خیاطی: تفاوت میان نسخه‌ها

برخی از پژوهشگران، با تکیه بر افسانه‌ها و اساطیر، کار دوخت‌ودوز را به کیومرث پیشدادی (تهیه کردن پوستینی از پوست سمور و روباه) و برخی آن را منسوب به جمشید دانسته‌اند.<ref>فردوسی، شاهنامه، ۱۳۸۶ش، ج1، ص42.</ref> گروهی از مورخان، بر این باورند که خیاطی توسط ادریس (از پیامبران الهی) به مردم آموخته شد تا برای پوشش بدن خود، از لباس استفاده کنند.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/6557924/کدام-پیامبر-خیاط-بود-خصوصیات-ایشان «کدام پیامبر خیاط بود؟ خصوصیات ایشان»، سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

محققان به این نتیجه رسیده‌اند که پیشینه دوخت جامه در منطقهٔ فلات ایران، به ۱۰٬۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد.<ref>بهشتی‌پور، تاریخچهٔ صنعت نساجی ایران، ۱۳۴۳ش، ج1، ص54.</ref> برای مثال، قوم ماد، به‌دلیل کوچندگی، نیازمند تن‌پوش دوخته‌شده بوده‌اند. بر اساس نمونه‌های کشف شده، جنس برخی از لباس‌ها، از چرم بوده و دوخت آنها نیز ساده، صاف، بدون چین، تنگ و چسبان بوده است.<ref>رنج‌دوست، تاریخ لباس ایران، ۱۳۸۷ش، ص۲۲.</ref>

هخامنشیان نیز لباسی از پارچهٔ مستطیلی‌شکل به تن می‌کردند که در ناحیه کمر، به اندازهٔ دلخواه آنها، چین می‌خورد.<ref>رنج‌دوست، تاریخ لباس ایران، ۱۳۸۷ش، ص۲8.</ref> لوح‌های گِلی به‌دست آمده از آن دوران، نشان می‌دهند که خیاطی پیشه‌ای زنانه بوده و مردان به‌ندرت در آن فعالیت داشته‌اند.<ref>کخ، از زبان داریوش، ۱۳۷۹ش، ص۵۷ و ۲۴۴ و ۲۷۰.</ref>

در دوره [[اشکانیان]]، تفاوت دوخت لباس‌های زنانه و مردانه، آشکارتر شد.<ref>رنج‌دوست، تاریخ لباس ایران، ۱۳۸۷ش، ص39-44.</ref> از مشخصه‌های لباس زنان در دورهٔ [[ساسانیان]]، پیراهن‌های بلند و پرچین بود. پس از هجوم مغول‌ها، شیوه دوخت مغولی در [[ایران]] رایج شد. در آن دوره، لباس هر نفر، به اندازهٔ قامت خود او، بریده، طبق الگو دوخت زده، آهار زده و اتو می‌شد. در دورهٔ [[صفویه|صفویان]]، هر پادشاهی، یک قیچی‌خانه داشت که چندین نفر در آن، دوزندگی می‌کردند. در این دوران، دوخت یقه و دکمه‌های گوناگون بر روی لباس‌ها، مرسوم شد.<ref>مظاهری، [[زندگی]] [[مسلمانان]] در قرون وسطا، ۱۳۴۸ش، ص88.</ref>

در دورهٔ [[قاجاریه]]، زنان اشرافی، خیاط و کنیزهایی متخصص و مخصوص برای دوخت لباس‌های خود داشتند.<ref>شیبانی، «مطالعه‌ای دربارهٔ خیاط‌خانه‌های زنانهٔ تهران»، ۱۳۴۲ش، ص۱۲۹.</ref> در دورهٔ پهلوی، تغییراتی اساسی در مد و لباس ایرانیان ایجاد شد. این تغییرات بنیادین، نیاز به تولید لباس، طراحی لباس‌های جدید و خیاطی را افزایش داد. پس از [[انقلاب اسلامی]] در ایران، مردم به سمت [[ساده‌زیستی]] گرایش یافته و با شروع [[جنگ]] در ایران، صنعت مد، دوخت‌ودوز و طراحی لباس، تا مدتی به حاشیه رفت. پوشش مردان و زنان نیز با تغییراتی همراه شد؛ برای مثال پوشش زنان بیشتر به [[چادر]] و مانتو تغییر کرد.<ref>[https://www.honarane.com/تاریخچه-خیاطی-و-مد-در-ایران-از-گذشته-تا/ «تاریخچه خیاطی و مد در ایران از گذشته تا کنون»، سایت هنرانه، تاریخ بازدید: 13 مرداد 1401ش.]</ref>

خیاطی با صنعت پوشاک، ریسندگی و پارچه‌بافی در ارتباط است. صنعت پارچه‌بافی و ریسندگی ایران که در دوره [[قاجاریه]]، با واگذاری امتیاز به انگلستان و روسیه نابود شده بود، در دوره پهلوی رونق یافت و صنعت مد و فشن نیز در [[ایران]] به تجارتی پرسود تبدیل شد. پس از [[انقلاب اسلامی]] نیز خیاطی در ایران توسعه یافت و با صنایع بسیاری در دادوستد قرار گرفت.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/8073898/از-چرخ-خیاطی-تا-کارگاه-دوزندگی-و-صادرات-پوشاک-به-عمان «از چرخ خیاطی کارگاه دوزندگی تا صادرات پوشاک به عمان»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>