خاورمیانه: تفاوت میان نسخه‌ها

(یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)

خط ۳:

خاورمیانه، اصطلاحی سیاسی و جغرافیایی است که برای تعیین کشورهای واقع در جنوب غرب آسیا و نیز شمال شرقی آفریقا به‌کار می‌رود.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240816/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 امین، «خاورمیانه»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> از جمله کشورهای عضو خاورمیانه می‌توان به ایران، عربستان، افغانستان، پاکستان، امارات متحده عربی، بحرین، سوریه، اردن و لبنان اشاره کرد.<ref>[https://www.vajehyab.com/wiki/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1+%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 واژه‌نامه آزاد، «خاورمیانه»، سایت واژه‌یاب.]</ref>

==واژه‌شناسی==

خاورمیانه، سرزمینی با ویژگی‌های گوناگون است که توسط اروپاییان نام‌گذاری و برای نخستین‌بار توسط آمریکایی‌ها استفاده شد. منظور از خاورمیانه، منطقه‌ای در اطراف خلیج فارس است که اگر از اروپا به آن نگاه کنیم نه نزدیک است (خاور نزدیک شامل مناطق بین دریای مدیترانه و خلیج فارس) و نه دور (خاور دور شامل مناطق ساحلی اقیانوس آرام)، بلکه میانه (خاور میانه) است. این واژه در زبان انگلیسی به‌صورت «Middle East» خوانده شده و در زبان عربی نیز به «الشرق‌الاوسط» معروف است.<ref> [https://www.hedayatmizan.ir/site/content/20547 «خاورمیانه کجاست؟»، سایت مؤسسه فرهنگی و آموزشی هدایت میزان.]</ref> برخی کارشناسان بر این باورند که اصطلاح خاورمیانه، تنها برای اروپاییان حامل مفهوم بوده و آنها از زاویۀ غرب به این منطقه نگاه کرده و نام خاورمیانه را برگزیده‌اند. این در حالی است که مرکز نداشتن کرۀ زمین، از نظر هندسی، از بدیهیات بوده و نمی‌توان هیچ نقطه‌ای را به‌عنوان مرکز جهان متصور شد. بنابراین، اصطلاح خاورمیانه، تنها برای گروهی از مردم در یک نقطۀ جهان معنا داشته و اصطلاح بهتر برای این منطقه ~~را «غرب آسیا»~~ معرفی کرده‌اند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/06/06/841921/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 «چرا (غرب آسیا) به‌جای (خاورمیانه)؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

خاورمیانه، سرزمینی با ویژگی‌های گوناگون است که توسط اروپاییان نام‌گذاری و برای نخستین‌بار توسط آمریکایی‌ها استفاده شد. منظور از خاورمیانه، منطقه‌ای در اطراف خلیج فارس است که اگر از اروپا به آن نگاه کنیم نه نزدیک است (خاور نزدیک شامل مناطق بین دریای مدیترانه و خلیج فارس) و نه دور (خاور دور شامل مناطق ساحلی اقیانوس آرام)، بلکه میانه (خاور میانه) است. این واژه در زبان انگلیسی به‌صورت «Middle East» خوانده شده و در زبان عربی نیز به «الشرق‌الاوسط» معروف است.<ref> [https://www.hedayatmizan.ir/site/content/20547 «خاورمیانه کجاست؟»، سایت مؤسسه فرهنگی و آموزشی هدایت میزان.]</ref>

=== اصطلاح غرب آسیا ===

برخی کارشناسان بر این باورند که اصطلاح خاورمیانه، تنها برای اروپاییان حامل مفهوم بوده و آنها از زاویۀ غرب به این منطقه نگاه کرده و نام خاورمیانه را برگزیده‌اند. این در حالی است که مرکز نداشتن کرۀ زمین، از نظر هندسی، از بدیهیات بوده و نمی‌توان هیچ نقطه‌ای را به‌عنوان مرکز جهان متصور شد. بنابراین، اصطلاح خاورمیانه، تنها برای گروهی از مردم در یک نقطۀ جهان معنا داشته و اصطلاح بهتر برای این منطقه را، غرب آسیا معرفی کرده‌اند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/06/06/841921/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 «چرا (غرب آسیا) به‌جای (خاورمیانه)؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

==پیشینه==

این اصطلاح، برای نخستین‌بار، توسط یک مورخ آمریکایی در 1902م، به کار گرفته شد. او، برای تشریح منطقۀ خلیج فارس، از واژه خاورمیانه استفاده کرد. شواهدی دیگر نیز به استفاده از این واژه، توسط وزارت خارجه بریتانیا، در اواسط دهۀ 19 میلادی وجود دارد. این مفهوم، در طول جنگ جهانی دوم و درست در زمانی که مقر نیروهای بریتانیا و متفقین در قاهره بود (معروف به مقر خاورمیانه)، برای جهانیان روشن شد.<ref>Beaumont, The Middle East: A Geographical Study, 1988, P1, 3;

خط ۴۱:

خط ۴۴:

منطقۀ خاورمیانه، یکی از بی‌ثبات‌ترین مناطق جهان است. تحولات رخ داده در خاورمیانه، پس از 11 سپتامبر، منجر به افول قدرت آمریکا در منطقه شده است. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که دموکراتیک شدن جهان عرب، منجر به کاهش تنش‌های اعراب با ایران و برقراری روابط بهتر با آنها شده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/220539/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87 حافظیان، «ایران در خاورمیانه: روندهای آینده منطقه»، وب‌سایت پرتال جامع علوم انسانی.]</ref> علاوه بر آن، پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، حمایت ایران از گروه‌های مقاومت در برابر تروریست‌های منطقه‌ای، توسعۀ قدرت نظامی ایران، موقعیت ژئوپولتیک ایران در منطقه،<ref>[https://tv4.ir/episodeinfo/283638 «کابوس آمریکا؛ قسمت 10: ایران شاهراه خاورمیانه»، وب‌سایت شبکه چهار سیما، تاریخ بارگذاری: 14 دی 1400ش.]</ref> پیشینۀ تاریخی، فرهنگی و تمدن باستانی ایران به‌عنوان کشوری کهن، محور قرار گرفتن ایدئولوژی و طرح منابع جدید سیاسی و اقتصادی در ایران،<ref> [http://www.spba.ir/article_127677.html نصیری، سوناز، «بررسی مؤلفه های قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در منطقه خاورمیانه»، فصلنامه علمی مطالعات قدرت نرم، تاریخ بازدید: 29 مرداد 1401ش.]</ref> توانست ایران را به یک قدرت منطقه‌ای در خاورمیانه تبدیل کند.

==بیداری اسلامی در خاورمیانه==

بیداری اسلامی، عنوان سلسله قیام‌هایی در کشورهای عربی (منطقۀ خاورمیانه) است که از نیمه دوم 1389ش شروع شد. اولین موجِ این بیداری، در کشور تونس رخ داد. پس از آن، مردم در کشورهای مصر، لیبی، یمن و بحرین نیز با این قیام‌ها همراه شده و منجر به سرنگونی حکومت شدند. در جریانِ این قیام‌ها، مردم، به‌دنبال تحقق خواسته‌های خود بر اساس اسلام بوده و مبنای حرکتی آنها، دین اسلام بود. مجموعۀ این قیام‌ها، توسط آیت‌الله ~~خامنه‌ای،~~ رهبر جمهوری اسلامی ایران، «بیداری اسلامی» نام گرفت.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بیداری اسلامی»، سایت ویکی شیعه.]</ref>

بیداری اسلامی، عنوان سلسله قیام‌هایی در کشورهای عربی (منطقۀ خاورمیانه) است که از نیمه دوم 1389ش شروع شد. اولین موجِ این بیداری، در کشور تونس رخ داد. پس از آن، مردم در کشورهای مصر، لیبی، یمن و بحرین نیز با این قیام‌ها همراه شده و منجر به سرنگونی حکومت شدند. در جریانِ این قیام‌ها، مردم، به‌دنبال تحقق خواسته‌های خود بر اساس اسلام بوده و مبنای حرکتی آنها، دین اسلام بود. مجموعۀ این قیام‌ها، توسط [[سید علی خامنه‌ای|آیت‌الله خامنه‌ای]]، رهبر جمهوری اسلامی ایران، «بیداری اسلامی» نام گرفت.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بیداری اسلامی»، سایت ویکی شیعه.]</ref>

==پانویس==

@@ خط ۳: / خط ۳: @@
 خاورمیانه، اصطلاحی سیاسی و جغرافیایی است که برای تعیین کشورهای واقع در جنوب غرب آسیا و نیز شمال شرقی آفریقا به‌کار می‌رود.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240816/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 امین، «خاورمیانه»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>  از جمله کشورهای عضو خاورمیانه می‌توان به ایران، عربستان، افغانستان، پاکستان، امارات متحده عربی، بحرین، سوریه، اردن و لبنان اشاره کرد.<ref>[https://www.vajehyab.com/wiki/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1+%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 واژه‌نامه آزاد، «خاورمیانه»، سایت واژه‌یاب.]</ref>
 ==واژه‌شناسی==
-خاورمیانه، سرزمینی با ویژگی‌های گوناگون است که توسط اروپاییان نام‌گذاری و برای نخستین‌بار توسط آمریکایی‌ها استفاده شد. منظور از خاورمیانه، منطقه‌ای در اطراف خلیج فارس است که اگر از اروپا به آن نگاه کنیم نه نزدیک است (خاور نزدیک شامل مناطق بین دریای مدیترانه و خلیج فارس) و نه دور (خاور دور شامل مناطق ساحلی اقیانوس آرام)، بلکه میانه (خاور میانه) است. این واژه در زبان انگلیسی به‌صورت «Middle East» خوانده شده و در زبان عربی نیز به «الشرق‌الاوسط» معروف است.<ref> [https://www.hedayatmizan.ir/site/content/20547 «خاورمیانه کجاست؟»، سایت مؤسسه فرهنگی و آموزشی هدایت میزان.]</ref>  برخی کارشناسان بر این باورند که اصطلاح خاورمیانه، تنها برای اروپاییان حامل مفهوم بوده و آنها از زاویۀ غرب به این منطقه نگاه کرده و نام خاورمیانه را برگزیده‌اند. این در حالی است که مرکز نداشتن کرۀ زمین، از نظر هندسی، از بدیهیات بوده و نمی‌توان هیچ نقطه‌ای را به‌عنوان مرکز جهان متصور شد. بنابراین، اصطلاح خاورمیانه، تنها برای گروهی از مردم در یک نقطۀ جهان معنا داشته و اصطلاح بهتر برای این منطقه را «غرب آسیا» معرفی کرده‌اند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/06/06/841921/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 «چرا (غرب آسیا) به‌جای (خاورمیانه)؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
+خاورمیانه، سرزمینی با ویژگی‌های گوناگون است که توسط اروپاییان نام‌گذاری و برای نخستین‌بار توسط آمریکایی‌ها استفاده شد. منظور از خاورمیانه، منطقه‌ای در اطراف خلیج فارس است که اگر از اروپا به آن نگاه کنیم نه نزدیک است (خاور نزدیک شامل مناطق بین دریای مدیترانه و خلیج فارس) و نه دور (خاور دور شامل مناطق ساحلی اقیانوس آرام)، بلکه میانه (خاور میانه) است. این واژه در زبان انگلیسی به‌صورت «Middle East» خوانده شده و در زبان عربی نیز به «الشرق‌الاوسط» معروف است.<ref> [https://www.hedayatmizan.ir/site/content/20547 «خاورمیانه کجاست؟»، سایت مؤسسه فرهنگی و آموزشی هدایت میزان.]</ref>
+=== اصطلاح غرب آسیا ===
+برخی کارشناسان بر این باورند که اصطلاح خاورمیانه، تنها برای اروپاییان حامل مفهوم بوده و آنها از زاویۀ غرب به این منطقه نگاه کرده و نام خاورمیانه را برگزیده‌اند. این در حالی است که مرکز نداشتن کرۀ زمین، از نظر هندسی، از بدیهیات بوده و نمی‌توان هیچ نقطه‌ای را به‌عنوان مرکز جهان متصور شد. بنابراین، اصطلاح خاورمیانه، تنها برای گروهی از مردم در یک نقطۀ جهان معنا داشته و اصطلاح بهتر برای این منطقه را، غرب آسیا معرفی کرده‌اند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/06/06/841921/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87 «چرا (غرب آسیا) به‌جای (خاورمیانه)؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
 ==پیشینه==
 این اصطلاح، برای نخستین‌بار، توسط یک مورخ آمریکایی در 1902م، به کار گرفته شد. او، برای تشریح منطقۀ خلیج فارس، از واژه خاورمیانه استفاده کرد. شواهدی دیگر نیز به استفاده از این واژه، توسط وزارت خارجه بریتانیا، در اواسط دهۀ 19 میلادی وجود دارد. این مفهوم، در طول جنگ جهانی دوم و درست در زمانی که مقر نیروهای بریتانیا و متفقین در قاهره بود (معروف به مقر خاورمیانه)، برای جهانیان روشن شد.<ref>Beaumont, The Middle East: A Geographical Study, 1988, P1, 3;
@@ خط ۴۱: / خط ۴۴: @@
 منطقۀ خاورمیانه، یکی از بی‌ثبات‌ترین مناطق جهان است. تحولات رخ داده در خاورمیانه، پس از 11 سپتامبر، منجر به افول قدرت آمریکا در منطقه شده است. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که دموکراتیک شدن جهان عرب، منجر به کاهش تنش‌های اعراب با ایران و برقراری روابط بهتر با آنها شده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/220539/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87 حافظیان، «ایران در خاورمیانه: روندهای آینده منطقه»، وب‌سایت پرتال جامع علوم انسانی.]</ref>  علاوه بر آن، پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، حمایت ایران از گروه‌های مقاومت در برابر تروریست‌های منطقه‌ای، توسعۀ قدرت نظامی ایران، موقعیت ژئوپولتیک ایران در منطقه،<ref>[https://tv4.ir/episodeinfo/283638 «کابوس آمریکا؛ قسمت 10: ایران شاهراه خاورمیانه»، وب‌سایت شبکه چهار سیما، تاریخ بارگذاری: 14 دی 1400ش.]</ref>  پیشینۀ تاریخی، فرهنگی و تمدن باستانی ایران به‌عنوان کشوری کهن، محور قرار گرفتن ایدئولوژی و طرح منابع جدید سیاسی و اقتصادی در ایران،<ref> [http://www.spba.ir/article_127677.html نصیری، سوناز، «بررسی مؤلفه های قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در منطقه خاورمیانه»، فصلنامه علمی مطالعات قدرت نرم، تاریخ بازدید: 29 مرداد 1401ش.]</ref>  توانست ایران را به یک قدرت منطقه‌ای در خاورمیانه تبدیل کند.
 ==بیداری اسلامی در خاورمیانه==
-بیداری اسلامی، عنوان سلسله قیام‌هایی در کشورهای عربی (منطقۀ خاورمیانه) است که از نیمه دوم 1389ش شروع شد. اولین موجِ این بیداری، در کشور تونس رخ داد. پس از آن، مردم در کشورهای مصر، لیبی، یمن و بحرین نیز با این قیام‌ها همراه شده و منجر به سرنگونی حکومت شدند. در جریانِ این قیام‌ها، مردم، به‌دنبال تحقق خواسته‌های خود بر اساس اسلام بوده و مبنای حرکتی آنها، دین اسلام بود. مجموعۀ این قیام‌ها، توسط آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، «بیداری اسلامی» نام گرفت.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بیداری اسلامی»، سایت ویکی شیعه.]</ref>
+بیداری اسلامی، عنوان سلسله قیام‌هایی در کشورهای عربی (منطقۀ خاورمیانه) است که از نیمه دوم 1389ش شروع شد. اولین موجِ این بیداری، در کشور تونس رخ داد. پس از آن، مردم در کشورهای مصر، لیبی، یمن و بحرین نیز با این قیام‌ها همراه شده و منجر به سرنگونی حکومت شدند. در جریانِ این قیام‌ها، مردم، به‌دنبال تحقق خواسته‌های خود بر اساس اسلام بوده و مبنای حرکتی آنها، دین اسلام بود. مجموعۀ این قیام‌ها، توسط [[سید علی خامنه‌ای|آیت‌الله خامنه‌ای]]، رهبر جمهوری اسلامی ایران، «بیداری اسلامی» نام گرفت.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «بیداری اسلامی»، سایت ویکی شیعه.]</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}