ازدواج فامیلی: تفاوت میان نسخه‌ها

| حجم فایلپادکست    =۳/۰۲

| تاریخ پادکست      =۲-۱۲-۱۴۰۴

| شاخه علمی        =

| نوع مفهوم        =

== مفهوم‌شناسی ==

ازدواج فامیلی به‌معنای ازدواج افرادی است که در چهار نسل گذشته حداقل دارای یک جد مشترک باشند. از این رو ازدواج دخترعمو و پسرعمو، پسرخاله و دختر خاله و مانند این‌ها به‌عنوان ازدواج فامیلی در نظر گرفته می‌شود.<ref>[http://faslname.msy.gov.ir/article_113.html رضایی و سنایی‌مهر، «فراتحلیل جامع رابطه ازدواج فامیلی با ناهنجاری‌های جسمی و ذهنی نوزادان ایرانی (۱۳۹۰-۱۳۸۰)»، ۱۳۹۲ش، ص170.]</ref> با مبنا قرار گرفتن نزدیکی بیولوژیک زوجین در تعریف ازدواج،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1093184/ بصیری و دیگران، «ازدواج فامیلی از منظر پزشکی، قرآن و روایات معصومین»، ۱۳۹۳ش، ص525.]</ref><ref>[https://razipatholab.com/blog/post/cousin-marriage «ازدواج خویشاوندی و فامیلی»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک رازی، تاریخ بازدید: 4 اردیبهشت 1401.]</ref> سازمان بهداشت جهانی، ازدواج درجه چهار یا نزدیک‌تر را ازدواج فامیلی، تعریف کرده و شایع‌ترین شکل ازدواج فامیلی را ازدواج درجه سه دانسته که زن و شوهر در یک‌هشتم جایگاه‌های ژنی مشترک هستند.<ref>[http://faslname.msy.gov.ir/article_113.html رضایی و سنایی‌مهر، «فراتحلیل جامع رابطه ازدواج فامیلی با ناهنجاری‌های جسمی و ذهنی نوزادان ایرانی (۱۳۹۰-۱۳۸۰)»، ۱۳۹۲ش، ص170.]</ref> عوامل مؤثر بر ازدواج فامیلی را چنین گزارش کرده‌اند:

# مذهب؛ پیروان ادیان و مذاهب مختلف، معمولاً با افراد خارج از دین یا مذهب خود ازدواج نمی‌کنند.<ref>فرجاد، آسیب‌شناسی اجتماعی؛ خانواده و طلاق، 1372ش، ص 36.</ref>

=== اسلام ===

آموزه‌های [[اسلام]]، ازدواج خویشاوندی را با احراز شرایط [[کفویت]] و معیارهای [[زوجیت]]، تأیید کرده است، اما این تأیید الزاماً به‌معنای تشویق نیست.<ref>افروز، روان‌شناسی ازدواج و شکوه همسری، ۱۳۹۰ش، ص126.</ref> در [[قرآن]]، ازدواج با [[خویشاوندان]] درجه یک و دو، [[حرام]] شمرده شده است.<ref>سوره نساء، آیه ۲۳.</ref> برخی روایات، ازدواج با خویشاوندان نزدیک را موجب ناتوانی فرزندان دانسته‌اند. ازدواج [[امام علی|حضرت علی]] و [[حضرت فاطمه|فاطمه زهرا]]، ازدواج درجه چهارم است. از میان [[امامان شیعه]]، تنها [[امام سجاد]] با دخترعموی خود ازدواج کرده که از نوع درجه سوم است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1728731/ قاسمی، «مشکلات ژنتیکی در ازدواج فامیلی از منظر اسلام»، ۱۳۸۸ش، ص494.]</ref>

 

در آیات قرآن و احادیث ائمه، توصیه‌ها و راه‌کارهای فراوانی به‌منظور برخورداری از [[فرزند]] و نسل سالم، ارائه شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که ازدواج فامیلی اگرچه در اسلام، حرام نیست اما توصیه هم نشده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1093184/ بصیری و دیگران، «ازدواج فامیلی از منظر پزشکی، قرآن و روایات معصومین»، ۱۳۹۳ش، ص523.]</ref> در برخی روایات آمده است که با غریبه ازدواج کنید و خود را ضعیف نسازید.<ref>شریف رضی، المجازات النبویة، 1422ش، ص100.</ref> پژوهشگران از برخی روایات، چنین برداشت کرده‌اند که فرزندان حاصل از ازداوج با غریبه یا اقوام نَسبی دور، فرزندانی قوی‌تر هستند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1093184/ بصیری و دیگران، «ازدواج فامیلی از منظر پزشکی، قرآن و روایات معصومین»، ۱۳۹۳ش، ص531.]</ref>

[[پرونده:ازدواج فامیلی۱.png|جایگزین=ازدواج فامیلی|بندانگشتی|ازدواج ابراهیم عوض جوان ۱۹ ساله اهل سومالی با دختر عمویش]]ازدواج بین خویشاوندان درجه یک در تمام [[دین|ادیان]] ممنوعیت مذهبی یا قانونی دارد.<ref>[http://faslname.msy.gov.ir/article_113.html رضایی و سنایی‌مهر، «فراتحلیل جامع رابطه ازدواج فامیلی با ناهنجاری‌های جسمی و ذهنی نوزادان ایرانی (۱۳۹۰-۱۳۸۰)»، ۱۳۹۲ش، ص170.]</ref> در دین [[اسلام]]، [[ازدواج]] با خویشاوندان درجه یک و دو حرام است. ازدواج خویشان درجه دو در [[هند]] شایع است و عده‌ای از [[یهودی|یهودیان]] نیز آن را جایز می‌دانند. ازدواج فامیلی درجه سه در چین و بعضی ایالت‌های [[آمریکا]] ممنوع است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1728731/ قاسمی، «مشکلات ژنتیکی در ازدواج فامیلی از منظر اسلام»، ۱۳۸۸ش، ص493.]</ref>

=== ایران ===

درون همسرگزینی و ازدواج با خویشان، در فرهنگ عمومی ایرانیان، جایگاه ویژه‌ای دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1777723/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2%D8% اعتمادی‌فر، «نگرش‌ها و رفتارهای ایرانیان در زمینه ازدواج فامیلی»، ۱۳۹۳ش، ص65.]</ref> ازدواج در اقوام و ادیان مختلف، انواع و مقررات خاصی دارد؛ مثلاً ازدواج اقوام درجه یک در تمامی ادیان و فرهنگ‌ها ممنوع است.<ref>[http://faslname.msy.gov.ir/article_113.html رضایی و سنایی‌مهر، «فراتحلیل جامع رابطه ازدواج فامیلی با ناهنجاری‌های جسمی و ذهنی نوزادان ایرانی (۱۳۹۰-۱۳۸۰)»، ۱۳۹۲ش، ص170.]</ref> در ایران، ازدواج فامیلی از مهم‌ترین علل بیماری‌های مادرزادی به‌شمار می‌رود.<ref>[http://faslname.msy.gov.ir/article_113.html رضایی و سنایی‌مهر، «فرا تحلیل جامع رابطه ازدواج فامیلی با ناهنجاری‌های جسمی و ذهنی نوزادان ایرانی (۱۳۹۰-۱۳۸۰)»، ۱۳۹۲ش، ص170.]</ref> در بررسی‌های متعدد، بیماری اتوزوم مغلوب در ازدواج‌های فامیلی درجه سه با فراوانی بیشتری همراه است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1728731/ قاسمی، «مشکلات ژنتیکی در ازدواج فامیلی از منظر اسلام»، ۱۳۸۸ش، ص493.]</ref> در ایران به‌طور متوسط ۳۸٪ تا ۴۵٪ ازدواج‌ها فامیلی است. مهم‌ترین دلیل گرایش [[خانواده ایرانی]] به ازدواج فامیلی، هماهنگی [[فرهنگ]] و رسوم خانوادگی، تناسب ارزش‌ها و عقاید و حمایت‌های خانوادگی است. در برخی خرده‌فرهنگ‌های ایرانی، ازدواج خویشاوندی با گونه‌ای از اجبار همراه است و ازدواج غیرفامیلی را ننگ می‌دانند.

== مزایا ==

== چالش‌ها ==

در ازدواج فامیلی، [[روابط زوجین]] با چالش‌هایی مانند [[دخالت خانواده زوجین|دخالت اطرافیان]] و افزایش احتمال بیماری فرزندان همراه است. دانشمندان، [[بیماری‌های ژنتیکی]] را نیز در فرزندان حاصل از ازدواج فامیلی، شایع‌تر می‌دانند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1093184/ بصیری و دیگران، «ازدواج فامیلی از منظر پزشکی، قرآن و روایات معصومین»، ۱۳۹۳ش، ص526.]</ref><ref>[https://honarehzendegi.com/fa/Marriage-family طباطبایی، «ازدواج فامیلی، معایب و مزایای ازدواج فامیلی»، وب‌سایت مؤسسه روان‌شناسی حامی هنر زندگی، تاریخ بازدید: 4 اردیبهشت 1401ش.]</ref><ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1728731/ قاسمی، «مشکلات ژنتیکی در ازدواج فامیلی از منظر اسلام»، ۱۳۸۸ش، ص493.]</ref><ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1071137/ عطایی و همکاران، «عوامل شناختی پیش‌بینی کننده ازدواج فامیلی»، ۱۳۹۳ش، ص47.]</ref> بر اساس آمارهای جهانی، سه تا چهار درصد [[مرگ نوزادان]] به‌دلیل [[اختلالات ژنتیکی]] است؛ احتمال مبتلا شدن فرزندان به عارضه‌های وراثتی و ژنتیکی در ازدواج‌های فامیلی بیشتر از سایر ازدواج‌ها است. احتمال انتقال بیماری‌های ژنتیکی در ازدواج فامیلی نسبت به ازدواج غیرفامیلی، دو تا ۲/۵ برابر است.<ref>[https://razipatholab.com/blog/post/cousin-marriage «ازدواج خویشاوندی و فامیلی»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک رازی، تاریخ بازدید: 4 اردیبهشت 1401.]</ref> گسترش ناهنجاری‌های مادرزادی و ژنتیکی در اثر ازدواج‌های فامیلی، بار سنگینی را به نظام بهداشت و درمان کشور تحمیل می‌کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1071137/ عطایی و همکاران، «عوامل شناختی پیش‌بینی کننده ازدواج فامیلی»، ۱۳۹۳ش، ص48-50.]</ref> و به همین دلیل [[مشاوره ژنتیک]] در ازدواج‌های فامیلی ضرورت بیشتری پیدا می‌کند.<ref>[https://pajoohande.sbmu.ac.ir/article-1-618-fa.pdf موفق و همکاران، «بررسی میزان ازدواج‌های خویشاوندی و شیوع ناهنجاری‌های مادرزادی در آنها در مقایسه با ازدواج‌های غیر خویشاوندی»، 1386ش.]</ref>

به‌دنبال برخی ازدواج‌های فامیلی، احتمال [[بیماری پروانه‌ای]]،<ref>[https://sshhospital.com/بیماری-پروانه-ای-چیست؟-درمان-بیماری-eb-ه/ «بیماری پروانه ای چیست؟ درمان بیماری EB + هزینه درمان بیماری ای بی»، وب‌سایت بیمارستان سیدالشهدای یزد.]</ref> [[تالاسمی|بیماری تالاسمی]]، اختلالات ژنتیکی، [[معلولیت جسمی]]، [[معلولیت ذهنی]] (عقب‌ماندگی ذهنی)، [[نقص ایمنی بدن]]، ابتلا به بیماری‌های عفونی و [[شب‌کوری]] افزایش می‌یابد.<ref>[https://honarehzendegi.com/fa/Marriage-family طباطبایی، «ازدواج فامیلی، معایب و مزایای ازدواج فامیلی»، سایت مؤسسه روان‌شناسی حامی هنر زندگی، تاریخ بازدید: 4 اردیبهشت 1401ش.]</ref> در [[ایران]]، ازدواج فامیلی ازجمله عوامل اصلی بیماری‌های ژنتیک به‌شمار می‌رود.<ref>[http://faslname.msy.gov.ir/article_113.html رضایی و سنایی‌مهر، «فرا تحلیل جامع رابطه ازدواج فامیلی با ناهنجاری‌های جسمی و ذهنی نوزادان ایرانی (۱۳۹۰-۱۳۸۰)»، ۱۳۹۲ش، ص170.]</ref> در بررسی‌های متعدد، بیماری [[اتوزوم مغلوب]] در ازدواج‌های فامیلی درجه سه با فراوانی بیشتری همراه است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1728731/ قاسمی، «مشکلات ژنتیکی در ازدواج فامیلی از منظر اسلام»، ۱۳۸۸ش، ص493.]</ref> بر اساس آزمایش‌هایی که در شهرهای مختلف ایران انجام شده، نود درصد بیماری‌های ژنتیکی در خانواده‌ها تکرار شده که ریشهٔ همهٔ آنها اختلالات ژنتیکی است. انجام مشاوره ژنتیک قبل از ازدواج، این آمار را تا هفتاد درصد کاهش می‌دهد.<ref>[https://www.ilna.news/fa/tiny/news-449297 تولایی، «45درصد ازدواج‌ها در ایران فامیلی است / 90درصد بیماری‌های ژنتیکی در خانواده‌ها تکرار می‌شود»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج: 24 بهمن 1395ش.]</ref> گفته شده که ازدواج فامیلی می‌تواند باعث بیماری اتوزوم مغلوب در جنین شود که احتمال سقط جنین را افزایش می‌دهد. در ازدواج‌های فامیلی احتمال تولد کودک با نقص ژنتیکی ۲ تا ۳ برابر ازدواج‌های غیرفامیلی است. هر فردی با حداقل ۳ تا ۴ ژن مغلوب، معیوب متولد می‌شود و در افراد فامیل به‌دلیل داشتن جد مشترک، احتمال داشتن ژن‌های مشابه بیشتر است. کارشناسان، مشاورهٔ ژنتیک را به کسانی که قصد ازدواج فامیلی دارند، توصیه می‌کنند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1728731/ قاسمی، «مشکلات ژنتیکی در ازدواج فامیلی از منظر اسلام»، ۱۳۸۸ش، ص490-495.]</ref>