زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''چشمه'''</big>؛ محل خروج و جاری شدن طبیعی آب از زمین.<br> چشمه، جایی از زمین است که آب از آن می‌جوشد و بر سطح زمین جریان می‌یابد.<ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87-3 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چشمه، سایت واژه‌یاب.]</ref> چشمه‌ها، گاه در نقطه‌ای از...» ایجاد کرد
 
جز ویکی سازی و تمیزکاری
 
(۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''چشمه'''</big>؛ محل خروج و جاری شدن طبیعی آب از زمین.<br>
<big>'''چشمه'''</big>؛ محل خروج و جاری شدن طبیعی آب از زمین.<br>


چشمه، جایی از زمین است که آب از آن می‌جوشد و بر سطح زمین جریان می‌یابد.<ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87-3 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چشمه، سایت واژه‌یاب.]</ref>  چشمه‌ها، گاه در نقطه‌ای از زمین پست و گاهی نیز در دل کوه‌ها، می‌جوشند.<ref>[https://vajehyab.com/moein/%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه چشمه، سایت واژه‌یاب.]</ref>  چشمه، دارای معانی دیگری همچون سوراخ تنگ،<ref>ملک‌زاده، فرهنگ زرقان، ۱۳۸۰ش، ص۱۰۷.</ref>  برای مدتی بستن و گشودن دوباره چشم،<ref>هدایت، فرهنگ انجمن‌آرای ناصری، ۱۲۸۸ق، ص۳۱۴.</ref>  حلقه، منبع، آب اندک، هر چیز اندکی، دهانۀ جراحت و یکی از انواع نمایش‌های روحوضی است.<ref>وازیگاه، ۱۳۹۰ش، ج2، ص1333.</ref>  چشمه، در زبان ترکی به «بولاق»،<ref>عارف، کمیجان سرزمین شگفت‌انگیز تات‌ها و مادها، ۱۳۹۱ش، ص۱۲۰.</ref>  در کردی به «پلور»، در بلوچی به «چَمَّک»، «چشمک» و «زِی»،<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویش‌های ایران، ۱۳۸۷ش، ص۸۷ و ۱۴۲ و ۱۴۹ و ۲۱۲.</ref>  در نقاطی دیگر مانند کرمانشاه و بجنورد به «کانی» یا «خانی»، در میان مردم ایلام به «کِیَنی»، در میان مردم قوچان به «گانی»، در نطنز به «چِم»<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویش‌های ایران، ۱۳۸۷ش، ص۱۴۸ و ۱۵۸ و ۲۶۷ و ۳۰۵ و ۳۰۹.</ref>  و در سیرجان به «بَنو»<ref>آزادیخواه، «لغات و اصطلاحات سیرجان در زمینۀ آب و آبیاری»، ۱۳۷۰ش، ص۸۴.</ref>  معروف است.
چشمه، جایی از زمین است که [[آب]] از آن می‌جوشد و بر سطح زمین جریان می‌یابد.<ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87-3 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چشمه، سایت واژه‌یاب.]</ref>  چشمه‌ها، گاه در نقطه‌ای از زمین پست و گاهی نیز در دل کوه‌ها، می‌جوشند.<ref>[https://vajehyab.com/moein/%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه چشمه، سایت واژه‌یاب.]</ref>  چشمه، دارای معانی دیگری همچون سوراخ تنگ،<ref>ملک‌زاده، فرهنگ زرقان، ۱۳۸۰ش، ص۱۰۷.</ref>  برای مدتی بستن و گشودن دوباره چشم،<ref>هدایت، فرهنگ انجمن‌آرای ناصری، ۱۲۸۸ق، ص۳۱۴.</ref>  حلقه، منبع، آب اندک، هر چیز اندکی، دهانۀ جراحت و یکی از انواع نمایش‌های روحوضی است.<ref>وازیگاه، ۱۳۹۰ش، ج2، ص1333.</ref>  چشمه، در زبان ترکی به «بولاق»،<ref>عارف، کمیجان سرزمین شگفت‌انگیز تات‌ها و مادها، ۱۳۹۱ش، ص۱۲۰.</ref>  در کردی به «پلور»، در بلوچی به «چَمَّک»، «چشمک» و «زِی»،<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویش‌های ایران، ۱۳۸۷ش، ص۸۷ و ۱۴۲ و ۱۴۹ و ۲۱۲.</ref>  در نقاطی دیگر مانند [[کرمانشاه]] و بجنورد به «کانی» یا «خانی»، در میان مردم ایلام به «کِیَنی»، در میان مردم [[قوچان]] به «گانی»، در [[نطنز]] به «چِم»<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویش‌های ایران، ۱۳۸۷ش، ص۱۴۸ و ۱۵۸ و ۲۶۷ و ۳۰۵ و ۳۰۹.</ref>  و در [[سیرجان]] به «بَنو»<ref>آزادیخواه، «لغات و اصطلاحات سیرجان در زمینۀ آب و آبیاری»، ۱۳۷۰ش، ص۸۴.</ref>  معروف است.
 
==کارکرد==
==کارکرد==
# '''منبع آب؛''' چشمه‌ها از مهم‌ترین منابع طبیعی تأمین آب برای مصارف گوناگون جانداران بوده‌اند.<ref>دیگار، فنون کوچ‌نشینان بختیاری، ۱۳۶۶ش، ص۱۳۸؛ آل‌احمد، اورازان، ۱۳۳۳ش، ص۹-۲۲.</ref>     
# '''منبع آب؛''' چشمه‌ها از مهم‌ترین منابع طبیعی تأمین آب برای مصارف گوناگون جانداران بوده‌اند.<ref>دیگار، فنون کوچ‌نشینان بختیاری، ۱۳۶۶ش، ص۱۳۸؛ آل‌احمد، اورازان، ۱۳۳۳ش، ص۹-۲۲.</ref>     
خط ۹: خط ۱۰:
در نقاط مختلفی از ایران، چشمه‌های آب‌گرم جریان دارند. املاح معدنی این چشمه‌ها، برای درمان بیماری‌های عضلانی، پوستی، استخوانی، و تنش‌های عصبی، مفید دانسته می‌شود. چشمه‌های آب‌گرم، برای استحمامِ انسان‌ها نیز مورد استفاده بوده‌اند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240535/%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87 آنی‌زاده، «چشمه»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> <br>
در نقاط مختلفی از ایران، چشمه‌های آب‌گرم جریان دارند. املاح معدنی این چشمه‌ها، برای درمان بیماری‌های عضلانی، پوستی، استخوانی، و تنش‌های عصبی، مفید دانسته می‌شود. چشمه‌های آب‌گرم، برای استحمامِ انسان‌ها نیز مورد استفاده بوده‌اند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240535/%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87 آنی‌زاده، «چشمه»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> <br>


از جمله معروف‌ترین چشمه‌های آب‌گرم در ایران می‌توان به آب‌گرم شهر کهنه (در شهر قوچان)، فلکده (در دل جنگل‌های دو هزار تنکابن)، قلعه کندی (در اردبیل)، کریز (در کوهسرخ شهرستان کاشمر)، چالدران (در استان آذربایجان غربی)، سرعین (در اردیبل)، رینه (در استان مازندران)، دهلران (در شهرستان دهلران)، اهرم (در مرکز شهرستان تنگستان)، میراحمد (در شهرستان تنگستان)، گنو (در بندرعباس)، اعلا دماوند (در تهران)، شاهان گرماب فریمان (در خراسان) و فردوس (در خراسان جنوبی) اشاره کرد.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%A8-%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «آشنایی با بهترین چشمه‌های آب گرم ایران»، سایت الی‌گشت.]</ref>  
از جمله معروف‌ترین چشمه‌های آب‌گرم در ایران می‌توان به آب‌گرم شهر کهنه (در [[قوچان]])، فلکده (در دل جنگل‌های دو هزار در [[تنکابن]])، قلعه کندی (در اردبیل)، کریز (در کوهسرخ شهرستان کاشمر)، [[چالدران]] (در استان آذربایجان غربی)، [[سرعین]] (در اردیبل)، رینه (در استان [[مازندران]])، دهلران (در شهرستان دهلران)، اهرم (در تنگستان)، میراحمد (در تنگستان)، گنو (در بندرعباس)، اعلا دماوند (در [[تهران]])، شاهان گرماب فریمان (در [[خراسان]]) و فردوس (در [[خراسان جنوبی]]) اشاره کرد.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D8%A8-%DA%AF%D8%B1%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «آشنایی با بهترین چشمه‌های آب گرم ایران»، سایت الی‌گشت.]</ref>
 
==چشمه در باور ایرانیان==
==چشمه در باور ایرانیان==
چشمه‌ها در طول تاریخ، نقش مهمی را در زندگی مادی و معنوی ایرانیان ایفا کرده‌اند.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240535/%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87 آنی‌زاده، «چشمه»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>  در میان مردم ایران، آلوده کردن چشمه‌ها بسیار ناروا دانسته شده و حتی در برخی از مناطق ایران بر این باورند که آلوده کردن آب چشمه، آدمی را به دوزخ می‌کشاند.<ref>ارداویراف‌نامۀ منظوم، ۱۳۴۲ش، ص57.</ref>  بسیاری از مردم، به‌ویژه در مناطق کویری، چشمه‌ها را مقدس دانسته و بقعه‌ها، مساجد، زیارتگاه‌ها و تکیه‌هایی را در کنار چشمه‌ها بنا می‌کردند.<ref>صداقت‌کیش، آب‌های مقدس ایران، ۱۳۷۹ش، ص۹۴-۹۵.</ref>  برخی از مردم، از آب این چشمه‌ها وضو گرفته یا با آن غسل می‌کردند تا حاجت‌روا شوند.<ref>احمد زرکوب، شیرازنامه، ۱۳۵۰ش، ص۱۴۴.</ref>  در ایران باستان، مردم پس از زیارت چشمه‌ها، مقداری از آب آن نوشیده و سکه‌ای در آن می‌انداختند. این رسم، هنوز در برخی مناطق ایران مانند فین کاشان و حوض ماهی شیراز انجام می‌شود. این کار، به‌عقیدۀ برخی از مردم، موجب برکت مال و افزایش روزی می‌شود.<ref>حاتمی، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، ۱۳۸۵ش، ص۹۲-۹۳.</ref>  
چشمه‌ها در طول تاریخ، نقش مهمی را در زندگی مادی و معنوی ایرانیان ایفا کرده‌اند.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240535/%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87 آنی‌زاده، «چشمه»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>  در میان مردم ایران، آلوده کردن چشمه‌ها بسیار ناروا دانسته شده و حتی در برخی از مناطق ایران بر این باورند که آلوده کردن آب چشمه، آدمی را به دوزخ می‌کشاند.<ref>ارداویراف‌نامۀ منظوم، ۱۳۴۲ش، ص57.</ref>  بسیاری از مردم، به‌ویژه در مناطق کویری، چشمه‌ها را مقدس دانسته و بقعه‌ها، مساجد، زیارتگاه‌ها و تکیه‌هایی را در کنار چشمه‌ها بنا می‌کردند.<ref>صداقت‌کیش، آب‌های مقدس ایران، ۱۳۷۹ش، ص۹۴-۹۵.</ref>  برخی از مردم، از آب این چشمه‌ها وضو گرفته یا با آن غسل می‌کردند تا حاجت‌روا شوند.<ref>احمد زرکوب، شیرازنامه، ۱۳۵۰ش، ص۱۴۴.</ref>  در ایران باستان، مردم پس از زیارت چشمه‌ها، مقداری از آب آن نوشیده و سکه‌ای در آن می‌انداختند. این رسم، هنوز در برخی مناطق ایران مانند فین کاشان و حوض ماهی شیراز انجام می‌شود. این کار، به‌عقیدۀ برخی از مردم، موجب برکت مال و افزایش روزی می‌شود.<ref>حاتمی، باورها و رفتارها، گذشته در کازرون، ۱۳۸۵ش، ص۹۲-۹۳.</ref>  
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/چشمه»