صفحهای تازه حاوی «<big>'''سدر'''</big>؛ درختی آیینی و مقدس با خواص دارویی.<br> سدر، درختی گرمسیری، تناور و با طول عمر بسیار است. این درخت دارای میوهای کوچک (به اندازۀ سنجد) و خوردنی است. برگ آن نیز پس از خشک شدن، ساییده شده و برای شستن موی سر و بدن، استفاده میشود.<ref>[https:/...» ایجاد کرد |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''سدر'''</big>؛ درختی آیینی و مقدس با خواص دارویی.<br> | <big>'''سدر'''</big>؛ درختی آیینی و مقدس با خواص دارویی.<br> | ||
سدر، درختی گرمسیری، تناور و با طول عمر بسیار است. این درخت دارای میوهای کوچک (به اندازۀ سنجد) و خوردنی است. برگ آن نیز پس از خشک شدن، ساییده شده و برای شستن موی سر و | سدر، درختی گرمسیری، تناور و با طول عمر بسیار است. این درخت دارای میوهای کوچک (به اندازۀ سنجد) و خوردنی است. برگ آن نیز پس از خشک شدن، ساییده شده و برای شستن موی سر و [[بدن]]، استفاده میشود.<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%B3%D8%AF%D8%B1 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سدر، سایت واژهیاب.]</ref> سدر، درختی زیبا، با میوههای گرد، سبزرنگ و با طعمی ترش و شیرین و خوشبو است. از جمله قسمتهای مورد استفادۀ این درخت میتوان به میوه، برگ، چوب و صمغ سدر اشاره کرد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/257594/%D8%B3%D8%AF%D8%B1 متین، «سدر»، دایرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref><br> | ||
برخی، سدر را با نامهای دیگری همچون «کُنار»، «شجرالنبق»،<ref>[https://vajehyab.com/amid/%D8%B3%D8%AF%D8%B1 عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سدر، سایت واژهیاب.]</ref> «سدره»، «مَنبَل داود»، «سنجد گرجی»، «نیم» و «ضال» نیز میشناسند.<ref>ثابتی، جنگلها، درختان و درختچههای ایران، ۱۳۵۵ش، ص۷۷۸؛ <br> | برخی، سدر را با نامهای دیگری همچون «کُنار»، «شجرالنبق»،<ref>[https://vajehyab.com/amid/%D8%B3%D8%AF%D8%B1 عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سدر، سایت واژهیاب.]</ref> «سدره»، «مَنبَل داود»، «سنجد گرجی»، «نیم» و «ضال» نیز میشناسند.<ref>ثابتی، جنگلها، درختان و درختچههای ایران، ۱۳۵۵ش، ص۷۷۸؛ <br> | ||
گلگلاب، گیاهشناسی، ۱۳۲۶ش، ص۲۲۱.</ref> | گلگلاب، گیاهشناسی، ۱۳۲۶ش، ص۲۲۱.</ref> | ||
==پراکندگی جغرافیایی== | ==پراکندگی جغرافیایی== | ||
سدر از جمله درختان کهن و آیینی در باور مردم ایران است. در مناطق مختلفی از ایران مانند | سدر از جمله درختان کهن و آیینی در باور مردم ایران است. در مناطق مختلفی از ایران مانند [[خرمشهر]]، [[بهبهان]]، اندیمشک، خرمآباد، لار، [[کرمان]]، [[جزیره هرمز|هرمز]]، [[جزیره خارک|خارک]]، بندرعباس، مکران، بم و [[چابهار]]، درخت سدر رویش دارد.<ref>عماد، شناسایی گیاهان دارویی و صنعتی جنگلی و مرتعی و موارد مصرف آنها، ۱۳۷۸ش، ج2، ص82-83؛ <br> | ||
ثابتی، جنگلها، درختان و درختچههای ایران، ۱۳۵۵ش، ص۷۷۸؛ <br> | ثابتی، جنگلها، درختان و درختچههای ایران، ۱۳۵۵ش، ص۷۷۸؛ <br> | ||
گلگلاب، گیاهشناسی، ۱۳۲۶ش، ص۲۲۱.</ref> | گلگلاب، گیاهشناسی، ۱۳۲۶ش، ص۲۲۱.</ref> | ||
==پیشینه== | ==پیشینه== | ||
در منابع تاریخی به استفاده از سدر، در شستوشو و دفن مردگان اشاره شده است. برای مثال، هرودت، به استفاده از روغن درخت سدر در تدفین و مومیایی کردن مردگان، توسط مردمان سیتی (از اقوام ایرانی)، اشاره کرده است.<ref>Herodotus, The History, 2000, V.II, P90.</ref> در داستانهای اساطیری و ایرانی، مانند «حماسۀ گیلگمش»، به درخت سدر و رابطۀ قهرمانان داستان با این درخت و استفاده از چوب آن، بارها اشاره شده است. محققان، بر این باورند که در ساخت تخت جمشید، از چوب درخت سدر نیز استفاده شده است.<ref>Jorét, Les Plantes dans l’antiquité et au moyen âge, 1904, P108.</ref> بر اساس مستندات موجود، برخی از اقوام اولیۀ ایرانی، مانند مادها و پارسها، وسایل چوبی خود از جمله تخت خوابها را از چوب سدر میساختهاند.<ref>Jorét, Les Plantes dans l’antiquité et au moyen âge, 1904, P108.</ref> <br> | در منابع تاریخی به استفاده از سدر، در شستوشو و دفن مردگان اشاره شده است. برای مثال، هرودت، به استفاده از روغن درخت سدر در تدفین و مومیایی کردن مردگان، توسط مردمان سیتی (از اقوام ایرانی)، اشاره کرده است.<ref>Herodotus, The History, 2000, V.II, P90.</ref> در داستانهای اساطیری و ایرانی، مانند «حماسۀ گیلگمش»، به درخت سدر و رابطۀ قهرمانان داستان با این درخت و استفاده از چوب آن، بارها اشاره شده است. محققان، بر این باورند که در ساخت تخت جمشید، از چوب درخت سدر نیز استفاده شده است.<ref>Jorét, Les Plantes dans l’antiquité et au moyen âge, 1904, P108.</ref> بر اساس مستندات موجود، برخی از اقوام اولیۀ ایرانی، مانند [[مادها]] و پارسها، وسایل چوبی خود از جمله تخت خوابها را از چوب سدر میساختهاند.<ref>Jorét, Les Plantes dans l’antiquité et au moyen âge, 1904, P108.</ref> <br> | ||
برخی کتب مقدس نیز به درخت سدر اشاره کردهاند. برای مثال، در قرآن به درخت سدر اشاره شده<ref>سوره سبا، آیه 16؛ سوره نجم، آیه 13-17.</ref> و بهشت ابدی را نزد همان سدره (سدرة المنتهی) معرفی کرده است.<ref>قرشی، قاموس قرآن، ۱۳۶۴ش، ج3، ص247.</ref> در فرهنگنامههای متعددی، از سدر و سدره، بهعنوان درختی بر فراز آسمان هفتم یاد شده که آن را «سدره المنتهی» میگویند. این درخت، حد رسیدن جبرئیل و منتهای اعمال مردم بوده که تنها حضرت محمد، از آن عبور کرده است.<ref>آنندراج، محمدپادشاه، ۱۳۶۳ش، ذیل واژه سدر.</ref><br> | برخی کتب مقدس نیز به درخت سدر اشاره کردهاند. برای مثال، در قرآن به درخت سدر اشاره شده<ref>سوره سبا، آیه 16؛ سوره نجم، آیه 13-17.</ref> و بهشت ابدی را نزد همان سدره (سدرة المنتهی) معرفی کرده است.<ref>قرشی، قاموس قرآن، ۱۳۶۴ش، ج3، ص247.</ref> در فرهنگنامههای متعددی، از سدر و سدره، بهعنوان درختی بر فراز آسمان هفتم یاد شده که آن را «سدره المنتهی» میگویند. این درخت، حد رسیدن جبرئیل و منتهای اعمال مردم بوده که تنها حضرت محمد، از آن عبور کرده است.<ref>آنندراج، محمدپادشاه، ۱۳۶۳ش، ذیل واژه سدر.</ref><br> | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۷: | ||
سیاحان و گردشگران مختلفی نیز به استفاده از این درخت توسط ایرانیان، در کنار درختانی دیگر همچون چنار، بید و صنوبر یاد کردهاند.<ref>شاردن، سیاحتنامه، ۱۳۳۶ش، ج4، ص42؛ <br> | سیاحان و گردشگران مختلفی نیز به استفاده از این درخت توسط ایرانیان، در کنار درختانی دیگر همچون چنار، بید و صنوبر یاد کردهاند.<ref>شاردن، سیاحتنامه، ۱۳۳۶ش، ج4، ص42؛ <br> | ||
فلاندن، سفرنامه، ۱۳۲۴ش، ص323؛ <br> | فلاندن، سفرنامه، ۱۳۲۴ش، ص323؛ <br> | ||
بابن، سفرنامۀ جنوب ایران، ۱۳۶۳ش، ص۵۳ و ۹۶.</ref> برخی دیگر از جهانگردان نیز به استفاده از درخت سدر، در ساختوسازهای کهن، مانند تالار عالیقاپو در اصفهان، اشاره کردهاند.<ref>دیولافوا، سفرنامه (ایران و کلده)، ۱۳۳۲ش، ص۲۸۹ و ۳۱۸.</ref> | بابن، سفرنامۀ جنوب ایران، ۱۳۶۳ش، ص۵۳ و ۹۶.</ref> برخی دیگر از جهانگردان نیز به استفاده از درخت سدر، در ساختوسازهای کهن، مانند تالار عالیقاپو در اصفهان، اشاره کردهاند.<ref>دیولافوا، سفرنامه (ایران و کلده)، ۱۳۳۲ش، ص۲۸۹ و ۳۱۸.</ref> | ||
==سدر در طب سنتی== | ==سدر در طب سنتی== | ||
طبیبان کهن، میوههای رسیدۀ این درخت را شیرین و گرم و در غیر این صورت، آن را سرد و خشک معرفی کردهاند.<ref>کاسانی، ترجمه [و تحریر] کهن فارسی الصیدنۀ بیرونی، ۱۳۵۸ش، ص۸۸۲؛ <br> | طبیبان کهن، میوههای رسیدۀ این درخت را شیرین و گرم و در غیر این صورت، آن را سرد و خشک معرفی کردهاند.<ref>کاسانی، ترجمه [و تحریر] کهن فارسی الصیدنۀ بیرونی، ۱۳۵۸ش، ص۸۸۲؛ <br> | ||
| خط ۳۸: | خط ۴۰: | ||
امروزه برگ درخت سدر، بهعنوان معجزهگر لایهبرداری و ترمیم پوست (بهویژه در افرادی که دارای پوست چرب هستند)، رفعکنندۀ لکهای پوستی، درمان ریزش مو، سفید کردن پوست، از بین برندۀ جای زخم و سوختگی و شفافکنندۀ پوست شناخته میشود.<ref>[https://www.farsnews.ir/isfahan/news/13990621000566/%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF «با سدر به جنگ مشکلات پوست و مو بروید»، خبرگزاری فارس.]</ref> | امروزه برگ درخت سدر، بهعنوان معجزهگر لایهبرداری و ترمیم پوست (بهویژه در افرادی که دارای پوست چرب هستند)، رفعکنندۀ لکهای پوستی، درمان ریزش مو، سفید کردن پوست، از بین برندۀ جای زخم و سوختگی و شفافکنندۀ پوست شناخته میشود.<ref>[https://www.farsnews.ir/isfahan/news/13990621000566/%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AF «با سدر به جنگ مشکلات پوست و مو بروید»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
==سدر در ادبیات فارسی== | ==سدر در ادبیات فارسی== | ||
سدر و سدره، در ادبیات رسمی و شفاهی ایرانیان، از دیرباز، حضور داشتهاند. برای مثال، شیخ بهایی در شعر خود گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/bahaee/divan-baha/ghazal-baha/sh3 شیخ بهایی، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شماره 3، بیت 5، سایت گنجور.]</ref><br> | سدر و سدره، در ادبیات رسمی و شفاهی ایرانیان، از دیرباز، حضور داشتهاند. برای مثال، [[شیخ بهایی]] در شعر خود گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/bahaee/divan-baha/ghazal-baha/sh3 شیخ بهایی، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شماره 3، بیت 5، سایت گنجور.]</ref><br> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۷: | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
سعدی نیز در شعر خود به واژه «سدره» اشاره کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/saadi/mavaez/ghasides/sh55 سعدی، مواعظ، قصاید، قصیده شماره 55، بیت 22، سایت گنجور.]</ref><br> | [[سعدی]] نیز در شعر خود به واژه «سدره» اشاره کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/saadi/mavaez/ghasides/sh55 سعدی، مواعظ، قصاید، قصیده شماره 55، بیت 22، سایت گنجور.]</ref><br> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
{{ب|چون بوم بدختر مفکن سایه بر خراب|در اوج سدره کوش که فرخنده طایری}} | {{ب|چون بوم بدختر مفکن سایه بر خراب|در اوج سدره کوش که فرخنده طایری}} | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
