صفحهای تازه حاوی «جایگزین=نقشه تقسیمات کشوری استان کردستان|بندانگشتی|نقشه تقسیمات کشوری استان کردستان {{درشت|'''کردستان'''}}؛ استانی با طبیعت بکر و زیبا در غرب ایران{{سخ}}کردستان، استانی در غرب کشور و به مرکزیت شهر سنندج است. این منطقه، از مناطق...» ایجاد کرد |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
نام این منطقه، ترکیبی از دو کلمهٔ «کُرد» و «ستان»، بهمعنی «سرزمین کُردها» است. استان کردستان، ازجمله مناطق باستانی و کهن ایران زمین شناخته میشود. در کتب تاریخی و جغرافیایی نوشته شده دربارهٔ ایران، از این منطقه و ویژگیهای آن، بارها یاد شده است. برای مثال، در «نزهة القلوب» آمده که این منطقه شامل ۱۶ ولایت است و آب و هوایی معتدل دارد. حدود آن به ولایات عراق عرب، [[خوزستان]]، عراق عجم، آذربایجان و نیز دیار بکر متصل است.<ref>مستوفی قزوینی، نزههٔ القلوب، 1381ش، ص162.</ref> در کتابی دیگر از این استان، بهعنوان یکی از ۴ ولایت ایران نام برده شده که تقسیمات کشوری دوران [[صفویه]] را تشکیل میدادند.<ref>تذکرهٔ الملوک، سازمان اداری حکومت صفوی یا تعلیقات مینورسکی بر تذکرهٔ الملوک، 1378ش، ص4ـ5.</ref> | نام این منطقه، ترکیبی از دو کلمهٔ «کُرد» و «ستان»، بهمعنی «سرزمین کُردها» است. استان کردستان، ازجمله مناطق باستانی و کهن ایران زمین شناخته میشود. در کتب تاریخی و جغرافیایی نوشته شده دربارهٔ ایران، از این منطقه و ویژگیهای آن، بارها یاد شده است. برای مثال، در «نزهة القلوب» آمده که این منطقه شامل ۱۶ ولایت است و آب و هوایی معتدل دارد. حدود آن به ولایات عراق عرب، [[خوزستان]]، عراق عجم، آذربایجان و نیز دیار بکر متصل است.<ref>مستوفی قزوینی، نزههٔ القلوب، 1381ش، ص162.</ref> در کتابی دیگر از این استان، بهعنوان یکی از ۴ ولایت ایران نام برده شده که تقسیمات کشوری دوران [[صفویه]] را تشکیل میدادند.<ref>تذکرهٔ الملوک، سازمان اداری حکومت صفوی یا تعلیقات مینورسکی بر تذکرهٔ الملوک، 1378ش، ص4ـ5.</ref> | ||
این ناحیه، تا حدود قرن هفتم هجری، با نامهای مختلفی خوانده میشد و از اواخر دوره [[سلجوقیان]]، این منطقه بههمراه، همدان و [[کرمانشاه | این ناحیه، تا حدود قرن هفتم هجری، با نامهای مختلفی خوانده میشد و از اواخر دوره [[سلجوقیان]]، این منطقه بههمراه، [[استان همدان|همدان]] و [[استان کرمانشاه|کرمانشاه]] و بعضی دیگر از نقاط مجاور آن، با نام کردستان معروف شد. مقر حکومتی این ناحیه نیز شهر بزرگی بهنام «بهار» بود که در نزدیکیهای همدان قرار داشت. پس از بیاعتبار شدن این شهر، شهر «سلطانآباد» در چمچال بهعنوان مقر حکومتی این منطقه قرار گرفت. کمکم، از اعتبار این شهر نیز کاسته شد، همچنین نواحی غربی کردستان به تصرف عثمانیها درآمد و لرستان و همدان نیز از آن جدا شدند و تنها ناحیهٔ کوچکی از آن ولایت بزرگ باقی ماند که بهنام «کردستان سنه» یا «اردلان» مشهور شد.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/کردستان دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه کردستان، سایت واژهیاب؛]{{سخ}} | ||
کریمی، جغرافیای تاریخی غرب ایران، 1316ش، ص71.</ref> | کریمی، جغرافیای تاریخی غرب ایران، 1316ش، ص71.</ref> | ||
در دوره کریمخان زند، این منطقه با نام «دارالشجاعه کردستان» معروف بود.<ref>امیراحمدیان، تقسیمات کشوری، 1383ش، ص78.</ref> این منطقه، بههمراه چند استان و شهرستان دیگر، در دوره رضاشاه پهلوی، استانی تحت عنوان «استان غرب» [[ایران]] را تشکیل میدادند.<ref>امیراحمدیان، تقسیمات کشوری، 1383ش، ص85 و 89.</ref> در ۱۳۳۷ش، تأسیس استان کردستان، به مرکزیت شهر سنندج، صورت گرفت.<ref>امیراحمدیان، تقسیمات کشوری، 1383ش، ص97ـ98.</ref> | در دوره کریمخان زند، این منطقه با نام «دارالشجاعه کردستان» معروف بود.<ref>امیراحمدیان، تقسیمات کشوری، 1383ش، ص78.</ref> این منطقه، بههمراه چند استان و شهرستان دیگر، در دوره رضاشاه پهلوی، استانی تحت عنوان «استان غرب» [[ایران]] را تشکیل میدادند.<ref>امیراحمدیان، تقسیمات کشوری، 1383ش، ص85 و 89.</ref> در ۱۳۳۷ش، تأسیس استان کردستان، به مرکزیت شهر سنندج، صورت گرفت.<ref>امیراحمدیان، تقسیمات کشوری، 1383ش، ص97ـ98.</ref> | ||
این خطه از خاک ایران، همواره مورد حمله و آشوب تجزیهطلبان و بیگانگان بوده است. همچنین در سالهای جنگ ایران و عراق، صدمات زیادی به این سرزمین وارد شد. این استان، در [[انقلاب اسلامی | این خطه از خاک ایران، همواره مورد حمله و آشوب تجزیهطلبان و بیگانگان بوده است. همچنین در سالهای جنگ ایران و عراق، صدمات زیادی به این سرزمین وارد شد. این استان، در [[انقلاب اسلامی ایران]]، در ایران، نقش بهسزایی داشت و در طول دوران [[جنگ]] نیز، بارها توسط نیروهای عراقی بمباران شد و نزدیک به ۴۵۰۰ نفر از اهالی این نواحی در این جنگ کشته شدند.<ref>[https://kurdpress.com/fa/news/3234/چهره-شوم-جنگ؛-28-دی-ماه-سنندج-و-وظیفه-امروز-منصور-اولی/ «چهره شوم جنگ؛ 28 دی ماه سنندج و وظیفه امروز»، کُردپرس.]</ref> امروزه، این استان، با مساعدتهای مردمی و حکومت مرکزی، بازسازی شده و در زمینههایی نیز توسعه یافته است، از جمله احداث راه، تأسیسات آموزشی، خدماتی و تولیدی.<ref>امیراحمدیان، بهرام، تقسیمات کشوری، 1383ش، ص25، 34 و 47.</ref> | ||
==مختصات جغرافیایی کردستان== | ==مختصات جغرافیایی کردستان== | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
==مردم کردستان== | ==مردم کردستان== | ||
شواهد و اسناد تاریخی نشان از آریایی بودن قوم کُرد دارد که در حدود هزاره دوم قبل از میلاد از کنارههای دریای خزر به دامنههای زاگرس [[مهاجرت]] کردند. آنها، پس از غلبه بر آشوریان در نینوا، | شواهد و اسناد تاریخی نشان از آریایی بودن قوم کُرد دارد که در حدود هزاره دوم قبل از میلاد از کنارههای [[دریای خزر]] به دامنههای زاگرس [[مهاجرت]] کردند. آنها، پس از غلبه بر آشوریان در نینوا، [[مادها]] را در قرن هفتم قبل از میلاد، در ایران، پایهگذاری کردند. مردم در این منطقه، با زبان کُردی و لهجههای مختلفی صحبت میکنند. لهجهٔ مردم کُرد در مناطق مختلف ایران، مانند همدان، کرمانشاه، کردستان، [[خراسان]] و سایر مناطق متفاوت است که مهمترین آنها دو لهجهٔ «کرمانجی» و «سورانی» است. لهجه سورانی در استان کردستان رواج دارد.<ref>[https://kurdestan.ict.gov.ir/fa/kordestanprovince/generalinfo/history-پیشینه-تاریخی-استان «پیشینه تاریخی استان کردستان»، سایت وزارت ارتباطات، فناوری و اطلاعات.]</ref> | ||
==همسایگان کردستان== | ==همسایگان کردستان== | ||
استان کردستان، از جنوب با | استان کردستان، از جنوب با [[استان کرمانشاه]]، از شمال با استان آذربایجان غربی، از شرق با استانهای زنجان و همدان و از سمت غرب نیز با کشور عراق (۲۰۰ کیلومتر مرز مشترک) همسایگی دارد.<ref>سازمان نقشهبرداری کشور، اطلس نقشه و اطلاعات مکانی (استان کردستان)، 1384ش، ص1.</ref> | ||
==جغرافیای طبیعی کردستان== | ==جغرافیای طبیعی کردستان== | ||
