هنری کیسینجر: تفاوت میان نسخه‌ها

'''{{درشت|هنری کیسینجر؛}}''' دیپلمات، سیاستمدار و وزیر امور خارجه پیشین آمریکا.

هنری کیسینجر (Henry Kissinger) دیپلمات، استراتژیست و سیاستمدار آمریکایی بود که در دوران ریاست‌جمهوری نیکسون و فورد، به‌عنوان نخستین فرد به‌طور هم‌زمان سمت‌های مشاور امنیت ملی و وزیر امور خارجه آمریکا را بر عهده داشت. او به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین نمادهای سیاست واقع‌گرایانه (رئال‌پولیتیک)، نقش کلیدی در عادی‌سازی روابط آمریکا با چین، تنش‌زدایی با شوروی، دیپلماسی خاورمیانه و توافق صلح ویتنام ایفا کرد که برای مورد آخر برنده جایزه صلح نوبل شد. در حوزه خاورمیانه، او معمارِ راهبرد حمایت همه‌جانبه از محمدرضا پهلوی بود و در سال‌های پس از قدرت نیز، نفوذ منطقه‌ای ایران را تهدیدی ژئواستراتژیک می‌دانست که نیازمند مهار بود. با وجود دستاوردهای دیپلماتیک، کارنامه کیسینجر به دلیل پیامدهای ویرانگر سیاست‌هایش در کشورهایی نظیر کامبوج و شیلی، همواره با انتقادهای شدید فعالان حقوق بشر همراه بوده و بسیاری او را یک جنایتکار جنگی می‌دانند.

هنری کیسینجر (Henry Kissinger) در ۲۷ مه ۱۹۲۳م در شهر فورت در ایالت بایرن آلمان و در خانواده‌ای یهودی زاده شد. او در سال ۱۹۳۸م برای گریز از رژیم نازی به همراه خانواده‌اش به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد. کیسینجر پس از دریافت تابعیت آمریکا، در دوران جنگ جهانی دوم در ارتش این کشور خدمت کرد. پس از پایان دوران خدمت نظامی به تحصیل در دانشگاه هاروارد پرداخت و در سال ۱۹۵۴م مدرک دکترای خود را از این دانشگاه دریافت کرد و در همان دانشگاه به عنوان استاد مشغول به کار شد. او سرانجام در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳م (۸ آذر ۱۴۰۲ش) در خانهٔ خود در ایالت کنتیکت آمریکا در ۱۰۰ سالگی درگذشت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/هنری-کیسینجر-که-بود-چرا-یک-چهره-تاثیرگذار-بود «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تأثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref>

هنری کیسینجر فعالیت‌های علمی و دانشگاهی خود را به عنوان عضو هیئت علمی مرکز امور بین‌المللی در دانشگاه هاروارد آغاز کرد و در سال ۱۹۵۷م به عنوان دستیار مدیر این مرکز منصوب شد. او به مدت دو دهه، مدیریت سمینار بین‌المللی هاروارد را از سال ۱۹۵۱م تا ۱۹۷۱م و همچنین مدیریت برنامه مطالعات دفاعی این دانشگاه را در سال‌های ۱۹۵۸م تا ۱۹۷۱م بر عهده داشت. در کنار فعالیت‌های دانشگاهی، وی در عرصه پژوهشی نیز فعال بود و مدیریت بخش مطالعات تسلیحات هسته‌ای در شورای روابط خارجی را در سال‌های ۱۹۵۵م تا ۱۹۵۶م و ریاست پروژه مطالعات ویژه در صندوق برادران راکفلر را در فاصله سال‌های ۱۹۵۶م تا ۱۹۵۸م را در کارنامه دارد. کیسینجر نتیجه بخشی از این مطالعات راهبردی خود را در سال ۱۹۵۷م در قالب نخستین کتابش با عنوان «تسلیحات هسته‌ای و سیاست خارجی» منتشر کرد.<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-چهره-ها-17/514998-هنری-کیسینجر-دروغگویی-که-جایز شمس، «هنری کیسینجر؛ دروغگویی که جایزه صلح نوبل گرفت»، وب‌سایت برترین‌ها.]</ref>

هنری کیسینجر فعالیت‌های سیاسی و مشاوره‌ای خود را پیش از ورود رسمی به کابینه آغاز کرد و از سال ۱۹۵۵م تا ۱۹۶۸م به عنوان مشاور امور امنیتی سازمان‌های مختلف ایالات متحده در دوران ریاست جمهوری دوایت دی. آیزنهاور، جان اف. کندی و لیندون بی. جانسون خدمت کرد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/هنری-کیسینجر-که-بود-چرا-یک-چهره-تاثیرگذار-بود «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تأثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref> او سپس در دولت‌های ریچارد نیکسون و جرالد فورد به بالاترین مناصب دیپلماتیک دست یافت؛ به‌طوری که در فاصله سال‌های ۱۹۶۹م تا ۱۹۷۵م به عنوان هشتمین مشاور امنیت ملی آمریکا فعالیت کرد و از سال ۱۹۷۳م تا ۱۹۷۷م نیز مقام پنجاه و ششمین وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا را بر عهده داشت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref>

در حوزه دیدگاه‌های راهبردی، کیسینجر معتقد بود که سیاست خارجی ایالات متحده نباید صرفاً بر پایه گزینه‌های نظامی استوار باشد؛ چرا که حضور نظامی توانایی حل تمامی بحران‌ها و تراژدی‌های جهانی را ندارد. وی همواره تأکید می‌کرد که واشینگتن باید چالش‌های بین‌المللی را با همکاری متحدان خود و بدون توسل به جنگ‌های بی‌پایان حل‌وفصل کند. در سطح کلانِ نظم جهانی نیز، او با ارجاع به الگوهای تاریخی همواره دربارهٔ رشد فزاینده قدرت نظامی چین هشدار می‌داد و معتقد بود تقابل یک قدرت در حال ظهور مانند چین با یک قدرت تثبیت‌شده مانند آمریکا، پتانسیل آن را دارد که در نهایت به بروز درگیری میان دو کشور منتهی شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/95022/کیسینجر;_آمریکا_باید_مشکلات_جهان_را_بدون_جنگ_رفع_کند «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

دیدگاه راهبردی هنری کیسینجر در قبال ایران و سیاست خارجی آمریکا، ترکیبی از مهار ژئواستراتژیک و استفاده از اهرم فشار با هدف تغییر رفتار حاکمیت بود. وی ایران را به‌دلیل شکل‌دهی به یک کمربند شیعی از تهران تا بیروت و در اختیار داشتن فرصت برای احیای امپراتوری پارس، یک تهدید ژئواستراتژیک بلندمدت و مسئله‌ای به‌مراتب پیچیده‌تر و بزرگ‌تر از گروه‌هایی نظیر داعش ارزیابی می‌کرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/97705/کیسینجر-ایران-فرصت-تبدیل-شدن-به-یک-امپراتوری-را-بدست-آورده-است «کیسینجر; ایران فرصت تبدیل شدن به یک امپراتوری را بدست آورده است»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

در همین راستا، کیسینجر ضمن تمجید از توافقات صلح میان اعراب و اسرائیل به‌عنوان عاملی برای اتحاد در برابر تهران، بر لزوم تداوم سیاست فشار حداکثری تأکید داشت و هشدار می‌داد که حل‌وفصل مسئله ایران نباید مستقل از سایر معادلات و متحدان آمریکا در خاورمیانه پیگیری شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1038708/هنری-کیسینجر-فشار-علیه-ایران-باید-ادامه-یابد «هنری کیسینجر: فشار علیه ایران باید ادامه یابد»، وب‌سایت تابناک.]</ref> هدف کیسینجر مهار انگیزه‌های انقلابی ایران از طریق ایجاد توازن قوا توسط ائتلافی از کشورهای سنی و اسرائیل بود. او می‌خواست ایران را به سمتی هدایت کند که مانند یک دولت-ملت عادی و پایبند به قواعد متعارف بین‌المللی رفتار کند؛ شرایطی که در صورت تحقق، به ایالات متحده اجازه می‌داد نقش یک موازنه‌گر را در میان تمامی قدرت‌های خاورمیانه ایفا کند.<ref>[https://ecoiran.com/بخش-اخبار-سیاسی-107/7321-درس-کیسینجر-به-بایدن-درباره-ایران «درس کیسینجر به بایدن درباره ایران»، وب‌سایت اکو ایران.]</ref>

کیسینجر خاورمیانه را کانون بزرگ‌ترین خطرات برای بی‌ثباتی جهانی می‌دانست و نسبت به پیامدهای برنامه هسته‌ای ایران حساسیت ویژه‌ای داشت. او هشدار می‌داد که دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای می‌تواند به یک رقابت تسلیحاتی خطرناک در میان سایر کشورهای منطقه منجر شود. در برخورد با این چالش، او بر لزوم تصمیم‌گیری‌های استراتژیک و پرهیز از ورود به درگیری‌های نظامی مستقیم تأکید داشت. در خصوص نفوذ منطقه‌ای ایران در بحران‌هایی نظیر سوریه نیز، راهبرد پیشنهادی او مبتنی بر شناسایی و حمایت از گروه‌های محلیِ همسو با منافع آمریکا و همچنین لزوم همکاری واشینگتن با مسکو برای مهار این نفوذ بود.<ref>[https://hawzah.net/fa/News/View/95022/کیسینجر;_آمریکا_باید_مشکلات_جهان_را_بدون_جنگ_رفع_کند «کیسینجر; آمریکا باید مشکلات جهان را بدون جنگ رفع کند»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

هنری کیسینجر در ارزیابی‌های خود از ایران، به تأثیرات انقلاب اسلامی و جایگاه تاریخی این کشور توجه داشت. او معتقد بود که سید روح‌الله خمینی با تصمیمات غیرقابل پیش‌بینی و رعدآسای خود، سیاستمداران غربی را با بحران جدی برنامه‌ریزی مواجه کرد؛ چرا که وی بر اساس معیارهایی متفاوت از عرف شناخته‌شده در سیاست جهانی عمل می‌کرد و در مخالفت خود با غرب، خلوص نیت و انگیزه‌های عمیق اعتقادی داشت.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/875207/هنری-کسینجر-امپراتورى-ایران-در-راه-است-آيت‌الله-خميني-غرب-را-با-بحران-جدي-مواجه-كرد «هنری کسینجر: امپراتوری ایران در راه است/ آیت‌الله خمینی غرب را با بحران جدی مواجه کرد»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

در خصوص جایگاه ژئوپلیتیک و تاریخی ایران نیز کیسینجر معتقد بود اگر قلمرو داعش توسط نیروهای مورد حمایت ایران به تصرف درآید، یک کمربند ارضی از تهران تا بیروت ایجاد می‌شود که نشان‌دهنده ظهور امپراتوری ایران خواهد بود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/875207/هنری-کسینجر-امپراتورى-ایران-در-راه-است-آيت‌الله-خميني-غرب-را-با-بحران-جدي-مواجه-كرد «هنری کسینجر: امپراتوری ایران در راه است/ آیت‌الله خمینی غرب را با بحران جدی مواجه کرد»، وب‌سایت تابناک.]</ref> بر اساس روایتی از دیدار او با علی لاریجانی، کیسینجر بیان کرده است که پس از جنگ جهانی دوم، با وجود تغییرات بنیادین در بسیاری از کشورها، ایران و مصر ثبات خود را حفظ کردند. از دیدگاه او، ایران کشوری است که همواره وجود داشته و خواهد داشت و ایالات متحده در نهایت چاره‌ای جز کنار آمدن و تعامل با آن ندارد.<ref>[https://fararu.com/video/بخش-سیاست-90/956788-جمله-مهم-هنری-کیسینجر-به-علی-لاریجانی «جمله مهم هنری کیسینجر به علی لاریجانی»، وب‌سایت فرارو.]</ref>

هنری کیسینجر نسبت به پیامدهای جنگ تجاری میان ایالات متحده و چین هشدار داده و معتقد بود که این دو قدرت برتر اقتصادی، در سایه این اختلافات به مرز یک جنگ سرد جدید رسیده‌اند. وی تأکید داشت که در صورت عدم حل‌وفصل این تنش‌ها، پیامدهای آن می‌تواند حتی از جنگ جهانی اول نیز بدتر و ویرانگرتر باشد؛ چرا که آن جنگ نیز صرفاً به‌دلیل عدم حل یک بحران به مراتب کوچک‌تر به وقوع پیوست. کیسینجر با اشاره به رقابت و حضور همه‌جانبه آمریکا و چین در نقاط مختلف جهان، یگانه راه جلوگیری از فاجعه را آغاز گفت‌وگوهای سیاسی عمیق و تلاش برای محدود کردن تأثیر اختلافات می‌دانست.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/939003/هشدار-کیسینجر-درباره-تبعات-ادامه-جنگ-تجاری «هشدار کیسینجر درباره تبعات ادامه جنگ تجاری»، وب‌سایت تابناک.]</ref>

رویکرد کیسینجر بر پایه سیاست واقع‌گرایانه استوار بود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> او با اجرای دیپلماسی پینگ‌پنگ توانست زمینه عادی‌سازی روابط میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری خلق چین را فراهم کند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> در رابطه با اتحاد جماهیر شوروی، کیسینجر سیاست تنش‌زدایی را پیش گرفت که به امضای توافق‌نامه محدودسازی سلاح‌های استراتژیک معروف به پیمان سالت انجامید.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> او همچنین برای پایان دادن به مداخله آمریکا در جنگ ویتنام مذاکراتی را هدایت کرد که به امضای توافق صلح پاریس منجر شد و جایزه صلح نوبل را برای او به همراه آورد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/869868/هنری-کیسینجر-که-بود-چرا-یک-چهره-تاثیرگذار-بود «هنری کیسینجر که بود و چرا یک چهره تأثیرگذار بود؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref>

پس از جنگ یوم کیپور، کیسینجر با استفاده از دیپلماسی رفت‌وبرگشت موفق شد توافق‌هایی را میان اسرائیل با مصر و سوریه برقرار کند تا نظم و ثبات را در خاورمیانه تثبیت کند.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/452353-عامل-اصلی-شکست-آمریکا-در-خاورمیانه «عامل اصلی شکست آمریکا در خاورمیانه»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref> در منطقه خلیج فارس، او سیاست حمایت بی‌قیدوشرط و فروش گسترده تسلیحات نظامی به محمدرضا پهلوی را در پیش گرفت تا ایران به‌عنوان نگهبان خلیج فارس منافع آمریکا را تأمین کند. این حمایت‌ها از محمدرضا پهلوی تا آنجا پیش رفت که در سال ۱۹۷۶م، ایران به بزرگ‌ترین خریدار تسلیحات آمریکایی و محل استقرار بزرگ‌ترین گروه مشاوران نظامی آمریکایی تبدیل شده بود.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/34183/ «سیاست‌های شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفته‌هایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وب‌سایت شفقنا.]</ref> وی همچنین روابط استراتژیک عمیقی با عربستان سعودی برقرار کرد که در شکل‌گیری سیستم دلار نفتی در اقتصاد جهانی نقش زیادی داشت.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/34183/ «سیاست‌های شوم کیسینجر چگونه به باتلاق امروز خاورمیانه ختم شد: ناگفته‌هایی از روابط شاه و آمریکا / بخش اول»، وب‌سایت شفقنا.]</ref>

هنری کیسینجر در عرصه روابط بین‌الملل به عنوان یکی از برجسته‌ترین نمادهای سیاست واقع‌گرایانه (به انگلیسی: Realpolitik) شناخته می‌شود و حامیانش او را پدر دیپلماسی آمریکا می‌نامند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.]</ref> دیدگاه‌های مثبت دربارهٔ او عمدتاً بر دستاوردهای استراتژیک و دیپلماتیک وی متمرکز است:

* '''تنش‌زدایی و بهبود روابط با قدرت‌های جهانی:''' کیسینجر نقش کلیدی و معماری در عادی‌سازی روابط ایالات متحده با جمهوری خلق چین (پس از ۲۳ سال مخاصمه) و پیشبرد سیاست تنش‌زدایی با اتحاد جماهیر شوروی داشت که به امضای پیمان محدودسازی سلاح‌های راهبردی (سالت-۱) در سال ۱۹۷۲م منجر شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.] ؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1064331/کارنامه-جنجالی-کیسینجر-از-برقراری-رابطه-با-چین-تا-اتهام-جنایت-جنگی «کارنامه جنجالی کیسینجر؛ از برقراری رابطه با چین تا اتهام جنایت جنگی»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.] ؛ [https://donyayetahlil.com/archive/33557/درباره-هنری-کیسینجر-صد-ساله/ سریع القلم، «درباره هنری کیسینجر صد ساله»، وب‌سایت دنیای تحلیل.]</ref>

* '''پایان جنگ ویتنام:''' تلاش‌های دیپلماتیک او منجر به امضای توافق پاریس در ژانویه ۱۹۷۳م برای آتش‌بس و خروج نظامیان آمریکایی از ویتنام شد که به خاطر آن جایزه صلح نوبل را دریافت کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.] ؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1064331/کارنامه-جنجالی-کیسینجر-از-برقراری-رابطه-با-چین-تا-اتهام-جنایت-جنگی «کارنامه جنجالی کیسینجر؛ از برقراری رابطه با چین تا اتهام جنایت جنگی»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>

* '''هوش استراتژیک و نبوغ فردی:''' وی به‌دلیل داشتن چشم‌انداز استراتژیک برجسته، پرکاری، اعتماد به‌نفس بالا، حافظه قدرتمند و تسلط بر روان‌شناسی و طبع سیاسی بشر مورد تحسین قرار گرفته است. حتی رهبران کشورهای رقیب مانند شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین از او به عنوان یک دولتمرد خردمند و دوراندیش و دوست قدیمی یاد کرده‌اند که توانست با مهارت، چین و شوروی را در برابر یکدیگر بازی دهد و در جنگ سرد به نفع منافع آمریکا پیروز شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1208779/چرا-شی-و-پوتین-هنری-کیسینجر-را-دوست-داشتند «چرا شی و پوتین هنری کیسینجر را دوست داشتند؟»، وب‌سایت تابناک.] ؛ [https://donyayetahlil.com/archive/33557/درباره-هنری-کیسینجر-صد-ساله/ سریع القلم، «درباره هنری کیسینجر صد ساله»، وب‌سایت دنیای تحلیل.]</ref>

* '''بمباران کامبوج و جنگ ویتنام:''' کیسینجر از معماران اصلی گسترش جنگ به کامبوج بود. منتقدان او را مسئول حملات هوایی پنهانی و بمباران کامبوج می‌دانند که منجر به کشته‌شدن صدها هزار غیرنظامی (از جمله آمار ۱۵٬۰۰۰ کشته در یک گزارش) و هموار شدن مسیر برای نسل‌کشی در این کشور شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.] ؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1064331/کارنامه-جنجالی-کیسینجر-از-برقراری-رابطه-با-چین-تا-اتهام-جنایت-جنگی «کارنامه جنجالی کیسینجر؛ از برقراری رابطه با چین تا اتهام جنایت جنگی»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.] ِ [https://www.yjc.ir/fa/amp/news/8616466 «نقش‌آفرینی‌های هنری کیسینجر، در جنایت علیه بشریت و توطئه علیه ایرانیان»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

* '''حمایت از کودتا و دیکتاتوری‌ها در آمریکای لاتین:''' حمایت قاطع او از سرنگونی دولت دموکراتیک و سوسیالیست سالوادور آلنده در شیلی در سال ۱۹۷۳م و حمایت از دیکتاتوری ژنرال پینوشه، از بزرگ‌ترین انتقادات حقوق بشری علیه اوست.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.] ؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1064331/کارنامه-جنجالی-کیسینجر-از-برقراری-رابطه-با-چین-تا-اتهام-جنایت-جنگی «کارنامه جنجالی کیسینجر؛ از برقراری رابطه با چین تا اتهام جنایت جنگی»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.] ِ [https://www.yjc.ir/fa/amp/news/8616466 «نقش‌آفرینی‌های هنری کیسینجر، در جنایت علیه بشریت و توطئه علیه ایرانیان»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

* '''حمایت از نسل‌کشی و سرکوب در آسیا:''' منتقدان نقش او را در به‌رسمیت‌شناختن اشغال تیمور شرقی توسط اندونزی و همچنین حمایت فعالانه از پاکستان در جریان نسل‌کشی بنگلادش در سال ۱۹۷۱م به شدت محکوم می‌کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5954051/هنری-کیسینجر-که-بود-پدر-دیپلماسی-یانکی-ها-یا-جنایتکار-جنگی «هنری کیسینجر که بود؛ «پدر دیپلماسی یانکی‌ها» یا «جنایتکار جنگی»»، خبرگزاری مهر.] ؛ [https://www.asriran.com/fa/news/1064331/کارنامه-جنجالی-کیسینجر-از-برقراری-رابطه-با-چین-تا-اتهام-جنایت-جنگی «کارنامه جنجالی کیسینجر؛ از برقراری رابطه با چین تا اتهام جنایت جنگی»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>

* '''نادیده گرفتن دموکراسی و حقوق بشر:''' او متهم است که در سیاست‌ورزی خود، به پروسه‌های دموکراتیک و حقوق شهروندان اهمیتی نمی‌داد و با دیکتاتورها (مانند محمدرضا پهلوی و انور سادات) روابط دوستانه و عمیقی برقرار می‌کرد و منافع سرمایه‌داری و شرکت‌های تسلیحاتی را بر ارزش‌های انسانی ترجیح می‌داد.<ref>[https://donyayetahlil.com/archive/33557/درباره-هنری-کیسینجر-صد-ساله/ سریع القلم، «درباره هنری کیسینجر صد ساله»، وب‌سایت دنیای تحلیل.]</ref>

* '''نقش‌آفرینی مخرب در خاورمیانه و جنگ ایران و عراق:''' برخی منتقدان معتقدند که دکترین او در قبال جنگ ایران و عراق بر مبنای فرسایشی کردن جنگ استوار بود؛ به‌طوری که با حمایت از صدام حسین تلاش کرد تا هر دو طرف جنگ تضعیف شوند و شکست بخورند. همچنین رویکرد به شدت صهیونیستی او باعث تضییع حقوق فلسطینیان به‌نفع رژیم اسرائیل در قراردادهای صلح شد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/amp/news/8616466 «نقش‌آفرینی‌های هنری کیسینجر، در جنایت علیه بشریت و توطئه علیه ایرانیان»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

* «کتاب‌های «هنری کیسینجر»، وب‌سایت ایران کتاب، تاریخ بازدید: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش.