بدون خلاصۀ ویرایش |
جز ویکی سازی |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | |||
| تصویر =اغتشاش.jpg | |||
| زیرنویس تصویر =به آتش کشیدن بازار رشت توسط اغتشاشگران | |||
| image_alt =به آتش کشیدن بازار رشت توسط اغتشاشگران | |||
| فایل پادکست =اغتشاش.ogg | |||
| حجم فایلپادکست =۱۰/۷ | |||
| تاریخ پادکست =۹-۴-۱۴۰۵ | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان انگلیسی = | |||
| عنوان عربی = | |||
| عنوان علمی = | |||
| شاخه علمی = | |||
| نوع مفهوم = | |||
| معنای اصطلاحی = | |||
| حوزه کاربرد = | |||
| گستره جغرافیایی = | |||
| منشأ تاریخی = | |||
| نخستین کاربرد = | |||
| ریشه واژه = | |||
| مرتبط با = | |||
| اهمیت = | |||
| مبدع = | |||
| مروج = | |||
| مقدس برای = | |||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | |||
'''{{درشت|اغتشاش}}'''؛ رفتار جمعی خشونتآمیز با هدف تخریب اموال، ایجاد ناامنی و آسیب به مردم. | '''{{درشت|اغتشاش}}'''؛ رفتار جمعی خشونتآمیز با هدف تخریب اموال، ایجاد ناامنی و آسیب به مردم. | ||
| خط ۲۳: | خط ۵۲: | ||
اعتراض به [[مشکلات معیشتی]]، [[بیعدالتی]]، [[فساد]] و ناکارآمدی دولتها پدیدهای جهانی است که در کشورهای مختلف به اشکال گوناگون بروز یافته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83531772/واکاوی-اعتراضات-اخیر-در-چهار-گوشه-جهان «واکاوی اعتراضات اخیر در چهار گوشه جهان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | اعتراض به [[مشکلات معیشتی]]، [[بیعدالتی]]، [[فساد]] و ناکارآمدی دولتها پدیدهای جهانی است که در کشورهای مختلف به اشکال گوناگون بروز یافته است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83531772/واکاوی-اعتراضات-اخیر-در-چهار-گوشه-جهان «واکاوی اعتراضات اخیر در چهار گوشه جهان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | ||
* در '''آمریکا'''، اعتراضات ضدنژادپرستی با شعار «نمیتوانم نفس بکشم» از سال ۲۰۱۴ میلادی آغاز شد<ref>[https://www.islamtimes.com/fa/article/425703/ریشه-اعتراض-های-بی-سابقه-آمریکا-چیست «ریشه اعتراضهای بیسابقه در آمریکا چیست؟»، وبسایت اسلام تایمز.]</ref> و در سال ۲۰۲۰م با کشته شدن [[جورج فلوید]] به اوج خود رسید و به شهرهای اروپایی نیز سرایت کرد.<ref>[https://www.imna.ir/news/427176/نگاهی-به-اعتراضات-آمریکا-با-قتل-جورج-فلوید «نگاهی به اعتراضات آمریکا با قتل جورج فلوید»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> این اعتراضات در سال ۲۰۲۶م نیز با کشته شدن الکس پرتی توسط مأموران مهاجرت در [[مینیاپولیس]]، بار دیگر شعلهور شد.<ref>[https://www.dw.com/fa-af/سرکوب-مهاجرت-یک-مرد-دیگر-در-امریکا-کشته-شد/a-75648110 سیرت، «سرکوب مهاجرت؛ یک مرد دیگر در آمریکا کشته شد»، وبسایت دویچه وله.]</ref> | * در '''آمریکا'''، اعتراضات ضدنژادپرستی با شعار «نمیتوانم نفس بکشم» از سال ۲۰۱۴ میلادی آغاز شد<ref>[https://www.islamtimes.com/fa/article/425703/ریشه-اعتراض-های-بی-سابقه-آمریکا-چیست «ریشه اعتراضهای بیسابقه در آمریکا چیست؟»، وبسایت اسلام تایمز.]</ref> و در سال ۲۰۲۰م با کشته شدن [[جورج فلوید]] به اوج خود رسید و به شهرهای اروپایی نیز سرایت کرد.<ref>[https://www.imna.ir/news/427176/نگاهی-به-اعتراضات-آمریکا-با-قتل-جورج-فلوید «نگاهی به اعتراضات آمریکا با قتل جورج فلوید»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> این اعتراضات در سال ۲۰۲۶م نیز با کشته شدن الکس پرتی توسط مأموران مهاجرت در [[مینیاپولیس]]، بار دیگر شعلهور شد.<ref>[https://www.dw.com/fa-af/سرکوب-مهاجرت-یک-مرد-دیگر-در-امریکا-کشته-شد/a-75648110 سیرت، «سرکوب مهاجرت؛ یک مرد دیگر در آمریکا کشته شد»، وبسایت دویچه وله.]</ref> | ||
* در '''اسرائیل''' از ۲۰۲۳م، مخالفان [[بنیامین نتانیاهو]] در اعتراض به اصلاحات قضایی و [[ناکارآمدی دولت]]، دست به تظاهرات گسترده زدند<ref>[https://www.aa.com.tr/fa/جهان/اعتراض-گسترده-مردم-اسرائیل-به-قانون-اصلاحات-قضایی/2953345 «اعتراض گسترده مردم اسرائیل به قانون اصلاحات قضایی»، خبرگزاری آناتولی.]</ref> که با درگیری با پلیس همراه بود.<ref>[https://farsi.alarabiya.net/middle-east/2023/07/11/ادامه-اعتراضات-به-طرح-اصلاحات-قضایی-در-اسرائیل «ادامه اعتراضات به طرح اصلاحات قضایی در اسرائیل»، خبرگزاری العربیة.]</ref> همچنین از سال ۲۰۲۴م مخالفان، کابینهٔ نتانیاهو را مسئول ناتوانی در دستیابی به اهداف نظامی در | * در '''اسرائیل''' از ۲۰۲۳م، مخالفان [[بنیامین نتانیاهو]] در اعتراض به اصلاحات قضایی و [[ناکارآمدی دولت]]، دست به تظاهرات گسترده زدند<ref>[https://www.aa.com.tr/fa/جهان/اعتراض-گسترده-مردم-اسرائیل-به-قانون-اصلاحات-قضایی/2953345 «اعتراض گسترده مردم اسرائیل به قانون اصلاحات قضایی»، خبرگزاری آناتولی.]</ref> که با درگیری با پلیس همراه بود.<ref>[https://farsi.alarabiya.net/middle-east/2023/07/11/ادامه-اعتراضات-به-طرح-اصلاحات-قضایی-در-اسرائیل «ادامه اعتراضات به طرح اصلاحات قضایی در اسرائیل»، خبرگزاری العربیة.]</ref> همچنین از سال ۲۰۲۴م مخالفان، کابینهٔ نتانیاهو را مسئول ناتوانی در دستیابی به اهداف نظامی در غزه و [[لبنان]] و فرسودگی ارتش دانستند<ref>[https://www.isna.ir/news/1403040402302/تظاهرات-در-تل-آویو-و-شمال-اراضی-اشغالی-با-درخواست-برای-سرنگونی «تظاهرات در تلآویو و شمال اراضی اشغالی با درخواست برای سرنگونی نتانیاهو»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> و خواستار تبادل اسرای صهیونیست در [[نوار غزه]] شدند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1403052517436/تظاهرات-علیه-نتانیاهو-در-تل-آویو «تظاهرات علیه نتانیاهو در تلآویو»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
* کشورهای '''آمریکای جنوبی''' مانند [[شیلی]]، [[اکوادور]] و [[بولیوی]] در سال ۲۰۱۹م صحنه اعتراضات گستردهای به سیاستهای اقتصادی و انتخاباتی بودند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/415850/جهان-در-ناآرامی-چرا-مردم-کشور-ها-اعتراض-می-کنند «جهان در ناآرامی؛ چرا مردم کشورها اعتراض میکنند؟»، وبسایت فرارو.]</ref> | * کشورهای '''آمریکای جنوبی''' مانند [[شیلی]]، [[اکوادور]] و [[بولیوی]] در سال ۲۰۱۹م صحنه اعتراضات گستردهای به سیاستهای اقتصادی و انتخاباتی بودند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/415850/جهان-در-ناآرامی-چرا-مردم-کشور-ها-اعتراض-می-کنند «جهان در ناآرامی؛ چرا مردم کشورها اعتراض میکنند؟»، وبسایت فرارو.]</ref> | ||
* '''عراق''' از [[۹ مهر|۹]] [[۹ مهر|مهر]] ۱۳۹۸ش شاهد اعتراضات خیابانی علیه [[فساد اداری]]، ناکارآمدی اقتصادی و معضل [[بیکاری]] بود که با مداخلات خارجی نیز همراه شد. با تداوم اعتراضات و کشته و زخمی شدن تعدادی از شرکتکنندگان، دامنهٔ مطالبات فراتر رفت و برخی [[حزب سیاسی|احزاب سیاسی]] نیز با آن همراه شدند.<ref>[https://www.irna.ir/subject/83506573/اعتراض-در-عراق «اعتراض در عراق»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | * '''عراق''' از [[۹ مهر|۹]] [[۹ مهر|مهر]] ۱۳۹۸ش شاهد اعتراضات خیابانی علیه [[فساد اداری]]، ناکارآمدی اقتصادی و معضل [[بیکاری]] بود که با مداخلات خارجی نیز همراه شد. با تداوم اعتراضات و کشته و زخمی شدن تعدادی از شرکتکنندگان، دامنهٔ مطالبات فراتر رفت و برخی [[حزب سیاسی|احزاب سیاسی]] نیز با آن همراه شدند.<ref>[https://www.irna.ir/subject/83506573/اعتراض-در-عراق «اعتراض در عراق»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
| خط ۴۲: | خط ۷۱: | ||
=== قوانین ایران برای مقابله با اغتشاش === | === قوانین ایران برای مقابله با اغتشاش === | ||
در '''ایران''' قیام علیه امنیت حکومت اسلامی و طرح براندازی آن، حکم [[محاربه]] یا جنگ با خدا و رسول خدا را دارد و هرگونه تغییر و تحول در حکومت و ساختار قدرت، جرم محسوب میشود.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_172455_11a20cb1084e95d00a533bdc52f05512.pdf شفیعزاده و دیگران، «تحلیل جرمشناختی تجمعات سالانه پاسارگاد با نگاهی به جایگاه این تجمعات در فقه و حقوق سیاسی»، 1399ش، ص398.]</ref> طبق مادهٔ ۶۱۸ [[قانون مجازات اسلامی]] هر کس با هیاهو و جنجال یا حرکات غیرمتعارف یا تعرض به افراد باعث اخلال در نظم و آسایش و آرامش عمومی یا مانع کسبوکار مردم شود، به حبس از سه ماه تا یک سال و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد. همچنین در مواد ۴۹۸، ۴۹۹ و ۵۰۰ مربوط به جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی مجازات سنگینتری در نظر گرفته شده است که از حبس تا اعدام متناسب با جرم در نوسان است.<ref>[https://qavanin.ir/Law/TreeText?IDS=17104213936170944492&SearchText=618&SeachTextType=1&WithSearchFilter=false&WithTopicFilter=&TextDate=1399%2F11%2F08&TextDates=۱۳۹۹%2F۱۱%2F۰۸&WithOpinion=false&ApproveStateNo=&drpFont= «قانون مجازات اسلامی»، وبسایت سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران.]</ref> البته سیاستهای ابلاغی [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، با تفکیک سطوح مشارکت در ناآرامیها، میان معترضان، فریبخوردگان و عوامل اصلی [[اغتشاش]] تمایز قائل شده است. هدف این رویکرد، مجازات قاطع مسببان اصلی و در عین حال، برخورد با رأفت و زمینهسازی برای بازگشت افراد متنبه به آغوش جامعه است.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5711957/رأفت-اسلامی-برای-فریبخوردگان-و-نوجوانان-برخورد-قاطع-قضایی-با-اغتشاشگران «رأفت اسلامی برای فریبخوردگان و نوجوانان؛ برخورد قاطع قضایی با اغتشاشگران»، خبرگزاری صدا و سیما گلستان.]</ref> طبق این رویکرد افرادی که بدون مداخله در اغتشاشات و در میانهٔ درگیریها جان باختهاند، در حکم شهید تلقی شده و تحت پوشش حمایتهای [[بنیاد شهید]] قرار میگیرند. به خانوادههای افرادی که به هر نحو در جریان اغتشاشات جان خود را از دست دادهاند، [[دیه]] پرداخت میشود. همچنین در خصوص افراد مشکوک به شرارت، بنا بر دستور [[آیتالله خامنهای]]، [[رهبر جمهوری اسلامی ایران]]، بر اعمال [[رأفت اسلامی]] در قبال خانوادههای آنان تأکید شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83582158/انعکاس-رأفت-رهبری-در-رسانه-های-داخلی «انعکاس رأفت رهبری در رسانههای داخلی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | در '''ایران''' قیام علیه امنیت حکومت اسلامی و طرح براندازی آن، حکم [[محاربه]] یا جنگ با خدا و رسول خدا را دارد و هرگونه تغییر و تحول در حکومت و ساختار قدرت، جرم محسوب میشود.<ref>[https://jou.spsiran.ir/article_172455_11a20cb1084e95d00a533bdc52f05512.pdf شفیعزاده و دیگران، «تحلیل جرمشناختی تجمعات سالانه پاسارگاد با نگاهی به جایگاه این تجمعات در فقه و حقوق سیاسی»، 1399ش، ص398.]</ref> طبق مادهٔ ۶۱۸ [[قانون مجازات اسلامی]] هر کس با هیاهو و جنجال یا حرکات غیرمتعارف یا تعرض به افراد باعث اخلال در نظم و آسایش و آرامش عمومی یا مانع کسبوکار مردم شود، به حبس از سه ماه تا یک سال و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد. همچنین در مواد ۴۹۸، ۴۹۹ و ۵۰۰ مربوط به جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی مجازات سنگینتری در نظر گرفته شده است که از حبس تا اعدام متناسب با جرم در نوسان است.<ref>[https://qavanin.ir/Law/TreeText?IDS=17104213936170944492&SearchText=618&SeachTextType=1&WithSearchFilter=false&WithTopicFilter=&TextDate=1399%2F11%2F08&TextDates=۱۳۹۹%2F۱۱%2F۰۸&WithOpinion=false&ApproveStateNo=&drpFont= «قانون مجازات اسلامی»، وبسایت سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران.]</ref> البته سیاستهای ابلاغی [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، با تفکیک سطوح مشارکت در ناآرامیها، میان معترضان، فریبخوردگان و عوامل اصلی [[اغتشاش]] تمایز قائل شده است. هدف این رویکرد، مجازات قاطع مسببان اصلی و در عین حال، برخورد با رأفت و زمینهسازی برای بازگشت افراد متنبه به آغوش جامعه است.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/5711957/رأفت-اسلامی-برای-فریبخوردگان-و-نوجوانان-برخورد-قاطع-قضایی-با-اغتشاشگران «رأفت اسلامی برای فریبخوردگان و نوجوانان؛ برخورد قاطع قضایی با اغتشاشگران»، خبرگزاری صدا و سیما گلستان.]</ref> طبق این رویکرد افرادی که بدون مداخله در اغتشاشات و در میانهٔ درگیریها جان باختهاند، در حکم شهید تلقی شده و تحت پوشش حمایتهای [[بنیاد شهید]] قرار میگیرند. به خانوادههای افرادی که به هر نحو در جریان اغتشاشات جان خود را از دست دادهاند، [[دیه]] پرداخت میشود. همچنین در خصوص افراد مشکوک به شرارت، بنا بر دستور [[سید علی خامنهای|آیتالله خامنهای]]، [[رهبر جمهوری اسلامی ایران]]، بر اعمال [[رأفت اسلامی]] در قبال خانوادههای آنان تأکید شده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83582158/انعکاس-رأفت-رهبری-در-رسانه-های-داخلی «انعکاس رأفت رهبری در رسانههای داخلی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
== فضای مجازی و اغتشاشات == | == فضای مجازی و اغتشاشات == | ||
