن وجههٔ جمهوری اسلامی ایران در افکار عمومی جهان، تلاش کردند تا بستر حقوقی و سیاسی لازم را برای اعمال فشارهای دیپلماتیک و انزوای بین‌المللی کشور فراهم آورند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-بین-الملل-17/758520-سفارت-جمهوری-اسلامی-ایران-رسانه-غربی-ناآرامی-ها-در-ایران «پاسخ رسمی سفارت ایران به رسانه‌های غربی درباره ناآرامی‌های اخیر»، اعتماد آنلاین.]</ref>

محققان حوزهٔ اقتصاد، بار مالی این رویداد را شامل هزینه‌های مستقیم ناشی از تخریب زیرساخت‌های شهری، ناوگان حمل‌ونقل و اموال عمومی و خصوصی ارزیابی می‌کنند که ارقام قابل توجهی را به بودجه‌های استانی تحمیل کرده است. در کنار این هزینه‌ها، کارشناسان بر زیان‌های غیرمستقیم ناشی از اختلال در اکوسیستم کسب‌وکارهای دیجیتال تأکید دارند که روزانه خسارات هنگفتی به بخش تجارت و خدمات وارد آورده است. از منظر این پژوهشگران، افزایش نااطمینانی و ریسک سرمایه‌گذاری، منجر به ایجاد اثرات انقباضی بر فعالیت‌های مولد اقتصادی در میان‌مدت خواهد شد.<ref>[https://charsooeghtesad.ir/اقتصاد-ایران/اقتصاد-کلان/برآورد-خسارت-اقتصادی-اغتشاشات-دی-۱۴۰۴/ «برآورد خسارت اقتصادی اغتشاشات دی ۱۴۰۴»، وب‌سایت چارسوی اقتصاد.]</ref>

=== جزئیات خسارات وارده به تفکیک استان‌ها ===

|۵۰ شعبه بانک (آتش‌سوزی)، ۵۰ دستگاه اتوبوس سوخته، بیش از ۱۰۰۰ خودروی شخصی (آتش‌سوزی)، ۵۴ دستگاه خودروی آتش‌نشانی، ۵۰ دستگاه آمبولانس (تخریب و ضرب‌وشتم رانندگان)، ۳۴ مسجد و حسینیه، حمله به کلانتری‌ها، پاسگاه‌ها و پایگاه‌های بسیج، تخریب ایستگاه‌های BRT و علائم راهنمایی.<ref>[https://inn.ir/news/article/140351/طی-اغتشاشات-۳۴-مسجد-به-آتش-کشیده-شد--حمله-به-مراکز-نظامی-خط-قرمز-است «طی اغتشاشات ۳۴ مسجد به آتش کشیده شد/ حمله به مراکز نظامی خط قرمز است»، ایران آنلاین.]</ref>

|۵۰۰ مغازه بخش خصوصی، ۱۳ مسجد، ۱۶ شعبه بانک، ۱۱ اداره دولتی، ۱۷ خودرو آتش‌نشانی، ۱ درمانگاه، ساختمان دادگستری، ۱ پل هوایی و تعدادی منازل مسکونی.

|۵ دستگاه اتوبوس (سوخته)، ایستگاه‌های اتوبوس، علائم راهنمایی، سیستم‌های هوشمند حمل‌ونقل و قطع شبکه فیبر نوری.

|۲۵۰ اصله درخت، ۸۰درصد مبلمان شهری، ۱۵ ایستگاه اتوبوس، ۱۰۰ مخزن زباله، ۲ خودرو آتش‌نشانی و دوربین‌های پایش تصویری.

|تخریب کامل ساختمان فرمانداری، ساختمان ۴ بانک، ۸۳ دستگاه خودپرداز، ۸ فروشگاه زنجیره‌ای، ۳۰ خودرو و ساختمان دادسراها.

|انبار امدادی و پشتیبانی هلال احمر، ۵ خودروی امدادی و ۱ دستگاه آمبولانس.

== سامانه دولت برای شناسایی جان باختگان ==

دولت جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر اینکه تمامی جانباختگان حوادث دی‌ماه ۱۴۰۴ش را فرزندان این سرزمین می‌داند، به‌منظور شفافیت‌سازی و پاسخگویی، سامانه   [[hamdard.dolat.ir]] را برای بررسی ابهامات فهرست اولیۀ جانباختگان راه‌اندازی کرد. بر اساس اعلام معاون ارتباطات دفتر رئیس‌جمهور، با تکمیل و اصلاح لیست اولیه مشخصات 3039 جانباختۀ حوادث دی ماه به همراه نام، نام خانوادگی، نام پدر و شش رقم آخر کد ملی منتشر شد. این سامانه با هدف راستی‌آزمایی اطلاعات و پاسخ به ابهامات خانواده‌ها و شهروندان، ۴۸ ساعت پس از انتشار لیست اولیه در دسترس عموم قرار گرفته است.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/1746701-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D8%A7%D8%AE%DB%8C%D8%B1-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84 «اعلام فهرست مشخصات ۲۹۸۶ نفر از جان‌باختگان حوادث اخیر + فایل»، خبرگزاری ایلنا؛][https://president.ir/fa/163442 «سامانه بررسی ابهامات فهرست جان‌باختگان حوادث اخیر در اختیار شهروندان قرار گرفت»، وب‌سایت ریاست جمهوری.]</ref>

* «جهت استحضار مقامات قضایی؛ لیست واحد‌های صنفی که در آتش اغتشاشات دمیدند + عکس»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: 24 دی 1404ش.*

* «شلیک تروریست‌ها به زن و مرد میانسال در حیاط خانه»، وب‌سایت مشرق، تاریخ درج مطلب: 22 بهمن 1404ش.

* «کافه‌ها از انقلاب فرانسه تا اغتشاشات تهران!»، جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: 27 دی 1404ش..

* «۱۲ ویژگی مشترک از بازداشت‌شدگان اغتشاشات اخیر»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ در ج مطلب: 18 بهمن 1404ش.