صفحهای تازه حاوی «300px|thumb|تپه باستانی هگمتانه در ورودی شهر همدان|جایگزین=تپه باستانی هگمتانه در ورودی شهر همدان{{درشت|'''هگمتانه'''}}؛ شهر باستانی برجای مانده از دوران مادها در نزدیکی همدان امروزی{{سخ}} هگمتانه، که در زبان پارسی باستان بهصورت «...» ایجاد کرد |
ویکی سازی |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[پرونده:هگمتانه.jpg|300px|thumb|تپه باستانی هگمتانه در ورودی شهر همدان|جایگزین=تپه باستانی هگمتانه در ورودی شهر همدان]]{{درشت|'''هگمتانه'''}}؛ شهر باستانی برجای مانده از دوران مادها در نزدیکی همدان امروزی{{سخ}} | [[پرونده:هگمتانه.jpg|300px|thumb|تپه باستانی هگمتانه در ورودی شهر همدان|جایگزین=تپه باستانی هگمتانه در ورودی شهر همدان]]{{درشت|'''هگمتانه'''}}؛ شهر باستانی برجای مانده از دوران مادها در نزدیکی همدان امروزی{{سخ}} | ||
هگمتانه، | هگمتانه، پایتخت [[مادها]] که امروزه به همدان در ایران معروف است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/هگمتان دهخدا، لغتنامه دهخدا، ذیل واژه هگمتان، سایت واژهیاب.]</ref> در زبان پارسی باستان بهصورت «هَگمَتانَه» و در پارسی میانه «همتان» تلفظ میشد،<ref>فرهوشی، فرهنگ فارسی به پهلوی، چ3، 1381ش، برگه556.</ref> این واژه، در زبان مادی نیز بهصورت «هنگ متنه» و بهمعنای مکانی برای گردآمدن و جای تجمع<ref>دیاکونوف، تاریخ ماد، چ6، 1380ش، ص89.</ref> بوده که جلسات مهم قبایل مادی در آن برگزار میشد.<ref>گیرشمن، هنر ایران در دوران ماد و هخامنشی، 1346ش، ص42.</ref> معنای دیگر برای هگمتانه را «بازار مکاره» عنوان کردهاند.<ref>مهاجرینژاد، تاریخ ماد (از دیدگاه باستانشناسی)، 1384ش، ص37.</ref> هگمتانه را همردیف شهرهای کهن دیگری مانند «آتن» در یونان، «رم» در ایتالیا و «شوش» در [[خوزستان]] میدانند که از جمله شهرهای باستانی، زنده و با اهمیت جهان هستند. | ||
در دوره [[هخامنشیان]]، پس از پارس، بهعنوان دومین شهر بااهمیت ایران شناخته میشد. در دوره [[اشکانیان]] نیز که تیسفون پایتخت بود، هگمتانه بهعنوان اقامتگاه [[تابستان|تابستانی]] پادشاهان اشکانی انتخاب شده بود. [[ساسانیان]] نیز کاخهای تابستانی خود را در همین شهر بنا کرده بودند.<ref>مصطفوی، هگمتانه آثار تاریخ همدان و فصلی دربارة ابوعلی سینا، 1332ش، ص81-125.</ref> هگمتانه، همزمان با حملات اسکندر مقدونی ویران شد. | |||
==نام و ریشه هگمتانه== | ==نام و ریشه هگمتانه== | ||
| خط ۱۰: | خط ۹: | ||
از آنجایی که هرودوت، نام این شهر را «اگباتان» آورده، میتوان حدس زد که قدمت این شهر حداقل به حدود قرن ۱۱ام قبل از میلاد برمیگردد. | از آنجایی که هرودوت، نام این شهر را «اگباتان» آورده، میتوان حدس زد که قدمت این شهر حداقل به حدود قرن ۱۱ام قبل از میلاد برمیگردد. | ||
موقعیت این شهر در انتهای کوههای [[کردستان]] و در ابتدای مسیر بینالنهرین به [[ایران]] قرار داشت. بهدلیل نزدیکی موقعیت جغرافیایی شهر با کوه الوند، امنیت آن در برابر حمله دشمنان از طرف جنوب و شرق تأمین بوده است. از همینرو، هگمتانه را بهعنوان پایتخت اولین شاهنشاهی ایرانزمین انتخاب کردهاند. هرچند، عدهای دیگر از باستانشناسان، این شهر را بهعنوان پایتخت قوم ماد ندانسته و معتقدند که پایتخت آنها در تخت سلیمان امروزی و نزدیک دریاچه ارومیه بوده است. | موقعیت این شهر در انتهای کوههای [[استان کردستان|کردستان]] و در ابتدای مسیر بینالنهرین به [[ایران]] قرار داشت. بهدلیل نزدیکی موقعیت جغرافیایی شهر با کوه الوند، امنیت آن در برابر حمله دشمنان از طرف جنوب و شرق تأمین بوده است. از همینرو، هگمتانه را بهعنوان پایتخت اولین شاهنشاهی ایرانزمین انتخاب کردهاند. هرچند، عدهای دیگر از باستانشناسان، این شهر را بهعنوان پایتخت قوم ماد ندانسته و معتقدند که پایتخت آنها در تخت سلیمان امروزی و نزدیک دریاچه ارومیه بوده است. | ||
==ساختار قلعهٔ هگمتانه== | ==ساختار قلعهٔ هگمتانه== | ||
| خط ۱۷: | خط ۱۶: | ||
==کشفیات تپه هگمتانه== | ==کشفیات تپه هگمتانه== | ||
[[پرونده:هگمتانه۱.jpg|جایگزین=لوح زرین مربوط به داریوش دوم در دوران هخامنشی از کشفیات تپه هگمتانه|بندانگشتی|لوح زرین مربوط به داریوش دوم در دوران هخامنشی از کشفیات تپه هگمتانه]] | [[پرونده:هگمتانه۱.jpg|جایگزین=لوح زرین مربوط به داریوش دوم در دوران هخامنشی از کشفیات تپه هگمتانه|بندانگشتی|لوح زرین مربوط به داریوش دوم در دوران [[هخامنشیان|هخامنشی]] از کشفیات تپه هگمتانه]] | ||
از میان آثاری که در حفاریهای این منطقه بهدست آمده، میتوان به لوح زرین آریارمنه اشاره کرد؛ این لوح که در ابعاد ۱۲ در ۸ سانتیمتر و از [[طلا]] ساخته شده حاوی نوشتههایی در ۱۰ سطر است که امروزه در موزه برلن در آلمان نگهداری میشود. همچنین لوح زرین آرشام در ابعاد ۸ در ۱۳ سانتیمتر و به خط میخی از دوره هخامنشیان به یادگار مانده است. الواح زر و سیم [[داریوش]] نیز که هماندازه هستند در کاوشهای سال ۱۳۰۷ش پیدا شدند. محتوای حکشده بر روی هر دو لوح، مشابه و به خط میخی است. لوح نقره در موزهٔ کاخ مرمر و لوح زرین در موزهٔ ایران باستان در [[تهران]] نگهداری میشود. لوح زرینی که بهنام داریوش دوم است و روی آن ۲۳ سطر به خط میخی نوشته شده، لوح زرینی که بهنام اردشیر دوم است و ۲۰ سطر میخی با زر ناب بر روی آن حک شده، کوزهای نقرهای بهنام خشایارشا با خطوط میخی، بشقابهای نقره مربوط به زمان هخامنشیان، مجموعهای از زینتهای طلایی هخامنشیان، پایهٔ ستون سنگی مربوط به دوران اردشیر دوم هخامنشی و تَهستون دیگری از همان دوره، در حفاریهای تپه هگمتانه بهدست آمده است. | از میان آثاری که در حفاریهای این منطقه بهدست آمده، میتوان به لوح زرین آریارمنه اشاره کرد؛ این لوح که در ابعاد ۱۲ در ۸ سانتیمتر و از [[طلا]] ساخته شده حاوی نوشتههایی در ۱۰ سطر است که امروزه در موزه برلن در آلمان نگهداری میشود. همچنین لوح زرین آرشام در ابعاد ۸ در ۱۳ سانتیمتر و به خط میخی از دوره هخامنشیان به یادگار مانده است. الواح زر و سیم [[داریوش]] نیز که هماندازه هستند در کاوشهای سال ۱۳۰۷ش پیدا شدند. محتوای حکشده بر روی هر دو لوح، مشابه و به خط میخی است. لوح نقره در موزهٔ کاخ مرمر و لوح زرین در موزهٔ ایران باستان در [[تهران]] نگهداری میشود. لوح زرینی که بهنام داریوش دوم است و روی آن ۲۳ سطر به خط میخی نوشته شده، لوح زرینی که بهنام اردشیر دوم است و ۲۰ سطر میخی با زر ناب بر روی آن حک شده، کوزهای نقرهای بهنام خشایارشا با خطوط میخی، بشقابهای نقره مربوط به زمان هخامنشیان، مجموعهای از زینتهای طلایی هخامنشیان، پایهٔ ستون سنگی مربوط به دوران اردشیر دوم هخامنشی و تَهستون دیگری از همان دوره، در حفاریهای تپه هگمتانه بهدست آمده است. | ||
