دیمونا: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-دیمونا؛  مرکز هسته‌ای اسراییل در دل صحرای نقب.
+{{جعبه اطلاعات مفهوم
+| تصویر             =دیمونا.png
+| زیرنویس تصویر     =نمایی از شهر دیمونا
+| image_alt         =نمایی از شهر دیمونا
+| فایل پادکست       =دیمونا.ogg
+| حجم فایلپادکست    =11/3
+| تاریخ پادکست      =5-2-1405
+| زیرنویس عنوان     =
-دیمونا در جنوب اسرائیل و در منطقه صحرای نقب واقع شده و به واسطه حضور تأسیسات هسته‌ای موسوم به «مرکز تحقیقات هسته‌ای نقب شیمون پرز» در مجاورت آن، از جایگاهی ویژه در معادلات امنیتی و راهبردی منطقه برخوردار است.
+| عنوان اصلی        =
+| عنوان انگلیسی     =
+| عنوان عربی        =
+| عنوان علمی        =
+| شاخه علمی         =
+| نوع مفهوم         =
+| معنای اصطلاحی      =
+| حوزه کاربرد       =
+| گستره جغرافیایی   =
+| منشأ تاریخی       =
-'''تاریخچه'''
+| نخستین کاربرد     =
+| ریشه واژه         =
+| مرتبط با          =
+| اهمیت             =
+| مبدع              =
+| مروج              =
+| مقدس برای         =
+| مورد احترام       =
+| آثار مرتبط        =
+}}
+{{درشت|'''دیمونا؛'''}} شهری در جنوب سرزمین‌های اشغالی فلسطین و مرکز مهم هسته‌ای اسراییل در صحرای نقب.
-بر اساس گزارش‌های تاریخی، شهر دیمونا در سال ۱۹۵۵ و در چارچوب طرح شهرهای توسعه‌ای اسرائیل بنیان گذاشته شد. هدف اولیه از تأسیس این شهر، تأمین مسکن برای کارکنان کارخانه‌های «دریای مرده» و کارگران معادن فسفات منطقه اورون بود. نخستین ساکنان این شهر را مهاجران یهودی از شمال آفریقا تشکیل می‌دادند و جمعیت اولیه آن حدود ۳۰۰ نفر برآورد شده است.
+دیمونا از شهرهای بزرگ در جنوب سرزمین‌های اشغالی [[فلسطین]] در صحرای نقب است که به‌دلیل میزبانی از مرکز اصلی و سری هسته‌ای [[اسراییل]]، در جهان شهرت دارد. مرکز تحقیقات هسته‌ای اسراییل که در دهه ۱۹۵۰م با همکاری مخفیانه [[فرانسه]] در این شهر ساخته شد، دارای [[راکتور آب سنگین]] و تأسیسات بازفرآوری برای استخراج [[پلوتونیوم]] است. بر اساس برآورد کارشناسان، این مرکز سالانه حدود ۴۰ کیلوگرم پلوتونیوم تولید می‌کند که برای ساخت [[جنگ‌افزار هسته‌ای]] مناسب است. اسرائیل در مورد زرادخانه هسته‌ای خود سیاست ابهام عمدی را در پیش گرفته و عضو پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای نیست. در ۱۹۸۶م [[مردخای وانونو]]، تکنسین سابق این تأسیسات، با افشای تصاویر و اطلاعات محرمانه، [[جامعه جهانی]] را از وجود برنامه تسلیحات هسته‌ای اسرائیل آگاه ساخت و بعد از آن ربوده و به ۱۸ سال زندان محکوم شد. در جریان [[جنگ رمضان|حملهٔ آمریکا و اسراییل به ایران]] در [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش و در پاسخ به حمله به [[تأسیسات هسته‌ای نطنز]]، [[ایران]] برای نخستین‌بار شهر [[دیمونا]] را هدف حملات موشکی قرار داد.
-به گفته پژوهشگران، جمعیت دیمونا در سال ۱۹۵۹ به ۳۵۰۰ نفر و در سال ۱۹۶۸ به ۲۰۰۰۰ نفر رسید. از میان خانواده‌های ساکن در این شهر در سال ۱۹۶۸، حدود ۶۵ درصد را مهاجران شمال آفریقا، ۲۰ درصد را مهاجران اروپایی، ۱۰ درصد را مهاجران هندی و مابقی را مهاجران ایرانی یا متولدین اسرائیل تشکیل می‌دادند. این شهر در سال ۱۹۶۹ وضعیت شهری دریافت کرد.
+== تاریخچه و موقعیت جغرافیایی ==
+دیمونا (به عبری: דִּימוֹנָה) شهری در اسرائیل و واقع در صحرای نقب است که در فاصلهٔ ۳۶ کیلومتری جنوب بئرسبع و ۳۵ کیلومتری غرب دریای مرده، بر فراز وادی عربه در منطقهٔ جنوبی [[سرزمین‌های اشغالی فلسطین]] قرار دارد. شهر دیمونا در ۱۹۵۵م با سکونت ۳۶ خانوادهٔ یهودی مهاجر از شمال [[آفریقا]] تأسیس شد و نام خود را بر اساس آیه‌ای از کتاب یهوشع در [[عهد عتیق]] گرفته است. این شهر در ۱۹۵۸م به‌عنوان شورای محلی و در ۱۹۶۹م به‌عنوان [[شهر]] اعلام شد.<ref>[https://search.eitaa.com/?url=https://www.marefa.org/ديمونة «دیمونة»، وب‌سایت المعرفة]</ref>
-در دهه ۱۹۸۰، جمعیت دیمونا رو به کاهش گذاشت، اما با موج مهاجرت‌های دهه ۱۹۹۰ از اتحاد جماهیر شوروی سابق و اتیوپی،再度 رشد یافت. برآوردهای جمعیتی در اواسط دهه ۱۹۹۰ حدود ۳۰۰۰۰ نفر و در سال ۲۰۲۱ حدود ۳۵۸۹۲ نفر را نشان می‌دهد که دیمونا را به سومین شهر بزرگ نقب تبدیل کرده است. مساحت شهری این شهر حدود ۶ کیلومتر مربع برآورد شده است.
+== جمعیت و امکانات ==
+جمعیت دیمونا در دهه‌های ۱۹۷۰م و ۱۹۹۰م با ورود مهاجران یهودی از [[اتحاد جماهیر شوروی]] و دیگر کشورها افزایش یافت. جمعیت این شهر در ۲۰۰۷م بالغ بر ۳۳٬۶۰۰ نفر برآورد شده است و در ۲۰۲۵م حدود ۴۰ هزار نفر جمعیت داشته است.<ref>[https://search.eitaa.com/?url=https://www.marefa.org/ديمونة «دیمونة»، وب‌سایت المعرفة]</ref> این شهر در ۲۰۱۸م توافق‌نامه‌ای دربارهٔ زیرساخت‌ها با دولت اسرائیل امضا کرد و امیدوار بود که جمعیت آن را در ۱۰ تا ۱۵ سال به ۱۲۰ هزار نفر برساند. صنایع اصلی آن شامل مهندسی شیمی، صنایع پیشرفته و خدمات است. بر پایه گزارش برخی منابع، دیمونا نقش مهمی در توسعه صنعت [[انرژی خورشیدی]] اسرائیل ایفا می‌کند، سیستم آموزشی توسعه‌یافته‌ای دارد و در تلاش است تا پروژه‌های فرهنگی و آموزشی بیشتری را توسعه دهد.<ref>[https://search.eitaa.com/?url=http://www.ezhejiang.gov.cn/wenzhou/2022-02/07/c_655874.htm "Dimona, Israel»، وب‌سایت ezhejiang.]</ref>
-== معرفی ==
+== مرکز تحقیقات هسته‌ای دیمونا ==
-مرکز هسته‌ای دیمونا در منطقۀ نقب در جنوب اسرائیل واقع شده است. ساخت این تأسیسات در ۱۹۵۷م با همکاری محرمانۀ دولت فرانسه آغاز و در دسامبر ۱۹۶۳م راه‌اندازی شد. بر اساس اطلاعات افشاشده در ۱۹۸۶م این مرکز در ده طبقۀ مجزا در زیرزمین ساخته شده و هر طبقه دارای یک واحد ویژه است. در ۲۰۱۷م حدود ۲۷۰۰ نفر در دیمونا مشغول به کار بودند که از این تعداد تنها ۱۵۰ نفر اجازۀ دسترسی به بخش‌های حساس را داشتند. بر اساس برآورد  کارشناسان این مرکز ماهانه هشت کیلوگرم اورانیوم با غنای بسیار بالا و سالانه ۴۰ کیلوگرم پلوتونیوم تولید می‌کند که برای ساخت ده بمب هسته‌ای کافی است. واحد ویژه‌ای از موساد به نام «دفتر روابط علمی» مسئول تأمین نیازهای علمی و فناوری مورد نیاز دیمونا از خارج از اسرائیل است و عملیات‌هایی نظیر قاچاق ۲۰۰ تن کیک زرد از کنگو در سال ۱۹۶۸ و انتقال دانشمندان و مواد هسته‌ای از جمهوری‌های شوروی سابق را انجام داده است. اسرائیل با تأسیس شرکت‌های صوری در کشورهای مختلف، انتقال ابزار و مواد هسته‌ای را تسهیل می‌کند که از جمله می‌توان به پرونده آرنون میلچن، تهیه‌کنندۀ هالیوودی، اشاره کرد که به اتهام همکاری در قاچاق مواد و ابزار هسته‌ای توسط اف‌بی‌آی مورد بازجویی قرار گرفت.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-17/328848-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF «جایگاه دیمونا، کارخانه تولید بمب‌های هسته‌ای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>
+[[پرونده:دیمونا۱.png|جایگزین=رآکتور هسته‌ای مرکز تحقیقات هسته‌ای شیمون پرز نگو در دیمونا|بندانگشتی|رآکتور هسته‌ای مرکز تحقیقات هسته‌ای شیمون پرز نگو در دیمونا]]
+در فاصلهٔ حدود ۱۳ کیلومتری جنوب شهر دیمونا، تأسیساتی قرار دارد که با نام «مرکز تحقیقات هسته‌ای شیمون پرز نگو» شناخته می‌شود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-دنیا-5/3742860-اسرائیل-در-حال-توسعه-نیروگاه-هسته-ای-دیمونا «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت روزنامۀ دنیای اقتصاد؛] [https://fararu.com/fa/news/859702/نقطه-اتمی-اسرائیل-که-می-تواند-هدف-ایران-باشد «۷ نقطه اتمی اسرائیل که می‌تواند هدف ایران باشد»، خبرگزاری فرارو.]</ref> بر اساس اطلاعات افشاشده در ۱۹۸۶م این مرکز در ده طبقهٔ مجزا در زیرزمین ساخته شده و هر طبقه دارای یک واحد ویژه است. در ۲۰۱۷م حدود ۲۷۰۰ نفر در دیمونا مشغول به کار بودند که از این تعداد تنها ۱۵۰ نفر اجازهٔ دسترسی به بخش‌های حساس را داشتند. بر اساس برآورد کارشناسان این مرکز ماهانه هشت کیلوگرم [[اورانیوم]] با غنای بسیار بالا و سالانه ۴۰ کیلوگرم [[پلوتونیوم]] تولید می‌کند که برای ساخت ده بمب هسته‌ای کافی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-بین-الملل-17/328848-جایگاه-دیمونا-کارخانه-تولید «جایگاه دیمونا، کارخانه تولید بمب‌های هسته‌ای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>
-== اهمیت راهبردی ==
+ساختار داخلی این مرکز هسته‌ای شامل مجموعه‌ای از بخش‌های تخصصی به‌نام ماخون است که هرکدام کارکرد مشخصی دارند؛ از جمله یک [[راکتور آب سنگین]] با توان تخمینی بین ۷۰ تا ۱۵۰ مگاوات که نقش اصلی در تولید مواد شکافت‌پذیر را ایفا می‌کند، واحد بازفرآوری برای استخراج پلوتونیوم (ماده اصلی ساخت [[جنگ‌افزار هسته‌ای|سلاح هسته‌ای]]) از سوخت مصرف‌شده، آزمایشگاه‌های تحقیقاتی [[غنی‌سازی اورانیوم]] با سانتریفیوژ، بخش‌هایی برای مدیریت و دفع پسماندهای رادیواکتیو.<ref>[https://farsnews.ir/m_elikaei/1774431528749609147/بالستیک-های-ایران-به-مرکز-ممنوعه-اسرائیل-رسیدند «بالستیک‌های ایران به مرکز ممنوعه اسرائیل رسیدند»، خبرگزاری فارس.]</ref>
-دیمونا مهم‌ترین تأسیسات هسته‌ای اسرائیل و ستون اصلی برنامه بازدارندگی راهبردی این کشور محسوب می‌شود. این مرکز که در صحرای نقب واقع شده، از دهه ۱۹۶۰ به عنوان قلب برنامه هسته‌ای اسرائیل شناخته می‌شود. به اعتقاد کارشناسان، دیمونا تنها یک راکتور تحقیقاتی نیست، بلکه نقش محوری در سیاست ابهام هسته‌ای اسرائیل ایفا می‌کند. بسیاری از گزارش‌های بین‌المللی فعالیت‌های کلیدی مرتبط با توان هسته‌ای اسرائیل را در همین مجموعه متمرکز می‌دانند. دیمونا در ادبیات سیاسی به‌عنوان «قلب نبض هسته‌ای اسرائیل» شناخته می‌شود؛ اصطلاحی که به نقش حیاتی این مرکز در معادلات امنیتی و بازدارندگی راهبردی اسرائیل اشاره دارد. این تأسیسات نه تنها یک مرکز نظامی، بلکه نماد راهبرد هسته‌ای و رازآلودگی در سیاست امنیتی اسرائیل در خاورمیانه به شمار می‌رود.<ref>[https://farsnews.ir/Hamed_mohamadjani/1774117224075513642/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D9%82%D9%84%D8%A8-%D9%86%D8%A8%D8%B6-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D9%85%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%AF محمدجانی، «چرا دیمونا را «قلب نبض هسته‌ای اسرائیل» می‌نامند؟»، خبرگزاری فارس.]</ref>
-== نقش دیومنا در تولید سلاح هسته‌ای ==
+همچنین واحد ویژه‌ای از موساد به نام «دفتر روابط علمی» مسئول تأمین نیازهای علمی و فناوری مورد نیاز دیمونا از خارج از اسرائیل است و عملیات‌هایی نظیر قاچاق ۲۰۰ تن کیک زرد از [[کنگو]] در ۱۹۶۸م و انتقال دانشمندان و مواد هسته‌ای از جمهوری‌های شوروی سابق از اقدامات این دفتر گزارش شده است. اسرائیل با تأسیس شرکت‌های صوری در کشورهای مختلف، انتقال ابزار و مواد هسته‌ای را تسهیل می‌کند که ازجمله به پرونده آرنان میلشان، تهیه‌کنندهٔ هالیوودی، در منابع خبری اشاره شده است که به اتهام همکاری در قاچاق مواد و ابزار هسته‌ای توسط اف‌بی‌آی مورد بازجویی قرار گرفت.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-بین-الملل-17/328848-جایگاه-دیمونا-کارخانه-تولید «جایگاه دیمونا، کارخانه تولید بمب‌های هسته‌ای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>
-بر اساس تخمین فدراسیون دانشمندان آمریکایی، اسرائیل حدود ۹۰ کلاهک جنگی دارد که از پلوتونیوم تولیدشده در رآکتور آب سنگین دیمونا ساخته شده است. اسرائیل در مورد زرادخانه هسته‌ای خود سیاست ابهام عمدی را در پیش گرفته است؛ به این معنا که نه وجود آن را تأیید می‌کند و نه آن را انکار می‌کند. این کشور عضو پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) نیست و پروتکل الحاقی را نیز نپذیرفته است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-5/3742860-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7 «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
-== توسعه جدید در نیروگاه هسته‌ای دیمونا ==
+به‌گزارش رسانه‌های بین‌المللی حفاری‌هایی در این مرکز در ۲۰۲۱م آغاز شده و تصاویر ماهواره‌ای آن زمان تنها حفر گودالی به طول ۱۵۰ متر و عرض ۶۰ متر در نزدیکی رآکتور آب سنگین اصلی را نشان می‌داد. تصاویر جدید گرفته‌شده در ۵ ژوئیه ۲۰۲۵م توسط شرکت Planet Labs PBC نشان می‌دهد که ساخت‌وساز شدت گرفته و دیوارهای بتنی ضخیم و چندین طبقهٔ زیرزمینی در محل ایجاد شده‌اند. جرثقیل‌هایی نیز در محل دیده می‌شوند.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/740624-رازهای-هسته-ای-اسرائیل-در-دیمونا-گمانه-زنی-ها-درباره-رآکتور-جدید-برنامه-اتمی-رژیم-صهیونیستی «رازهای هسته ای اسرائیل در دیمونا | گمانه‌زنی‌ها دربارهٔ رآکتور جدید و برنامه اتمی رژیم صهیونیستی»، وب‌سایت اقتصاد نیوز.]</ref>
-بر اساس تصاویر ماهواره‌ای به دست آمده در ژانویه ۲۰۲۱ توسط «هیأت بین‌المللی نظارت بر مواد شکافت‌پذیر» (IPFM)، ساخت‌وساز چشم‌گیری در چندصدمتری جنوب و غرب رآکتور گنبدی شکل و محل پردازش مجدد در مرکز تحقیقات هسته‌ای دیمونا در حال انجام است. به گفته پاول پودویگ، محقق برنامه علم و امنیت جهانی در دانشگاه پرینستون، به نظر می‌رسد ساخت‌وساز در اوایل سال ۲۰۱۹ یا اواخر ۲۰۱۸ آغاز شده باشد و حدود دو سال است که این پروژه در حال انجام است. مکان این ساخت‌وساز در حوالی ساختمان‌هایی قرار دارد که رآکتور هسته‌ای و نیروگاه بازفرآوری در آن قرار دارد و به نظر می‌رسد ساخت‌وساز در اطراف یک منطقه حفاری در مقیاس بزرگ با اندازه حدود ۱۴۰ متر در ۵۰ متر باشد. آونر کوهن، کارشناس برجسته برنامه هسته‌ای اسرائیل، این تصاویر را «آزاردهنده» خوانده و خاطرنشان کرده است که آثار و نشانه‌های سایت دیمونا برای دهه‌ها اساساً بدون تغییر مانده بود. سفارت اسرائیل در واشنگتن در مورد تصاویر جدید توضیحی نداده و مقام‌های این رژیم تا کنون واکنشی نسبت به این خبر نداشته‌اند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-5/3742860-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7 «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
-== نقش فرانسه در ساخت و پنهان‌کاری اولیه ==
+== اهمیت راهبردی ==
-اسرائیل رآکتور دیمونا را در دهه ۱۹۵۰ با کمک گسترده و مخفیانه دولت فرانسه ساخت. تا پایان آن دهه، حدود ۲۵۰۰ شهروند فرانسوی در دیمونا زندگی می‌کردند که دارای مجوزهای فرانسوی بودند، اما در عین حال به گونه‌ای تحت پوشش قرار داشتند که همه چیز را انکار می‌کردند. به گزارش‌های تحقیقی، کارگران فرانسوی مجاز به نوشتن مستقیم نامه و ارسال آن به کشور خود نبودند، بلکه نامه‌هایشان از طریق صندوق‌های پستی مخصوص در آمریکای لاتین به کشورشان ارسال می‌شد. سندی که روزنامه هاآرتص در سال ۱۳۹۸ از طبقه‌بندی خارج کرد، نشان می‌دهد که در نشستی محرمانه در ژوئیه ۱۹۶۳، لوی اشکول (نخست‌وزیر وقت) از سردبیران روزنامه‌های اسرائیلی خواسته بود هیچ مطلبی درباره توان اتمی تأسیسات دیمونا منتشر نکنند و از ذکر کمک‌های فرانسه در دستیابی اسرائیل به توان هسته‌ای خودداری کنند. نخست‌وزیر اسرائیل در آن جلسه تأکید کرده بود که «وظیفه میهنی و مسوولانه» ایجاب می‌کند که مانع از وقوع زیانی بزرگ به کشور شوند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-5/3742860-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7 «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
+منطقهٔ دیمونا به‌دلیل میزبانی از تأسیسات هسته‌ای اسراییل، یکی از حساس‌ترین نقاط محافظت‌شده در سرزمین‌های اشغالی است که بسیاری از گزارش‌های اطلاعاتی و نظامی جهان آن را زیرساختی «فوق‌حیاتی» برای اسرائیل توصیف می‌کنند. تحلیلگران دلایلی برای این میزان حساسیت مطرح کرده‌اند؛ ازجمله:
+# دیمونا قلب سیاست «ابهام هسته‌ای» اسرائیل است؛ این رژیم دهه‌ها است دربارهٔ برنامهٔ هسته‌ای خود شفافیتی ارائه نمی‌دهد، اما تمامی تحلیل‌ها و مستندات بین‌المللی دیمونا را کانون اصلی توان هسته‌ای می‌دانند و هرگونه تهدید علیه آن، تهدیدی علیه ساختار بازدارندگی [[تل‌آویو]] تلقی می‌شود.
-== افشاگری مردخای وانونو و پیامدهای آن ==
+# دیمونا از نظر سیاسی و روانی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ این مرکز نه‌تنها یک تأسیسات صنعتی، بلکه یک خط قرمز برای اسرائیل است که در ادبیات امنیتی آمریکا و غرب نیز بازتاب یافته و کوچک‌ترین اشاره به آن، واکنش گستردهٔ رسانه‌ای و سیاسی به همراه دارد.
-نقش دیمونا در برنامه تسلیحات هسته‌ای اسرائیل برای اولین بار توسط یک تکنسین قدیمی در این سایت به نام مردخای وانونو فاش شد که روایت خود را برای روزنامه ساندی تایمز انگلستان در سال ۱۹۸۶ تعریف کرد. وانونو که پس از پیوستن به جناح چپ افراطی، از یهودیت به مسیحیت تغییر دین داده و به حمایت از گروه‌های فلسطینی روی آورده بود، قبل از انتشار مصاحبه‌اش در یک عملیات دقیق فریب موساد با کمک یک «پرستوی موطلایی» از ایتالیا ربوده و به اسرائیل برگردانده شد. وی ۱۸ سال را در زندان گذراند و ۱۱ سال از آن را در سلول انفرادی به سر برد. افشاگری وانونو، سیاست «ابهام عمدی» اسرائیل را با چالش جدی مواجه کرد، هرچند این کشور همچنان به این سیاست پایبند مانده است. شیمون پرز که از او به عنوان پدر کوره اتمی دیمونا نام برده می‌شود، دهه‌ها پس از پایه‌گذاری این تأسیسات گفته بود همین که دشمنان فکر کنند اسرائیل بمب اتم دارد، به خودی خود جنبه بازدارندگی دارد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-5/3742860-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7 «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
+# موقعیت ژئوپلیتیک دیمونا در جنوب فلسطین اشغالی و نزدیکی به مسیرهای هوایی و زمینی؛ هرگونه رخداد احتمالی در آن را به رویدادی با پیامدهای منطقه‌ای تبدیل کرده است.<ref>[https://farsnews.ir/Hamed_mohamadjani/1774117096746329822/چرا-دیمونا-همیشه-در-فهرست-حساس-ترین-اهداف-جهان-قرار-دارد محمدجانی، «چرا دیمونا همیشه در فهرست «حساس‌ترین اهداف جهان» قرار دارد؟»، خبرگزاری فارس.]</ref>
-== تلاش‌های گروه‌های مقاومت برای هدف قرار دادن دیمونا ==
-بر اساس گزارش‌های موجود، سایت هسته‌ای دیمونا از دسترس نیروهای حزب‌الله لبنان دور نمانده است. پهپاد «ایوب» حزب‌الله در ۱۳۹۴ش توانست خود را تا نزدیکی این سایت برساند و بدون شناسایی شدن، تمام ردیاب‌ها و رادارهای اسرائیل را پشت سر بگذارد. همچنین در یک حمله انتحاری در تاریخ ۴ فوریه ۲۰۰۸ که توسط دو عضو گردان‌های عزالدین قسام در یک مرکز خرید در دیمونا انجام گرفت، یک زن اسرائیلی کشته و سیزده شهروند اسرائیلی ساکن دیمونا مجروح شدند. گروه حماس نیز بارها تلاش کرد این مجموعه هسته‌ای را با راکت هدف قرار دهد، اما به دلیل لایه‌های امنیتی موفق به انجام این امر نشد. این موارد نشان‌دهنده حساسیت بالای امنیتی این تأسیسات و تلاش‌های مکرر گروه‌های فلسطینی و لبنانی برای ضربه زدن به آن در طول سال‌های گذشته بوده است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-5/3742860-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7 «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
-'''مرکز تحقیقات هسته‌ای نقب'''
-در فاصله حدود ۱۳ کیلومتری جنوب شهر دیمونا، تأسیساتی قرار دارد که با نام‌های «مرکز تحقیقات هسته‌ای نقب»، «رآکتور دیمونا» یا «کرایا لمحکار گرینیت» شناخته می‌شود.<ref>[https://fararu.com/fa/news/859702/%D9%86%D9%82%D8%B7%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D9%87%D8%AF%D9%81-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF «۷ نقطه اتمی اسرائیل که می‌تواند هدف ایران باشد»، خبرگزاری فرارو.]</ref> این مرکز در سال ۲۰۱۶ به افتخار شیمون پرز، از سیاستمداران کلیدی اسرائیل در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، نام‌گذاری شده است.
-بر اساس اسناد و گزارش‌های موجود، ساخت این تأسیسات در سال ۱۹۵۸ با همکاری فرانسه آغاز شد. برخی منابع حاکی از آن هستند که حدود ۲۵۰۰ شهروند فرانسوی در آن دوره در دیمونا سکونت داشتند و محرمانگی شدیدی بر فعالیت‌های آن‌ها حاکم بود؛ به گونه‌ای که کارگران فرانسوی از نوشتن مستقیم نامه به بستگان خود منع شده و مجبور بودند از صندوق‌پستی ساختگی در آمریکای لاتین استفاده کنند. هدف اعلام‌شده این پروژه، تأمین انرژی برای یک کارخانه نمک‌زدایی و توسعه کشاورزی در صحرای نقب بود.
-رآکتور دیمونا در حدود سال‌های ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۴ وارد مدار شد. این رآکتور از نوع آب‌سنگین با سوخت طبیعی اورانیوم است و قدرت حرارتی اولیه آن حدود ۲۶ مگاوات برآورد شده است، هرچند برخی گزارش‌ها حاکی از افزایش توان آن به ۷۰ تا ۱۵۰ مگاوات در سال‌های بعد است.
-'''ساختار و فعالیت‌های تأسیسات'''
-به گفته کارشناسان، این مجموعه از چندین بخش مجزا به نام «ماخون» (به معنای مؤسسه یا تأسیس) تشکیل شده است:
-ماخون ۱: گنبد نقرهای شکل که محفظه نگهداری رآکتور را در بر می‌گیرد و از جاده اصلی قابل مشاهده است.
-ماخون ۲: تأسیسات بازفرآوری شیمیایی که پلوتونیوم را از میله‌های سوخت مصرف‌شده جدا می‌کند. بر اساس اطلاعات افشاشده، دسترسی به این بخش که گفته می‌شود شش طبقه زیرزمین دارد، تنها برای حدود ۱۵۰ نفر از کارکنان مجاز است. برخی منابع تولید سالانه پلوتونیوم در این تأسیسات را حدود ۴۰ کیلوگرم برآورد کرده‌اند.
-ماخون ۳: تأسیسات فرآوری اورانیوم طبیعی برای رآکتور و تبدیل لیتیم-۶ به شکل جامد برای استفاده در کلاهک‌های گرما هسته‌ای.
-ماخون ۴: تأسیسات تصفیه و نگهداری پسماندهای رادیواکتیو.
-ماخون ۸ و ۹: تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم از طریق سانتریفیوژ و جداسازی ایزوتوپ با لیزر.
-تحلیلگران بر این باورند که مجموعه دیمونا قادر است سالانه بین ۱۵ تا ۶۰ کیلوگرم پلوتونیوم قابل استفاده در سلاح تولید کند که برای ساخت پنج تا ده کلاهک هسته‌ای کافی است.
-'''افشاگری وانونو و ابعاد برنامه هسته‌ای'''
-در اکتبر ۱۹۸۶، مردخای وانونو، تکنسین هسته‌ای اسرائیلی که پیشتر در دیمونا کار می‌کرد، جزئیات مفصلی از فعالیت‌های این مرکز را در اختیار روزنامه ساندی تایمز قرار داد. وی همراه با اطلاعات خود، حدود ۶۰ عکس را که به طور مخفیانه از بخش‌های مختلف تأسیسات گرفته بود، منتشر ساخت.
-به اعتقاد کارشناسان، اطلاعات ارائه‌شده توسط وانونو نشان می‌داد که اسرائیل زرادخانه‌ای شامل ۱۰۰ تا ۲۰۰ کلاهک هسته‌ای در اختیار دارد که این رقم بسیار بیشتر از برآوردهای پیشین بود. وانونو پس از این افشاگری توسط عوامل موساد ربوده شده، به اسرائیل منتقل و به ۱۸ سال زندان محکوم گردید.
-مؤسسه بین‌المللی تحقیقات صلح استکهلم در گزارش سالانه خود (ژوئن ۲۰۲۵) اسرائیل را در فهرست کشورهای دارای سلاح هسته‌ای قرار داده و برآورد کرده است که این کشور حدود ۹۰ کلاهک هسته‌ای در اختیار دارد. بر اساس این گزارش، حدود ۳۰ کلاهک قابل حمل توسط جنگنده‌های اف-۱۵ و اف-۱۶ و حدود ۵۰ کلاهک نیز قابل استقرار بر روی موشک‌های بالستیک دوربرد سری جریکو هستند. همچنین برآورد شده است که اسرائیل مواد شکافت‌پذیر کافی برای تولید تا ۲۰۰ کلاهک هسته‌ای دیگر را ذخیره کرده است.
-'''سیاست ابهام هسته‌ای'''
-اسرائیل از دهه ۱۹۶۰ سیاستی را در پیش گرفته که در محافل بین‌المللی با عنوان «ابهام هسته‌ای» شناخته می‌شود. بر این اساس، این کشور هرگز به طور رسمی وجود سلاح هسته‌ای را تأیید یا تکذیب نکرده است. این سیاست توسط شیمون پرز در مصاحبه‌ای در سال ۱۹۹۳ «عامل مؤثری در دستیابی به توافقات اسلو» توصیف شده است، به این دلیل که برخی از کشورهای عربی به این نتیجه رسیده بودند که به دلیل توان هسته‌ای اسرائیل، گزینه نظامی برای مقابله با آن مؤثر نخواهد بود.
-اسرائیل از امضای پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای خودداری کرده و خارج از چارچوب‌های اصلی عدم اشاعه قرار دارد. بازرسان آمریکایی در دهه ۱۹۶۰ از این تأسیسات بازدید کردند، اما به اعتقاد کارشناسان، اسرائیل با نصب دیوارهای کاذب و محدود کردن دسترسی بازرسان، ماهیت واقعی فعالیت‌های خود را پنهان کرده است. این بازرسی‌ها در سال ۱۹۶۹ به طور کامل متوقف شد.
-برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که در سال ۱۹۷۹، یک «فلش دوگانه» مرموز در اقیانوس اطلس جنوبی توسط ماهواره آمریکایی ثبت شد که گمانه‌هایی درباره یک آزمایش هسته‌ای مخفیانه با همکاری اسرائیل و آفریقای جنوبی را برانگیخت، هرچند این رویداد هرگز تأیید رسمی نشده است.
-'''دیمونا در جنگ رمضان ۱۴۰۴'''
-در جریان جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران در رمضان 1404ش، شهر دیمونا و تأسیسات هسته‌ای مجاور آن برای نخستین‌بار به‌طور مستقیم هدف حملات موشکی ایران قرار گرفت. بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، ایران در پاسخ به حملات پیشین به تأسیسات هسته‌ای نطنز، اقدام به پرتاب چندین موشک بالستیک به سمت شهر دیمونا و تأسیسات هسته‌ای نقب نمود.
+== مشارکت فرانسه در ساخت مرکز هسته‌ای دیمونا ==
+اسرائیل رآکتور دیمونا را در دهه ۱۹۵۰م با کمک گسترده و مخفیانهٔ دولت [[فرانسه]] ساخت. تا پایان آن دهه، حدود ۲۵۰۰ شهروند فرانسوی در دیمونا زندگی می‌کردند که دارای مجوزهای فرانسوی بودند، اما به گونه‌ای تحت پوشش قرار داشتند که همه چیز را انکار می‌کردند. بر پایه گزارش‌های تحقیقی، کارگران فرانسوی مجاز به نوشتن مستقیم نامه و ارسال آن به کشور خود نبودند، بلکه نامه‌های‌شان از طریق صندوق‌های پستی مخصوص در [[آمریکای لاتین]] به کشورشان ارسال می‌شد. سندی که روزنامهٔ هاآرتص در ۱۳۹۸ش از طبقه‌بندی خارج کرد، نشان می‌دهد که در نشستی محرمانه در ژوئیه ۱۹۶۳م لوی اشکول، نخست‌وزیر وقت، از سردبیران روزنامه‌های اسرائیلی خواسته بود هیچ مطلبی دربارهٔ توان اتمی تأسیسات دیمونا منتشر نکنند و از ذکر کمک‌های فرانسه در دستیابی اسرائیل به توان هسته‌ای خودداری کنند. نخست‌وزیر اسرائیل در آن جلسه تأکید کرده بود که وظیفه میهنی و مسوولانه ایجاب می‌کند که مانع از وقوع زیانی بزرگ به کشور شوند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-دنیا-5/3742860-اسرائیل-در-حال-توسعه-نیروگاه-هسته-ای-دیمونا «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
-تحلیلگران مسائل بین‌الملل این اقدام را نقطه عطفی در تاریخ درگیری‌های نظامی منطقه ارزیابی کرده‌اند. بر اساس گزارش مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی (IISS)، ایران این حملات را به عنوان «پاسخ» به حملات به نطنز انجام داد و تلویزیون دولتی ایران نیز این موضوع را تأیید کرده است.
+== تولید سلاح هسته‌ای در دیمونا ==
+بر اساس تخمین فدراسیون دانشمندان آمریکایی، اسرائیل حدود ۹۰ کلاهک جنگی دارد که از پلوتونیوم تولیدشده در رآکتور آب سنگین دیمونا ساخته شده است. اسرائیل در مورد زرادخانهٔ هسته‌ای خود سیاست ابهام عمدی را در پیش گرفته است؛ به این معنا که نه وجود آن را تأیید می‌کند و نه آن را انکار می‌کند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-دنیا-5/3742860-اسرائیل-در-حال-توسعه-نیروگاه-هسته-ای-دیمونا «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> اسراییل عضو [[پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای]] (NPT) نیست و پروتکل الحاقی را نیز نپذیرفته است.<ref>[https://search.eitaa.com/?url=https://www.bbc.com/persian/articles/cge2yl14gd9o «درباره ساخت‌وساز مخفیانه اسرائیل در تأسیسات هسته‌ای دیمونا چه می‌دانیم؟»، وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی.]</ref> بنابر اعلام برخی منابع، اسراییل حدود ۲۰۰ بمب اتمی دارد، که در تأسیسات دیمونا ساخته شده‌اند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/2953108-اسرائیل-چند-بمب-اتم-دارد «اسرائیل چند بمب اتم دارد؟»، وب‌سایت روزنامۀ اقتصاد.]</ref> همچنین مواد اتمی از این نیروگاه منتقل و در مرکز ساخت و مونتاژ کلاهک‌های اتمی واقع در شمال حیفا که یکی از ۵ مراکز اتمی اسرائیل به‌شمار می‌آید، جمع‌آوری می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/5437340/نیروگاه-دیمونا-یک-هزار-و-400-تن-اورانیوم-استفاده-کرده-است «نیروگاه دیمونا یک هزار و 400 تن اورانیوم استفاده کرده است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
-جزئیات حملات و تلفات
+== افشاگری مردخای وانونو دربارهٔ دیمونا ==
+[[پرونده:دیمونا۲.png|جایگزین=تصویری از مردخای وانونو در زندان |بندانگشتی|تصویری از مردخای وانونو در زندان ]]
+مردخای وانونو، تکنسین هسته‌ای اسرائیلی که از مخالفان سرسخت ساخت و به‌کارگیری تسلیحات هسته‌ای بود، پس از ۹ سال فعالیت در نیروگاه هسته‌ای دیمونا، در ۱۹۸۵م موفق شد با قاچاق دوربین به داخل تأسیسات، دستکم ۵۷ عکس از محوطه داخلی آن بردارد. وی پس از اخراج از دیمونا به [[استرالیا]] مهاجرت کرد و سپس با سفر به [[انگلستان]]، تصاویر و اطلاعات خود را در اختیار هفته‌نامه ساندی تایمز قرار داد. این اطلاعات برای نخستین بار در [[۵ اکتبر]] ۱۹۸۶م در صفحه اول این روزنامه با عنوان «افشا شد: اسرار ذخایر هسته‌ای اسرائیل» منتشر شد و جامعه جهانی را به این قطعیت رساند که اسرائیل ذخایر بزرگی از تسلیحات اتمی در اختیار دارد. اسرائیلی‌ها که از ادامهٔ افشاگری‌ها هراسان شده بودند، وانونو را با فریب یک مأمور مخفی زن به [[ایتالیا]] کشانده و در رم توسط نیروهای اطلاعاتی اسرائیل ربودند. وی پس از انتقال به اسرائیل، در دادگاهی به ریاست الیاهو نوام به ۱۸ سال حبس محکوم شد و یازده سال از این دوران را به صورت مداوم در سلول انفرادی به سر برد. وانونو در سال ۲۰۰۴م آزاد شد، اما با محدودیت‌های گسترده در ارتباط با رسانه‌ها و زندگی شخصی مواجه بود و پس از آن نیز چندین بار به بهانه‌های مختلف ازجمله مصاحبه با رسانه‌ها بازداشت شد. افشاگری‌های وانونو به‌عنوان تکمیل‌کنندهٔ تکه‌های پازل برنامه هسته‌ای اسرائیل، مبنای تخمین‌های بعدی دربارهٔ زرادخانه هسته‌ای این کشور قرار گرفت.<ref>[https://psri.ir/print.php?id=lvdtklce «صهیونیست‌ها چند بمب اتم دارند؟ زرادخانه‌های سری اسرائیل چطور لو رفت؟»، وب‌سایت مطالعات و پژوهش‌های سیاسی؛] [https://donya-e-eqtesad.com/بخش-دنیا-5/3742860-اسرائیل-در-حال-توسعه-نیروگاه-هسته-ای-دیمونا «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
-بر اساس گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های اسرائیلی و بین‌المللی، دست کم دو موشک بالستیک به منطقه دیمونا اصابت کرده است. سرویس ملی آمبولانس اسرائیل (Magen David Adom) تعداد مجروحان این حملات را نزدیک به ۲۰۰ نفر اعلام کرد که از این تعداد ۱۱ نفر به شدت مجروح شده‌اند. در میان مجروحان، یک پسر ۱۲ ساله و یک دختر ۵ ساله نیز به شدت آسیب دیده‌اند. یک ساختمان مسکونی در شهر دیمونا مورد اصابت مستقیم قرار گرفته و خسارات قابل توجهی به ساختمان‌های اطراف وارد شده است.
+== تلاش گروه‌های مقاومت برای هدف قراردادن دیمونا ==
+منطقه دیمونا به‌دلیل استقرار تأسیسات هسته‌ای، طی دهه‌های اخیر کانون توجه امنیتی و هدف عملیات‌های متعددی بوده است. در سال ۱۳۹۴ش، پهپاد «ایوب» متعلق به [[حزب‌الله لبنان]] موفق به نفوذ در حریم هوایی این منطقه و عبور از سامانه‌های پدافندی شد. همچنین در [[۴ فوریه]] ۲۰۰۸م، یک حملهٔ استشهادی توسط [[گردان‌های عزالدین قسام]] در یک مرکز تجاری در دیمونا به وقوع پیوست که منجر به کشته شدن یک نفر و مجروح شدن ۱۳ تن دیگر گردید. علاوه بر این، گزارش‌هایی از تلاش‌های راکتی گروه‌های فلسطینی برای هدف قرار دادن این منطقه منتشر شده است که به‌دلیل پوشش پدافندی، ناموفق ارزیابی شده‌اند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-دنیا-5/3742860-اسرائیل-در-حال-توسعه-نیروگاه-هسته-ای-دیمونا «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>
-ناکامی سامانه‌های پدافندی
+== دیمونا در جنگ رمضان ==
+[[پرونده:دیمونا۳.jpg|جایگزین=محل حمله موشکی ایران به دیمونا|بندانگشتی|محل حمله موشکی ایران به دیمونا]]
+در نخستین روز [[فروردین]] ۱۴۰۵ش ارتش اسرائیل اعلام کرد که یک موشک ایرانی به شهر دیمونا برخورد کرده است. بر اساس گزارش‌های رسمی، یک ساختمان هدف اصابت مستقیم قرار گرفته و فروریخته است. سازمان امدادی ماگن داوید آدوم شمار زخمی‌ها را دست‌کم ۴۰ نفر اعلام کرد. این حمله پس از گزارش رسانه‌های ایران دربارهٔ حملهٔ هوایی به تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم در نطنز [[اصفهان]] صورت گرفته است. تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، لحظهٔ اصابت موشک و ایجاد حفرهٔ بزرگ در ساختمان را نشان می‌دهد.<ref>[https://search.eitaa.com/?url=https://www.dw.com/fa-ir/حمله-موشکی-ایران-به-شهر-دیمونای-اسرائيل-با-بیش-از-۳۰-زخمی/live-76464262 «حمله موشکی ایران به شهر دیمونای اسرائیل با بیش از ۳۰ زخمی»، خبرگزاری دویچه‌وله؛][https://www.mojnews.com/بخش-سیاسی-3/694906-حمله-به-دیمونا-صفحه-جدیدی-در-تغییر-موازنه-قدرت-ایجاد-کرد «حمله به دیمونا صفحه جدیدی در تغییر موازنه قدرت ایجاد کرد»، خبرگزاری موج.]</ref>
-نکته قابل توجه در این حملات، ناکامی سامانه‌های پدافندی اسرائیل در رهگیری موشک‌های ایرانی بوده است. به گزارش رسانه‌های اسرائیلی و بین‌المللی، سامانه‌های «فلاخن داوود» (David's Sling) و «پیکان» (Arrow) در رهگیری این موشک‌ها موفق عمل نکردند. ارتش اسرائیل تأیید کرده است که سامانه‌های پدافندی نسبت به این موشک‌ها واکنش نشان داده‌اند اما موفق به رهگیری آن‌ها نشده‌اند.
+=== پیامد و واکنش‌ها ===
+* '''نفوذپذیری پدافند هوایی:''' با توجه به حفاظت شدید از منطقهٔ هسته‌ای دیمونا، تحلیلگران بر این باورند که حمله مؤثر ایران به این منطقه در اوج درگیری‌های [[جنگ رمضان]]، نشان‌دهندهٔ نفوذپذیری پیشرفته‌ترین سامانه‌های دفاعی اسرائیل است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6780714/خبرنگار-آمریکایی-حمله-ایران-به-دیمونا-ضعف-پدافنداسرائیل-را-آشکارتر «خبرنگار آمریکایی:حمله ایران به دیمونا ضعف پدافنداسرائیل را آشکارتر کرد»، خبرگزاری مهر.]</ref>
+* '''معادله جدید بازدارندگی:''' به باور تحلیلگران امنیتی، پس از این حمله، ایران معادلهٔ معناداری را در واکنش به حملات علیه تأسیسات هسته‌ای خود تعریف کرده است.<ref>[https://www.mojnews.com/بخش-بین-الملل-8/694901-نکته-راهبردی-از-حمله-ایران-به-دیمونا-چرا-صهیونیستها-در-مورد-توان-موشکی-ایران-شوکه-شده-اند «۲ نکته راهبردی از حمله ایران به دیمونا/ چرا صهیونیستها در مورد توان موشکی ایران شوکه شده‌اند؟»، خبرگزاری موج.]</ref> بر اساس این معادله، هر تجاوز جدید به سایت‌های اتمی ایران می‌تواند سناریوهای وخیمی را برای تأسیسات هسته‌ای اسرائیل رقم بزند.<ref>[https://www.jahannews.com/report/973530/درباره-پاسخ-سریع-شدید-ایران-دیمونا «درباره پاسخ سریع و شدید ایران در دیمونا»، وب‌سایت جهان نیوز؛] [https://farsnews.ir/sepehr53/1774126216625251791/دیمونا-پر- «دیمونا، پر ...»، خبرگزاری فارس.]</ref> رسانه‌ها گزارش داده‌اند که این حمله در شرایطی صورت گرفته است که مقامات آمریکایی و اسرائیلی در ماه‌های منتهی به جنگ رمضان و همچنین در جریان این جنگ، مدعی نابودی قدرت موشکی ایران شده بودند.<ref>[https://www.jahannews.com/report/973530/درباره-پاسخ-سریع-شدید-ایران-دیمونا «درباره پاسخ سریع و شدید ایران در دیمونا»، وب‌سایت جهان نیوز؛]</ref>
+* '''واکنش رسانه‌ها:''' به‌گفتهٔ گلن گرینوالد، خبرنگار آمریکایی، این حمله ضعف پدافند هوایی اسرائیل را آشکارتر کرد. اتان لوینز، روزنامه‌نگار دیگر آمریکایی، با اشاره به نبود آژیر خطر و عدم شناسایی موشک‌ها، وضعیت را بدون دفاع و هشدار توصیف کرد. دنیل دیویس، افسر بازنشستهٔ ارتش آمریکا، تأکید کرد که این رویداد توانمندی نظامی ایران و نفوذپذیری سامانه‌های دفاع موشکی آمریکا و اسرائیل را ثابت کرده است. راشد بن سعید، کاربر اماراتی، عبور ایران از [[گنبد آهنین]] را نقطهٔ تغییر جنگ دانست. جرج گالووی، سیاستمدار بریتانیایی، نیز تلافی‌های ایران را بی‌سابقه توصیف کرد. برخی کاربران لبنانی و یمنی نیز این حمله را پیام هشدار نهایی و نشانهٔ تغییر معادلات منطقه‌ای ارزیابی کردند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/7432123/واکنش-کاربران-دنیا-به-عملیات-قدرتمند-ایران-در-دیمونا «واکنش کاربران دنیا به عملیات قدرتمند ایران در دیمونا»، وب‌سایت شبکۀ العالم.]</ref>
-برخی تحلیلگران نظامی، کاهش قابل توجه ذخایر موشک‌های رهگیر اسرائیل را از عوامل این ناکامی دانسته‌اند. به گفته کارشناسان، تا ۸۰ درصد از مهمات پیشرفته پدافندی اسرائیل در سه هفته اول جنگ مصرف شده بود. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران نیز در این باره اعلام کرد که نفوذ موشک‌ها به منطقه حفاظت‌شده دیمونا نشان‌دهنده ورود جنگ به «مرحله جدیدی» است و افزود که «آسمان اسرائیل بدون دفاع است».
+== چالش‌های محیط زیستی دیمونا ==
+شهر دیمونا به‌دلیل میزبانی از تأسیسات هسته‌ای امروزه با چالش‌های متعددی مواجه شده است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3363101-احتمال-نشت-آلودگی-هسته-ای-از-تاسیسات-دیمونا «احتمال نشت آلودگی هسته‌ای از تأسیسات دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> به‌گفتهٔ منابع آگاه، نیروگاه هسته‌ای در دیمونا از ۱۹۹۴م عمر مفید فرضی خود را از دست‌داده و به‌تدریج شکاف‌هایی در برخی از دیوارها و پایه‌های آن ملاحظه شده است. روزنامهٔ هاآرتص در مه ۲۰۲۱م گزارش داد که ۱۵۳۷ مشکل در سازه‌های ساختمانی نیروگاه کشف شده که می‌تواند به‌طور بالقوه موجب [[تشعشعات رادیواکتیو|نشت مواد رادیواکتیو]] شود و به اعتراف مرکز پژوهش‌های هسته‌ای، حداقل در یک مورد این نشت صورت گرفته است. پایان دورهٔ مفید بهره‌برداری از دیمونا با افزایش میانگین مبتلایان به [[سرطان]] در مناطق اطراف این نیروگاه، به‌ویژه در منطقهٔ نقب، همزمان بوده است.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-بین-الملل-17/328848-جایگاه-دیمونا-کارخانه-تولید «جایگاه دیمونا، کارخانه تولید بمب‌های هسته‌ای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین.]</ref> اکثر کارکنان این نیروگاه نیز پس از چند سال فعالیت در آن مبتلا به سرطان‌های مختلف شده‌اند<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3363101-احتمال-نشت-آلودگی-هسته-ای-از-تاسیسات-دیمونا «احتمال نشت آلودگی هسته‌ای از تأسیسات دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> که این موضوع کشمکش حقوقی گسترده‌ای را در دادگاه‌های اسرائیل به همراه داشته است. برخی کارشناسان اسراییلی اذعان کرده‌اند که امروز پایگاه دیمونا به یک معضل برای ساختار امنیتی اسرائیل تبدیل شده و کارشناسان عرب آن را «پاشنه آشیل» اسرائیل می‌دانند.<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-بین-الملل-17/328848-جایگاه-دیمونا-کارخانه-تولید «جایگاه دیمونا، کارخانه تولید بمب‌های هسته‌ای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>
-واکنش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی
-آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) پس از این حملات بیانیه‌ای صادر و اعلام کرد که بر اساس اطلاعات دریافتی از کشورهای منطقه، هیچ گونه نشتی پرتوی یا آسیب به مرکز تحقیقات هسته‌ای نقب وارد نشده و سطح تشعشعات غیرعادی ثبت نشده است. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، ضمن ابراز نگرانی از حملات در نزدیکی تأسیسات هسته‌ای، خواستار «حداکثر خویشتنداری نظامی به ویژه در مجاورت تأسیسات هسته‌ای» شد.
-اهمیت راهبردی حمله به دیمونا
-کارشناسان بر این باورند که حمله به دیمونا برای نخستین بار در تاریخ درگیری‌های نظامی، از چند جهت حائز اهمیت است:
-این حمله نشان‌دهنده تغییر در راهبرد نظامی ایران و عبور از تهدید به اقدام عملی علیه تأسیسات هسته‌ای اسرائیل ارزیابی شده است. نفوذ موشک‌ها به عمق سامانه‌های پدافندی اسرائیل، پرسش‌هایی را درباره کارآمدی این سامانه‌ها در برابر حملات گسترده ایجاد کرده است. برخی تحلیلگران معتقدند که این حمله معادلات بازدارندگی در منطقه را به طور قابل توجهی تغییر داده و نشان داده است که تأسیسات هسته‌ای اسرائیل نیز در معرض تهدید قرار دارند.
-'''تحولات اخیر و فعالیت‌های ساختمانی جدید'''
-بر اساس تصاویر ماهواره‌ای منتشرشده در سال‌های اخیر، فعالیت‌های ساختمانی گسترده‌ای در مجتمع دیمونا در جریان است. به گفته هفت کارشناس هسته‌ای که این تصاویر را بررسی کرده‌اند، احداث یک سازه بزرگ جدید با دیوارهای بتنی ضخیم و طبقات زیرزمینی در مجاورت رآکتور قدیمی آغاز شده است.
-کارشناسان در مورد هدف این ساخت‌وساز به دو دسته تقسیم شده‌اند: گروهی آن را احداث یک رآکتور آب‌سنگین جدید برای جایگزینی رآکتور فرسوده فعلی (که بیش از شش دهه از راه‌اندازی آن می‌گذرد) ارزیابی می‌کنند، و گروه دیگر آن را تأسیسات مونتاژ کلاهک‌های هسته‌ای می‌دانند. رآکتور فعلی دیمونا به طور قابل توجهی از بیشتر رآکتورهای هم‌دوره خود عمر طولانی‌تری داشته است که ضرورت جایگزینی یا بازسازی اساسی آن را مطرح می‌سازد.
-== '''چالش‌های محیط زیستی''' ==
-تأسیسات هسته‌ای دیمونا امروزه با چالش‌های متعددی مواجه شده است. به گفتّ منابع آگاه، این نیروگاه از ۱۹۹۴م عمر مفید فرضی خود را از دست داده و به‌تدریج شکاف‌هایی در برخی از دیوارها و پایه‌های آن ملاحظه شده است. روزنامه هاآرتص در مه ۲۰۲۱ گزارش داد که ۱۵۳۷م مشکل در سازه‌های ساختمانی نیروگاه کشف شده که می‌تواند به طور بالقوه موجب نشت مواد رادیواکتیو شود و به اعتراف مرکز پژوهش‌های هسته‌ای، حداقل در یک مورد این نشت صورت گرفته است. پایان دورۀ مفید بهره‌برداری از دیمونا با افزایش میانگین مبتلایان به سرطان در مناطق اطراف این نیروگاه، به‌ویژه در منطقه نقب، همزمان بوده است. اکثر کارکنان این نیروگاه نیز پس از چند سال فعالیت در آن مبتلا به سرطان‌های مختلف شده‌اند که این موضوع کشمکش حقوقی گسترده‌ای را در دادگاه‌های اسرائیل به همراه داشته است. برخی کارشناسان اسراییل اذعان کرده‌اند که امروز پایگاه دیمونا به یک معضل برای ساختار امنیتی اسرائیل تبدیل شده و کارشناسان عرب آن را «پاشنه آشیل» اسرائیل می‌دانند. گروه‌های فلسطینی در غزه توانمندی هدف قرار دادن آن را پیدا کرده‌اند و در ۲۰۱۳م سوریه تهدید به هدف قرار دادن دیمونا در پاسخ به تهدیدات آمریکا کرده بود که این موضوع در چارچوب توازن وحشت سبب عقب‌نشینی دولت اوباما از حمله به سوریه شد. با وجود تقویت سپر پدافندی در اطراف این تأسیسات و ممنوعیت نزدیک شدن افراد در شعاع ۱۰ کیلومتری، کابوس یک اقدام خودسرانه همواره مسئولان امنیتی در تل‌آویو را در وحشت نگه داشته است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84-17/328848-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%86%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF «جایگاه دیمونا، کارخانه تولید بمب‌های هسته‌ای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین.]</ref>
 == پانویس ==
 {{پانویس}}
 == منابع ==
-«اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 4 اسفند 1399ش.
+{{آغاز منابع}}
+* «احتمال نشت آلودگی هسته‌ای از تأسیسات دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اسفند ۱۳۹۶ش.
-«جایگاه «دیمونا»، کارخانه تولید بمب‌های هسته‌ای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 20 مرداد 1398ش.
+* «اسرائیل چند بمب اتم دارد؟»، وب‌سایت روزنامهٔ اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۶ آبان ۱۳۹۴ش.
+* «اسرائیل در حال توسعه نیروگاه هسته‌ای دیمونا»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۴ اسفند ۱۳۹۹ش.
-محمدجانی، حامد، «چرا دیمونا را «قلب نبض هسته‌ای اسرائیل» می‌نامند؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 1 فروردین 1405ش.
+* «انهدام شیئی مشکوک بالای تأسیسات اتمی اسرائیل»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب:۲۶ آذر ۱۳۸۹ش.
+* «بالستیک‌های ایران به مرکز ممنوعه اسرائیل رسیدند»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
-«۷ نقطه اتمی اسرائیل که می‌تواند هدف ایران باشد»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: 9 اردیبهشت 1404ش.
+* «جایگاه «دیمونا»، کارخانه تولید بمب‌های هسته‌ای، در امنیت اسرائیل کجاست؟»، اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۳۹۸ش.
+* «حمله به دیمونا صفحه جدیدی در تغییر موازنه قدرت ایجاد کرد»، خبرگزاری موج، تاریخ درج مطلب: ۲ فروردین ۱۴۰۵ش.
+* «حمله موشکی ایران به شهر دیمونای اسرائیل با بیش از ۳۰ زخمی»، خبرگزاری دویچه‌وله، تاریخ درج مطب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
+* «حمله موشکی ایران به دیمونا؛ تعداد زخمی‌ها به ۵۱ نفر رسید+ فیلم»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
+* «خبرنگار آمریکایی:حمله ایران به دیمونا ضعف پدافنداسرائیل را آشکارتر کرد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
+* «دربارهٔ پاسخ سریع و شدید ایران در دیمونا»، وب‌سایت جهان نیوز، تاریخ درج مطلب: ۴ فروردین ۱۴۰۵ش؛
+* «دربارهٔ ساخت‌وساز مخفیانه اسرائیل در تأسیسات هسته‌ای دیمونا چه می‌دانیم؟»، وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی، تاریخ درج مطلب: ۱۵ شهریور ۱۴۰۴ش.
+* «دیمونا، پر …»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲ فروردین ۱۴۰۵.
+* «دیمونة»، وب‌سایت المعرفة، تاریخ بازدید: تاریخ بازدید: ۲۰ آوریل ۲۰۲۶م.
+* «رازهای هسته ای اسرائیل در دیمونا | گمانه‌زنی‌ها دربارهٔ رآکتور جدید و برنامه اتمی رژیم صهیونیستی»، وب‌سایت اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۳ شهریور ۱۴۰۴ش.
+* «صهیونیست‌ها چند بمب اتم دارند؟ زرادخانه‌های سری اسرائیل چطور لو رفت؟»، وب‌سایت مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تاریخ درج مطلب: ۱ مهر ۱۳۹۲ش.
+* محمدجانی، حامد، «چرا دیمونا همیشه در فهرست حساس‌ترین اهداف جهان قرار دارد؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
+* «نیروگاه دیمونا یک هزار و ۴۰۰ تن اورانیوم استفاده کرده است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۸ دی ۱۳۸۳ش.
+* «۲ نکته راهبردی از حمله ایران به دیمونا/ چرا صهیونیستها در مورد توان موشکی ایران شوکه شده‌اند؟»، خبرگزاری موج، تاریخ درج مطلب: ۳ فروردین ۱۴۰۵ش.
+* «۷ نقطه اتمی اسرائیل که می‌تواند هدف ایران باشد»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۹ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
+* «Dimona, Israel»، وب‌سایت ezhejiang، تاریخ بازدید: ۲۰ آوریل ۲۰۲۶م.
+{{پایان منابع}}