شاهنامه‌‌خوانی: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''شاهنامه‌خوانی'''</big>؛ خواندن اشعار شاهنامه با آواز و حالت مخصوص.<br>

شاهنامه‌خوانی، شغل و عمل شاهنامه‌خوان<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه شاهنامه‌خوانی، سایت واژه‌یاب.]</ref>  و نیز به‌معنای خواندن شاهنامه، به آواز بلند، لحنی گیرا و آهنگی خوش در میان جمع است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87+%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه شاهنامه‌خوانی، سایت واژه‌یاب.]</ref>  شاهنامه‌خوانی، همواره به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم با دو نوع ادبی دیگر یعنی نقالی و قصه‌خوانی در ارتباط بوده است. خواندن داستان‌های پهلوانی و اخلاقی، به‌منظور سرگرمی شنوندگان و گاهی برای تعلیم و تنبیه آنها، از دوران صدر اسلام در ایران، رایج بوده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/257876/%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8E%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C امیدسالار، «شاهنامه‌خوانی»، سایت دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>  

از آن‌جایی که بسیاری از داستان‌های شاهنامه، دارای مفاهیمی همچون پیروزی نیکی بر بدی و استیلای نیروی خیر بر نیروی شر است، از اصلی‌ترین انگیزه‌های شاهنامه‌خوانی توسط پادشاهان و درباریان و گوش فرادادن به داستان‌های شاهان پیشین، پی‌بردن سلاطین به کارهای نیک و بد گذشتگان، پیروی از اعمال و رفتار نیک آنها و نیز دوری از اعمال بدِ آنها بوده است.<ref>اسدی طوسی، گرشاسب‌نامه، ۱۳۵۴ش، ص۲۶۴.</ref><br>

مردمِ عادی نیز از شنیدن شاهنامه‌خوانی لذت برده و به‌منظور سرگرمی گوش می‌دادند. پژوهشگران بر این باورند که روایت این داستان‌ها، خصلت‌های پاکدامنی، سلحشوری و پهلوانی را در میان مردم زنده نگه داشته و همچون پندِ پیران عمل می‌کرده است. شاهنامه‌پژوهان، از جمله انگیزه‌های امروزی برای شاهنامه‌خوانی را آشنایی شنوندگان با آثار حماسی و پهلوانی و نیز آشنایی نسل جدید با ارزش‌های والای جوانمردی می‌دانند.<ref> [http://agahimarket.com/%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ «شاهنامه‌خوانی چیست؟»، وبلاگ آگهی مارکت، تاریخ بارگذاری: 25 آبان 1400ش.]</ref>  

# مکان اجرا: در بسیاری از منابع، به خواندن شاهنامه در میان جمع‌های کوچک و بزرگ اشاره شده است. برای مثال، در داراب‌نامه، عبارت «خواندیم در حضور دوستان»، به شاهنامه‌خوانی در میان جمع اشاره دارد.<ref>بیغمی، داراب‌نامه، ۱۳۳۹ش، ج1، ص271.</ref>  گاهی، خواندن شاهنامه در کوچه و بازار نیز صورت می‌گرفته که هدف از آن، بیشتر استفاده‌های تبلیغاتی بوده است.<ref>قزوینی رازی، نقض، ۱۳۵۸ش، ص67.</ref>  از جمله اماکن مشهور برای شاهنامه‌خوانی، از دورۀ صفویان به بعد نیز قهوه‌خانه‌ها بوده است.<ref>نصرآبادی، تذکره، ۱۳۷۸ش، ج1، ص207.</ref>   

صفی‌نژاد، عشایر مرکزی ایران، ۱۳۶۸ش، ص۵۷۹.</ref>  

از معروف‌ترین شاهنامه‌خوانان سدۀ 5ق «کاراسی شاهنامه‌خوان» بوده که در آثار تاریخی و ادبی بسیاری به نام او اشاره شده است.<ref>اقبال آشتیانی، مجموعه‌مقالات، ۱۳۸۲ش، ج3، ص253-256.</ref>  در دورۀ صفویان نیز افرادی همچون «یکه‌سوار» شاهنامه‌خوان معروف صفوی،<ref>نصرآبادی، تذکره، ۱۳۷۸ش، ج1، ص207.</ref>  نجاتی بافقی و ملا بیخود جنابدی شاهنامه‌خوانی می‌کردند.<ref>نصرآبادی، تذکره، ۱۳۷۸ش، ج1، ص435.</ref>  امروزه نیز شاهنامه‌خوانی دارای مشاهیری همچون ساقی عقیلی (نخستین زن شاهنامه‌خوان ایرانی) معروف به ندا آفرید<ref>[https://parsiandej.ir/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B5/ «نخستین زن نقال، شاهنامه‌خوان ایرانی»، سایت پارسیان دژ.]</ref>  و مرشد عباس زریری اصفهانی<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D9%85%D8%B1%D8%B4%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C «مرشد عباس بن حسین بن زریری اصفهانی»، ویکی فقه.]</ref>  است.