علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) جز removed Category:زاده ۱۱۸۰ (قمری); added Category:زادگان ۱۱۸۰ (قمری) using HotCat |
جز ویکی سازی |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
== فعالیتهای علمی == | == فعالیتهای علمی == | ||
=== تحصیلات و اساتید === | === تحصیلات و اساتید === | ||
سید محمد مجاهد آموزشهای اولیه را نزد مادر خود آغاز کرد. سپس تحت تعلیم پدرش قرار گرفت و بهطور همزمان در حلقههای درسی علمای | سید محمد مجاهد آموزشهای اولیه را نزد مادر خود آغاز کرد. سپس تحت تعلیم پدرش قرار گرفت و بهطور همزمان در حلقههای درسی علمای دوران خود شرکت کرد. [[سید محمدمهدی بحرالعلوم]] و [[جعفر کاشفالغطاء]] استاد او بودند.<ref>[https://www.mk.iq/karbala/sci/$4543 «آیةالله السید محمد المجاهد»، الموقع الإلکترونی مکتبة التراث الکربلائی.]</ref> او همچنین در مباحثات و تحقیقات فقهی پدرش حضور فعال داشت و بهتدریج در مباحث پیچیدهٔ اصول فقه و استنباط احکام مهارت یافت. وی در جوانی به [[درجه اجتهاد]] رسید و در شمار فقهای طراز اول عصر خود قرار گرفت.<ref>[https://imamhussain.org/arabic/24328 «السید محمد المجاهد عالم علی صهوة الجهاد»، الموقع الإلکترونی للعتبة الحسینیة المقدسة.]</ref> | ||
=== ویژگیهای علمی و اخلاقی === | === ویژگیهای علمی و اخلاقی === | ||
| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
== مهاجرت به ایران و زمینههای آن == | == مهاجرت به ایران و زمینههای آن == | ||
سید محمد مجاهد در پی مجموعهای از ملاحظات علمی، اخلاقی و سیاسی، کربلا را ترک کرد و راهی ایران شد. از یکسو، با آشکار شدن برتری علمی او و کنارهگیری پدرش از فتوا، برای حفظ شأن و جایگاه وی چنین تصمیمی گرفت. از سوی دیگر، حملهٔ وهابیان به کربلا در سال ۱۲۱۶ق که با تخریب [[حرم امام حسین]] و کشتار گستردهٔ مردم همراه بود، ضرورت اقدام برای دفاع از عتبات مقدسه را آشکار کرد و او را به جلب حمایت [[حکومت قاجار]] واداشت؛ از اینرو مدتی به [[کرمانشاه]] رفت؛ اما [[امپراتوری عثمانی|دولت عثمانی]] نسبت به این رخدادها بیتفاوت بود. وی سپس به کربلا بازگشت و پس از مدتی به [[اصفهان]] رفت و حدود سیزده سال به تدریس و تربیت طلاب پرداخت<ref>امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۹، ص۴۴۳.</ref> و به مرجع علمی برجستهای در اصفهان تبدیل شد؛ بهگونهای که مردم نهتنها در امور دینی، بلکه در مسائل اجتماعی نیز به او مراجعه میکردند.<ref>[https://imamhussain.org/arabic/24328 «السید محمد المجاهد عالم علی صهوة الجهاد»، الموقع الإلکترونی للعتبة الحسینیة المقدسة.]</ref> پس از درگذشت پدر در سال ۱۲۳۱ق، او به کربلا بازگشت و بهعنوان مرجع عام [[شیعیان]] شناخته شد. در این دوره، [[حوزه علمیه کربلا|حوزهٔ علمیه کربلا]] به اوج شکوفایی رسید.<ref>[https://www.mk.iq/karbala/sci/$4543 «آیةالله السید محمد المجاهد»، الموقع الإلکترونی مکتبة التراث الکربلائی.]</ref> وی مدتی بعد در [[کاظمین]] ساکن شد و [[مرجعیت دینی]] و علمی شیعیان را عهدهدار شد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6383/سید-محمد-مجاهد «سید محمد مجاهد»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | سید محمد مجاهد در پی مجموعهای از ملاحظات علمی، اخلاقی و سیاسی، کربلا را ترک کرد و راهی ایران شد. از یکسو، با آشکار شدن برتری علمی او و کنارهگیری پدرش از فتوا، برای حفظ شأن و جایگاه وی چنین تصمیمی گرفت. از سوی دیگر، حملهٔ وهابیان به کربلا در سال ۱۲۱۶ق که با تخریب [[حرم امام حسین]] و کشتار گستردهٔ مردم همراه بود، ضرورت اقدام برای دفاع از عتبات مقدسه را آشکار کرد و او را به جلب حمایت [[حکومت قاجار]] واداشت؛ از اینرو مدتی به [[کرمانشاه]] رفت؛ اما [[امپراتوری عثمانی|دولت عثمانی]] نسبت به این رخدادها بیتفاوت بود. وی سپس به کربلا بازگشت و پس از مدتی به [[اصفهان]] رفت و حدود سیزده سال به تدریس و تربیت طلاب پرداخت<ref>امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۹، ص۴۴۳.</ref> و به مرجع علمی برجستهای در اصفهان تبدیل شد؛ بهگونهای که مردم نهتنها در امور دینی، بلکه در مسائل اجتماعی نیز به او مراجعه میکردند.<ref>[https://imamhussain.org/arabic/24328 «السید محمد المجاهد عالم علی صهوة الجهاد»، الموقع الإلکترونی للعتبة الحسینیة المقدسة.]</ref> پس از درگذشت پدر در سال ۱۲۳۱ق، او به کربلا بازگشت و بهعنوان مرجع عام [[شیعیان]] شناخته شد. در این دوره، [[حوزه علمیه کربلا|حوزهٔ علمیه کربلا]] به اوج شکوفایی رسید.<ref>[https://www.mk.iq/karbala/sci/$4543 «آیةالله السید محمد المجاهد»، الموقع الإلکترونی مکتبة التراث الکربلائی.]</ref> وی مدتی بعد در [[کاظمین]] ساکن شد و [[مرجع دینی|مرجعیت دینی]] و علمی شیعیان را عهدهدار شد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6383/سید-محمد-مجاهد «سید محمد مجاهد»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
== فعالیتهای سیاسی == | == فعالیتهای سیاسی == | ||
| خط ۹۰: | خط ۹۰: | ||
=== حضور سید مجاهد در جبههها === | === حضور سید مجاهد در جبههها === | ||
پس از صدور فتوای جهاد، سید مجاهد بههمراه گروهی از علما و طلاب به ایران آمد و راهی تهران شد و از علما خواست برای اتحاد در جنگ با روسیه به پایتخت بیایند. سپس او بههمراه شماری از علمای برجسته، از جمله [[محمدجعفر استرآبادی]]، [[محمدتقی برغانی]] و [[میرزا عبدالوهاب قزوینی،]] به [[تبریز]] رفت تا با حضور خود، مردم آذربایجان را برانگیزد و حمایت علما از این حرکت را نشان دهد.<ref>رضا قلیخان، روضه الصفا، ۱۳۸۵ش، ج۸، ص۶۴۲.</ref> حضور مستقیم او در جبهه، دلیل اصلی شهرتش به «مجاهد» بود.<ref>امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۹، ص۴۴۳.</ref> این اقدام باعث شد نیروهای مردمی در کنار سپاه ایران به میدان آیند و روحیهای تازه در جبههها ایجاد شود؛ بسیاری از گزارشها، موفقیتهای ابتدایی ایران در مقابله با روسیه را ناشی از همین انگیزش دینی و حضور فعال علما، بهویژه سید مجاهد، میدانند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/84072/جنگ-ایران-و-روس-و-نقش-علما ذاکری، «جنگ ایران و روس و نقش علما»، نشریه حوزه، ۱۳۸۰ش.]</ref> | پس از صدور فتوای جهاد، سید مجاهد بههمراه گروهی از علما و طلاب به ایران آمد و راهی تهران شد و از علما خواست برای اتحاد در جنگ با روسیه به پایتخت بیایند. سپس او بههمراه شماری از علمای برجسته، از جمله [[محمدجعفر استرآبادی]]، [[محمدتقی برغانی]] و [[میرزا عبدالوهاب قزوینی،]] به [[تبریز]] رفت تا با حضور خود، مردم آذربایجان را برانگیزد و حمایت علما از این حرکت را نشان دهد.<ref>رضا قلیخان، روضه الصفا، ۱۳۸۵ش، ج۸، ص۶۴۲.</ref> حضور مستقیم او در جبهه، دلیل اصلی شهرتش به «مجاهد» بود.<ref>امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۹، ص۴۴۳.</ref> این اقدام باعث شد نیروهای مردمی در کنار سپاه ایران به میدان آیند و روحیهای تازه در جبههها ایجاد شود؛ بسیاری از گزارشها، موفقیتهای ابتدایی ایران در مقابله با روسیه را ناشی از همین انگیزش دینی و حضور فعال علما، بهویژه سید مجاهد، میدانند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/84072/جنگ-ایران-و-روس-و-نقش-علما ذاکری، «جنگ ایران و روس و نقش علما»، نشریه حوزه، ۱۳۸۰ش.]</ref> | ||
[[پرونده:سید محمد مجاهد۱.png|جایگزین=عباس میرزا، ولیعهد فتحعلیشاه|بندانگشتی|عباس میرزا، ولیعهد فتحعلیشاه و فرمانده سپاهیان ایران در جنگ با روسها]] | |||
=== مقابله سید مجاهد با فشار روسها === | === مقابله سید مجاهد با فشار روسها === | ||
در جریان جنگهای ایران و روس، سفیر روسیه که در اردوگاه سپاه ایران حضور داشت، برای بازداشتن ایران از ادامه جنگ، ابتدا با دولتمردان و سپس با علما وارد مذاکره شد؛ اما سید مجاهد و سایر مجتهدان هیچگونه سازش را نپذیرفتند و جهاد در برابر روسها را واجب دانستند. با آغاز نبرد، سپاه ایران با حمایت علما و فرماندهی عباسمیرزا موفق شد بسیاری از مناطق اشغالی را بازپس گیرد و مردم برخی شهرها نیز به آنها پیوستند. با این حال، بهدلیل فرمان ناگهانی عباسمیرزا مبنی بر عقب کشاندن شاهزادگان از خط مقدم، فرار برخی فرماندهان و اختلافات داخلی، انسجام سپاه از بین رفت و مناطق آزادشده یکی پس از دیگری سقوط کرد.<ref>جمالزاده، تاریخ روابط روس و ایران، ۱۴۰۴ش، ص۲۵۱.</ref> | در جریان جنگهای ایران و روس، سفیر روسیه که در اردوگاه سپاه ایران حضور داشت، برای بازداشتن ایران از ادامه جنگ، ابتدا با دولتمردان و سپس با علما وارد مذاکره شد؛ اما سید مجاهد و سایر مجتهدان هیچگونه سازش را نپذیرفتند و جهاد در برابر روسها را واجب دانستند. با آغاز نبرد، سپاه ایران با حمایت علما و فرماندهی عباسمیرزا موفق شد بسیاری از مناطق اشغالی را بازپس گیرد و مردم برخی شهرها نیز به آنها پیوستند. با این حال، بهدلیل فرمان ناگهانی عباسمیرزا مبنی بر عقب کشاندن شاهزادگان از خط مقدم، فرار برخی فرماندهان و اختلافات داخلی، انسجام سپاه از بین رفت و مناطق آزادشده یکی پس از دیگری سقوط کرد.<ref>جمالزاده، تاریخ روابط روس و ایران، ۱۴۰۴ش، ص۲۵۱.</ref> | ||
[[پرونده:سید محمد مجاهد۲.jpg|جایگزین=مقبره سید محمد مجاهد -کربلا|بندانگشتی|مقبره سید محمد مجاهد در بینالحرمین کربلا]] | |||
=== مدیریت جنگ و چالشهای داخلی === | |||
در ادامهٔ جنگ، میان دربار قاجار، بهویژه عباسمیرزا و سید مجاهد اختلافاتی ایجاد شد. این اختلافات مربوط به نحوهٔ مدیریت جنگ و برخی تصمیمات نظامی، ازجمله [[قلعه شوشی]] بود. سید محمد مجاهد عملکرد فرماندهان را ناشی از سهلانگاری یا ملاحظات سیاسی میدانست؛ در حالی که درباریان نفوذ او میان مردم را تهدیدی برای موقعیت خود ارزیابی میکردند و با تبلیغات منفی او را عامل ناکامیها معرفی کردند. همچنین برخی عناصر آشوبگر به تحریک دربار، شرایطی ایجاد کردند که سید محمد مجاهد در معرض بیاحترامی و فشار قرار گرفت.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/84072/جنگ-ایران-و-روس-و-نقش-علما ذاکری، «جنگ ایران و روس و نقش علما»، ۱۳۸۰ش.]</ref> | در ادامهٔ جنگ، میان دربار قاجار، بهویژه عباسمیرزا و سید مجاهد اختلافاتی ایجاد شد. این اختلافات مربوط به نحوهٔ مدیریت جنگ و برخی تصمیمات نظامی، ازجمله [[قلعه شوشی]] بود. سید محمد مجاهد عملکرد فرماندهان را ناشی از سهلانگاری یا ملاحظات سیاسی میدانست؛ در حالی که درباریان نفوذ او میان مردم را تهدیدی برای موقعیت خود ارزیابی میکردند و با تبلیغات منفی او را عامل ناکامیها معرفی کردند. همچنین برخی عناصر آشوبگر به تحریک دربار، شرایطی ایجاد کردند که سید محمد مجاهد در معرض بیاحترامی و فشار قرار گرفت.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/84072/جنگ-ایران-و-روس-و-نقش-علما ذاکری، «جنگ ایران و روس و نقش علما»، ۱۳۸۰ش.]</ref> | ||
| خط ۱۰۱: | خط ۱۰۱: | ||
== بیماری و وفات == | == بیماری و وفات == | ||
سید محمد مجاهد که در طول [[جنگ دوم ایران و روسیه]] در تبریز مستقر بود، قبل از اتمام جنگ بهدلیل ابتلا به بیماری سوءهاضمه ناچار به ترک تبریز شد و به قزوین سفر کرد. وی در [[قزوین]] با بیاحترامی و آزار برخی افراد روبهرو شد و سرانجام در [[۱۳ جمادیالثانی]] ۱۲۴۲ق بر اثر همان بیماری درگذشت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6383/سید-محمد-مجاهد «سید محمد مجاهد»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> طبق وصیت او، پیکرش به کربلا منتقل و در آنجا به خاک سپرده شد. محل دفن او در ناحیهٔ [[بینالحرمین]] و در نزدیکی مدرسهای منسوب به او قرار داشت. این مدرسه در سال ۱۴۰۰ق تخریب شد؛ اما مزار او با گنبدی کوچک همچنان باقی است.<ref>[https://www.mk.iq/karbala/sci/$4543 «آیةالله السید محمد المجاهد»، الموقع الإلکترونی مکتبة التراث الکربلائی.]</ref> | سید محمد مجاهد که در طول [[جنگ دوم ایران و روسیه]] در تبریز مستقر بود، قبل از اتمام جنگ بهدلیل ابتلا به بیماری سوءهاضمه ناچار به ترک تبریز شد و به قزوین سفر کرد. وی در [[قزوین]] با بیاحترامی و آزار برخی افراد روبهرو شد و سرانجام در [[۱۳ جمادیالثانی]] ۱۲۴۲ق بر اثر همان بیماری درگذشت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/6383/سید-محمد-مجاهد «سید محمد مجاهد»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> طبق وصیت او، پیکرش به کربلا منتقل و در آنجا به خاک سپرده شد. محل دفن او در ناحیهٔ [[بینالحرمین]] و در نزدیکی مدرسهای منسوب به او قرار داشت. این مدرسه در سال ۱۴۰۰ق تخریب شد؛ اما مزار او با گنبدی کوچک همچنان باقی است.<ref>[https://www.mk.iq/karbala/sci/$4543 «آیةالله السید محمد المجاهد»، الموقع الإلکترونی مکتبة التراث الکربلائی.]</ref> | ||
