←منابع: ابرابزار |
|||
| (۲۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
تنگۀ هرمز یکی از مهمترین تنگههای جهان است که در جنوب غربی آسیا، در جنوب ایران و شمال عمان قرار دارد و بهعنوان ورودی خلیج فارس شناخته میشود. این تنگه نزدیکترین منطقه دریایی بین شبهجزیره عربستان و فلات ایران است و بهشکل هلالی در شمال و بهسمت فلات ایران واقع شده است. از نظر جغرافیایی، تنگۀ هرمز از غرب به خطی به طول ۲۰٫۷۵ مایل که از جنوب [[جزیر | تنگۀ هرمز یکی از مهمترین تنگههای جهان است که در جنوب غربی آسیا، در جنوب ایران و شمال عمان قرار دارد و بهعنوان ورودی [[خلیج فارس]] شناخته میشود. این تنگه نزدیکترین منطقه دریایی بین شبهجزیره عربستان و فلات ایران است و بهشکل هلالی در شمال و بهسمت فلات ایران واقع شده است. از نظر جغرافیایی، تنگۀ هرمز از غرب به خطی به طول ۲۰٫۷۵ مایل که از جنوب [[جزیر لارک]] به تنگهٔ رأس مسعود در جزیرهٔ مسندم میرسد، محدود میشود. از شرق نیز به دماغهٔ کوه در ساحل ایران به طول ۵۲٫۵ مایل که از رأس دبه آغاز میشود، محدود است. این خط عریضترین قسمت تنگه محسوب میشود. تنگه هرمز به طول ۳۰ کیلومتر و با عرضی متغیر بین ۲۱ تا ۲۴ مایل دریایی، بهطور کامل آبهای ساحلی ایران و عمان را در خود جای داده و در میان آنها آبهای آزاد وجود ندارد. دو کشور به توافق رسیدند که یک خط منصف برای تقسیم این آبها رسم کنند. عمق تنگه بهدلیل شیب تند کف آن از شمال به جنوب متفاوت است؛ بهعنوان مثال، عمق آبها در نزدیکی جزیرهٔ لارک حدود ۳۶ متر است، در حالی که در ساحل جنوبی نزدیک جزیرهٔ مسندم این عمق به حدود ۱۵۰ متر میرسد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/تاریخچه-سیاسی-تنگه-ی-هرمز معصومیزاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص145-146.]</ref> نزدیکترین فاصله میان سرزمین تحت حاکمیت ایران و سرزمین تحت کنترل عمان، بین جزیرهٔ لارک و جزیرهٔ قوین یا السلامه عمان قرار دارد. این بخش، باریکترین قسمت تنگه هرمز با پهنای ۳۳٫۶ کیلومتر است.<ref>[https://mana.ir/fa/news/106479/هر-آنچه-از-تنگه-هرمز-میخواهید-بدانید «هر آنچه از تنگه هرمز میخواهید بدانید»، وبسایت مانا.]</ref> | ||
== نامگذاری == | == نامگذاری == | ||
| خط ۴۰: | خط ۴۰: | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
سنگنگارههای کشفشده در سواحل خلیج فارس، قدمت دریانوردی تمدنهای مختلف در این آبراه را روایت میکند. در منطقهٔ خصب در شمال عمان، سنگنگارهای به [[زبان سومری]] یافت شده که به هزارهٔ سوم قبل از میلاد تعلق دارد و به تبادل دریایی میان تمدن سند در [[پاکستان]] فعلی و بینالنهرین در [[عراق]] اشاره دارد. استفاده از این حوزهٔ آبی باعث شد تا [[ایلامیان]] در هزاره سوم قبل از میلاد، برای اولین بار اقدام به مدیریت دریانوردی و امنیت دریایی این منطقه کنند و بنادر و پایگاههای نظامی مانند [[بندر سیراف|سیراف]]، [[جزیره کیش|کیش]] و [[جزیره قشم|قشم]] را تأسیس کنند.<ref>[https://www.sornakhabar.com/بخش-عمومی-4/389265-قدمت-تنگه-هرمز-را-در-سنگ-نگاره-ها-بیابید «قدمت تنگه هرمز را در سنگنگارهها بیابید»، وبسایت سرنا خبر.]</ref> تنگه هرمز در حدود ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد و در دوران حکومتهای بینالنهرینی مانند سومر، اکد، بابل، ایلام و آشور، بهمنظور حفظ حاکمیت بر آبراه و دسترسی به راه تجاری بین دریای مدیترانه و خلیج فارس، اهمیت ویژهای داشت. تا پیش از سالهای ۳۳۰ تا ۶۴۰ قبل از میلاد، خلیج فارس محل فعالیت فینیقیها بود که ایرانیان در این دوره به سلطهٔ آنها پایان دادند. در [[ | سنگنگارههای کشفشده در سواحل خلیج فارس، قدمت دریانوردی تمدنهای مختلف در این آبراه را روایت میکند. در منطقهٔ خصب در شمال عمان، سنگنگارهای به [[زبان سومری]] یافت شده که به هزارهٔ سوم قبل از میلاد تعلق دارد و به تبادل دریایی میان تمدن سند در [[پاکستان]] فعلی و بینالنهرین در [[عراق]] اشاره دارد. استفاده از این حوزهٔ آبی باعث شد تا [[ایلامیان]] در هزاره سوم قبل از میلاد، برای اولین بار اقدام به مدیریت دریانوردی و امنیت دریایی این منطقه کنند و بنادر و پایگاههای نظامی مانند [[بندر سیراف|سیراف]]، [[جزیره کیش|کیش]] و [[جزیره قشم|قشم]] را تأسیس کنند.<ref>[https://www.sornakhabar.com/بخش-عمومی-4/389265-قدمت-تنگه-هرمز-را-در-سنگ-نگاره-ها-بیابید «قدمت تنگه هرمز را در سنگنگارهها بیابید»، وبسایت سرنا خبر.]</ref> تنگه هرمز در حدود ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد و در دوران حکومتهای بینالنهرینی مانند سومر، اکد، بابل، ایلام و آشور، بهمنظور حفظ حاکمیت بر آبراه و دسترسی به راه تجاری بین دریای مدیترانه و خلیج فارس، اهمیت ویژهای داشت. تا پیش از سالهای ۳۳۰ تا ۶۴۰ قبل از میلاد، خلیج فارس محل فعالیت فینیقیها بود که ایرانیان در این دوره به سلطهٔ آنها پایان دادند. در دوران [[هخامنشیان]]، چندین پایگاه دریایی در دهانهٔ تنگه هرمز تأسیس شد و سواحل جنوبی آن در عمان امروزی نیز به تصرف درآمد. در دورهٔ اسلامی، حاکمیت بر تنگه هرمز به خلافتهای اموی، بنیعباس، آلبویه، غزنویان، سلجوقیان و اتابکان فارس منتقل شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/تاریخچه-سیاسی-تنگه-ی-هرمز معصومیزاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص151-156.]</ref> | ||
در آغاز قرن شانزدهم میلادی، پرتغالیها بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال [[جزیره هرمز]]، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/درباره-تنگه-هرمز «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین.]</ref> آنها در سال ۱۵۰۷م با ساخت قلعهای مستحکم با استفاده از آبانبارها و مخازن اسلحه راههای دریایی را کنترل کردند و به کشتیها بدون پرداخت باج به دولت [[پرتغال]]، اجازه عبور از تنگه هرمز ندادند. پس از ۱۱۷ سال، [[شاهعباس صفوی]] به کمک امامقلیخان و اتحاد با انگلیسیها، در سال ۱۶۲۱م پرتغالیها را از هرمز بیرون راند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783832/تنگه-هرمز-روایت-هزاران-سال-ایستادگی-در-گلوگاه-طلای-سیاه «تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه»، خبرگزاری مهر.]</ref> به همین مناسبت، [[۱۰ | در آغاز قرن شانزدهم میلادی، پرتغالیها بر تنگه هرمز مسلط شدند و با اشغال [[جزیره هرمز]]، حاکم محلی را تحت فرمان خود درآوردند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/درباره-تنگه-هرمز «درباره تنگه هرمز»، وبسایت همشهری آنلاین.]</ref> آنها در سال ۱۵۰۷م با ساخت قلعهای مستحکم با استفاده از آبانبارها و مخازن اسلحه راههای دریایی را کنترل کردند و به کشتیها بدون پرداخت باج به دولت [[پرتغال]]، اجازه عبور از تنگه هرمز ندادند. پس از ۱۱۷ سال، [[شاهعباس صفوی]] به کمک امامقلیخان و اتحاد با انگلیسیها، در سال ۱۶۲۱م پرتغالیها را از هرمز بیرون راند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6783832/تنگه-هرمز-روایت-هزاران-سال-ایستادگی-در-گلوگاه-طلای-سیاه «تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه»، خبرگزاری مهر.]</ref> به همین مناسبت، [[۱۰ اردیبهشت]] در تقویم رسمی ایران بهعنوان [[روز ملی خلیج فارس]] نامگذاری شده است.<ref>[https://7sobh.com/بخش-اجتماعی-35/590439-دلیل-نامگذاری-اردیبهشت-به-روز-ملی-خلیج-فارس-چیست «دلیل نامگذاری 10 اردیبهشت به روز ملی خلیجفارس چیست؟»، وبسایت هفت صبح.]</ref> | ||
با سقوط حکومت صفویه و نبود قدرت قوی در منطقه، پدیدهٔ دزدی دریایی در سواحل جنوبی تنگه هرمز به وجود آمد. انگلیس به بهانهٔ سرکوب [[دزدی دریایی]] و مبارزه با [[تجارت برده]]، به مدت تقریبی دو قرن در خلیج فارس حضور داشت. با کشف نفت در ایران و فوران اولین چاه نفتی در سال ۱۹۰۸م، توجه انگلیس و سایر قدرتهای رقیب به منطقه افزایش یافت و این امر موجب تقویت حضور انگلیس در تنگه هرمز و خلیج فارس شد. پس از [[جنگ جهانی دوم]] و بهدلیل مشکلات اقتصادی، انگلیس در سال ۱۹۷۱م این منطقه را ترک کرد و آمریکا جایگزین آن شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/تاریخچه-سیاسی-تنگه-ی-هرمز معصومیزاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص161-163.]</ref> | با سقوط حکومت صفویه و نبود قدرت قوی در منطقه، پدیدهٔ دزدی دریایی در سواحل جنوبی تنگه هرمز به وجود آمد. انگلیس به بهانهٔ سرکوب [[دزدی دریایی]] و مبارزه با [[تجارت برده]]، به مدت تقریبی دو قرن در خلیج فارس حضور داشت. با کشف نفت در ایران و فوران اولین چاه نفتی در سال ۱۹۰۸م، توجه انگلیس و سایر قدرتهای رقیب به منطقه افزایش یافت و این امر موجب تقویت حضور انگلیس در تنگه هرمز و خلیج فارس شد. پس از [[جنگ جهانی دوم]] و بهدلیل مشکلات اقتصادی، انگلیس در سال ۱۹۷۱م این منطقه را ترک کرد و آمریکا جایگزین آن شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/تاریخچه-سیاسی-تنگه-ی-هرمز معصومیزاده، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، 1385ش، ص161-163.]</ref> | ||
| خط ۸۰: | خط ۸۰: | ||
# انجام هر فعالیت دیگری که با اصل عبور بی ارتباط باشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1244801/بررسی-ازادی-عبور-از-تنگه-ها-و-امکان-مسدود-کردن-تنگه-هرمز-در-حقوق-بین-الملل?q=حاکمیت%20قاعدۀ%20عبور%20بیضرر%20بر%20تنگه%20هرمز&score=8201.062&rownumber=2 بحرینی و مجدزاده خاندانی، «بررسی آزادی عبور از تنگهها و امکان مسدود کردن تنگه هرمز در حقوق بینالملل»، 1395ش، ص82.]</ref> | # انجام هر فعالیت دیگری که با اصل عبور بی ارتباط باشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1244801/بررسی-ازادی-عبور-از-تنگه-ها-و-امکان-مسدود-کردن-تنگه-هرمز-در-حقوق-بین-الملل?q=حاکمیت%20قاعدۀ%20عبور%20بیضرر%20بر%20تنگه%20هرمز&score=8201.062&rownumber=2 بحرینی و مجدزاده خاندانی، «بررسی آزادی عبور از تنگهها و امکان مسدود کردن تنگه هرمز در حقوق بینالملل»، 1395ش، ص82.]</ref> | ||
== ادارهٔ تنگه هرمز == | == ادارهٔ تنگه هرمز در گذشته == | ||
وضع حقوقی حاکم بر عبور از تنگه هرمز، از سال ۱۳۳۸ش آغاز شد؛ زمانی که ایران عرض آبهای سرزمینی خود را از ۶ به ۱۲ مایل دریایی افزایش داد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/مروری-بر-تحولات-تاریخی-رژیم-حقوقی-تنگه-هرمز حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> طبق مقررات کنوانسیون حقوق دریاها، ۱۲ مایل دریایی از خط ساحل بهعنوان آبهای سرزمینی و ۱۲ مایل دریایی پس از آن بهعنوان منطقه مجاور در نظر گرفته میشود. این محدوده ۲۴ مایلی مشمول قوانین کشور ساحلی است و عبور کشتیها نباید قوانین آن را نقض کند.<ref>[https://farsnews.ir/Khate_energy/1775506394120201428/بستن-تنگه-هرمز-خلاف-حقوق-بین-الملل «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز.]</ref> این تغییر باعث شد بخش شمالی تنگه در حاکمیت ایران قرار گیرد. در سال ۱۳۵۱ش، عمان نیز همین کار را کرد و آبهای خود را به ۱۲ مایل گسترش داد. در نتیجه این دو تصمیم، تمام عرض تنگه هرمز یعنی حدود ۳۳ مایل در آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار گرفت و هیچ کریدور آب آزاد در میانه آن باقی نماند. از نظر ایران، عبور از تنگهای که کاملاً در آبهای سرزمینی دو کشور است، تابع قاعده عبور ترانزیت نیست، بلکه تابع قواعد عبور بیضرر است. کشور ساحلی حق نظارت و وضع محدودیت بیشتری دارد؛ برای مثال برای عبور کشتیهای جنگی میتواند مجوز قبلی بخواهد، درحالیکه عبور ترانزیت برای تنگههای بینالمللی است و آزادی عمل بسیار بیشتری به کشتیها از جمله نظامی و زیردریاییها میدهد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/مروری-بر-تحولات-تاریخی-رژیم-حقوقی-تنگه-هرمز حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> | وضع حقوقی حاکم بر عبور از تنگه هرمز، از سال ۱۳۳۸ش آغاز شد؛ زمانی که ایران عرض آبهای سرزمینی خود را از ۶ به ۱۲ مایل دریایی افزایش داد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/مروری-بر-تحولات-تاریخی-رژیم-حقوقی-تنگه-هرمز حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> طبق مقررات کنوانسیون حقوق دریاها، ۱۲ مایل دریایی از خط ساحل بهعنوان آبهای سرزمینی و ۱۲ مایل دریایی پس از آن بهعنوان منطقه مجاور در نظر گرفته میشود. این محدوده ۲۴ مایلی مشمول قوانین کشور ساحلی است و عبور کشتیها نباید قوانین آن را نقض کند.<ref>[https://farsnews.ir/Khate_energy/1775506394120201428/بستن-تنگه-هرمز-خلاف-حقوق-بین-الملل «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز.]</ref> این تغییر باعث شد بخش شمالی تنگه در حاکمیت ایران قرار گیرد. در سال ۱۳۵۱ش، عمان نیز همین کار را کرد و آبهای خود را به ۱۲ مایل گسترش داد. در نتیجه این دو تصمیم، تمام عرض تنگه هرمز یعنی حدود ۳۳ مایل در آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار گرفت و هیچ کریدور آب آزاد در میانه آن باقی نماند. از نظر ایران، عبور از تنگهای که کاملاً در آبهای سرزمینی دو کشور است، تابع قاعده عبور ترانزیت نیست، بلکه تابع قواعد عبور بیضرر است. کشور ساحلی حق نظارت و وضع محدودیت بیشتری دارد؛ برای مثال برای عبور کشتیهای جنگی میتواند مجوز قبلی بخواهد، درحالیکه عبور ترانزیت برای تنگههای بینالمللی است و آزادی عمل بسیار بیشتری به کشتیها از جمله نظامی و زیردریاییها میدهد.<ref>[https://farsnews.ir/Mohadeseh_hoseini/1775379062199431828/مروری-بر-تحولات-تاریخی-رژیم-حقوقی-تنگه-هرمز حسینی، «مروری بر تحولات تاریخی رژیم حقوقی تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
| خط ۲۷۵: | خط ۲۷۵: | ||
=== واکنش آمریکا === | === واکنش آمریکا === | ||
[[پرونده:تنگه هرمز۵.jpg|جایگزین=واکنش ترامپ به بسته شدن تنگه هرمز|بندانگشتی|واکنش ترامپ به بسته شدن تنگه هرمز در شبکه اجتماعی ]] | [[پرونده:تنگه هرمز۵.jpg|جایگزین=واکنش ترامپ به بسته شدن تنگه هرمز|بندانگشتی|واکنش [[دونالد ترامپ]] به بسته شدن تنگه هرمز در شبکه اجتماعی ]] | ||
[[دونالد ترامپ]]، رئیسجمهور ایالات متحده، ابتدا ادعا کرد که «آمریکا به این تنگه نیازی ندارد و حتی یک قطره نفت از آن وارد نمیکند»؛ اما پنج روز بعد نوشت: «تنگه را باز کنید ای دیوانهها، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.» کارشناسان این اظهارات متناقض را نشاندهندهٔ سردرگمی در سیاستهای [[کاخ سفید]] دربارهٔ یکی از مهمترین مسیرهای انرژی جهان دانستند. شبکه [[سیانان (رسانه)|سیانان]] این تناقض را ناشی از افزایش قیمت نفت دانست. پس از اظهارات اولیه ترامپ، قیمت نفت در یک روز بیش از ۱۱درصد افزایش یافت و به ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید. بهرغم ادعای ترامپ مبنی بر خودکفایی آمریکا در تولید نفت، طبق دیدگاه کارشناسان پالایشگاههای این کشور به نفت سنگین و ترش نیاز دارند که اغلب از خاورمیانه، بهویژه از طریق [[تنگه هرمز]] تأمین میشود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308051/سی-ان-ان-اقتصاد-آمریکا-به-آرامش-تنگه-هرمز-وابسته-است «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.]</ref> | [[دونالد ترامپ]]، رئیسجمهور ایالات متحده، ابتدا ادعا کرد که «آمریکا به این تنگه نیازی ندارد و حتی یک قطره نفت از آن وارد نمیکند»؛ اما پنج روز بعد نوشت: «تنگه را باز کنید ای دیوانهها، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.» کارشناسان این اظهارات متناقض را نشاندهندهٔ سردرگمی در سیاستهای [[کاخ سفید]] دربارهٔ یکی از مهمترین مسیرهای انرژی جهان دانستند. شبکه [[سیانان (رسانه)|سیانان]] این تناقض را ناشی از افزایش قیمت نفت دانست. پس از اظهارات اولیه ترامپ، قیمت نفت در یک روز بیش از ۱۱درصد افزایش یافت و به ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید. بهرغم ادعای ترامپ مبنی بر خودکفایی آمریکا در تولید نفت، طبق دیدگاه کارشناسان پالایشگاههای این کشور به نفت سنگین و ترش نیاز دارند که اغلب از خاورمیانه، بهویژه از طریق [[تنگه هرمز]] تأمین میشود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308051/سی-ان-ان-اقتصاد-آمریکا-به-آرامش-تنگه-هرمز-وابسته-است «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.]</ref> | ||
=== تأثیر بر اقتصاد جهانی === | === تأثیر بر اقتصاد جهانی === | ||
پس از إعمال کنترل ایران بر تنگه هرمز، هزینههای جهانی انرژی افزایش یافت و کشورها را به بازنگری در سیاستهای تأمین سوخت واداشت. این تحول نشانداد که کنترل بر انرژی تنها به تولید وابسته نیست، بلکه به توانایی مدیریت مسیرهای انتقال نیز مرتبط است.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308030/تنگه-هرمز؛-نبضی-که-نظم-جهان-را-تنظیم-می-کند «تنگه هرمز؛ نبضی که نظم جهان را تنظیم میکند»، نورنیوز.]</ref> در پی این امر بازارهای جهانی انرژی و بورس دچار رکود و افزایش شده و هزینه خانوار را در بسیاری از نقاط جهان، از جمله کشورهای اروپایی افزایش داد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309323/ترامپ-با-حمله-به-ایران-رویای-نتانیاهو-را-محقق-کرد «ترامپ با حمله به ایران رؤیای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.]</ref> شوک نفتی ناشی از بستن تنگه هرمز موجب شد که تورم در ماه مارس در آمریکا ۰٫۹ درصد افزایش یابد که این بیشترین جهش ماهانه در نزدیک به چهار سال اخیر تا آن زمان بوده است. همچنین، [[قیمت بنزین]] در ماه مارس ۲۱٫۲درصد افزایش یافت.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309318/ترامپ-اهرم-های-فشار-خود-علیه-ایران-را-از-دست-داده-است «ترامپ اهرمهای فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز.]</ref> کمیسر انرژی اتحادیه اروپا اعلام کرد که کشورهای اروپایی | پس از إعمال کنترل ایران بر تنگه هرمز، هزینههای جهانی انرژی افزایش یافت و کشورها را به بازنگری در سیاستهای تأمین سوخت واداشت. این تحول نشانداد که کنترل بر انرژی تنها به تولید وابسته نیست، بلکه به توانایی مدیریت مسیرهای انتقال نیز مرتبط است.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308030/تنگه-هرمز؛-نبضی-که-نظم-جهان-را-تنظیم-می-کند «تنگه هرمز؛ نبضی که نظم جهان را تنظیم میکند»، نورنیوز.]</ref> در پی این امر بازارهای جهانی انرژی و بورس دچار رکود و افزایش شده و هزینه خانوار را در بسیاری از نقاط جهان، از جمله کشورهای اروپایی افزایش داد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309323/ترامپ-با-حمله-به-ایران-رویای-نتانیاهو-را-محقق-کرد «ترامپ با حمله به ایران رؤیای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.]</ref> شوک نفتی ناشی از بستن تنگه هرمز موجب شد که تورم در ماه مارس در آمریکا ۰٫۹ درصد افزایش یابد که این بیشترین جهش ماهانه در نزدیک به چهار سال اخیر تا آن زمان بوده است. همچنین، [[قیمت بنزین]] در ماه مارس ۲۱٫۲درصد افزایش یافت.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309318/ترامپ-اهرم-های-فشار-خود-علیه-ایران-را-از-دست-داده-است «ترامپ اهرمهای فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز.]</ref> کمیسر انرژی اتحادیه اروپا اعلام کرد که کشورهای اروپایی بهدلیل بسته بودن تنگه هرمز روزانه ۵۰۰ میلیون یورو دچار خسارت شدهاند. از سوی دیگر، کمیسر حملونقل اتحادیه اروپا، هشدار داد که در صورت عدم بازگشت پایدار و دائمی آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، پیامدهای آن برای اروپا و جهان فاجعهبار خواهد بود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/312118/%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86%D9%87-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F «اروپا از بسته بودن تنگه هرمز روزانه چقدر خسارت دیده است؟»، نورنیوز.]</ref> دولت ترامپ، در واکنش به افزایش [[قیمت نفت]]، تحریم نفتهای ذخیرهشده بر روی آب ایران و روسیه را لغو کرد تا قیمتها را کاهش دهد؛ اما نهتنها قیمت نفت کاهش نیافت، بلکه منبع درآمد جدیدی برای ایران ایجاد کرد.<ref>[https://farsnews.ir/Sadeghi/1776277901884230505/واشگنتن-نتوانست-از-نفت-ایران-علیه-خودش-استفاده-کند صادقی، «واشگنتن نتوانست از نفت ایران علیه خودش استفاده کند»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
به گفته تحلیلگران، هرگونه اختلال در تنگه هرمز میتواند زنجیرهٔ تأمین سوختهای سنگین را مختل کند و به افزایش قیمت نفت در بازار جهانی و آسیب به اقتصاد آمریکا منجر شود. دن پیکرینگ، مدیر ارشد سرمایهگذاری در شرکت پیکرینگ انرژی پارتنرز، تأکید میکند که بازار نفت جهانی است و کاهش عرضه در یک منطقه بر همه جا تأثیر میگذارد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308051/سی-ان-ان-اقتصاد-آمریکا-به-آرامش-تنگه-هرمز-وابسته-است «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.]</ref> | به گفته تحلیلگران، هرگونه اختلال در تنگه هرمز میتواند زنجیرهٔ تأمین سوختهای سنگین را مختل کند و به افزایش قیمت نفت در بازار جهانی و آسیب به اقتصاد آمریکا منجر شود. دن پیکرینگ، مدیر ارشد سرمایهگذاری در شرکت پیکرینگ انرژی پارتنرز، تأکید میکند که بازار نفت جهانی است و کاهش عرضه در یک منطقه بر همه جا تأثیر میگذارد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/308051/سی-ان-ان-اقتصاد-آمریکا-به-آرامش-تنگه-هرمز-وابسته-است «سیانان: اقتصاد آمریکا به آرامش تنگه هرمز وابسته است»، نورنیوز.]</ref> | ||
| خط ۲۸۷: | خط ۲۸۷: | ||
بر اساس گزارشهای والاستریت ژورنال، تحلیلگران اقتصادی پیشبینی میکنند که در صورت اجرای طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز، کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس اصلیترین تحملکنندگان این هزینهها خواهند بود. دلیل این امر وابستگی حیاتی این کشورها به این آبراه برای صادرات نفت و محدود بودن گزینههای جایگزین آنها است. کشورهای صادرکنندهٔ نفت در منطقهٔ خلیج فارس در بلندمدت چارهای جز پذیرش و پرداخت عوارض پیشنهادی ایران ندارند. وابستگی شدید آنها به تنگه هرمز بهعنوان مسیر اصلی صادرات نفت و محدودیتهای زیاد مسیرهای جایگزین انتقال انرژی، آنها را در این موقعیت قرار میدهد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309170/عوارض-تنگه-هرمز-بیشترین-فشار-را-بر-کشورهای-عربی-وارد-می-کند «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد میکند»، نورنیوز.]</ref> | بر اساس گزارشهای والاستریت ژورنال، تحلیلگران اقتصادی پیشبینی میکنند که در صورت اجرای طرح ایران برای دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز، کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس اصلیترین تحملکنندگان این هزینهها خواهند بود. دلیل این امر وابستگی حیاتی این کشورها به این آبراه برای صادرات نفت و محدود بودن گزینههای جایگزین آنها است. کشورهای صادرکنندهٔ نفت در منطقهٔ خلیج فارس در بلندمدت چارهای جز پذیرش و پرداخت عوارض پیشنهادی ایران ندارند. وابستگی شدید آنها به تنگه هرمز بهعنوان مسیر اصلی صادرات نفت و محدودیتهای زیاد مسیرهای جایگزین انتقال انرژی، آنها را در این موقعیت قرار میدهد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309170/عوارض-تنگه-هرمز-بیشترین-فشار-را-بر-کشورهای-عربی-وارد-می-کند «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد میکند»، نورنیوز.]</ref> | ||
بر اساس برخی اخبار ایران محدودیتهای اعمالشده از سوی ایران بر عبور کشتیها از تنگه هرمز و نیز محاصره دریایی ایالات متحده در خلیج فارس، تجارت ایران را با مشکلاتی روبهرو ساخته است. به باور برخی کارشناسان، اگرچه اعمال محدودیت بر تردد در تنگه هرمز در کوتاهمدت منافع مشخصی داشته است، اما در بلندمدت ممکن است به اقتصاد ایران آسیب وارد سازد.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86-3/4269825-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C «پیامدهای محاصره دریایی»، وبسایت دنیای اقتصاد.]</ref> | |||
=== طرح دوفوریتی مدیریت تنگه هرمز === | === طرح دوفوریتی مدیریت تنگه هرمز === | ||
مجلس شورای اسلامی در پی إعمال مدیریت هوشمند ایران بر تنگه هرمز، طرح مدیریت جدید تنگه هرمز را با قید دو فوریت و با هدف تقویت امنیت دریانوردی و حفظ حقوق دریایی جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز، تدوین کرد. بر اساس این طرح، دولت موظف به دریافت عوارض خدماتی از کشتیها و نفتکشهای عبوری از این تنگه میشود. این عوارض در چهار بخش خدماتی شامل پایش و هدایت ترافیک دریایی، صیانت زیستمحیطی، امنیت دریایی و خدمات جستوجو و نجات تعریف شدهاند. همچنین، دولت میتواند کشورهای متحد را از پرداخت عوارض معاف کند و نوع ارز دریافتی را تغییر دهد. میزان عوارض هر سه سال یکبار قابل بازنگری است و عدم اجرای این قانون شامل مجازات خواهد بود.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1547718/طرح-دوفوریتی-مجلس-برای-دریافت-عوارض-خدماتی-از-عبور-کشتیها-در-تنگه-هرمز «طرح دوفوریتی مجلس برای دریافت عوارض خدماتی از عبور کشتیها در تنگه هرمز»، وبسایت جامجم آنلاین.]</ref> | مجلس شورای اسلامی در پی إعمال مدیریت هوشمند ایران بر تنگه هرمز، طرح مدیریت جدید تنگه هرمز را با قید دو فوریت و با هدف تقویت امنیت دریانوردی و حفظ حقوق دریایی جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز، تدوین کرد. بر اساس این طرح، دولت موظف به دریافت عوارض خدماتی از کشتیها و نفتکشهای عبوری از این تنگه میشود. این عوارض در چهار بخش خدماتی شامل پایش و هدایت ترافیک دریایی، صیانت زیستمحیطی، امنیت دریایی و خدمات جستوجو و نجات تعریف شدهاند. همچنین، دولت میتواند کشورهای متحد را از پرداخت عوارض معاف کند و نوع ارز دریافتی را تغییر دهد. میزان عوارض هر سه سال یکبار قابل بازنگری است و عدم اجرای این قانون شامل مجازات خواهد بود.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1547718/طرح-دوفوریتی-مجلس-برای-دریافت-عوارض-خدماتی-از-عبور-کشتیها-در-تنگه-هرمز «طرح دوفوریتی مجلس برای دریافت عوارض خدماتی از عبور کشتیها در تنگه هرمز»، وبسایت جامجم آنلاین.]</ref> | ||
=== جزئیات طرح ۱۰بندی مجلس شورای اسلامی برای مدیریت راهبردی تنگه هرمز === | |||
محمدرضا رضاییکوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، جزئیات طرحی با عنوان اعمال حقوق حاکمیتی جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز را در شبکه ایکس منتشر کرد. این طرح ۱۰ مادهای با هدف مدیریت راهبردی این آبراه حیاتی ارائه شده است. | |||
# تردد هرگونه شناور یا محموله متعلق به رژیم صهیونیستی از تنگه هرمز ممنوع است. | |||
# تردد شناورهای کشورهای متخاصم به تشخیص شورای عالی امنیت ملی ممنوع خواهد بود. | |||
# کشورهایی که اقدام خصمانه علیه جبهه مقاومت انجام دهند، از تردد محروم میشوند. | |||
# سایر شناورها تنها در صورت دریافت مجوز و پرداخت هزینه برای هدایت، نظارت و تأمین امنیت، اجازه عبور خواهند داشت. | |||
# این هزینهها باید با پول ملی ایران (ریال) پرداخت شود. | |||
# کشورهایی که در جنگ تحمیلی مشارکت داشتهاند، تنها پس از پرداخت غرامت خسارات وارده اجازه عبور مییابند. | |||
# هر کشور یا شخصی که علیه ایران تحریم یکجانبه اعمال یا اقدام خصمانه انجام دهد، مشمول ممنوعیت تردد میشود. | |||
# تردد ناوگان کشورهایی که از نامهای جعلی غیر از خلیج فارس استفاده کنند، ممنوع است. | |||
# درآمد حاصل از این طرح صرف تقویت بنیه دفاعی، معیشت نیروهای مسلح، بازسازی زیرساختهای کشور و تأمین معیشت مردم خواهد شد. | |||
# عدم رعایت این قوانین منجر به توقیف شناور متخلف و مصادره ۲۰درصد ارزش محمولههای آن خواهد شد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/311435/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-10-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «اعلام جزئیات طرح جدید 10 بندی مدیریت تنگه هرمز»، نورنیوز.]</ref> | |||
=== تلاشها برای بازگشایی تنگه هرمز === | === تلاشها برای بازگشایی تنگه هرمز === | ||
تلاشهای [[واشینگتن]] برای تشکیل یک ائتلاف بینالمللی بهمنظور اسکورت کشتیها و باز کردن تنگه هرمز در میانه جنگ با عدم تأیید متحدانش مواجه شد. بیشتر متحدان آمریکا از درخواست آن برای اعزام جنگافزارها به این منطقه رویگردان بودهاند و این تلاشها ناکام ماند. بازگشایی تنگه هرمز بهصورت مشروط پس از برقراری آتشبس در بامداد [[۱۸ فروردین]] ۱۴۰۵ش میان طرفین توافق شد؛ اما بازگشایی کامل آن منوط به توافق جامع برای خاتمه جنگ شد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309323/ترامپ-با-حمله-به-ایران-رویای-نتانیاهو-را-محقق-کرد «ترامپ با حمله به ایران رؤیای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.]</ref> دونالد | تلاشهای [[واشینگتن]] برای تشکیل یک ائتلاف بینالمللی بهمنظور اسکورت کشتیها و باز کردن تنگه هرمز در میانه جنگ با عدم تأیید متحدانش مواجه شد. بیشتر متحدان آمریکا از درخواست آن برای اعزام جنگافزارها به این منطقه رویگردان بودهاند و این تلاشها ناکام ماند. بازگشایی تنگه هرمز بهصورت مشروط پس از برقراری آتشبس در بامداد [[۱۸ فروردین]] ۱۴۰۵ش میان طرفین توافق شد؛ اما بازگشایی کامل آن منوط به توافق جامع برای خاتمه جنگ شد.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/309323/ترامپ-با-حمله-به-ایران-رویای-نتانیاهو-را-محقق-کرد «ترامپ با حمله به ایران رؤیای نتانیاهو را محقق کرد»، نورنیوز.]</ref> [[دونالد ترامپ]]، پس از عدم موفقیت در بازکردن تنگه هرمز از طریق گفتگوها در پاکستان، اعلام کرد که نیروی دریایی این کشور محاصره دریایی ایران را آغاز کرده است.<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-سیاسی-59/3206618-ترامپ-اجازه-دریافت-عوارض-در-تنگه-هرمز-را-به-ایران-نمی-دهیم «ترامپ: اجازه دریافت عوارض در تنگه هرمز را به ایران نمیدهیم»، وبسایت خبر فوری.]</ref> او اعلام کرد که به نیروی دریایی این کشور دستور داده تا کشتیهایی را که برای عبور از تنگه هرمز به ایران عوارض پرداخت کردهاند، در آبهای بینالمللی شناسایی و متوقف کنند.<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/917352/ادعای-ترامپ-از-همین-حالا-نیروی-دریایی-ایالات-متحده-روند-محاصره-همه-کشتیهایی-را-که-تلاش-میکنند-وارد-یا-خارج-از-تنگه-هرمز-شوند-آغاز-خواهد-کرد-هر-کشتی-در-آبهای-بینالمللی-که-به-ایران-عوارض-پرداخت-کرده-باشد-شناسایی-و-متوقف-می-شود-محاصره-بهزودی-آغاز-خواهد-شد-کشورهای-دیگر-نیز-در-آن-مشارکت-خواهند-کرد «ادعای ترامپ: از همین حالا، نیروی دریایی ایالات متحده روند محاصره همه کشتیهایی را که تلاش میکنند وارد یا خارج از تنگه هرمز شوند آغاز خواهد کرد / هر کشتی در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد شناسایی و متوقف میشود / محاصره بهزودی آغاز خواهد شد؛ کشورهای دیگر نیز در آن مشارکت خواهند کرد»، وبسایت انتخاب.]</ref> سفیر جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل در نامهای به دبیرکل و شورای امنیت، اقدام آمریکا در اعمال محاصره دریایی به ایران را نقض حاکمیت و تمامیت ارضی و نقض ماده ۲ منشور ملل متحد و حقوق بینالملل عنوان کرد. او همچنین اعلام کرد که آمریکا مسئول تمام تبعات این عمل متخلفانه است و ایران حق خود را برای دفاع از حاکمیت و منافع ملی محفوظ میداند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/827093/هشدار-ایران-به-شورای-امنیت-درباره-پیامد-اقدام-آمریکا-به-محاصره-تنگه-هرمز «هشدار ایران به شورای امنیت درباره پیامد اقدام آمریکا به محاصره تنگه هرمز»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> از منظر کارشناسان نظامی، طول زیاد مرزهای زمینی ایران در مقابل سواحل ۲۴۰۰ کیلومتری، محاصره دریایی را ناکارآمد میسازد.<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-بین-الملل-15/1705012-آیا-محاصره-دریایی-ایران-توسط-آمریکا-امکان-پذیر-است «آیا محاصره دریایی ایران توسط آمریکا امکانپذیر است؟»، پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران.]</ref> از سوی دیگر، دادههای ردیابی دریایی نشان داد که تعدادی کشتی پس از ادعای آمریکا در محاصره دریایی ایران، از تنگه هرمز عبور کردهاند.<ref>[https://www.eghtesadnews.com/بخش-اخبار-سیاسی-57/780468-محاصره-دریایی-ترامپ-شکست-خورد-دو-کشتی-به-بنادر-ایران-رسیدند «محاصره دریایی ترامپ شکست خورد؟/ دو کشتی به بنادر ایران رسیدند»، وبسایت اقتصاد نیوز.]</ref> | ||
==== بازگشایی موقت تنگه هرمز ==== | ==== بازگشایی موقت تنگه هرمز ==== | ||
از زمان آغاز طرح آتشبس بین ایران و آمریکا با میانجیگری پاکستان، قرار بود ایران اجازه تردد روزانه تعدادی کشتی را صادر کند؛ اما با عدم اجرای آتشبس در لبنان و عدم پذیرش تعمیم توافق توقف آتش به [[حزبالله لبنان | از زمان آغاز طرح آتشبس بین ایران و آمریکا با میانجیگری پاکستان، قرار بود ایران اجازه تردد روزانه تعدادی کشتی را صادر کند؛ اما با عدم اجرای آتشبس در لبنان و عدم پذیرش تعمیم توافق توقف آتش به [[حزبالله لبنان]] و [[رژیم صهیونیستی]]، ایران تصمیم به تعلیق توافق تردد کشتیها در تنگه هرمز گرفت. پس از اعلام آتشبس در لبنان در ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ش برای تردد شناورها در تنگه هرمز سه شرط تعیین شد: | ||
# کشتیها باید تجاری باشند و تردد کشتیهای نظامی ممنوع است. همچنین هیچیک از کشتیها و محمولهها نباید با کشورهای متخاصم مرتبط باشند. | # کشتیها باید تجاری باشند و تردد کشتیهای نظامی ممنوع است. همچنین هیچیک از کشتیها و محمولهها نباید با کشورهای متخاصم مرتبط باشند. | ||
# کشتیها باید از مسیر تعیین شدهٔ ایران عبور کنند. | # کشتیها باید از مسیر تعیین شدهٔ ایران عبور کنند. | ||
# تردد شناورها باید با هماهنگی نیروهای ایرانی مسئول این تردد انجام شود.<ref>[https://farsnews.ir/politics/1776436579126387216/توضیحات-یک-منبع-آگاه-نزدیک-به-شعام-درباره-بازگشایی-موقت-تنگه-هرمز «توضیحات یک منبع آگاه نزدیک به شعام درباره بازگشایی موقت تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> | # تردد شناورها باید با هماهنگی نیروهای ایرانی مسئول این تردد انجام شود.<ref>[https://farsnews.ir/politics/1776436579126387216/توضیحات-یک-منبع-آگاه-نزدیک-به-شعام-درباره-بازگشایی-موقت-تنگه-هرمز «توضیحات یک منبع آگاه نزدیک به شعام درباره بازگشایی موقت تنگه هرمز»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
تنها پس از یک روز از اعلام اینکه [[جمهوری اسلامی ایران]] مطابق توافقات پیشین، با عبور تعداد محدودی از کشتیهای نفتکش و تجاری از تنگه هرمز بهصورت مدیریتشده موافقت کرده؛ بنا بر اظهارات سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، ادامهٔ راهزنی دریایی آمریکا تحت عنوان محاصره، سبب شد که کنترل تنگه هرمز به وضعیت پیشین بازگردانده شده و دوباره بسته شود.<ref>[https://www.taadolnewspaper.ir/fa/news/383462/تنگه-هرمز-دوباره-بسته-شد «تنگه هرمز دوباره بسته شد»، وبسایت روزنامه اقتصادی تعادل.]</ref> | تنها پس از یک روز از اعلام اینکه [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] مطابق توافقات پیشین، با عبور تعداد محدودی از کشتیهای نفتکش و تجاری از تنگه هرمز بهصورت مدیریتشده موافقت کرده؛ بنا بر اظهارات سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، ادامهٔ راهزنی دریایی آمریکا تحت عنوان محاصره، سبب شد که کنترل تنگه هرمز به وضعیت پیشین بازگردانده شده و دوباره بسته شود.<ref>[https://www.taadolnewspaper.ir/fa/news/383462/تنگه-هرمز-دوباره-بسته-شد «تنگه هرمز دوباره بسته شد»، وبسایت روزنامه اقتصادی تعادل.]</ref> | ||
=== مدیریت تنگه هرمز توسط ایران === | |||
حساب رسمی مدیریت آبراهه خلیجفارس با شناسۀ PGSA_IRAN@ در پلتفرم ایکس فعالیت خود را با هدف اطلاعرسانی درباره اقدامات و برنامههای این سازمان از اردیبهشت ۱۴۰۵ش آغاز کرده است. مقررات و ضوابط عبور از تنگه هرمز از طریق نشانی رایانامه info@PGSA.ir به شناورها ابلاغ میشود و کشتیها با رعایت این چارچوب، مجوز لازم را برای تردد دریافت میکنند.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/318305/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%C2%AB%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%87-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%C2%BB-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3 «آغاز فعالیت حساب رسمی «مدیریت آبراهه خلیج فارس» در ایکس»، نورنیوز.]</ref> نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس در اطلاعیهای محدودۀ تحت نظارت و مدیریت ایران بر تنگۀ هرمز را مرز این محدوده از خط واصل کوه مبارک در ایران و جنوب فجیره در [[امارات متحده عربی|امارات]] در شرق تنگه، تا خط واصل انتهای جزیرۀ قشم در ایران و امالقیوین در امارات در غرب تنگه تعیین کرده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1164605/%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «محدوده مدیریت ایران بر تنگه هرمز اعلام شد (+عکس)»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> | |||
علاوه بر نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس، سایت بیمه ایرانی هرمز سیف (Hormuz Safe) برای ارائه خدمات بیمهای به محمولههای عبوری از تنگه هرمز در اردیبهشت ۱۴۰۵ش با هدف مدیریت ریسک در این آبراه ایجاد شده است، که امکان صدور بیمهنامههای دریایی را فراهم میآورد.<ref>[https://farsnews.ir/Sadeghi/1778951656940377575/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B4%D8%AF?lang=fa صادقی، «تارنمای بیمه ایرانی تنگه هرمز راهاندازی شد»، خبرگزاری فارس.]</ref> | |||
روزانه تعدادی کشتی شامل نفتکش، کانتینربر و شناورهای تجاری، پس از اخذ مجوز و با هماهنگی و تحت حفاظت امنیتی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با وجود ناامنی ایجادشده توسط ارتش امریکا از تنگه هرمز عبور میکنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6837554/%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DB%B3%DB%B5-%D9%81%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 «عبور ۳۵ فروند کشتی با هماهنگی نیروی دریایی سپاه از تنگه هرمز»، خبرگزاری مهر]؛ [https://www.mehrnews.com/news/6836091/%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%DB%B2%DB%B6-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF «نیروی دریایی سپاه: ۲۶ کشتی با هماهنگی نیروی دریایی عبور کردند»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
=== توافق بازگشایی === | |||
{{اصلی|تفاهمنامه اسلامآباد}} | |||
در [[۲۱ خرداد]] ۱۴۰۵ش، با میانجیگری قطر و هماهنگی ایالات متحده، مذاکراتی در [[تهران]] برگزار شد که طی آن، اختلافات اصلی درباره سه موضوع کلیدی شامل آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، بازگشایی تنگه هرمز و چارچوب برنامه هستهای ایران به میزان قابلتوجهی کاهش یافت. در [[۲۴ خرداد]]، دو طرف اعلام کردند که به توافق پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز رسیدهاند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1044478/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF «آشنایی با جزئیات تفاهمنامه اسلامآباد»، همشهری آنلاین.]</ref> | |||
=== درگیری نظامی === | |||
{{اصلی|نبرد هرمز}} | |||
پس از امضای تفاهمنامه و توافق اولیه بر مدیریت این آبراه توسط ایران، روند بازگشایی تدریجی با مدیریت ایران آغاز شد. عبور غیرمجاز برخی کشتیها خارج از مدیریت ایران سبب واکنش ایران شد. آمریکا در همین برهه ادعای جدیدی مبنی بر نقش داشتن در مدیریت تنگه هرمز با دریافت هزینه خدمات دریایی، مطرح ساخت و تفاهمنامه را پایانیافته اعلام کرد.<ref>[[«آشنایی با روزشمار بحران و مسدود شدن تنگه هرمز»، همشهری آنلاین.]]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۳۰۷: | خط ۳۳۸: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* «آشنایی با جزئیات تفاهمنامه اسلامآباد». همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ش. | |||
* «آشنایی با روزشمار بحران و مسدود شدن تنگه هرمز»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۲ تیر ۱۴۰۵ش. | |||
* «آغاز فعالیت حساب رسمی «مدیریت آبراهه خلیج فارس» در ایکس»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. | |||
* «ادعای ترامپ: از همین حالا، نیروی دریایی ایالات متحده روند محاصره همه کشتیهایی را که تلاش میکنند وارد یا خارج از تنگه هرمز شوند آغاز خواهد کرد / هر کشتی در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد شناسایی و متوقف میشود / محاصره بهزودی آغاز خواهد شد؛ کشورهای دیگر نیز در آن مشارکت خواهند کرد»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «ادعای ترامپ: از همین حالا، نیروی دریایی ایالات متحده روند محاصره همه کشتیهایی را که تلاش میکنند وارد یا خارج از تنگه هرمز شوند آغاز خواهد کرد / هر کشتی در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد شناسایی و متوقف میشود / محاصره بهزودی آغاز خواهد شد؛ کشورهای دیگر نیز در آن مشارکت خواهند کرد»، وبسایت انتخاب، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «اروپا از بسته بودن تنگه هرمز روزانه چقدر خسارت دیده است؟»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: | * «اروپا از بسته بودن تنگه هرمز روزانه چقدر خسارت دیده است؟»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. | ||
* «اعلام جزئیات طرح جدید ۱۰ بندی مدیریت تنگه هرمز»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش. | |||
* «آنچه باید دربارهٔ تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۳۹۸ش. | * «آنچه باید دربارهٔ تنگه هرمز بدانید»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۳۹۸ش. | ||
* «آیا محاصره دریایی ایران توسط آمریکا امکانپذیر است؟»، پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «آیا محاصره دریایی ایران توسط آمریکا امکانپذیر است؟»، پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
| خط ۳۱۵: | خط ۳۵۰: | ||
* «بازخوانی رزمایش «ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش» / از آزمایش موفق موشک محراب تا شناسایی ناو آمریکایی»، وبسایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۵ بهمن ۱۴۰۱ش. | * «بازخوانی رزمایش «ولایت ۹۰ نیروی دریایی ارتش» / از آزمایش موفق موشک محراب تا شناسایی ناو آمریکایی»، وبسایت جوان آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۵ بهمن ۱۴۰۱ش. | ||
* «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «بستن تنگه هرمز، خلاف حقوق بینالملل؟»، فارسنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* بحرینی، علی و مجدزاده خاندانی، بهروز، «بررسی آزادی عبور از تنگهها و امکان مسدود کردن تنگه هرمز در حقوق بینالملل»، مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، شمارهٔ ۱، زمستان ۱۳۹۵ش. | * «بحران تنگه هرمز؛ بازنده واقعی محاصره دریایی کیست؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵. | ||
** بحرینی، علی و مجدزاده خاندانی، بهروز، «بررسی آزادی عبور از تنگهها و امکان مسدود کردن تنگه هرمز در حقوق بینالملل»، مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، شمارهٔ ۱، زمستان ۱۳۹۵ش. | |||
* «پایان موفقیتآمیز رزمایش سپاه در تنگه هرمز/ هشدار دریایی به واشینگتن»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۴۰۴ش. | * «پایان موفقیتآمیز رزمایش سپاه در تنگه هرمز/ هشدار دریایی به واشینگتن»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* «پیامدهای محاصره دریایی»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ دج مطلب: ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. | |||
* صادقی، فاطمه، «تارنمای بیمه ایرانی تنگه هرمز راهاندازی شد»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. | |||
* «ترامپ: اجازه دریافت عوارض در تنگه هرمز را به ایران نمیدهیم»، وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «ترامپ: اجازه دریافت عوارض در تنگه هرمز را به ایران نمیدهیم»، وبسایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «ترامپ اهرمهای فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز، تاریح درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «ترامپ اهرمهای فشار خود علیه ایران را از دست داده است»، نورنیوز، تاریح درج مطلب: ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
| خط ۳۳۹: | خط ۳۷۷: | ||
* صادقی، فاطمه، «واشگنتن نتوانست از نفت ایران علیه خودش استفاده کند»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش. | * صادقی، فاطمه، «واشگنتن نتوانست از نفت ایران علیه خودش استفاده کند»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «طرح دوفوریتی مجلس برای دریافت عوارض خدماتی از عبور کشتیها در تنگه هرمز»، وبسایت جامجم آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «طرح دوفوریتی مجلس برای دریافت عوارض خدماتی از عبور کشتیها در تنگه هرمز»، وبسایت جامجم آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «عبور ۳۵ فروند کشتی با هماهنگی نیروی دریایی سپاه از تنگه هرمز»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱ خرداد ۱۴۰۵ش. | |||
* «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد میکند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «عوارض تنگه هرمز بیشترین فشار را بر کشورهای عربی وارد میکند»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «قدمت تنگه هرمز را در سنگنگارهها بیابید»، وبسایت سرنا خبر، تاریخ درج مطلب: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «قدمت تنگه هرمز را در سنگنگارهها بیابید»، وبسایت سرنا خبر، تاریخ درج مطلب: ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
| خط ۳۴۶: | خط ۳۸۵: | ||
* مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام، تاریخ بازدید: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش. | * مجتهدزاده، «تنگه هرمز»، وبسایت دانشنامه جهان اسلام، تاریخ بازدید: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «محاصره دریایی ترامپ شکست خورد؟ / دو کشتی به بنادر ایران رسیدند»، وبسایت اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «محاصره دریایی ترامپ شکست خورد؟ / دو کشتی به بنادر ایران رسیدند»، وبسایت اقتصاد نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «محدوده مدیریت ایران بر تنگه هرمز اعلام شد (+عکس)»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. | |||
* معصومیزاده، زینب السادات، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، یاد تابستان، شمارهٔ ۸۰، ۱۳۸۵ش. | * معصومیزاده، زینب السادات، «تاریخچه سیاسی تنگه هرمز»، یاد تابستان، شمارهٔ ۸۰، ۱۳۸۵ش. | ||
* «ناگفتههای تازه دربارهٔ تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ش. | * «ناگفتههای تازه دربارهٔ تنگه هرمز که اهمیت جهانی دارد»، وبسایت صدآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۲ بهمن ۱۴۰۴ش. | ||
* «نیروی دریایی سپاه: ۲۶ کشتی با هماهنگی نیروی دریایی عبور کردند»، خبرگزاری مهر، تریخ درج مطلب: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. | |||
* «هر آنچه از تنگه هرمز میخواهید بدانید»، وبسایت مانا، تاریخ درج مطلب: ۷ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «هر آنچه از تنگه هرمز میخواهید بدانید»، وبسایت مانا، تاریخ درج مطلب: ۷ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «هشدار ایران به شورای امنیت دربارهٔ پیامد اقدام آمریکا به محاصره تنگه هرمز»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش. | * «هشدار ایران به شورای امنیت دربارهٔ پیامد اقدام آمریکا به محاصره تنگه هرمز»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ش. | ||
* «همه چیز دربارهٔ تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری، تاریخ درج مطلب: ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ش. | * «همه چیز دربارهٔ تنگه هرمز/ از ریشه لغوی این نام تا جنگهایی که در آن رخ داده است/ چرا هرمز مهمترین منطقه استراتژیک ایران است؟»، وبسایت خبرفوری، تاریخ درج مطلب: ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
