صفحهای تازه حاوی «{{درشت|'''دریای خزر'''}}؛ بزرگترین دریاچهٔ جهان با سواحل زیبا در شمال ایران. دریای خزر، بزرگترین دریاچهٔ جهان در قسمت شمالی ایران و در همسایگی استانهای گیلان، مازندران و گلستان است.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/دریای%20خزر.aspx تکمیل همایون...» ایجاد کرد |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''دریای خزر'''}}؛ بزرگترین دریاچهٔ جهان با سواحل زیبا در شمال ایران. | {{درشت|'''دریای خزر'''}}؛ بزرگترین دریاچهٔ جهان با سواحل زیبا در شمال ایران. | ||
دریای خزر، بزرگترین دریاچهٔ جهان در قسمت شمالی [[ایران]] و در همسایگی استانهای [[گیلان]]، [[مازندران]] و [[گلستان]] است.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/دریای%20خزر.aspx تکمیل همایون، «دریای خزر»، وبسایت دانشنامۀ ایران زمین.]</ref> | دریای خزر، بزرگترین دریاچهٔ جهان در قسمت شمالی [[ایران]] و در همسایگی استانهای [[گیلان]]، [[مازندران]] و [[استان گلستان|گلستان]] است.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/دریای%20خزر.aspx تکمیل همایون، «دریای خزر»، وبسایت دانشنامۀ ایران زمین.]</ref> | ||
== نامگذاری == | == نامگذاری == | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
== جغرافیا == | == جغرافیا == | ||
=== موقعیت جغرافیایی === | === موقعیت جغرافیایی === | ||
دریای خزر، دریاچهای بسته و محصور در خشکی، دارای مساحتی در حدود ۴۳۶٬۰۰۰ کیلومتر مربع است. طول این دریاچه در حدود۱۰۳۰ تا ۱۲۰۰ کیلومتر و عرض آن نیز بین ۲۲۰ تا ۵۵۰ کیلومتر متغیر است. عمقِ آب این دریا، در نقاط مختلف، متفاوت است؛ برای مثال، در برخی قسمتهای شمالی این دریاچه، عمقِ آب در حدود ۱۰–۱۲ متر، در قسمتهای میانی در حدود ۷۷۰ متر و در سواحل ایران تا ۱۰۰۰ متر است.<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور، 1382ش، ص3.</ref> دریای خزر، از شرق با | دریای خزر، دریاچهای بسته و محصور در خشکی، دارای مساحتی در حدود ۴۳۶٬۰۰۰ کیلومتر مربع است. طول این دریاچه در حدود۱۰۳۰ تا ۱۲۰۰ کیلومتر و عرض آن نیز بین ۲۲۰ تا ۵۵۰ کیلومتر متغیر است. عمقِ آب این دریا، در نقاط مختلف، متفاوت است؛ برای مثال، در برخی قسمتهای شمالی این دریاچه، عمقِ آب در حدود ۱۰–۱۲ متر، در قسمتهای میانی در حدود ۷۷۰ متر و در سواحل ایران تا ۱۰۰۰ متر است.<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور، 1382ش، ص3.</ref> دریای خزر، از شرق با [[ترکمنستان]]، از شرق و شمال شرقی با [[قزافستان]]، از غرب و شمال غربی با [[روسیه]]، از غرب با کشور [[آذربایجان]] و از جنوب نیز با [[ایران]] همسایگی دارد.<ref>سازمان نقشهبرداری کشور، نقشه تصمیمات کشوری ایران، 1384ش، ص12؛{{سخ}} | ||
تکمیل همایون، سرگذشت دریای مازندران، 1380ش، ص14-16.</ref> | تکمیل همایون، سرگذشت دریای مازندران، 1380ش، ص14-16.</ref> | ||
=== فضاها === | === فضاها === | ||
# '''جزیرهها''': در دریای خزر، جزیرههای متعددی وجود دارند که مساحت آنها، در مجموع، به ۲٬۲۲۰ کیلومتر و محیط آنها نیز به ۳٬۰۰۰ کیلومتر میرسد.<ref>مضخم پایان، دریای خزر، 1375ش، ص37-43.</ref> از جملهٔ این جزایر، میتوان به جزیرهٔ «تولنی»، جزیرهٔ «چچن»، «شبه جزیرهٔ آگراخان»، «شبه جزیرهٔ آرتم یا آرتیوم»، «شبه جزیرهٔ آبشرون»، جزیرهٔ «ژیلوی»<ref>[https://seaproje.ir/خلیج-های-و-جزایر-دریای-خزر/659/ «خلیجها و جزایر دریای خزر»، وبسایت پروژۀ دریا.]</ref> و «شبه جزیرهٔ میانکاله» یا «آشوراده» (تنها جزیرهٔ ایرانی دریای خزر)<ref>[http://www.iikss.com/fa/index.php/route/news_det/MTYx/جزایر_دریای_خزر «جزایر دریای خزر»، وبسایت مؤسسه بینالمللی مطالعات دریای خزر.]</ref> اشاره کرد. | # '''جزیرهها''': در دریای خزر، جزیرههای متعددی وجود دارند که مساحت آنها، در مجموع، به ۲٬۲۲۰ کیلومتر و محیط آنها نیز به ۳٬۰۰۰ کیلومتر میرسد.<ref>مضخم پایان، دریای خزر، 1375ش، ص37-43.</ref> از جملهٔ این جزایر، میتوان به جزیرهٔ «تولنی»، جزیرهٔ «چچن»، «شبه جزیرهٔ آگراخان»، «شبه جزیرهٔ آرتم یا آرتیوم»، «شبه جزیرهٔ آبشرون»، جزیرهٔ «ژیلوی»<ref>[https://seaproje.ir/خلیج-های-و-جزایر-دریای-خزر/659/ «خلیجها و جزایر دریای خزر»، وبسایت پروژۀ دریا.]</ref> و «شبه جزیرهٔ میانکاله» یا «آشوراده» (تنها جزیرهٔ ایرانی دریای خزر)<ref>[http://www.iikss.com/fa/index.php/route/news_det/MTYx/جزایر_دریای_خزر «جزایر دریای خزر»، وبسایت مؤسسه بینالمللی مطالعات دریای خزر.]</ref> اشاره کرد. | ||
# '''سواحل''': دریای خزر، در کشورهای مختلف دارای سواحل متفاوتی است. ویژگی مشترک همهٔ این ساحلها، طبیعت چشمنواز و زیبایی آنها است. در [[ایران]]، سواحلی همچون زیباکنار، گیسوم و رودسر | # '''سواحل''': دریای خزر، در کشورهای مختلف دارای سواحل متفاوتی است. ویژگی مشترک همهٔ این ساحلها، طبیعت چشمنواز و زیبایی آنها است. در [[ایران]]، سواحلی همچون زیباکنار، گیسوم و رودسر معروف هستند.<ref>[https://safarmarket.com/blog/caspian-sea «همه چیز دربارۀ دریای خزر؛ بزرگترین دریاچۀ جهان»، وبسایت سفرمارکت.]</ref> | ||
# '''خلیج''': دریای خزر، دارای چند خلیج از جمله خلیج گرگان، خلیج انزلی، خلیج قرهبَغاز، خلیق حسینقلی، خلیج کیزلار (قیزلار)، خلیج باکو، خلیج آگراخان، خلیج کازاخ، و خلیج ترکمنباشی<ref>[https://seaproje.ir/خلیج-های-و-جزایر-دریای-خزر/659/ «خلیجها و جزایر دریای خزر»، وبسایت پروژۀ دریا.]</ref> است که با گذر زمان، بهدلیل کاهش یا افزایشِ سطح آب دریا، شکل و سطحِ این خلیجها نیز درحال تغییر هستند.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/دریای%20خزر.aspx تکمیل همایون، «دریای خزر»، وبسایت دانشنامۀ ایران زمین].</ref> | # '''خلیج''': دریای خزر، دارای چند خلیج از جمله خلیج گرگان، خلیج انزلی، خلیج قرهبَغاز، خلیق حسینقلی، خلیج کیزلار (قیزلار)، خلیج باکو، خلیج آگراخان، خلیج کازاخ، و خلیج ترکمنباشی<ref>[https://seaproje.ir/خلیج-های-و-جزایر-دریای-خزر/659/ «خلیجها و جزایر دریای خزر»، وبسایت پروژۀ دریا.]</ref> است که با گذر زمان، بهدلیل کاهش یا افزایشِ سطح آب دریا، شکل و سطحِ این خلیجها نیز درحال تغییر هستند.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/دریای%20خزر.aspx تکمیل همایون، «دریای خزر»، وبسایت دانشنامۀ ایران زمین].</ref> | ||
=== منابع آبی === | === منابع آبی === | ||
آب دریای خزر، از طریق جریانهای آبِ سطحی، بارش باران، چشمهها و آبهای زیرزمینی تأمین میشود. بر اساس برآوردهای صورتگرفته، ۲ تا ۳ درصد از کل آبهای این دریا، از طریق منابع آبی موجود در [[ایران]] تأمین شده و باقی آن از سایر کشورهای ساحلی خزر، بهویژه دو کشور روسیه و آذربایجان تأمین میشود.<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور، 1382ش، ص4.</ref> حوضهٔ آبریز دریای خزر در ایران، شامل کوههای آذربایجان تا کردستان مرکزی، دامنههای شمالی البرز و کوههای خراسان شمالی است. بیش از ۳۵۰ رود بزرگ و کوچک از این حوضهٔ آبریز وسیع بهسمت دریای خزر جریان دارند. در میانِ این رودها، رودهای ارس، سفیدرود، هراز و اَترَک نسبت به سایر رودها پرآبتر بوده و باقی رودها از شیب زیاد و طول کمتری برخوردار هستند.<ref>سازمان نقشهبرداری کشور، نقشه تصمیمات کشوری ایران، 1384ش، ص8.</ref> کارشناسان، رودخانههای موجود در این منطقه را بر اساس موقعیت قرار گرفتن آنها در سواحل دریای خزر به پنج گروه تقسیم کردهاند: | آب دریای خزر، از طریق جریانهای آبِ سطحی، بارش باران، چشمهها و آبهای زیرزمینی تأمین میشود. بر اساس برآوردهای صورتگرفته، ۲ تا ۳ درصد از کل آبهای این دریا، از طریق منابع آبی موجود در [[ایران]] تأمین شده و باقی آن از سایر کشورهای ساحلی خزر، بهویژه دو کشور روسیه و آذربایجان تأمین میشود.<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور، 1382ش، ص4.</ref> حوضهٔ آبریز دریای خزر در ایران، شامل کوههای آذربایجان تا کردستان مرکزی، دامنههای شمالی البرز و کوههای خراسان شمالی است. بیش از ۳۵۰ رود بزرگ و کوچک از این حوضهٔ آبریز وسیع بهسمت دریای خزر جریان دارند. در میانِ این رودها، رودهای ارس، سفیدرود، هراز و اَترَک نسبت به سایر رودها پرآبتر بوده و باقی رودها از شیب زیاد و طول کمتری برخوردار هستند.<ref>سازمان نقشهبرداری کشور، نقشه تصمیمات کشوری ایران، 1384ش، ص8.</ref> کارشناسان، رودخانههای موجود در این منطقه را بر اساس موقعیت قرار گرفتن آنها در سواحل دریای خزر به پنج گروه تقسیم کردهاند: | ||
# منطقهٔ جنوبی (سواحل ایران از شرق به غرب): رودهای اترک، گرگان، قرهسو، تجن، طالار، هراز، چالوس، چشمه کیله (تنکابن)، پلرود، شلمان رود، چمخاله، سفیدرود، پسیخان، شاخزر، ماسوله، لمبر، گرگان رود و چند رود کوچک دیگر؛ | # منطقهٔ جنوبی (سواحل ایران از شرق به غرب): رودهای اترک، گرگان، قرهسو، تجن، طالار، هراز، چالوس، چشمه کیله ([[تنکابن]])، پلرود، شلمان رود، چمخاله، سفیدرود، پسیخان، شاخزر، ماسوله، لمبر، گرگان رود و چند رود کوچک دیگر؛ | ||
# منطقهٔ جنوب شرقی دریا (سواحل ترکمنستان): چند رود محلی کوچک؛ | # منطقهٔ جنوب شرقی دریا (سواحل [[ترکمنستان]]): چند رود محلی کوچک؛ | ||
# منطقهٔ شمال شرقی (سواحل قزاقستان): رود امبا و چند رود محلی؛ | # منطقهٔ شمال شرقی (سواحل قزاقستان): رود امبا و چند رود محلی؛ | ||
# منطقهٔ شمال و شمال غربی (سواحل | # منطقهٔ شمال و شمال غربی (سواحل [[روسیه]]): اورال و وُلگا با چند زیرشاخهٔ خود، بههمراه چند رودخانهٔ محلی دیگر؛ | ||
# منطقهٔ غرب دریا (سواحل جمهوری خودمختار داغستان و جمهوری آذربایجان): کوما، تِرِک، سمور، کورا، ارس و چند رود محلی دیگر. | # منطقهٔ غرب دریا (سواحل جمهوری خودمختار [[داغستان]] و جمهوری [[آذربایجان]]): کوما، تِرِک، سمور، کورا، ارس و چند رود محلی دیگر. | ||
=== پوشش گیاهی === | === پوشش گیاهی === | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۳: | ||
== جاذبههای گردشگری == | == جاذبههای گردشگری == | ||
یکی از دلایل اهمیت استانهای شمالی [[ایران]]، علاوه بر هوای معتدل، وجود دریای خزر است. سفر به سواحل شمالی ایران برای افرادی که مشتاق تفریحاتی همچون قایقسواری، جتاسکی، تلهکابین، سوارکاری و قرار گرفتن در سواحل مختلف هستند، بسیار جذاب است. از جمله سواحل زیبای شمالی میتوان به ساحل جزیره آشوارده (ساحل ماسهای)، چَمخاله، بندر انزلی، بندر گز (ساحل ماسهای و سنگی)، سیسنگان، | یکی از دلایل اهمیت استانهای شمالی [[ایران]]، علاوه بر هوای معتدل، وجود دریای خزر است. سفر به سواحل شمالی ایران برای افرادی که مشتاق تفریحاتی همچون قایقسواری، جتاسکی، تلهکابین، سوارکاری و قرار گرفتن در سواحل مختلف هستند، بسیار جذاب است. از جمله سواحل زیبای شمالی میتوان به ساحل جزیره آشوارده (ساحل ماسهای)، چَمخاله، بندر انزلی، بندر گز (ساحل ماسهای و سنگی)، سیسنگان، [[رامسر]]، چَپَکرود، چابکسر، محمودآباد، گیسوم، صدف آستارا (ساحل صدفی و ماسهای)، [[ پارک جنگلی نمکآبرود|تفرجگاه نمکآبرود]] و میانکاله، اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/2022/1/18/192843/most-beautiful-beaches-iran/ بهزادیمنش، «زیباترین سواحل ایران»، وبسایت کجارو.]</ref> | ||
== تصویرپردازی == | == تصویرپردازی == | ||
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
== روز پاسداشت == | == روز پاسداشت == | ||
در تقویم [[جمهوری اسلامی ایران]]، | در تقویم [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، [[۲۱ مرداد]]؛ [[روز دریای خزر]] تعیین شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1400051913419/بازنگری-بلایای-زیست-محیطی-خزر-در-یک-روز-ملی «بازنگری بلایای زیستمحیطی «خزر» در یک روز ملی»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
