حلوا ارده: تفاوت میان نسخه‌ها

(یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)

خط ۱:

<big>'''حلوا ارده'''</big>؛ خوراکی شیرین تهیه‌شده از اَرده، شیره یا شکر.

حلوا ارده، از جمله ~~خوراکی‌هایی~~ است که مادۀ اصلی آن کنجد است. دانه‌های روغنی کنجد، در نقاط بسیاری از ایران روییده و به‌راحتی در دسترس قرار دارند.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامۀ اردکان، ۱۳۸۱ش، ص۳۹۵-۳۹۶.</ref>

حلوا ارده، از جمله [[حلوا|حلواهایی]] است که مادۀ اصلی آن کنجد است. دانه‌های روغنی کنجد، در نقاط بسیاری از ایران روییده و به‌راحتی در دسترس قرار دارند.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامۀ اردکان، ۱۳۸۱ش، ص۳۹۵-۳۹۶.</ref>

==پیشینه==

حلوا ارده از جمله خوراکی‌های با طبیعت گرم است که در کتاب بسحاق اطعمه نیز به آن اشاره شده است:<ref>بسحاق اطعمه، کلیات، ۱۳۸۲ش، ص27.</ref>

خط ۱۶:

ولایت قم، به‌عنوان یکی از معروف‌ترین و بزرگ‌ترین تولیدکننده‌های حلوا ارده در ایران شناخته می‌شد. در فهرست اصناف این منطقه، در 1295ق (دوره قاجار)، 45 حلوایی گزارش شده است.<ref>ابریشمی، زعفران، از دیرباز تا امروز، ۱۳۸۳ش، ص۳۲۴.</ref> برخی از گزارش‌های آن دوران نیز حلوا ارده را به‌عنوان سوغات قم معرفی کرده‌اند.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۷۱ش، ج1، ص430.</ref> پیشۀ اصلی مردمان روستای جاسب در نزدیکی قم، پخت حلوا ارده بوده است.<ref>آبادی باویل، ظرائف و طوائف، ۱۳۵۷ش، ص۲۰۱ و ۵۱۸.</ref>

==طرز تهیه==

برای تهیۀ حلوا ارده، ابتدا، کنجد غربال کرده و تمیز را خیس می‌کنند. پس از 12 ساعت، کنجد خیس خورده را در ظرفی شبیه به بشکه که پروانه‌ای در وسط آن تعبیه شده، ریخته تا پوست کنجد جدا شود. پس از جداسازی پوست و دانه، آنها را داخل آب و نمک می‌ریزند. در این صورت، پس از مدتی، پوست‌ها ته‌نشین شده و دانه‌های روغنی کنجد روی آب نمک قرار می‌گیرند. سپس، دانه‌های سوا شده را روی ظرفی ریخته، خشک کرده و بو می‌دادند. در این مرحله، کنجد بوداده شده را به عصاری می‌برند. عصاری، دکانی است که در آن، روغن دانه‌های روغنی را می‌گیرند. روغن گرفته شده از دانه‌های کنجد «ارده» نام دارد. پس از آماده شدن ارده، چاشنی حلوا ارده را از شیرۀ انگور، شیرۀ خرما یا شیرۀ شکر تهیه می‌کنند. برای سفید شدن رنگ این خوراک نیز از «کَف» که مخلوطی از سفیدۀ تخم مرغ و اندکی آب (دارای چوبک کوبیده) است را به ظرف حاوی ارده منتقل می‌کنند. این ترکیب، باید مدام هم زده شود تا ته نگیرد و درنهایت، زوردار و کش‌دار شود. پس از آماده شدن حلوا ارده، آنها را در سینی‌های بزرگی به ضخامت 4 سانتی‌متر می‌ریزند تا حلوا سفت شود.<ref>فاضل هروی، ارشاد الزراعه، ۱۳۴۶ش، ص263؛

برای تهیۀ حلوا ارده، ابتدا، کنجد غربال کرده و تمیز را خیس می‌کنند. پس از 12 ساعت، کنجد خیس خورده را در ظرفی شبیه به بشکه که پروانه‌ای در وسط آن تعبیه شده، ریخته تا پوست کنجد جدا شود. پس از جداسازی پوست و دانه، آنها را داخل آب و نمک می‌ریزند. در این صورت، پس از مدتی، پوست‌ها ته‌نشین شده و دانه‌های روغنی کنجد روی آب نمک قرار می‌گیرند. سپس، دانه‌های سوا شده را روی ظرفی ریخته، خشک کرده و بو می‌دادند. در این مرحله، کنجد بوداده شده را به [[عصاری]] می‌برند. عصاری، دکانی است که در آن، روغن دانه‌های روغنی را می‌گیرند. روغن گرفته شده از دانه‌های کنجد «ارده» نام دارد. پس از آماده شدن ارده، چاشنی حلوا ارده را از شیرۀ انگور، شیرۀ خرما یا شیرۀ شکر تهیه می‌کنند. برای سفید شدن رنگ این خوراک نیز از «کَف» که مخلوطی از سفیدۀ تخم مرغ و اندکی آب (دارای چوبک کوبیده) است را به ظرف حاوی ارده منتقل می‌کنند. این ترکیب، باید مدام هم زده شود تا ته نگیرد و درنهایت، زوردار و کش‌دار شود. پس از آماده شدن حلوا ارده، آنها را در سینی‌های بزرگی به ضخامت 4 سانتی‌متر می‌ریزند تا حلوا سفت شود.<ref>فاضل هروی، ارشاد الزراعه، ۱۳۴۶ش، ص263؛

مظلوم‌زاده، آشپزی در فرهنگ مردم کازرون، ۱۳۸۳ش، ص۲۰۶-۲۰۷؛

نجفی، فرهنگ فارسی عامیانه، ۱۳۷۸ش، ج1، ص500؛

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 <big>'''حلوا ارده'''</big>؛ خوراکی شیرین تهیه‌شده از اَرده، شیره یا شکر.<br>
-حلوا ارده، از جمله خوراکی‌هایی است که مادۀ اصلی آن کنجد است. دانه‌های روغنی کنجد، در نقاط بسیاری از ایران روییده و به‌راحتی در دسترس قرار دارند.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامۀ اردکان، ۱۳۸۱ش، ص۳۹۵-۳۹۶.</ref>
+حلوا ارده، از جمله [[حلوا|حلواهایی]] است که مادۀ اصلی آن کنجد است. دانه‌های روغنی کنجد، در نقاط بسیاری از ایران روییده و به‌راحتی در دسترس قرار دارند.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامۀ اردکان، ۱۳۸۱ش، ص۳۹۵-۳۹۶.</ref>
 ==پیشینه==
 حلوا ارده از جمله خوراکی‌های با طبیعت گرم است که در کتاب بسحاق اطعمه نیز به آن اشاره شده است:<ref>بسحاق اطعمه، کلیات، ۱۳۸۲ش، ص27.</ref><br>
@@ خط ۱۶: / خط ۱۶: @@
 ولایت قم، به‌عنوان یکی از معروف‌ترین و بزرگ‌ترین تولیدکننده‌های حلوا ارده در ایران شناخته می‌شد. در فهرست اصناف این منطقه، در 1295ق (دوره قاجار)، 45 حلوایی گزارش شده است.<ref>ابریشمی، زعفران، از دیرباز تا امروز، ۱۳۸۳ش، ص۳۲۴.</ref>  برخی از گزارش‌های آن دوران نیز حلوا ارده را به‌عنوان سوغات قم معرفی کرده‌اند.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، ۱۳۷۱ش، ج1، ص430.</ref>  پیشۀ اصلی مردمان روستای جاسب در نزدیکی قم، پخت حلوا ارده بوده است.<ref>آبادی باویل، ظرائف و طوائف، ۱۳۵۷ش، ص۲۰۱ و ۵۱۸.</ref>
 ==طرز تهیه==
-برای تهیۀ حلوا ارده، ابتدا، کنجد غربال کرده و تمیز را خیس می‌کنند. پس از 12 ساعت، کنجد خیس خورده را در ظرفی شبیه به بشکه که پروانه‌ای در وسط آن تعبیه شده، ریخته تا پوست کنجد جدا شود. پس از جداسازی پوست و دانه، آنها را داخل آب و نمک می‌ریزند. در این صورت، پس از مدتی، پوست‌ها ته‌نشین شده و دانه‌های روغنی کنجد روی آب نمک قرار می‌گیرند. سپس، دانه‌های سوا شده را روی ظرفی ریخته، خشک کرده و بو می‌دادند. در این مرحله، کنجد بوداده شده را به عصاری می‌برند. عصاری، دکانی است که در آن، روغن دانه‌های روغنی را می‌گیرند. روغن گرفته شده از دانه‌های کنجد «ارده» نام دارد. پس از آماده شدن ارده، چاشنی حلوا ارده را از شیرۀ انگور، شیرۀ خرما یا شیرۀ شکر تهیه می‌کنند. برای سفید شدن رنگ این خوراک نیز از «کَف» که مخلوطی از سفیدۀ تخم مرغ و اندکی آب (دارای چوبک کوبیده) است را به ظرف حاوی ارده منتقل می‌کنند. این ترکیب، باید مدام هم زده شود تا ته نگیرد و درنهایت، زوردار و کش‌دار شود. پس از آماده شدن حلوا ارده، آنها را در سینی‌های بزرگی به ضخامت 4 سانتی‌متر می‌ریزند تا حلوا سفت شود.<ref>فاضل هروی، ارشاد الزراعه، ۱۳۴۶ش، ص263؛ <br>
+برای تهیۀ حلوا ارده، ابتدا، کنجد غربال کرده و تمیز را خیس می‌کنند. پس از 12 ساعت، کنجد خیس خورده را در ظرفی شبیه به بشکه که پروانه‌ای در وسط آن تعبیه شده، ریخته تا پوست کنجد جدا شود. پس از جداسازی پوست و دانه، آنها را داخل آب و نمک می‌ریزند. در این صورت، پس از مدتی، پوست‌ها ته‌نشین شده و دانه‌های روغنی کنجد روی آب نمک قرار می‌گیرند. سپس، دانه‌های سوا شده را روی ظرفی ریخته، خشک کرده و بو می‌دادند. در این مرحله، کنجد بوداده شده را به [[عصاری]] می‌برند. عصاری، دکانی است که در آن، روغن دانه‌های روغنی را می‌گیرند. روغن گرفته شده از دانه‌های کنجد «ارده» نام دارد. پس از آماده شدن ارده، چاشنی حلوا ارده را از شیرۀ انگور، شیرۀ خرما یا شیرۀ شکر تهیه می‌کنند. برای سفید شدن رنگ این خوراک نیز از «کَف» که مخلوطی از سفیدۀ تخم مرغ و اندکی آب (دارای چوبک کوبیده) است را به ظرف حاوی ارده منتقل می‌کنند. این ترکیب، باید مدام هم زده شود تا ته نگیرد و درنهایت، زوردار و کش‌دار شود. پس از آماده شدن حلوا ارده، آنها را در سینی‌های بزرگی به ضخامت 4 سانتی‌متر می‌ریزند تا حلوا سفت شود.<ref>فاضل هروی، ارشاد الزراعه، ۱۳۴۶ش، ص263؛ <br>
 مظلوم‌زاده، آشپزی در فرهنگ مردم کازرون، ۱۳۸۳ش، ص۲۰۶-۲۰۷؛ <br>
 نجفی، فرهنگ فارسی عامیانه، ۱۳۷۸ش، ج1، ص500؛ <br>