صفحهای تازه حاوی «200px|thumb|left|نان سنگک <big>'''سنگک'''</big>؛ نان پختهشده بر روی سنگریزههای داغ<br> سنگک، نوعی نان گندم سبوسدارِ و نیمهحجیم است. این نان را بهعلت طبخ شدن بر بستری از خردهسنگها در تنوری مسطح، سنگک: سنگ+ک (ک کوچککننده است) نامی...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''سنگک'''</big>؛ نان پختهشده بر روی سنگریزههای داغ | |||
< | سنگک، نوعی نان گندم سبوسدارِ و نیمهحجیم است. این نان را بهعلت طبخ شدن بر بستری از خردهسنگها در تنوری مسطح، سنگک: سنگ+ک (ک کوچککننده است) نامیدهاند.<ref>کسروی، «کاف»، 1310ش، ص467.</ref> در برخی از شهرهای ایران، نان سنگک، نام دیگری دارد؛ برای مثال در [[شیراز]] این نان را «نان ریگی»،<ref>بهروزی، واژهها و مثلهای شیرازی و کازرونی، ۱۳۴۸ش، ص۶۰۳.</ref> در سمنان «سونگِکَه» میگویند؛<ref>احمدپناهی سمنانی، آداب و رسوم مردم سمنان، ۱۳۷۴ش، ص۴۱۳.</ref> در [[تهران]] قدیم نیز آن را «نان یخهدار»<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ج1، ۱۳۲۴ش، ص۳۸۰.</ref> میگفتند. نان سنگک، از نانهای اصیل و سنتی ایرانی و تکاملیافته نان کماج، نان عشایری، است. در گذشته، این نان را طبقه اشراف و نظامیان مصرف میکردند و نانی بوده که بیشتر در فصل زمستان و ماه رمضان پخته میشد. نان سنگک از نظر طعم، مزه، هضم راحت و همچنین موارد استفادهی بالا در سفرهها، از [[آبگوشت]] گرفته تا [[کباب]]، همواره از جمله نانهای محبوب بین مردم ایران بوده است.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ج2، ۱۳۷۸ش، ص۳۸۵.</ref> در پختن این نان، تنها باید از آرد گندم مرغوب، آب و نمک استفاده کرد و با آرد جو یا سایر حبوبات نمیتوان نانی مطلوب را تهیه کرد. گاهی برای طبخ این نان سنتی، از [[کنجد]]، [[سیاهدانه]] یا مخلوطی از هردو استفاده میکنند. در گذشته، از دانههای [[خشخاش]] نیز استفاده میشد.<br> | ||
تنور نانوایی سنگکپزی، اتاقکی به ابعاد حدود ۳×۳ و ارتفاع ۵ متر است. این اتاقک در ارتفاع یک متری از سطح زمین ساخته شده و روی آن را با طاقی به شکل عرقچین میبندند. دهانه ورودی تنور به شکل مثلث متساویالساقین و بالای آن، اندکی به شکل محدب است. کف تنور نیز پوشیده از سنگریزههایی است که از بستر رودخانهها یا کنار کوهها جمع میکنند.<ref>روغنی، نان سنگک (مطالعۀ مردمشناختی)، ۱۳۸۵ش، ص۱۲۱.</ref> علاوه بر تنور از ابزارهایی همچون پاروی نانپزی، سیخ، سنگکوب، دوشاخ، صابون و بالووَک نیز استفاده میشود.<ref>بلوكباشي، «واژة سنگك و پيشة سنگكپزي در ايران»، 1374ش، ص32-35؛<br> | |||
شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ج2، ۱۳۷۸ش، ص۳۸۵.</ref> کارگران نانوایی شامل «شاطر»، «نانگیر»، «آتشانداز» و «دست به سیخ» هستند که باید در این کار ورزیده و چابک باشند تا نانها بهصورت یکدست و هماندازه، با کیفیتی مطلوب تهیه شوند.<ref>بلوكباشي، «واژة سنگك و پيشة سنگكپزي در ايران»، 1374ش، ص31 و 42.</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
