گرینلند: تفاوت میان نسخه‌ها

گرینلند یا گروئنلند، بزرگ‌ترین جزیرهٔ غیرقاره‌ای جهان و یک قلمرو خودگردان تحت حاکمیت [[پادشاهی دانمارک]] است که در مجاورت [[قطب شمال]] و [[اقیانوس اطلس]] قرار دارد. این سرزمین پهناور با وجود پوشش ۸۰درصدی از [[یخچال طبیعی|یخچال‌های طبیعی]] و جمعیتی حدود ۵۷ هزار نفر که به‌طور عمده از قوم [[اینوئیت]] هستند، به‌دلیل موقعیت استراتژیک و منابع غنی زیرزمینی اهمیتی جهانی یافته است. با ذوب‌شدن یخ‌ها در پی [[گرمایش زمین]]، دسترسی به معادن دست‌نخورده و مسیرهای تجاری جدید در این جزیره تسهیل شده است؛ موضوعی که توجه قدرت‌های بزرگ از جمله [[ایالات متحده آمریکا]] را برای تسلط نظامی و اقتصادی جلب کرده و این جزیره را به کانون کشمکش‌های [[ژئوپلیتیک|ژئوپلیتیکی]] قرن بیست‌ویکم تبدیل کرده است.

گرینلند یا گروئنلند (به [[زبان گرینلندی|گرینلندی]]: Kalaallit Nunaat و به [[زبان دانمارکی|دانمارکی]]: Grønland) یک قلمرو خودگردان تحت پادشاهی دانمارک و بزرگ‌ترین جزیرۀ غیرقاره‌ای جهان است که در شمال اقیانوس اطلس و نزدیک به قطب شمال جای دارد. این جزیره از نظر جغرافیایی به قارۀ [[آمریکای شمالی]] نزدیک است و با مساحتی حدود ۲٫۱۶۶ میلیون کیلومتر مربع، گستره‌ای معادل سه برابر ایالت [[تگزاس]] آمریکا دارد.<ref>[https://www.pateh.com/ قراباغی، «همه چیز درباره گرینلند | جزیره ای یخ زده با اهمیت سیاسی بالا برای آمریکا»، وب‌سایت پته؛] [https://fararu.com/fa/news/939166/%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%84%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%A2%D9%86-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85 «گرینلند در کجاست و از تاریخ آنچه می‌دانیم؟»، وب‌سایت فرارو]</ref> نزدیک‌ترین کشور اروپایی به آن [[ایسلند]] است که در فاصله ۳۲۰ کیلومتری قرار دارد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/939166/گرینلند-کجاست-از-تاریخچه-آن-چه-می-دانیم «گرینلند در کجاست و از تاریخ آنچه می‌دانیم؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref> با جمعیت حدود ۵۷ هزار نفر، گرینلند کم‌تراکم‌ترین منطقۀ مسکونی زمین است و پایتخت آن «[[نوک (گرینلند)|نوک]]» کمتر از ۲۰ هزار نفر جمعیت دارد.<ref>[https://www.zoomit.ir/human-science/455456-why-trump-wants-greenland-featured/ پورمحمد، «چرا گریلند برای آمریکا مهم است»، وب‌سایت زومیت؛] [https://www.pateh.com/blog/everything-about-greenland/ قراباغی، «همه چیز درباره گرینلند | جزیره ای یخ زده با اهمیت سیاسی بالا برای آمریکا»، وب‌سایت پته.]</ref> دولت حاکم بر این جزیره از سال ۲۰۰۹م حق اعلام استقلال از دانمارک را دارد؛ اما تاکنون اقدامی برای جدایی نکرده است.<ref>[https://www.pateh.com/blog/everything-about-greenland/ قراباغی، «همه چیز درباره گرینلند | جزیره ای یخ زده با اهمیت سیاسی بالا برای آمریکا»، وب‌سایت پته.]</ref> همچنین گرینلند عضو [[اتحادیه اروپا]] و منطقۀ [[منطقه شینگن|شینگن]] نیست.<ref>[https://narvanecotour.com/article/greenland/ «راهنمای سفر به گرینلند؛ سرزمین یخ، شگفتی و فرهنگ باستانی»، وب‌سایت نارون اکوتور.]</ref>

=== ریشه‌شناسی ===

مردم [[اینوئیت]] یعنی اسکیموهای [[کانادا]] و گرینلند در موج‌های مختلف [[مهاجرت]] از ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد از طریق مجمع‌الجزایر کانادا وارد گرینلند شدند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/939166/گرینلند-کجاست-از-تاریخچه-آن-چه-می-دانیم «گرینلند در کجاست و از تاریخ آنچه می‌دانیم؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref> آخرین موج مهاجرت اینوئیت‌ها (فرهنگ توله) در قرن سیزدهم میلادی صورت گرفت. در همان زمان، نورس‌ها (وایکینگ‌ها) در جنوب جزیره ساکن شدند؛ اما در حدود سال ۱۵۰۰م ناپدید شدند.<ref>[https://narvanecotour.com/article/greenland/ «راهنمای سفر به گرینلند؛ سرزمین یخ، شگفتی و فرهنگ باستانی»، وب‌سایت نارون اکوتور.]</ref> [[مسیحیت]] نیز در قرن یازدهم توسط لیف اریکسون وارد این منطقه شد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/939166/گرینلند-کجاست-از-تاریخچه-آن-چه-می-دانیم «گرینلند در کجاست و از تاریخ آنچه می‌دانیم؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref>

در سال ۱۷۲۱م میلادی هانس اگده، مبلغ دینی، یک شرکت تجاری تأسیس کرد و [[استعمار|استعمار دانمارک]] آغاز شد. دسترسی خارجی‌ها به سواحل این جزیره از سال ۱۷۷۶ تا ۱۹۵۰م کاملاً بسته بود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/939166/گرینلند-کجاست-از-تاریخچه-آن-چه-می-دانیم «گرینلند در کجاست و از تاریخ آنچه می‌دانیم؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref> در جریان [[جنگ جهانی دوم]] و با اشغال دانمارک، سفیر دانمارک در آمریکا در سال ۱۹۴۱م توافق دفاعی امضا کرد و گرینلند تحت حفاظت ایالات متحده آمریکا قرار گرفت.<ref>[https://narvanecotour.com/article/greenland/ «راهنمای سفر به گرینلند؛ سرزمین یخ، شگفتی و فرهنگ باستانی»، وب‌سایت نارون اکوتور.]</ref> این جزیره در ۱۹۴۵م به دانمارک بازگشت و در ۱۹۵۳م رسماً به بخشی از قلمرو دانمارک تبدیل شد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/939166/گرینلند-کجاست-از-تاریخچه-آن-چه-می-دانیم «گرینلند در کجاست و از تاریخ آنچه می‌دانیم؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref> از سال ۲۰۰۹م، زبان گرینلندی به‌عنوان تنها زبان رسمی این سرزمین شناخته می‌شود.<ref>[https://narvanecotour.com/article/greenland/ «راهنمای سفر به گرینلند؛ سرزمین یخ، شگفتی و فرهنگ باستانی»، وب‌سایت نارون اکوتور.]</ref>

اقتصاد گرینلند بدون کمک مالی سالانه دانمارک دوام نمی‌آورد و سیاست خارجی و نظامی آن نیز از کپنهاگ مدیریت می‌شود.<ref>[https://www.zoomit.ir/human-science/455456-why-trump-wants-greenland-featured/ پورمحمد، «چرا گریلند برای آمریکا مهم است»، وب‌سایت زومیت.]</ref> اقتصاد محلی اغلب بر پایۀ [[ماهیگیری|ماهی‌گیری]] و [[شکار]] استوار است؛ اما [[گردشگری]] نیز در حال توسعه است؛ به‌طوری‌که فرودگاه بین‌المللی نوک در اواخر سال ۲۰۲۴م افتتاح شد و قرار است دو فرودگاه دیگر تا پایان سال ۲۰۲۶م ساخته شوند.<ref>[https://www.pateh.com/blog/everything-about-greenland/ قراباغی، «همه چیز درباره گرینلند | جزیره ای یخ زده با اهمیت سیاسی بالا برای آمریکا»، وب‌سایت پته.]</ref>

با گرمایش زمین و ذوب شدن یخ‌ها، مسیرهای تجاری جدیدی باز شده و معادن عظیم نهفته در زیر یخ‌ها شامل [[اورانیوم]]، عناصر خاکی کمیاب، [[نفت]] و [[گاز طبیعی|گاز]] توجه قدرت‌های جهانی را برای استخراج به خود جلب کرده است.<ref>[https://www.zoomit.ir/human-science/455456-why-trump-wants-greenland-featured/ پورمحمد، «چرا گریلند برای آمریکا مهم است»، وب‌سایت زومیت؛][https://www.pateh.com/blog/everything-about-greenland/ قراباغی، «همه چیز درباره گرینلند | جزیره ای یخ زده با اهمیت سیاسی بالا برای آمریکا»، وب‌سایت پته.]</ref> هیچ جاده‌ای بین روستاهای گرینلند وجود ندارد و جابه‌جایی منحصراً با [[هواپیما]]، کشتی، قایق، سورتمه سگ و اسنوموبیل انجام می‌شود.<ref>[https://narvanecotour.com/article/greenland/ «راهنمای سفر به گرینلند؛ سرزمین یخ، شگفتی و فرهنگ باستانی»، وب‌سایت نارون اکوتور.]</ref>

== واکنش‌ها به ادعای ترامپ ==

تهدیدات دونالد ترامپ مبنی بر تصاحب گرینلند با واکنش تند، متحد و قاطع مقامات دانمارک، گرینلند و کشورهای اروپایی مواجه شد.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/7137273/ «واکنش تند اروپایی‌ها به اظهارات ترامپ درباره «گرینلند»»، شبکه العالم.]</ref>

* '''مواضع دانمارک و گرینلند:''' مته فردریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، اعلام کرد که ایالات متحده مطلقاً هیچ حقی برای الحاق بخشی از خاک دانمارک ندارد و از آمریکا خواست دست از تهدید یک متحد تاریخی بردارد.<ref>[https://www.dw.com/fa-ir/واکنش-تند-دانمارک-به-اظهارات-جدید-ترامپ-در-مورد-گرینلند/a-75392066 همتی، «واکنش تند دانمارک به اظهارات جدید ترامپ در مورد گرینلند»، دویچه وله.]</ref> لارس لاک راسموسن، وزیر خارجۀ دانمارک نیز با تأکید بر به‌رسمیت شناختن خواستۀ استقلال‌طلبی گرینلند، پیوستن آن به آمریکا را غیرقابل پذیرش دانست؛ اما از آمادگی برای مذاکره سخن گفت. در همین راستا، ترولز لوند پولسن، وزیر دفاع دانمارک، از تصمیم کپنهاگ برای افزایش دو برابری بودجۀ نظامی جهت ارتقای ظرفیت دفاعی خبر داد. مقامات گرینلند از جمله موته اگده و ینس فردریک نیلسن (مقامات ارشد این جزیره) تأکید کردند که این کشور دموکراتیک متعلق به مردم آن است و به هیچ‌وجه فروشی نیست.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/7137273/ «واکنش تند اروپایی‌ها به اظهارات ترامپ درباره «گرینلند»»، شبکه العالم.]</ref> سفیر دانمارک در واشنگتن نیز با انتقاد از انتشار نقشۀ گرینلند با رنگ پرچم آمریکا توسط یکی از وابستگان کاخ سفید، یادآوری کرد که امنیت آمریکا و گرینلند به‌هم گره‌خورده و باید به‌عنوان متحد همکاری کنند.<ref>[https://www.dw.com/fa-ir/واکنش-تند-دانمارک-به-اظهارات-جدید-ترامپ-در-مورد-گرینلند/a-75392066 مریم همتی، «واکنش تند دانمارک به اظهارات جدید ترامپ در مورد گرینلند»، دویچه وله.]</ref>

* '''واکنش اتحادیه اروپا:''' نهادهای اتحادیۀ اروپا در برابر این تهدیدات اقدامات متقابلی در نظر گرفتند. اروپا یک توافق تجاری معلق با آمریکا را متوقف کرد و برای اعمال ۹۳ میلیارد یورو تعرفه تلافی‌جویانه علیه کالاهای آمریکایی آماده شد که این امر ترامپ را به عقب‌نشینی وادار کرد. اورسولا فن در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، قاطعیت و وحدت را کلید موفقیت در برابر آمریکا دانست. مقامات ارشد اروپایی مانند کایا کالاس (رئیس سیاست خارجی) و چارلز میشل رئیس سابق شورای اروپا اعلام کردند که روابط ترانس‌آتلانتیک به‌شدت آسیب دیده و به‌شکلی که پیش‌تر شناخته می‌شد، مرده است.<ref>[https://ecoiran.com/بخش-سیاست-بین-الملل-110/119677-غروب-غرب-حمله-ترامپ-به-ستون-های-سست-یک-اتحاد-واکنش-اروپا «غروب غرب؛ حمله ترامپ به ستون‌های سست یک اتحاد و واکنش اروپا»، وب‌سایت اکوایران.]</ref> پائولا پینهو، سخنگوی ارشد کمیسیون اروپا نیز بر لزوم احترام به قلمروی حاکمیتی کشورها تأکید کرد.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/7137273/ «واکنش تند اروپایی‌ها به اظهارات ترامپ درباره «گرینلند»»، شبکه العالم.]</ref>

* '''مواضع سایر کشورهای اروپایی:''' اولاف شولتس، صدراعظم [[آلمان]] و سخنگوی دولت این کشور با اشاره به [[منشور سازمان ملل]]، تغییرناپذیری مرزها را اصل بنیادین [[حقوق بین‌الملل]] خواندند. [[امانوئل ماکرون]]، رئیس‌جمهور فرانسه، به تشدید بحران‌ها توسط آمریکا اعتراض کرد و ژان نوئل باروت، وزیر خارجه این کشور ضمن منتفی دانستن حملۀ نظامی، اتحادیه اروپا را قدرتی دانست که به کسی اجازۀ حمله به مرزهایش را نمی‌دهد.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/7137273/ «واکنش تند اروپایی‌ها به اظهارات ترامپ درباره «گرینلند»»، شبکه العالم.]</ref> سخنگوی وزارت خارجه [[فرانسه]] نیز تکرار کرد که مرزها با زور تغییر نمی‌کنند. یوناس گار استوره نخست‌وزیر نروژ، اولف کریسترسون نخست‌وزیر سوئد و الکساندر اشتوب رئیس‌جمهور فنلاند به‌عنوان رهبران کشورهای نوردیک با اعلام همبستگی کامل با دانمارک، تصریح کردند که تنها دانمارک و گرینلند حق تصمیم‌گیری دربارهٔ مسائل خود را دارند.<ref>[https://www.dw.com/fa-ir/واکنش-تند-دانمارک-به-اظهارات-جدید-ترامپ-در-مورد-گرینلند/a-75392066 مریم همتی، «واکنش تند دانمارک به اظهارات جدید ترامپ در مورد گرینلند»، دویچه وله.]</ref> دونالد توسک، نخست‌وزیر لهستان، نیز هشدار داد که اروپا نباید در برابر متحدانش ضعیف باشد و تسلیم شدن نتیجه‌ای جز تحقیر در پی نخواهد داشت.<ref>[https://ecoiran.com/بخش-سیاست-بین-الملل-110/119677-غروب-غرب-حمله-ترامپ-به-ستون-های-سست-یک-اتحاد-واکنش-اروپا «غروب غرب؛ حمله ترامپ به ستون‌های سست یک اتحاد و واکنش اروپا»، وب‌سایت اکوایران.]</ref>