امید: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''امید'''</big>؛ آرزو و انتظار تحقق یک رویداد.<br>

امید، از مهمترین مسائل در زندگی فردی و اجتماعی انسان است که نقشی محوری در بسیاری از این مسائل ایفا می‌کند. این شاخص مهم در هر شرایطی به نفع بشر بوده و منجر به حرکت رو به جلو و تلاش در زندگی می‌شود، بدون آن‌که میل رسیدن به هدف در او از بین برود.

==مفهوم‌شناسی امید==

در فرهنگ‌نامه‌های فارسی، امید را آرزو، چشم‌داشت،<ref> [https://www.vajehyab.com/?q=%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF&f=moein معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ امید، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> خواهان چیزی یا کسی شدن، امیدوار بودن و انتظار داشتن،<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ امید، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> توقع و انتظار<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ امید، وب‌سایت واژه‌یاب.]</ref> معنا کرده‌اند.

==تاریخچۀ مفهوم امید==

امید، از نیمۀ قرن بیستم میلادی توسط روانشناسان، به‌معنای کلی انتظار مثبت برای دست یافتن به هدف، معرفی شد.<ref>Menninger, The academic Lecture on hope, “The American Journal of Psychiatry”, 1969, 116(6), P481-491.</ref> گروهی دیگر نیز امید را به‌صورت مجموعه‌ای شناختی، مبتنی بر احساس موفقیت ناشی از منابع گوناگون (انرژی معطوف به هدف) و مسیرها (برنامه‌ریزی برای دستیابی به اهداف) دانستند.<ref>یعقوبی، «رابطۀ بهزیستی معنوی و امیدواری با رضایت از زندگی در سالمندان»، ج7، ص109-121.</ref> این گروه از محققان، در حقیقت، امید را متشکل از دو مؤلفۀ مرتبط به‌هم یعنی «مسیرهای [[تفکر]]» (نشان‌دهندۀ ظرفیت فرد برای ایجاد مسیرهای شناختی در راستای رسیدن به اهداف) و «منابع تفکر» (شامل افکار افراد دربارۀ توانایی‌ها و ظرفیت‌های آنها در راستای گذر از مسیرهای منتخب و رسیدن به اهداف) معرفی کردند.<ref>Snyder, The past and possible futures of hope. Journal of Social and Clinical Psychology, 2000, 19 (1), P11-28.</ref> <br>

امروزه، بسیاری از دانشمندان بر این باورند که امید منجر به [[شادی]] و سرور در [[زندگی]] می‌شود. به‌همین دلیل، در سال‌های اخیر، مفهوم «[[روانشناسی مثبت‌‌|روانشناسی مثبت]]» به وجود آمده است.<ref>حسینی، «رابطۀ امید به زندگی و سرسختی روان شناختی»، 1388ش، ص57-65.</ref> زندگی امروز، بسیار پیچیده‌تر از قرن‌های گذشته بوده و موانع زیادی بر سر راه [[موفقیت]] افراد وجود دارد و انسان‌ها، تنها با داشتن هدف نمی‌توانند به موفقیت برسند و به نیرویی دیگر برای رسیدن به هدف خود نیاز دارند که این نیرو توسط متخصصان، همان «امید» معنا شده است.<ref>[https://simiaroom.com/blog/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C/ «افزایش امید به زندگی و 9 راهکار برای حس بهتر»، وب‌سایت سیمیاروم.]</ref>

==ویژگی‌ افراد امیدوار==

بسیاری از پژوهش‌های صورت گرفته، امید را «آموختنی» توصیف کرده‌اند. آنها بر این باورند که امید با توانایی‌های ذاتی، جسمی و فکری افراد، همبستگی نداشته و می‌توان آن را یاد گرفت.<ref>مرحمتی، «رابطۀ دینداری و امید: نقش واسطه ای صبر»، 1397ش، ص435-444.</ref> از دیگر ویژگی‌های افراد امیدوار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:  

#[[رضایت از زندگی]] خود؛

#برخورداری از [[مهارت‌های زندگی]] که او را با شرایط سخت زنگی سازگار می‌کند؛

#داشتن یک برنامۀ دقیق برای زندگی همراه با اهداف مشخص؛

#قابلیت سازگاری و تغییر استراتژی در شرایط سخت و شکست؛

#داشتن [[زندگی شاد]]؛

#داشتن راهکارهای خروج از بحران؛

#[[عزت نفس]] و [[اعتماد به نفس]] بالا؛

#انجام فعالیت‌های مولد و تلاش زیاد در زندگی.<ref>[https://simiaroom.com/blog/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C/ «افزایش امید به زندگی و 9 راهکار برای حس بهتر»، وب‌سایت سیمیاروم.]</ref>

==راهکارهای افزایش امید به زندگی==

#داشتن هدف در زندگی: برخی از متخصصان، امید را همچون «سوخت» زندگی می‌دانند که بدون هدف، تنها شبیه به یک کِشتی سرگردان در دریای زندگی است.

#تغییر افکار: با تغییر روند فکری، نیروی حرکت کردن در فرد ایجاد شده و ناامیدی را به امید تبدیل می‌کند.

#حرف زدن با افراد مثبت: این گونه از آدم‌ها، در بدترین حالت هم توانایی نشان دادن جنبه‌های زیبای زندگی و شرایطی را دارند که منجر به افزایش امید به زندگی می‌شود.

#قدردان بودن: کارشناسانِ حوزۀ روانشناسی بر این باورند که در تاریک‌ترین نقاط زندگی نیز باریکه‌ای از نور وجود دارد که می‌توان شکرگزارِ آنها بود.

#تصور آینده به‌صورت مثبت: این تصویر، همچون نقشۀ راهی است که به فرد کمک می‌کند تا با امید بیشتری به زندگی نگاه کرده و برای رسیدن به آن تلاش کند.

#تعدیل انتظارات: در رابطه با زندگی، همواره باید تلاش کرد تا توانایی‌ها و امکانات خود را در نظر گرفته و در این‌باره رؤیاپردازی نکنیم.

#داشتن تفریح و استراحت: با انجام این کار، خوشحالی و لذت در زندگی ایجاد شده و حس بهتری برای انسان ایجاد می‌شود.

#ایجاد چالش‌های جدید در زندگی: رویارویی با موقعیت‌های جدید، حس زندگی را در فرد بیشتر کرده و عاملی برای تحریک رشد و توسعۀ انسان می‌شود.

#گفت‌وگو با [[مشاوره]]: در صورت عدم موفقیت در مقابله با احساسات منفی و غلبه بر افکار منفی می‌توان از روانکاو، مشاور یا روان‌پزشک کمک گرفت.<ref>[https://simiaroom.com/blog/%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C/ «افزایش امید به زندگی و 9 راهکار برای حس بهتر»، وب‌سایت سیمیاروم.]</ref>

==دین‌داری و امید==

کارشناسان بر این باورند که امید نیز همچون [[معنویت]]، در ساختن زندگی بهتر تأثیرگذار است.<ref>Snyder, C. R, The past and possible futures of hope, 2000, 19 (1), P11-28.</ref> امید با دین‌داری درونی و [[بهزیستی ذهنی]] ارتباط دارد و با افزایش [[ایمان]] و [[توکل]]، امیدواری در فرد افزایش می‌یابد.<ref>مرحمتی و خرمایی، «رابطۀ دین‌داری و امید: نقش واسطه ای صبر»، 1397ش، ص435-444.</ref><br>

در ادیان ابراهیمی، امید را در سه مقولۀ اصلی شامل «امید به آینده»، «امید به [[آخرالزمان]]» و «امید به آمدن منجی یا [[انتظار]]» دسته‌بندی کرده‌اند. امید به آینده، درصدد ایجاد روحیۀ امید نسبت به آینده و عدم ناامیدی نسبت به وضعیت موجود است. انسان امیدوار، همواره مسیری رو به جلو داشته و آینده‌نگر است. او، آیندۀ خود را روشن و دست‌یافتنی می‌داند. فرد امیدوار درک می‌کند که باید از وضعیت نامطلوب امروز گذر کرده و خواستۀ امروز خود را در فردا بجوید. امید به آخرالزمان نیز از اهمیت ویژه‌ای برای بشر برخودار است. این امید، در بخش اول، با تاریکی و خطر همراه بوده و در بخش دوم نیز با نور، [[زیبایی]] و [[عدالت]] همراه می‌شود. امید به آمدن منجی یا به تعبیر مذهب [[شیعه]] انتظار، به‌معنای برآمدن فردی الهی از نسل اولیا و انبیا و طبق اعتقاد پیروان [[اهل‌بیت]] امام مهدی آخرین امام شیعیان است که نسبت به دو نوع امید مطرح شده، از اهمیت بیشتری برخودار است؛ زیرا این نوع از امید، مهمترین مصداق برای امید به آینده و آخرالزمان است و علاوه بر آن، منجر به ایجاد پویایی و نشاط در جامعه، پناهگاهی معنوی برای مردم، زمینه‌ساز رشد و تعالی بشر و نیز محرکی برای نبرد با ظلم و ستم است.<ref>شریعتی، «محورهای امید در ادیان ابراهیمی»، 1392ش، ص161-173.</ref>  

==امید در ادبیات فارسی==

امید، از جمله واژگان کهنی است که از دیرباز در نظم و نثر فارسی‌زبانان حضور داشته است؛ برای مثال، [[فردوسی]] در اشعار خود بارها به این واژه اشاره کرده است:<ref> [https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/zahak/sh7 فردوسی، شاهنامه، ضحاک، بخش 7، وب‌سایت گنجور.]</ref><br>

  {{پایان نستعلیق}}

[[حافظ]] نیز در غزل خود از این واژه استفاده کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh45 حافظ، غزلیات، غزل شمارۀ 45، وب‌سایت گنجور.]</ref><br>

  {{پایان نستعلیق}}

==پانویس==

==منابع==

*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۷ آذر ۱۴۰۱ش.

*حافظ، غزلیات، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۷ آذر ۱۴۰۱ش.

*حسینی، مونس، «رابطۀ امید به زندگی و سرسختی روان شناختی»، فصلنامۀ اندیشه و رفتار، دورۀ ۳، شمارۀ ۱۲، ۱۳۸۸ش.

*شریعتی، محسن و صادق‌نیا، مهراب، «محورهای امید در ادیان ابراهیمی»، فصلنامۀ علمی- ترویجی انتظار موعود، سال ۱۳، شمارۀ ۴۱، ۱۳۹۲ش.

*عمید، حسن، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۷ آذر ۱۴۰۱ش.

*فردوسی، شاهنامه، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۷ آذر ۱۴۰۱ش.

*مرحمتی، زهرا و خرمایی، فرهاد، «رابطۀ دینداری و امید: نقش واسطه ای صبر»، روانشناسی تحولی: روانشناسان ایرانی، سال۱۴، شمارۀ ۶، ۱۳۹۷ش.

*معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۷ آذر ۱۴۰۱ش.

*یعقوبی، ا و دیگران، «رابطۀ بهزیستی معنوی و امیدواری با رضایت از زندگی در سالمندان»، روانشناسی و دین، ۱۳۹۳ش. «افزایش امید به زندگی و ۹ راهکار برای حس بهتر»، وب‌سایت سیمیاروم، تاریخ بارگذاری: ۸ اسفند ۱۳۹۸ش.

*Menninger, K, The academic Lecture on hope, “The American Journal of Psychiatry”, ۱۹۶۹.

*Snyder, C. R, The past and possible futures of hope. Journal of Social and Clinical Psychology, 2000.