صفحهای تازه حاوی «<big>'''پتهدوزی'''</big>؛ گونهای از هنر سوزندوزی در استان کرمان<br> پَتهدوزی، زیرشاخهی رودوزی سنتی با اصالت کرمانی است که بر روی پارچههای پشمی و به کمک نخهای رنگی، سوزندوزیهای زیبایی را با نقوش سنتی، ایجاد میکنند. در این گونه از رودوز...» ایجاد کرد |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) |
||
| (۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
آنندراج، محمد پادشاه، ۱۳۳۵ش، ذیل واژه پته.</ref> در برخی از نقاط استان کرمان، واژههای پَت یا پُت را بهجای موی بهکار میبرند.<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویشهای ایران، ۱۳۸۷ش، ص۷۲.</ref> در زبان سنسکریت نیز واژه پت، بهمعنی پارچه آمده<ref>داعیالاسلام، فرهنگ نظام، ۱۳۶۲ش، ذیل واژه پته.</ref> و لرها، به پشم کهنه «پته» میگویند.<ref>ایزدپناه، فرهنگ لری، ۱۳۴۳ش، ص۱۹.</ref> <br> | آنندراج، محمد پادشاه، ۱۳۳۵ش، ذیل واژه پته.</ref> در برخی از نقاط استان کرمان، واژههای پَت یا پُت را بهجای موی بهکار میبرند.<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویشهای ایران، ۱۳۸۷ش، ص۷۲.</ref> در زبان سنسکریت نیز واژه پت، بهمعنی پارچه آمده<ref>داعیالاسلام، فرهنگ نظام، ۱۳۶۲ش، ذیل واژه پته.</ref> و لرها، به پشم کهنه «پته» میگویند.<ref>ایزدپناه، فرهنگ لری، ۱۳۴۳ش، ص۱۹.</ref> <br> | ||
پتهدوزی را گاهی سلسله، فته و کرکدوزی نیز مینامند.<ref>صبا، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران، ۱۳۷۰ش، ص۱۱۱؛ <br> | پتهدوزی را گاهی سلسله، فته و [[کرکدوزی]] نیز مینامند.<ref>صبا، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران، ۱۳۷۰ش، ص۱۱۱؛ <br> | ||
شاملو، کتاب کوچه، حرف «پ»، دفتر اول، ۱۳۷۸ش، ص۲۷۲؛ <br> | شاملو، کتاب کوچه، حرف «پ»، دفتر اول، ۱۳۷۸ش، ص۲۷۲؛ <br> | ||
خزائلی، «بررسی صنایع نساجی کرمان»، سی گفتار دربارۀ کرمان، ۱۳۵۶ش، ص۴۲۸.</ref> واژه سلسله، موجب شده تا برخی، هنر پتهدوزی را با سلسلهدوزی کشمیری یکسان بدانند؛ اما تفاوت بسیاری بین این دو هنر وجود دارد.<ref>عناویان، ترمههای سلطنتی ایران و کشمیر، ۱۳۸۶ش، ص۶۹-۷۰ و ۱۷۰-۱۷۵ و ۱۷۹.</ref> | خزائلی، «بررسی صنایع نساجی کرمان»، سی گفتار دربارۀ کرمان، ۱۳۵۶ش، ص۴۲۸.</ref> واژه سلسله، موجب شده تا برخی، هنر [[پتهدوزی]] را با سلسلهدوزی کشمیری یکسان بدانند؛ اما تفاوت بسیاری بین این دو هنر وجود دارد.<ref>عناویان، ترمههای سلطنتی ایران و کشمیر، ۱۳۸۶ش، ص۶۹-۷۰ و ۱۷۰-۱۷۵ و ۱۷۹.</ref> | ||
==پیشینه پتهدوزی== | ==پیشینه پتهدوزی== | ||
قدمت هنر پَتهدوزی تا دوره مغول قابل رهنگیری است. در سفرنامه مارکوپولو، به گلدوزیهای دختران و زنان کرمانی، با نخهای ابریشمی رنگین و نقوش مختلف، بر روی پردهها، لحافها و بالشتها، اشاره شده است.<ref>The Travels of Marco Polo, 1946, P56-57; <br> | قدمت هنر پَتهدوزی تا دوره مغول قابل رهنگیری است. در سفرنامه مارکوپولو، به گلدوزیهای دختران و زنان کرمانی، با نخهای ابریشمی رنگین و نقوش مختلف، بر روی پردهها، لحافها و بالشتها، اشاره شده است.<ref>The Travels of Marco Polo, 1946, P56-57; <br> | ||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
نژادملایری، «پته باغ رنگین آرزوها»، ۱۳۷۴ش، ص۳۷-۳۸.</ref> | نژادملایری، «پته باغ رنگین آرزوها»، ۱۳۷۴ش، ص۳۷-۳۸.</ref> | ||
==هنر پتهدوزی در فرهنگ مردم== | ==هنر پتهدوزی در فرهنگ مردم== | ||
محصولات پتهدوزی در کرمان، بهعنوان کالایی ارزشمند، برای هدیه | محصولات پتهدوزی در کرمان، بهعنوان کالایی ارزشمند، برای [[هدیه]] و [[چشمروشنی]] استفاده میشود. در گذشته، شأن اجتماعی دختران کرمانی، با تعداد پتههای موجود در جهیزیهی او سنجیده میشد. پتههای موجود در جهزیه دختران از تنوع بالایی برخوردار بود، مانند پتههای درون بقچه عروس (پته سفید مخصوص داماد و پته سرخ مخصوص عروس)، جانماز و چادرنماز.<br> | ||
پتههای سبزرنگ نشان برکت و باروری بوده و در تزئین سفره عقد و سفره هفتسین استفاده میشود.<ref>نژادملایری، «پته باغ رنگین آرزوها»، ۱۳۷۴ش، ص۳9-40؛ <br> | پتههای سبزرنگ نشان برکت و باروری بوده و در تزئین سفره عقد و سفره هفتسین استفاده میشود.<ref>نژادملایری، «پته باغ رنگین آرزوها»، ۱۳۷۴ش، ص۳9-40؛ <br> | ||
| خط ۸۰: | خط ۸۰: | ||
* Allemagne, H. René d’, Du Khorassan au Pays des Backhtiaris, Paris, 1911. | * Allemagne, H. René d’, Du Khorassan au Pays des Backhtiaris, Paris, 1911. | ||
* The Travels of Marco Polo, tr. and ed. W. Marsden, London, 1946. | * The Travels of Marco Polo, tr. and ed. W. Marsden, London, 1946. | ||
{{هنرهای تزیینی}} | |||
