قالی‌شویان: تفاوت میان نسخه‌ها

==نام‌گذاری==

==تاریخچه==

==فلسفۀ شکل‌گیری آیین قالی‌شویان==

قالی از عنصر‌های نمادین در آیین‌های مذهبی ایران است؛ اما در مراسم قالی‌شویان از نقش زیرانداز دور شده و نمادی از پیکر یا تابوت امام‌زاده سلطان‌علی محسوب می‌شود. قالی به‌عنوان عنصری فرهنگی در زیست‌بوم کاشان، عاملیت فیزیکی داشته و از منظر انسان‌شناسی، بستری برای تجلی معنای تشییع پیکر و تصویر‌سازی نوعی مراسم سوگواری است.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2012531/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%AB%D8%A7%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84 . کاکاوند، «قالی به مثابۀ عنصر فرهنگی در مناسک نمادین قالی‌شویی مشهد اردهال»، 1401ش، ص149.]</ref>  برخی پژوهشگران، این مراسم آیینی را نوعی هویت‌بخشی به مناسک دانسته‌اند که در همسازی با محیط و زمان، امروزه پررونق‌تر از گذشته برگزار می‌شود.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/269754/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%DA%A9-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%D9%84 . خان‌محمدی، «تحلیل مردم‌شناختی مناسک مذهبی در فرآیند جهانی‌شدن (مطالعه موردی مناسک قالی‌شویان مشهد اردهال)»، 1385ش، ص71.]</ref>

یک هفته پیش از آغاز مراسم، در نخستین جمعه از فصل [[پاییز]]، مراسم «جار» در فین برگزار می‌شود. این روز که در میان اهالی منطقه به «جمعه‌جار» معروف است، روز فراخوانی برای آیین قالی‌شویان توسط ستاد برگزاری این مراسم است. <ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref> آنها روز مراسم را معمولاً در دومین جمعه پاییز تعیین می‌کنند. <ref>  [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) . «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref> در این مراسم بازار موقت مشهد اردهال به‌مدت یک هفته تا ده روز و مانند نمایشگاه هفتگی در قالب غرفه‌های متعدد برپا می‌شود و صاحبان حرفه‌های مختلف، کالا‌های خود را به مردم و زائران عرضه می‌کنند. <ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref> برخی از مردم این منطقه معتقدند خرید لوازم از مشهد اردهال به‌دلیل مجاورت با بقعۀ امام‌زاده سلطان‌علی، موجب خیر و برکت در زندگی می‌شود.<ref>  [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1017063/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . آزادبخش، «مروری بر مراسم قالی‌شویان»، 1388ش، ص155.]

</ref>

==آداب و رسوم آیین قالی‌شویان==

# برگزاری مراسم جمعه‌قالی: شب جمعه‌قالی، بسیاری از عزاداران به مشهد اردهال آمده و در زائرسراها، دامنه‌ها و صحن‌های امام‌زاده مستقر می‌شوند.  

# نوحه‌خوانی و حرکت به سمت مرقد سلطان‌علی: با شروع مراسم، عزاداران یا حسین‌گویان و با شور و هیجان با پایین و بالابردن چوب‌هایی که در دست دارند برای گرفتن قالی که نماد جسد سلطان‌علی است به‌سمت مرقد سلطان‌علی حرکت می‌کنند. قبل از این که قالی از خادمین امام‌زاده تحویل گرفته‌ شود در صحن این امام‌زاده، مراسم نوحه‌خوانی، سینه‌زنی و سخنرانی برگزار می‌شود.<ref>  [https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) . «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>   

# جمع‌کردن کمک‌های نقدی توسط ریش سفیدان: پس از پایان سخنرانی و سوگواری یکی از ریش‌سفیدان منطقه، کمک‌های نقدی و نذورات را جمع‌آوری‌کرده و به‌عنوان هدیه به متولی یا سرپرست خادمان امامزاده می‌دهد.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref>

# تشییع نمادین پیکر: خادمان یک تخته‌ قالی لوله‌شده را با پارچه مشکی می‌پوشانند و به ریش‌سفیدان می‌سپارند. چوب به‌دستان با دیدن قالی با شور و هیجان مضاعف و فریاد یا‌حسین به‌سوی قالی می‌روند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86_(%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86) . «قالی‌شویان»، ویکی شیعه.]</ref>  آنها قالی را در اختیار گرفته و به‌عنوان نماد جسد امام‌زاده که در فرش پیچیده شده با ذکر «یا ‌حسین» و هیاهوی زیاد بر دوش نهاده و از صحن خارج می‌شوند. عزداران چوب‌های خود را در آسمان تکان می‌دهند و با این کار مانند سپاهی خشمگین این قالی را به‌سوی چشمه می‌برند.<ref>  [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86_%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 . «آیین قالی‌شویان»، ویکی فقه.]</ref>   

# برگزاری مراسم نمادین غسل میت: عزاداران پس از تشییع نمادین پیکر امامزاده، قالی را بر روی زمین می‌گذارند؛ سپس برای شستن قالی، چوب‌دستی خود را در آب چشمه فرو‌برده و قطرات آب چوب‌هایی که در دست دارند را به قالی می‌پاشند تا گوشه‌ای از قالی خیس شود. این کار نمادی از شستن و غسل‌دادن پیکر شهید است که به این شیوه برای عموم مردم تصویر‌سازی می‌شود.