حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
عناصر اصلی تنپوش نبرد پارتیان عبارت است از: | عناصر اصلی تنپوش نبرد پارتیان عبارت است از: | ||
===کلاهخود=== | ===کلاهخود=== | ||
کلاهخود اشکانیان از آهن یا فولاد بود و دنبالهای داشت که پشت گردن و گوشها را میپوشاند و مخروطیشکل و نوکتیز بود.<ref>غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1384ش، ص186.</ref> نمونهای از این کلاه، روی سکههای اشکانی و بر سر اشک اول مشاهده میشود. کلاهخود اشک اول دارای توپی زرهدار است که روی آن نیمتاجی قرار دارد. برخی از سلاطین اشکانی که بعد از مهرداد سلطنت میکردند، کلاهخودی شبیه اشک اول بر سر میگذاشتند که در حاشیۀ دور آن، صورت آهو و چند قطار گلوله رسم شده بود.<ref>اعتمادالسلطنه، تاریخ اشکانیان (دُررّالتیجان فی تاریخ بنی الاشکان)، 1371ش، ص213.</ref> نوع دیگر آن کلاهی است که پادشاهی از نمرود داغ<ref>محوطهای باستانی در 86 کیلومتری روستای کارادوت ترکیه که نشانههایی از هنر پارتی در آن دیده شده است؛ [https://civilica.com/doc/924473/ اومویی میلان و صادقی، «بررسی محوطهای منسوب به دورۀ پارتی (نمرود داغی) و مقایسۀ آن با سایر آثار شاخص این دوره»، 1398ش، ص1.]</ref> بر سر گذاشته که مخروطیشکل بوده و | کلاهخود اشکانیان از آهن یا فولاد بود و دنبالهای داشت که پشت گردن و گوشها را میپوشاند و مخروطیشکل و نوکتیز بود.<ref>غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، 1384ش، ص186.</ref> نمونهای از این کلاه، روی سکههای اشکانی و بر سر اشک اول مشاهده میشود. کلاهخود اشک اول دارای توپی زرهدار است که روی آن نیمتاجی قرار دارد. برخی از سلاطین اشکانی که بعد از مهرداد سلطنت میکردند، کلاهخودی شبیه اشک اول بر سر میگذاشتند که در حاشیۀ دور آن، صورت آهو و چند قطار گلوله رسم شده بود.<ref>اعتمادالسلطنه، تاریخ اشکانیان (دُررّالتیجان فی تاریخ بنی الاشکان)، 1371ش، ص213.</ref> نوع دیگر آن کلاهی است که پادشاهی از نمرود داغ<ref>محوطهای باستانی در 86 کیلومتری روستای کارادوت ترکیه که نشانههایی از هنر پارتی در آن دیده شده است؛ [https://civilica.com/doc/924473/ اومویی میلان و صادقی، «بررسی محوطهای منسوب به دورۀ پارتی (نمرود داغی) و مقایسۀ آن با سایر آثار شاخص این دوره»، 1398ش، ص1.]</ref> بر سر گذاشته که مخروطیشکل بوده و لبه پایین آن به شکل نواری پهن به بالا برگشته است.<ref>پور بهمن، پوشاک در ایران باستان، 1386ش، ص123.</ref> همچنین یک نوع کلاهخود یونانی- مآبی بر سر یک جنگجو پارتی دیده میشود که کرویشکل بوده و در قسمت بالا زایدهای دارد. در دو طرف کلاه نیز دنبالهای قرار دارد که روی گوشها را پوشانده است.<ref>فیلیپ براند، امپراطوری جهانی ایران، 1388ش، ص187.</ref> از جالبترین کلاهخودهای اشکانی، کلاهخودی با آهنهای مستطیلی است که در سه رج بر روی کلاه کار شده است. بر نوک مخروط این کلاه، دنبالههای نوارمانندی در اهتزاز است.<ref>صادقیان سرخابی، بررسی پوشاک دورۀ اشکانی، 1390ش، ص242.</ref> | ||
===زره=== | ===زره=== | ||
قسمت اصلی لباس جنگی مردان اشکانی، زره بود که از پوست شتر ساخته میشد و روی آن پولکها یا پرهایی از آهن یا پولاد دوخته میشد که بسیار درخشان و چشمگیر بود. این زرهها بدون پولکهای آهنی نیز استفاده میشدند که به آن «خِفتان» میگفتند. این یونیفرم نه تنها یک لباس جنگی، بلکه وسیلهای برای حمل سلاح نیز به شمار میرفت.<ref>پور بهمن، پوشاک در ایران باستان، 1386ش، ص123.</ref> نوعی از این زرهها، تمام بدن، پاها تا قسمت پشت و دستها و شانهها را میپوشاند. بعضی از زرهها تا بالای زانو میرسید و قطعاتی از آهن یا فولاد به آن دوخته میشد تا بدن را در برابر ضربههای شمشیر و نیزه حفظ کند. سربازان پارتی نیازی به سپر نداشتند، چون همان زره آهنی، کار سپر را انجام میداد.<ref>اعتمادالسلطنه، تاریخ اشکانیان (دُررّالتیجان فی تاریخ بنی الاشکان)، 1371ش، ص205.</ref> نوع دیگر زره، برای محافظت از صورت بود که روی آن دو سوراخ برای چشمها تعبیه شده بود. این زره از دو بخش بالایی و پایینی تشکیل شده بود. بخش بالایی از گردن تا روی سینه و بخش پایینی از سینه تا کمر را میپوشاند. قسمتهای بالایی و پایینی زره بهترتیب به صفحات فلسدار و آهنی محکم شدهاند. نمونة این نوع زره روی نقاشی دیواری از دورا اروپوس دیده میشود.<ref>صادقیان سرخابی، بررسی پوشاک دورۀ اشکانی، 1390ش، ص243.</ref> | قسمت اصلی لباس جنگی مردان اشکانی، زره بود که از پوست شتر ساخته میشد و روی آن پولکها یا پرهایی از آهن یا پولاد دوخته میشد که بسیار درخشان و چشمگیر بود. این زرهها بدون پولکهای آهنی نیز استفاده میشدند که به آن «خِفتان» میگفتند. این یونیفرم نه تنها یک لباس جنگی، بلکه وسیلهای برای حمل سلاح نیز به شمار میرفت.<ref>پور بهمن، پوشاک در ایران باستان، 1386ش، ص123.</ref> نوعی از این زرهها، تمام بدن، پاها تا قسمت پشت و دستها و شانهها را میپوشاند. بعضی از زرهها تا بالای زانو میرسید و قطعاتی از آهن یا فولاد به آن دوخته میشد تا بدن را در برابر ضربههای شمشیر و نیزه حفظ کند. سربازان پارتی نیازی به سپر نداشتند، چون همان زره آهنی، کار سپر را انجام میداد.<ref>اعتمادالسلطنه، تاریخ اشکانیان (دُررّالتیجان فی تاریخ بنی الاشکان)، 1371ش، ص205.</ref> نوع دیگر زره، برای محافظت از صورت بود که روی آن دو سوراخ برای چشمها تعبیه شده بود. این زره از دو بخش بالایی و پایینی تشکیل شده بود. بخش بالایی از گردن تا روی سینه و بخش پایینی از سینه تا کمر را میپوشاند. قسمتهای بالایی و پایینی زره بهترتیب به صفحات فلسدار و آهنی محکم شدهاند. نمونة این نوع زره روی نقاشی دیواری از دورا اروپوس دیده میشود.<ref>صادقیان سرخابی، بررسی پوشاک دورۀ اشکانی، 1390ش، ص243.</ref> | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
==تقلید سوارکاران اروپایی از سوارکاران اشکانی== | ==تقلید سوارکاران اروپایی از سوارکاران اشکانی== | ||
در زمان اشکانیان و ساسانیان، سربازان، خود و اسبهایشان را زرهپوش میکردند. نمونهای از سرباز و اسب زرهپوش روی تکهسنگی کندهکاری شده در طاق بستان کرمانشاه دیده میشود که یادآور سوارکاران اروپایی است؛ در واقع سوارکاران اشکانی الگوی سوارکاران اروپایی بودهاند.<ref>[https://www.ramcott.co/%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%da%86%d9%87-%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%ad%db%8c-%d9%84%d8%a8%d8%a7%d8%b3-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86/ «تاریخچۀ طراحی لباس در ایران»، وبسایت رامکات.]</ref> | در زمان اشکانیان و ساسانیان، سربازان، خود و اسبهایشان را زرهپوش میکردند. نمونهای از سرباز و اسب زرهپوش روی تکهسنگی کندهکاری شده در طاق بستان [[کرمانشاه]] دیده میشود که یادآور سوارکاران اروپایی است؛ در واقع سوارکاران اشکانی الگوی سوارکاران اروپایی بودهاند.<ref>[https://www.ramcott.co/%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%da%86%d9%87-%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%ad%db%8c-%d9%84%d8%a8%d8%a7%d8%b3-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86/ «تاریخچۀ طراحی لباس در ایران»، وبسایت رامکات.]</ref> | ||
==لباس سورنا؛ | ==لباس سورنا؛ فرمانده ارتش== | ||
پیکر برنزی سورنا<ref>سردار بزرگ و نامدار تاریخ ایران در زمان اشکانیان؛ ا[https://article.tebyan.net/205510/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%A7-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF- فتخاری، «سورنا که بود؟»، وبسایت تبیان.]</ref> که در منطقه شمی در نزدیکی ایلام پیدا شده است، اکنون در موزة ایران باستان تهران نگهداری میشود. بر تن این فرمانده، ژاکت جلوبازی دیده میشود که یقة آن به یک سمت (معمولاً چپ) تمایل دارد و بهوسیلة کمربندی قلابدار بسته شده است. ژاکت و آستینهای لباس دارای چینهای بسیاری است و یک نوار حاشیهای عریض به قسمت جلو و پایین لباس دوخته شده است. پایین این ژاکت، دو چاقچور<ref> شلواری گشاد با دو پاچۀ به هم پیوسته که از کمر تا نوک انگشتان پا را میپوشاند؛ [https://vajehyab.com/dehkhoda/%DA%86%D8%A7%D9%82%DA%86%D9%88%D8%B1 دهخدا، لغتنامه، «ذیل واژۀ چاقچور»، وبسایت واژهیاب.]</ref> بلند و چیندار تعبیه شده که در پشت پا نصب شده و با قلابی روی باسن بسته میشود. کفشها نیز گشاد و بدون تزیین هستند.<ref>پور بهمن، پوشاک در ایران باستان، 1386ش، ص123 و 125.</ref> | پیکر برنزی سورنا<ref>سردار بزرگ و نامدار تاریخ ایران در زمان اشکانیان؛ ا[https://article.tebyan.net/205510/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%86%D8%A7-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF- فتخاری، «سورنا که بود؟»، وبسایت تبیان.]</ref> که در منطقه شمی در نزدیکی ایلام پیدا شده است، اکنون در موزة ایران باستان تهران نگهداری میشود. بر تن این فرمانده، ژاکت جلوبازی دیده میشود که یقة آن به یک سمت (معمولاً چپ) تمایل دارد و بهوسیلة کمربندی قلابدار بسته شده است. ژاکت و آستینهای لباس دارای چینهای بسیاری است و یک نوار حاشیهای عریض به قسمت جلو و پایین لباس دوخته شده است. پایین این ژاکت، دو چاقچور<ref> شلواری گشاد با دو پاچۀ به هم پیوسته که از کمر تا نوک انگشتان پا را میپوشاند؛ [https://vajehyab.com/dehkhoda/%DA%86%D8%A7%D9%82%DA%86%D9%88%D8%B1 دهخدا، لغتنامه، «ذیل واژۀ چاقچور»، وبسایت واژهیاب.]</ref> بلند و چیندار تعبیه شده که در پشت پا نصب شده و با قلابی روی باسن بسته میشود. کفشها نیز گشاد و بدون تزیین هستند.<ref>پور بهمن، پوشاک در ایران باستان، 1386ش، ص123 و 125.</ref> | ||
==لباسِ مجسمهای ناشناخته از یک فرماندة نظامی== | ==لباسِ مجسمهای ناشناخته از یک فرماندة نظامی== | ||
