صفحهای تازه حاوی «<big>'''کُرد'''</big>؛ قومی ایرانیالاصل و پراکنده در ایران، عراق، ترکیه و چند کشور دیگر.<br> کُردها، قومی ایرانی و آریایی هستند که در غرب ایران، شرق ترکیه و شمال عراق سکونت دارند. همچنین جمعیتی از کُردها در مناطق خراسان، آسیای مرکزی (قزاقستان و ترکمن...» ایجاد کرد |
جز ویکی سازی |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
از نظر برخی شرقشناسان، در گذشتههای دور همه رمهگران و کوچگران ایرانی را کرد میگفتند.<ref>Wladimir Ivanon, "The Gabrdi dialect spoken by the Zoroastrians of Persia, 1940, P. 42. Richard Frye, "The Golden age of Persia", 1975, P. 111.</ref> در «کارنامه» اثر اردشیر بابکان نیز کُردان بهمعنای عشایر و شُبان آمده است.<ref>[https://iranicaonline.org/articles/karnamag-i-ardasir KĀR-NĀMAG Ī ARDAŠĪR Ī PĀBAGĀN, Encyclopaedia Iranica.] </ref> بدین ترتیب، تحول واژهی کُرد از یک معنای اجتماعی و شیوهی زندگی به معنای قومی امروز آن، بسیار زمان برده است.<ref>Asatrian, Prolegomena to the Study of the Kurds, Iran and the Caucasus, Vol.13, 2009, p.1-58.</ref> | از نظر برخی شرقشناسان، در گذشتههای دور همه رمهگران و کوچگران ایرانی را کرد میگفتند.<ref>Wladimir Ivanon, "The Gabrdi dialect spoken by the Zoroastrians of Persia, 1940, P. 42. Richard Frye, "The Golden age of Persia", 1975, P. 111.</ref> در «کارنامه» اثر اردشیر بابکان نیز کُردان بهمعنای عشایر و شُبان آمده است.<ref>[https://iranicaonline.org/articles/karnamag-i-ardasir KĀR-NĀMAG Ī ARDAŠĪR Ī PĀBAGĀN, Encyclopaedia Iranica.] </ref> بدین ترتیب، تحول واژهی کُرد از یک معنای اجتماعی و شیوهی زندگی به معنای قومی امروز آن، بسیار زمان برده است.<ref>Asatrian, Prolegomena to the Study of the Kurds, Iran and the Caucasus, Vol.13, 2009, p.1-58.</ref> | ||
==اصالت قوم کُرد== | ==اصالت قوم کُرد== | ||
براساس روایت فردوسی در | براساس روایت [[فردوسی]] در [[شاهنامه]]، برخی اصل و نسب کُردها را ۴۰۰ جوان فراری از دست ضحاک میدانند.<ref>دينوري، اخبار الطوال، ترجمة صادق نشأت، 1346ش، ص5.</ref> براساس برخی از منابع تاریخی در دوره اسلامی، اصالت این قوم ایرانی به «کُرد بن اسفندیار بن منوچهر» برمیگردد.<ref>مسعودي، التنبيه و الاشراف، 1349ش، ص84.</ref> عدهای دیگر نیز، اصالت قوم کُرد را عرب دانسته و مستند خود را داستانهای مطرحشده در «فقه اللغة» عنوان کردهاند.<ref>مسعودي، التنبيه و الاشراف، 1349ش، ص85.</ref><br> | ||
تمام منابعی که به ریشه ایرانیِ قوم کُرد اشاره کردهاند رشتهکوه زاگرس و سرزمینهای همجوار آن را خاستگاه این قوم معرفی کردهاند و بههمین دلیل به مطالعهی تاریخ دوران باستان مانند دوره سومریان، اکدیان، آشوریان و بابلیان توجه کردهاند؛ زیرا این اقوام و حکومتها، مردمان بومی سرزمینهای زاگرس بودهاند.<br> | تمام منابعی که به ریشه ایرانیِ قوم کُرد اشاره کردهاند رشتهکوه زاگرس و سرزمینهای همجوار آن را خاستگاه این قوم معرفی کردهاند و بههمین دلیل به مطالعهی تاریخ دوران باستان مانند دوره سومریان، اکدیان، آشوریان و بابلیان توجه کردهاند؛ زیرا این اقوام و حکومتها، مردمان بومی سرزمینهای زاگرس بودهاند.<br> | ||
بر اساس کتیبهای از سومریان (2000 سال پیش از میلاد)، اقوامی بهنام کَردَک (قَردَک) در اطراف دریاچه وان سکونت داشتند.<ref>Encyclopedia of Islam, Vol v, "kurd, Kurdistan", p. 447.</ref> در اطراف رود دجله نیز گروههایی بهنام کردوئین (گردوئین) کُرد وفی زندگی میکردند.<ref>Strabo, The Geography of strabo, tr, Horace Leonard Jones1966, vol, VII, 231.</ref> همچنین در «جزیره ابنعمر»، منطقهای است که طوایف ماد و پارس پس از مهاجرت به آنجا، آن را قِردو (کِردو) یا کُرد نامیدند.<ref>ياسمي، كرد و پيوستگي نژادي و تاريخي او، 1363ش، ص94-95.</ref> برخی از مستشرقان بر این باور هستند که همین قوم، اولین حکومت آریایی را در غرب ایران، با نام حکومت مادها پایهگذاری کردند. آنها با دانش خود، گندمهای وحشی ریز را به گندمهای امروزی، که از پرمصرفترین غلات مردم جهان است، تبدیل کردند. همچنین کردها، برای اولینبار در جهان، استقلال همسایگان خود را بهرسمیت شناختند و اولین ملت قانونگذار در جهان هستند.<ref>کشاورز، تاریخ ماد دیاکونوف، 1345ش.</ref> | بر اساس کتیبهای از سومریان (2000 سال پیش از میلاد)، اقوامی بهنام کَردَک (قَردَک) در اطراف دریاچه وان سکونت داشتند.<ref>Encyclopedia of Islam, Vol v, "kurd, Kurdistan", p. 447.</ref> در اطراف رود دجله نیز گروههایی بهنام کردوئین (گردوئین) کُرد وفی زندگی میکردند.<ref>Strabo, The Geography of strabo, tr, Horace Leonard Jones1966, vol, VII, 231.</ref> همچنین در «جزیره ابنعمر»، منطقهای است که طوایف ماد و پارس پس از مهاجرت به آنجا، آن را قِردو (کِردو) یا کُرد نامیدند.<ref>ياسمي، كرد و پيوستگي نژادي و تاريخي او، 1363ش، ص94-95.</ref> برخی از مستشرقان بر این باور هستند که همین قوم، اولین حکومت آریایی را در غرب ایران، با نام حکومت [[مادها]] پایهگذاری کردند. آنها با دانش خود، گندمهای وحشی ریز را به گندمهای امروزی، که از پرمصرفترین غلات مردم جهان است، تبدیل کردند. همچنین کردها، برای اولینبار در جهان، استقلال همسایگان خود را بهرسمیت شناختند و اولین ملت قانونگذار در جهان هستند.<ref>کشاورز، تاریخ ماد دیاکونوف، 1345ش.</ref> | ||
==پیشینه قوم کُرد== | ==پیشینه قوم کُرد== | ||
بر اساس برخی از تحقیقات، قدیمیترین ساکنین غرب ایران که تا جنوب کشور ترکیه امروزی، و شرق سوریه امتداد داشته، قوم کُرد بوده که با نامهای «کورته»، «کردوک» و «کرتو» و در حدود 8000 سال پیش از میلاد در دامنهی کوه جودی در آرارات، میزیستهاند.<br> | بر اساس برخی از تحقیقات، قدیمیترین ساکنین غرب ایران که تا جنوب کشور ترکیه امروزی، و شرق سوریه امتداد داشته، قوم کُرد بوده که با نامهای «کورته»، «کردوک» و «کرتو» و در حدود 8000 سال پیش از میلاد در دامنهی کوه جودی در آرارات، میزیستهاند.<br> | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۶: | ||
طوایف «جهان بیگلو»، «عبدالملکی»، «کلبادی»، «خواجهوند»، «مدانلو»، و «کردهای بازگیر» در مازندران؛<ref>ستوده، نامنامهی ایلات و عشایر و طوائف، 2006م.</ref> طوایف «کاکاوند» و «کردکوی» در گلستان؛ تیرههای بزرگ کُردزبان بهویژه «عمارلو» در گیلان؛<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1035422/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%82%D9%88%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ «تاریخچه قوم کرد»، وبسایت راسخون.]</ref> طوایف «زعفرانلو»، «ارامانلو»، «قراچورلو»، «عمارلو»، «شادلو»، «برقیپور»، «باوه نور» و «قیطول» در زنجان؛ هفت ایل کردتبار شامل «دلیکانلو»، «کلوکجانلو»، «احمدلو»، «شادلو»، «رشوند» و «مامانو» در اردبیل سکونت دارند.<br> | طوایف «جهان بیگلو»، «عبدالملکی»، «کلبادی»، «خواجهوند»، «مدانلو»، و «کردهای بازگیر» در مازندران؛<ref>ستوده، نامنامهی ایلات و عشایر و طوائف، 2006م.</ref> طوایف «کاکاوند» و «کردکوی» در گلستان؛ تیرههای بزرگ کُردزبان بهویژه «عمارلو» در گیلان؛<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1035422/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%82%D9%88%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/ «تاریخچه قوم کرد»، وبسایت راسخون.]</ref> طوایف «زعفرانلو»، «ارامانلو»، «قراچورلو»، «عمارلو»، «شادلو»، «برقیپور»، «باوه نور» و «قیطول» در زنجان؛ هفت ایل کردتبار شامل «دلیکانلو»، «کلوکجانلو»، «احمدلو»، «شادلو»، «رشوند» و «مامانو» در اردبیل سکونت دارند.<br> | ||
طوایف «شادلو» و «قراچورلو» در گرمسار؛<ref>[https://old.sharghdaily.ir/news/90/10/21/21970.html شاه اویسی، «پراکندگی کردان ایران»، خبرتولز.] </ref> طوایف «کردبچه»، «جاودان»، «باجمانلو»، «سربندان»، «شادلو»، «سیلسپور»، «سیاه منصوری»، «زعفرانلو» و «ایزانلو» در قسمتهایی از دماوند، خوار و | طوایف «شادلو» و «قراچورلو» در گرمسار؛<ref>[https://old.sharghdaily.ir/news/90/10/21/21970.html شاه اویسی، «پراکندگی کردان ایران»، خبرتولز.] </ref> طوایف «کردبچه»، «جاودان»، «باجمانلو»، «سربندان»، «شادلو»، «سیلسپور»، «سیاه منصوری»، «زعفرانلو» و «ایزانلو» در قسمتهایی از دماوند، خوار و [[ورامین]]؛ همچنین کردهای «ایل خزل» در سایر نقاط تهران و بخشهایی از قزوین؛ طوایف «یاریبیگی»، «مافی»، «کرمانی»، «ولییاری» و سایر طوایف کُردزبان نیز در قزوین زندگی میکنند.<br> | ||
طوایف «زعفرانلو»، «چمشگزک» «کلات» «ایل توپکانلو» و «ایل پهلوانلو» نیز از جمله طوایف و ایلات مهم کردزبان در خراسان هستند.<br> | طوایف «زعفرانلو»، «چمشگزک» «کلات» «ایل توپکانلو» و «ایل پهلوانلو» نیز از جمله طوایف و ایلات مهم کردزبان در خراسان هستند.<br> | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۵: | ||
طایفه «کرونی» در استان فارس، و «ایل خزل» در مناطق نیریز و مرودشت استان شیراز ساکن هستند؛ طایفه «جلیلوند» نیز در کرمانشاه هستند که روزگاری به کرمان کوچانده شدهاند. | طایفه «کرونی» در استان فارس، و «ایل خزل» در مناطق نیریز و مرودشت استان شیراز ساکن هستند؛ طایفه «جلیلوند» نیز در کرمانشاه هستند که روزگاری به کرمان کوچانده شدهاند. | ||
==جمعیت کُرد== | ==جمعیت کُرد== | ||
براساس آنچه در سرشماری 1975م، در سه کشور ترکیه، عراق و ایران صورت گرفته، جمعیت این قوم در هر کدام از این کشورها، به ترتیب 5.6، 5.3 و 8.5 میلیون نفر اعلام شد.<ref>برويينسن، جامعهشناسي مردم كرد، 1378ش، ص25-27.</ref> دایرهالمعارف بریتانیکا نیز در 2004م، جمعیت کردهای ساکن در ایران، ترکیه و عراق را در مجموع، 15 میلیون نفر اعلام کرده است.<ref>Britanica, 2004.</ref> | براساس آنچه در سرشماری 1975م، در سه کشور ترکیه، عراق و ایران صورت گرفته، جمعیت این قوم در هر کدام از این کشورها، به ترتیب 5.6، 5.3 و 8.5 میلیون نفر اعلام شد.<ref>برويينسن، جامعهشناسي مردم كرد، 1378ش، ص25-27.</ref> دایرهالمعارف بریتانیکا نیز در 2004م، جمعیت کردهای ساکن در ایران، ترکیه و عراق را در مجموع، 15 میلیون نفر اعلام کرده است.<ref>Britanica, 2004.</ref> | ||
