مسجد شیخ لطفالله: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «300px|thumb|left|نمای بیرونی مسجد شیخ لطفالله در [[میدان نقش جهان اصفهان]] <big>'''مسجد شیخ لطفالله؛'''</big> مسجدی بدون حیاط و گلدسته با معماری بینظیر در اصفهان. مسجد شیخ لطفالله مربوط به دورۀ صفوی در مدت هجده سال ساخته شده...» ایجاد کرد |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
[[ | {{جعبه اطلاعات آثار ملی ایران | ||
| نام = مسجد شیخ لطفالله | |||
| تصویر = | |||
| زیرنویس تصویر = | |||
| متن جایگزین تصویر = | |||
| فایل پادکست = | |||
| حجم فایل پادکست = | |||
| تاریخ پادکست = | |||
| زیرنویس عنوان = | |||
| کشور = [[جمهوری اسلامی ایران|ایران]] | |||
| استان = [[استان اصفهان|اصفهان]] | |||
| شهرستان = اصفهان | |||
| شهر = [[اصفهان]] | |||
| بخش = | |||
| دهستان = | |||
| روستا = | |||
| نشانی = ضلع شرقی [[میدان نقش جهان (اصفهان)|میدان نقش جهان]] [[اصفهان]]، مقابل [[کاخ عالیقاپو|عمارت عالیقاپو]] | |||
| مختصات = | |||
| type = | |||
| نوع اثر = مسجد | |||
| نام اثر = مسجد شیخ لطفالله | |||
| دوره تاریخی = [[صفویه]] | |||
| قدمت = قرن یازدهم قمری | |||
| کاربری = عبادی | |||
| معمار = محمدرضا اصفهانی | |||
| سازنده = [[شاه عباس صفوی|شاهعباس صفوی]] | |||
| شماره ثبت = | |||
| تاریخ ثبت = | |||
| سال ثبت = ۱۳۱۰ش | |||
| شماره پرونده = | |||
| وضعیت ثبت = ثبت ملی | |||
| hحریم حفاظتی = | |||
| مالکیت = میراث فرهنگی | |||
| نهاد مسئول = سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری | |||
| وضعیت حفاظت = مرمتشده | |||
| کاربری کنونی = [[گردشگری]] | |||
| وبگاه رسمی = | |||
| یادداشت = | |||
}} | |||
'''مسجد شیخ لطفالله؛''' مسجدی بدون حیاط و گلدسته با معماری بینظیر در اصفهان. | |||
مسجد شیخ لطفالله مربوط به دورۀ [[صفویه|صفوی]] در مدت هجده سال ساخته شده است؛ معماری ویژۀ آن، استفاده از کاشیهای هفترنگ با نقش و رنگبندی زیبا، نورپردازی معنوی و نبود ایوان و [[مناره]]، آن را از سایر [[مسجد|مساجد]] تاریخی متمایز ساخته است. | مسجد شیخ لطفالله مربوط به دورۀ [[صفویه|صفوی]] در مدت هجده سال ساخته شده است؛ معماری ویژۀ آن، استفاده از کاشیهای هفترنگ با نقش و رنگبندی زیبا، نورپردازی معنوی و نبود ایوان و [[منار|مناره]]، آن را از سایر [[مسجد|مساجد]] تاریخی متمایز ساخته است. | ||
==نامگذاری مسجد شیخ لطفالله== | ==نامگذاری مسجد شیخ لطفالله== | ||
نام این مسجد بهجهت تکریم امام جماعت آن که پدر زن شاهعباس بود، «شیخ لطفالله» نهاده شده است.<ref> | |||
نام این مسجد بهجهت تکریم امام جماعت آن که پدر زن [[شاه عباس صفوی|شاهعباس]] بود، «شیخ لطفالله» نهاده شده است.<ref>امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش، ص45.</ref> در دوران [[صفویه]] این مسجد را «صدر» و «فتحالله» نیز مینامیدند.<ref>تقیپور و اصغری، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص3.</ref> | |||
==موقعیت جغرافیا مسجد شیخ لطفالله== | ==موقعیت جغرافیا مسجد شیخ لطفالله== | ||
مسجد شیخ لطفالله در ضلع شرقی [[میدان نقش جهان]] [[اصفهان]]، مقابل عمارت عالیقاپو و در همسایگی [[مسجد امام اصفهان|مسجد امام]] واقع شده است.<ref> | |||
مسجد شیخ لطفالله در ضلع شرقی [[میدان نقش جهان (اصفهان)|میدان نقش جهان]] [[اصفهان]]، مقابل [[کاخ عالیقاپو|عمارت عالیقاپو]] و در همسایگی [[مسجد امام اصفهان|مسجد امام]] واقع شده است.<ref>تقیپور و اصغری، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص3.</ref> | |||
==پیشینه مسجد شیخ لطفالله== | ==پیشینه مسجد شیخ لطفالله== | ||
مسجد شیخ لطفالله از زیباترین آثار تاریخی اصفهان در قرن یازدهم قمری و در دوران صفویه است؛ این مسجد به فرمان شاهعباس صفوی (۹۷۸-۱۰۳۸ق) روی خرابههای یک مسجد قدیمی بنا شده است.<ref> | |||
مسجد شیخ لطفالله از زیباترین آثار تاریخی اصفهان در قرن یازدهم قمری و در دوران صفویه است؛ این مسجد به فرمان شاهعباس صفوی (۹۷۸-۱۰۳۸ق) روی خرابههای یک مسجد قدیمی بنا شده است.<ref>غریبی و ستایشی، «تببین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص6.</ref> ساخت این بنا هجده سال بهطول انجامید، سَردر آن در سال ۱۰۱۲ق و تزیینات کاشیکاری و بنا در سال ۱۰۲۸ق به اتمام رسید.<ref>تقیپور و اصغری, «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص4.</ref> | |||
==معماری مسجد شیخ لطفالله== | ==معماری مسجد شیخ لطفالله== | ||
#'''سردر:''' سردر ورودی مسجد با مقرنسکاریها، تزیینات ظریف و کاشیهای هفترنگ پوشیده شده است.<ref> | طراحی این [[مسجد]] در زمان اجرای نقشۀ چهارباغ و باغ هزار جَریب<ref>امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش، ص45.</ref> توسط محمدرضا اصفهانی از معماران معروف آن دوره،<ref>تقیپور و اصغری، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص3.</ref> به شیوۀ اصفهانی انجام شد.<ref>عزیزی، «بررسی تزیینات سر در مسجد شیخ لطفالله»، 1394ش، ص2.</ref> این مسجد شامل سردر، راهرو، شبستان اصلی و [[زمستان|زمستانی]]، [[محراب]] و [[گنبد]] است. | ||
#'''دالان یا راهرو:''' راهروی ۲۸ متری ورودی مسجد، ابتدا به چپ و سپس بهسمت راست میچرخد و به محوطۀ اصلی زیر گنبد منتهی میشود.<ref> | |||
#'''شبستان:''' شبستان اصلی بهشکل مربعی به ضلع نوزده متر است؛ در قسمت ساقۀ گنبد، مربع به هشتضلعی تبدیل شده و در قسمت گنبد، به دایره تغییر شکل میدهد که شامل مقرنسکاریهای زیبا است، دیوارهای شبستان نیز با کاشیهای هفترنگ و نقوش طاووس و گلوبوته جلوهگری میکند.<ref> | #'''سردر:''' سردر ورودی مسجد با مقرنسکاریها، تزیینات ظریف و کاشیهای هفترنگ پوشیده شده است.<ref>آرام و دیگران، «تأثیر نور و رنگ در فضاسازی معنوی مسجد (نمونۀ موردی: مسجد شیخ لطفالله و مسجد امام اصفهان)»، 1396ش، ص4.</ref> | ||
#'''محراب:''' محراب مسجد شامل اسامی امامان [[شیعه]] است.<ref> | |||
#'''گنبد:''' مهمترین قسمت سازهای | #'''دالان یا راهرو:''' راهروی ۲۸ متری ورودی مسجد، ابتدا به چپ و سپس بهسمت راست میچرخد و به محوطۀ اصلی زیر گنبد منتهی میشود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7425-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%84%D8%B7%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87/ «مسجد لطفالله»، وبسایت کجارو.]</ref> | ||
#'''شبستان زمستانی:''' در وسط راهرو و سمت چپ آن شبستان زمستانی برای نمازگزاری در فصول سرد سال ساخته شده است که سقف آن کوتاه و فاقد تزیینات در سقف و دیوارههای آن است.<ref> | |||
#'''نورپردازی:''' سه منبع نور در شبستان اصلی؛ شامل نور ورودی از دهانۀ بزرگ شمال شرقی، شبکۀ چوبی تعبیه شده در دیوار شرقی و پنجرههای زیر گنبد هستند، نحوۀ تابش نور از پنجرههای زیر گنبد بهگونهای است که هنگام صبح پرتوهای نور بر کتیبههای مزین به سورۀ انفطار میتابد که در آیات ابتدایی آن به از بین رفتن تاریکی اشاره دارد، نور خورشید در هنگام ظهر بر آیههای سورۀ شمس و در حوالی غروب بر سورۀ | #'''شبستان:''' شبستان اصلی بهشکل مربعی به ضلع نوزده متر است؛ در قسمت ساقۀ گنبد، مربع به هشتضلعی تبدیل شده و در قسمت گنبد، به دایره تغییر شکل میدهد که شامل مقرنسکاریهای زیبا است، دیوارهای شبستان نیز با کاشیهای هفترنگ و نقوش طاووس و گلوبوته جلوهگری میکند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7425-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%84%D8%B7%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87/ «مسجد لطفالله»، وبسایت کجارو.]</ref> | ||
#'''محراب:''' محراب مسجد شامل اسامی امامان [[شیعه]] است.<ref>امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش، ص50.</ref> لوحی در محراب مسجد شیخ لطفالله وجود دارد که روی آن عبارت «عمل فقیر حقیر محتاج بر رحمت خدا محمدرضا ابن استاد حسین بنا اصفهانی» دیده میشود.<ref>[https://www.visitiran.ir/fa/attraction/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D8%B7%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87 «مسجد شیخ لطفالله»، وبسایت ویزیتایران.]</ref> | |||
#'''گنبد:''' مهمترین قسمت سازهای مسجد, گنبد آن است، گنبد، به ارتفاع ۳۲ متر و دهانۀ دوازده متر،<ref>امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش، ص48.</ref> دوپوشه و پیوسته است که دیوارهای قطور سنگینی آن را تحمل میکنند.<ref>غریبی و ستایشی، «تببین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص6.</ref> وجود ۱۶ پنجره، دورتادور ساقۀ گنبد با فاصلههای منظم، موجب وارد شدن قسمتی از تابش در طول روز میشود، وجود دو شبکۀ داخلی و خارجی با نقشهای اسلیمی برجسته در این پنجرهها، موجب شکست نور میشود و بهدلیل نورپردازی خاص آن، تقریباً سایۀ افراد ایجاد نمیشود.<ref>آرام و دیگران، «تأثیر نور و رنگ در فضاسازی معنوی مسجد (نمونۀ موردی: مسجد شیخ لطفالله و مسجد امام اصفهان)»، 1396ش، ص4.</ref> گنبد نیز بهصورت معلق در آسمان دیده میشود و حس عروج را منتقل میکند.<ref>غریبی و ستایشی، «تبیین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص12.</ref> | |||
#'''شبستان زمستانی:''' در وسط راهرو و سمت چپ آن شبستان زمستانی برای نمازگزاری در فصول سرد سال ساخته شده است که سقف آن کوتاه و فاقد تزیینات در سقف و دیوارههای آن است.<ref>ترابی و ملایی، «رمزشناسی اعداد در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص4.</ref> | |||
#'''نورپردازی:''' سه منبع نور در شبستان اصلی؛ شامل نور ورودی از دهانۀ بزرگ شمال شرقی، شبکۀ چوبی تعبیه شده در دیوار شرقی و پنجرههای زیر گنبد هستند، نحوۀ تابش نور از پنجرههای زیر گنبد بهگونهای است که هنگام صبح پرتوهای نور بر کتیبههای مزین به سورۀ انفطار میتابد که در آیات ابتدایی آن به از بین رفتن تاریکی اشاره دارد، نور خورشید در هنگام ظهر بر آیههای سورۀ شمس و در حوالی غروب بر سورۀ لیل میتابد.<ref>غریبی و ستایشی، «تبیین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص10.</ref> | |||
===کاشیکاری مسجد شیخ لطفالله=== | ===کاشیکاری مسجد شیخ لطفالله=== | ||
در تزیینات این بنا، از انواع کاشیهای هفترنگ و فیروزهای و کاشیکاریهایی همچون کاشی [[ | |||
<ref>غریبی و ستایشی، «تبیین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص7.</ref> | در تزیینات این بنا، از انواع کاشیهای هفترنگ و فیروزهای و کاشیکاریهایی همچون کاشی [[معرقکاری|معرق]]، فیتیلهپیچ، [[مقرنس|مقرنسبندی]] و آجرکاری استفاده شده است.<ref>غریبی و ستایشی، «تبیین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص7.</ref> | ||
===نظر معماران غربی در مورد معماری مسجد شیخ لطفالله=== | ===نظر معماران غربی در مورد معماری مسجد شیخ لطفالله=== | ||
لوییس ای کان (۱۹۰۱-۱۹۷۴م)، معمار برجستۀ جهان، ساخت این مسجد را در عالم خیال و فقط با [[طلا]] و نقره ممکن دانسته است. آرتور پوپ (۱۸۸۱- ۱۹۶۹م) نیز ساخت این بنا را بدون نقص و دور از ساخت دست بشر عنوان کرده است.<ref> | |||
لوییس ای کان (۱۹۰۱-۱۹۷۴م)، معمار برجستۀ جهان، ساخت این مسجد را در عالم خیال و فقط با [[طلا]] و نقره ممکن دانسته است. آرتور پوپ (۱۸۸۱- ۱۹۶۹م) نیز ساخت این بنا را بدون نقص و دور از ساخت دست بشر عنوان کرده است.<ref>ترابی و ملایی, «رمزشناسی اعداد در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص3.</ref> | |||
===بناهای الهام گرفته=== | ===بناهای الهام گرفته=== | ||
طراحی باغچهها و گلکاریهای [[میدان آزادی]] [[تهران]]<ref> | |||
طراحی باغچهها و گلکاریهای [[میدان آزادی (تهران)|میدان آزادی]] [[تهران]]<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7425-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%84%D8%B7%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87/ «مسجد لطفالله»، وبسایت کجارو.]</ref> و [[کلیسا|کلیسای]] وانک اصفهان تحت تأثیر مسجد شیخ لطفالله ایجاد شده است.<ref>امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش، ص67.</ref> | |||
==مرمت و بازسازی مسجد شیخ لطفالله== | ==مرمت و بازسازی مسجد شیخ لطفالله== | ||
مرمت این مسجد به توصیۀ آرتور پوپ و به دستور رضاشاه در دو مرحله انجام شد، از سال ۱۳۱۲ش تا ۱۳۱۶ش سفتکاری و تقویت بنا، حذف حوضخانه، نصب دو پنجرۀ مشبک و تعمیر کاشیها انجام گرفت و در سال ۱۳۲۹ش تعمیر جلوخان و سردر انجام شد.<ref> | |||
مرمت این مسجد به توصیۀ آرتور پوپ و به دستور رضاشاه در دو مرحله انجام شد، از سال ۱۳۱۲ش تا ۱۳۱۶ش سفتکاری و تقویت بنا، حذف حوضخانه، نصب دو پنجرۀ مشبک و تعمیر کاشیها انجام گرفت و در سال ۱۳۲۹ش تعمیر جلوخان و سردر انجام شد.<ref>عزیزی، «بررسی تزیینات سر در مسجد شیخ لطفالله»، 1394ش، ص1-3.</ref> | |||
==ویژگیهای مسجد شیخ لطفالله== | ==ویژگیهای مسجد شیخ لطفالله== | ||
این مسجد در اندازهای کوچک و هماهنگ با بناهای اطراف میدان نقش جهان ساخته شده است، نبود صحن و مناره، از ویژگیهای برجستۀ این اثر تاریخی- اسلامی است.<ref> | این مسجد در اندازهای کوچک و هماهنگ با بناهای اطراف میدان نقش جهان ساخته شده است، نبود صحن و مناره، از ویژگیهای برجستۀ این اثر تاریخی- اسلامی است.<ref>وثیق و باقری افشار، «پارادوکس حرکت و سکون در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص14-15.</ref> ویژگی دیگر این مسجد، چرخش ۴۵ درجهای در جهت شمال به جنوب نسبت به محور قبله از طریق راهروی کمعرض است. این مسجد در سال ۱۳۱۰ش در فهرست [[آثار ملی ایران]] ثبت شد.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%84%D8%B7%D9%81%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_(%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86) «مسجد شیخ لطفالله (اصفهان)»، ویکیشیعه.]</ref> | ||
==کارکرد مسجد شیخ لطفالله== | ==کارکرد مسجد شیخ لطفالله== | ||
در ابتدا مراسمهای مذهبی [[خانواده]] سلطنتی و وابستگان خاص شاه در این مسجد انجام میشد،<ref> | |||
در ابتدا مراسمهای مذهبی [[خانواده]] سلطنتی و وابستگان خاص شاه در این مسجد انجام میشد،<ref>[https://www.eghamat24.com/blog/2809/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D8%B7%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86 «مسجد شیخ لطفالله اصفهان در میدان نقش جهان»، وبسایت اقامت24.]</ref> اما بعدها شیخ لطفالله در این مسجد و در مدرسۀ مجاور آن به اقامۀ [[نماز]] و تدریس علوم دینی پرداخت.<ref>امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش, ص45.</ref> این مسجد اختصاص به درباریان<ref>حنیفنژاد، «بررسی تأثیر هندسه در معماری مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، 1395ش, ص5.</ref> و زنان حرمسرای شاهعباس داشته است.<ref>[https://halitour.com/%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C/%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86/%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D8%B7%D9%81-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86/ «مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، وبسایت حالیتور.]</ref> مسجد شیخ لطفالله امروزه زیر نظر میراث فرهنگی است و بهعنوان یک مکان توریستی و اثری تاریخی ارزشگذاری شده است.<ref>گنجینه و فرمانی سرنسری، «هنر از منظر اسلام و بررسی هنری مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، 1394ش، ص6.</ref> | |||
==کتیبهها و سنگنوشتههای مسجد شیخ لطفالله== | ==کتیبهها و سنگنوشتههای مسجد شیخ لطفالله== | ||
جنس بیشتر کتیبههای مسجد شیخ لطفالله کاشی معرق است، این کتیبهها با رنگ سفید و با خط ثلث توسط خوشنویسان، علیرضا عباسی و باقر بنا نوشته شده است | |||
<ref> | جنس بیشتر کتیبههای مسجد شیخ لطفالله کاشی معرق است، این کتیبهها با رنگ سفید و با خط ثلث توسط خوشنویسان، علیرضا عباسی و باقر بنا نوشته شده است<ref>داودی، «نمادشناسی عنصر نور در مسجد شیخ لطفالله»، 1396ش، ص4.</ref> که شامل آیات قرآن، [[شعر فارسی|اشعار فارسی]]، [[دعا]]، حدیث و اسامی امامان شیعه است.<ref>تقیپور و اصغری، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص3-6.</ref> | ||
==جاذبههای گردشگری مسجد شیخ لطفالله== | ==جاذبههای گردشگری مسجد شیخ لطفالله== | ||
پیرامون این مسجد را جاذبههای بسیاری از جمله بازار شاهنشاهی، مسجد | |||
پیرامون این مسجد را جاذبههای بسیاری از جمله بازار شاهنشاهی، [[مسجد شاه (مسجد امام اصفهان)|مسجد شاه]]، حمام تاریخی شاه، [[کاخ چهلستون]] و [[کاخ هشتبهشت]] احاطه کرده است.<ref>تقیپور و اصغری، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص3-6.</ref> | |||
==مسیر دسترسی== | ==مسیر دسترسی== | ||
دسترسی به مسجد در استان اصفهان و شهر اصفهان با وسایل حملونقل عمومی و خودروی شخصی انجام میشود: | دسترسی به مسجد در استان اصفهان و شهر اصفهان با وسایل حملونقل عمومی و خودروی شخصی انجام میشود: | ||
#'''خودروی شخصی:''' در خیابان استانداری جنب دیوار غربی میدان و در شرق مسجد شاه، پارکینگ برای پارک خودرو وجود دارد. | #'''خودروی شخصی:''' در خیابان استانداری جنب دیوار غربی میدان و در شرق مسجد شاه، پارکینگ برای پارک خودرو وجود دارد. | ||
#'''پیاده:''' پیادهروی از مسیرهای کوتاهِ کاخ هشتبهشت، | |||
#'''اتوبوس:''' استفاده از اتوبوسهایی که از دو ایستگاه [[کتابخانه]] مرکزی و بیمارستان خورشید عبور میکنند.<ref> | #'''پیاده:''' پیادهروی از مسیرهای کوتاهِ کاخ هشتبهشت، کاخ چهلستون، [[سیوسهپل|سیوسه پل]] و بازار یا حمام تاریخی. | ||
#'''مترو:''' ایستگاه متروی [[امام حسین]] در نزدیکترین فاصله با | |||
#'''اتوبوس:''' استفاده از اتوبوسهایی که از دو ایستگاه [[کتابخانه]] مرکزی و بیمارستان خورشید عبور میکنند.<ref>[https://tehranmoble.ir/blog/sheikh-lotfollah-mosque-in-isfahan-and-its-designs?%2Fblog%2Fsheikh-lotfollah-mosque-in-isfahan-and-its-designs= «مسجد شیخ لطفالله در اصفهان و نقوش آن»، وبسایت تهرانمبل.]</ref> | |||
#'''مترو:''' ایستگاه متروی [[امام حسین]] در نزدیکترین فاصله با مسجد قرار دارد.<ref>[https://mrbilit.com/mag/sheikh-lotfollah-mosque/ «مسجد شیخ لطفالله؛ تاریخچه»، وبسایت مستربلیط].</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
*«مسجد شیخ لطفالله (اصفهان)»، ویکیشیعه، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش. | *«مسجد شیخ لطفالله (اصفهان)»، ویکیشیعه، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش. | ||
*«مسجد شیخ لطفالله اصفهان در میدان نقش جهان»، وبسایت اقامت۲۴، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۳۹۶ش. | *«مسجد شیخ لطفالله اصفهان در میدان نقش جهان»، وبسایت اقامت۲۴، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۳۹۶ش. | ||
*«مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، وبسایت حالیتور، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش. | *«مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، وبسایت حالیتور، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش. | ||
*«مسجد شیخ لطفالله در اصفهان و نقوش آن»، وبسایت تهرانمبل، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۱ش. | *«مسجد شیخ لطفالله در اصفهان و نقوش آن»، وبسایت تهرانمبل، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۱ش. | ||
*«مسجد شیخ لطفالله؛ تاریخچه»، وبسایت مستربلیط، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۱ش. | *«مسجد شیخ لطفالله؛ تاریخچه»، وبسایت مستربلیط، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۱ش. | ||
*«مسجد شیخ لطفالله»، وبسایت ویزیتایران، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش. | *«مسجد شیخ لطفالله»، وبسایت ویزیتایران، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش. | ||
*«مسجد لطفالله»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش. | *«مسجد لطفالله»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش. | ||
*امینی سودانی، مهناز، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، پایاننامۀ کارشناسیارشد، تهران، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ۱۳۹۳ش. | *امینی سودانی، مهناز، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، پایاننامۀ کارشناسیارشد، تهران، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ۱۳۹۳ش. | ||
*آرام، الهام و دیگران، «تأثیر نور و رنگ در فضاسازی معنوی مسجد (نمونۀ موردی: مسجد شیخ لطفالله و مسجد امام اصفهان)»، سومین همایش ملی و بینالمللی معماری، عمران و شهرسازی در آغاز هزارۀ سوم، ۱۳۹۶ش. | *آرام، الهام و دیگران، «تأثیر نور و رنگ در فضاسازی معنوی مسجد (نمونۀ موردی: مسجد شیخ لطفالله و مسجد امام اصفهان)»، سومین همایش ملی و بینالمللی معماری، عمران و شهرسازی در آغاز هزارۀ سوم، ۱۳۹۶ش. | ||
*ترابی، زهره و ملایی، سعیده، «رمزشناسی اعداد در مسجد شیخ لطفالله»، همایش بینالمللی افقهای نوین در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی، ۱۳۹۵ش. | *ترابی، زهره و ملایی، سعیده، «رمزشناسی اعداد در مسجد شیخ لطفالله»، همایش بینالمللی افقهای نوین در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی، ۱۳۹۵ش. | ||
*تقیپور، علی و اصغری، پردیس، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، دومین کنفرانس ملی یافتههای نوین پژوهشی در عمران، معماری و شهرسازی، ۱۳۹۵ش. | *تقیپور، علی و اصغری، پردیس، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، دومین کنفرانس ملی یافتههای نوین پژوهشی در عمران، معماری و شهرسازی، ۱۳۹۵ش. | ||
*حنیفنژاد، الناز، «بررسی تأثیر هندسه در معماری مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، اولین کنفرانس بینالمللی | |||
*حنیفنژاد، الناز، «بررسی تأثیر هندسه در معماری مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، اولین کنفرانس بینالمللی هنر, معماری و کاربردها، ۱۳۹۵ش. | |||
*داودی، فریده، «نمادشناسی عنصر نور در مسجد شیخ لطفالله»، اولین کنفرانس ملی نمادشناسی در هنر ایران، ۱۳۹۶ش. | *داودی، فریده، «نمادشناسی عنصر نور در مسجد شیخ لطفالله»، اولین کنفرانس ملی نمادشناسی در هنر ایران، ۱۳۹۶ش. | ||
*عزیزی، کلثوم، «بررسی تزیینات سر در مسجد شیخ لطفالله»، کنفرانس سالانۀ بینالمللی عمران، معماری و شهرسازی، ۱۳۹۴ش. | *عزیزی، کلثوم، «بررسی تزیینات سر در مسجد شیخ لطفالله»، کنفرانس سالانۀ بینالمللی عمران، معماری و شهرسازی، ۱۳۹۴ش. | ||
*غریبی، سحر و ستایشی، زهرا، «تببین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، دومین کنفرانس سالانۀ پژوهشهای معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، ۱۳۹۵ش. | *غریبی، سحر و ستایشی، زهرا، «تببین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، دومین کنفرانس سالانۀ پژوهشهای معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، ۱۳۹۵ش. | ||
*گنجینه، پروین و فرمانی سرنسری، شهناز، «هنر از منظر اسلام و بررسی هنری مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، چهارمین همایش ملی معماری، شهرسازی و پژوهشهای نیاز محور، ۱۳۹۴ش. | *گنجینه، پروین و فرمانی سرنسری، شهناز، «هنر از منظر اسلام و بررسی هنری مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، چهارمین همایش ملی معماری، شهرسازی و پژوهشهای نیاز محور، ۱۳۹۴ش. | ||
*وثیق، بهزاد و باقری افشار، مریم، «پارادوکس حرکت و سکون در مسجد شیخ لطفالله»، دومین کنفرانس بینالمللی یافتههای نوین پژوهشی در مهندسی عمران، معماری و مدیریت شهری، ۱۳۹۵ش. | *وثیق، بهزاد و باقری افشار، مریم، «پارادوکس حرکت و سکون در مسجد شیخ لطفالله»، دومین کنفرانس بینالمللی یافتههای نوین پژوهشی در مهندسی عمران، معماری و مدیریت شهری، ۱۳۹۵ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
<!-- | |||
== تغییر مسیرهای پیشنهادی == | |||
مسجد شیخ لطفالله{{سخ}} | |||
مسجد شیخ لطفالله{{سخ}} | |||
مسجد شیخ لطف الله{{سخ}} | |||
مسجد شیخ لطف الله اصفهان{{سخ}} | |||
مسجد شیخ لطفالله اصفهان{{سخ}} | |||
مسجد شیخ لطفالله اصفهان{{سخ}} | |||
--> | |||
[[رده:مسجدهای ثبتشده به عنوان اثر ملی ایران]] | |||
[[رده:آثار دوره صفویان در شهرستان اصفهان]] | |||
[[رده:اصلاح رباتیک]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۴۷
| اطلاعات مکانی | |
|---|---|
| کشور | ایران |
| استان | اصفهان |
| شهرستان | اصفهان |
| شهر | اصفهان |
| نشانی | ضلع شرقی میدان نقش جهان اصفهان، مقابل عمارت عالیقاپو |
| مشخصات اثر | |
| نوع اثر | مسجد |
| دوره تاریخی | صفویه |
| قدمت | قرن یازدهم قمری |
| کاربری | عبادی |
| معمار | محمدرضا اصفهانی |
| سازنده | شاهعباس صفوی |
| اطلاعات ثبت ملی | |
| سال ثبت | ۱۳۱۰ش |
| وضعیت ثبت | ثبت ملی |
| وضعیت اثر | |
| مالکیت | میراث فرهنگی |
| نهاد مسئول | سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری |
| وضعیت حفاظت | مرمتشده |
| کاربری کنونی | گردشگری |
مسجد شیخ لطفالله؛ مسجدی بدون حیاط و گلدسته با معماری بینظیر در اصفهان.
مسجد شیخ لطفالله مربوط به دورۀ صفوی در مدت هجده سال ساخته شده است؛ معماری ویژۀ آن، استفاده از کاشیهای هفترنگ با نقش و رنگبندی زیبا، نورپردازی معنوی و نبود ایوان و مناره، آن را از سایر مساجد تاریخی متمایز ساخته است.
نامگذاری مسجد شیخ لطفالله
نام این مسجد بهجهت تکریم امام جماعت آن که پدر زن شاهعباس بود، «شیخ لطفالله» نهاده شده است.[۱] در دوران صفویه این مسجد را «صدر» و «فتحالله» نیز مینامیدند.[۲]
موقعیت جغرافیا مسجد شیخ لطفالله
مسجد شیخ لطفالله در ضلع شرقی میدان نقش جهان اصفهان، مقابل عمارت عالیقاپو و در همسایگی مسجد امام واقع شده است.[۳]
پیشینه مسجد شیخ لطفالله
مسجد شیخ لطفالله از زیباترین آثار تاریخی اصفهان در قرن یازدهم قمری و در دوران صفویه است؛ این مسجد به فرمان شاهعباس صفوی (۹۷۸-۱۰۳۸ق) روی خرابههای یک مسجد قدیمی بنا شده است.[۴] ساخت این بنا هجده سال بهطول انجامید، سَردر آن در سال ۱۰۱۲ق و تزیینات کاشیکاری و بنا در سال ۱۰۲۸ق به اتمام رسید.[۵]
معماری مسجد شیخ لطفالله
طراحی این مسجد در زمان اجرای نقشۀ چهارباغ و باغ هزار جَریب[۶] توسط محمدرضا اصفهانی از معماران معروف آن دوره،[۷] به شیوۀ اصفهانی انجام شد.[۸] این مسجد شامل سردر، راهرو، شبستان اصلی و زمستانی، محراب و گنبد است.
- سردر: سردر ورودی مسجد با مقرنسکاریها، تزیینات ظریف و کاشیهای هفترنگ پوشیده شده است.[۹]
- دالان یا راهرو: راهروی ۲۸ متری ورودی مسجد، ابتدا به چپ و سپس بهسمت راست میچرخد و به محوطۀ اصلی زیر گنبد منتهی میشود.[۱۰]
- شبستان: شبستان اصلی بهشکل مربعی به ضلع نوزده متر است؛ در قسمت ساقۀ گنبد، مربع به هشتضلعی تبدیل شده و در قسمت گنبد، به دایره تغییر شکل میدهد که شامل مقرنسکاریهای زیبا است، دیوارهای شبستان نیز با کاشیهای هفترنگ و نقوش طاووس و گلوبوته جلوهگری میکند.[۱۱]
- محراب: محراب مسجد شامل اسامی امامان شیعه است.[۱۲] لوحی در محراب مسجد شیخ لطفالله وجود دارد که روی آن عبارت «عمل فقیر حقیر محتاج بر رحمت خدا محمدرضا ابن استاد حسین بنا اصفهانی» دیده میشود.[۱۳]
- گنبد: مهمترین قسمت سازهای مسجد, گنبد آن است، گنبد، به ارتفاع ۳۲ متر و دهانۀ دوازده متر،[۱۴] دوپوشه و پیوسته است که دیوارهای قطور سنگینی آن را تحمل میکنند.[۱۵] وجود ۱۶ پنجره، دورتادور ساقۀ گنبد با فاصلههای منظم، موجب وارد شدن قسمتی از تابش در طول روز میشود، وجود دو شبکۀ داخلی و خارجی با نقشهای اسلیمی برجسته در این پنجرهها، موجب شکست نور میشود و بهدلیل نورپردازی خاص آن، تقریباً سایۀ افراد ایجاد نمیشود.[۱۶] گنبد نیز بهصورت معلق در آسمان دیده میشود و حس عروج را منتقل میکند.[۱۷]
- شبستان زمستانی: در وسط راهرو و سمت چپ آن شبستان زمستانی برای نمازگزاری در فصول سرد سال ساخته شده است که سقف آن کوتاه و فاقد تزیینات در سقف و دیوارههای آن است.[۱۸]
- نورپردازی: سه منبع نور در شبستان اصلی؛ شامل نور ورودی از دهانۀ بزرگ شمال شرقی، شبکۀ چوبی تعبیه شده در دیوار شرقی و پنجرههای زیر گنبد هستند، نحوۀ تابش نور از پنجرههای زیر گنبد بهگونهای است که هنگام صبح پرتوهای نور بر کتیبههای مزین به سورۀ انفطار میتابد که در آیات ابتدایی آن به از بین رفتن تاریکی اشاره دارد، نور خورشید در هنگام ظهر بر آیههای سورۀ شمس و در حوالی غروب بر سورۀ لیل میتابد.[۱۹]
کاشیکاری مسجد شیخ لطفالله
در تزیینات این بنا، از انواع کاشیهای هفترنگ و فیروزهای و کاشیکاریهایی همچون کاشی معرق، فیتیلهپیچ، مقرنسبندی و آجرکاری استفاده شده است.[۲۰]
نظر معماران غربی در مورد معماری مسجد شیخ لطفالله
لوییس ای کان (۱۹۰۱-۱۹۷۴م)، معمار برجستۀ جهان، ساخت این مسجد را در عالم خیال و فقط با طلا و نقره ممکن دانسته است. آرتور پوپ (۱۸۸۱- ۱۹۶۹م) نیز ساخت این بنا را بدون نقص و دور از ساخت دست بشر عنوان کرده است.[۲۱]
بناهای الهام گرفته
طراحی باغچهها و گلکاریهای میدان آزادی تهران[۲۲] و کلیسای وانک اصفهان تحت تأثیر مسجد شیخ لطفالله ایجاد شده است.[۲۳]
مرمت و بازسازی مسجد شیخ لطفالله
مرمت این مسجد به توصیۀ آرتور پوپ و به دستور رضاشاه در دو مرحله انجام شد، از سال ۱۳۱۲ش تا ۱۳۱۶ش سفتکاری و تقویت بنا، حذف حوضخانه، نصب دو پنجرۀ مشبک و تعمیر کاشیها انجام گرفت و در سال ۱۳۲۹ش تعمیر جلوخان و سردر انجام شد.[۲۴]
ویژگیهای مسجد شیخ لطفالله
این مسجد در اندازهای کوچک و هماهنگ با بناهای اطراف میدان نقش جهان ساخته شده است، نبود صحن و مناره، از ویژگیهای برجستۀ این اثر تاریخی- اسلامی است.[۲۵] ویژگی دیگر این مسجد، چرخش ۴۵ درجهای در جهت شمال به جنوب نسبت به محور قبله از طریق راهروی کمعرض است. این مسجد در سال ۱۳۱۰ش در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.[۲۶]
کارکرد مسجد شیخ لطفالله
در ابتدا مراسمهای مذهبی خانواده سلطنتی و وابستگان خاص شاه در این مسجد انجام میشد،[۲۷] اما بعدها شیخ لطفالله در این مسجد و در مدرسۀ مجاور آن به اقامۀ نماز و تدریس علوم دینی پرداخت.[۲۸] این مسجد اختصاص به درباریان[۲۹] و زنان حرمسرای شاهعباس داشته است.[۳۰] مسجد شیخ لطفالله امروزه زیر نظر میراث فرهنگی است و بهعنوان یک مکان توریستی و اثری تاریخی ارزشگذاری شده است.[۳۱]
کتیبهها و سنگنوشتههای مسجد شیخ لطفالله
جنس بیشتر کتیبههای مسجد شیخ لطفالله کاشی معرق است، این کتیبهها با رنگ سفید و با خط ثلث توسط خوشنویسان، علیرضا عباسی و باقر بنا نوشته شده است[۳۲] که شامل آیات قرآن، اشعار فارسی، دعا، حدیث و اسامی امامان شیعه است.[۳۳]
جاذبههای گردشگری مسجد شیخ لطفالله
پیرامون این مسجد را جاذبههای بسیاری از جمله بازار شاهنشاهی، مسجد شاه، حمام تاریخی شاه، کاخ چهلستون و کاخ هشتبهشت احاطه کرده است.[۳۴]
مسیر دسترسی
دسترسی به مسجد در استان اصفهان و شهر اصفهان با وسایل حملونقل عمومی و خودروی شخصی انجام میشود:
- خودروی شخصی: در خیابان استانداری جنب دیوار غربی میدان و در شرق مسجد شاه، پارکینگ برای پارک خودرو وجود دارد.
- پیاده: پیادهروی از مسیرهای کوتاهِ کاخ هشتبهشت، کاخ چهلستون، سیوسه پل و بازار یا حمام تاریخی.
پانویس
- ↑ امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش، ص45.
- ↑ تقیپور و اصغری، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص3.
- ↑ تقیپور و اصغری، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص3.
- ↑ غریبی و ستایشی، «تببین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص6.
- ↑ تقیپور و اصغری, «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص4.
- ↑ امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش، ص45.
- ↑ تقیپور و اصغری، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص3.
- ↑ عزیزی، «بررسی تزیینات سر در مسجد شیخ لطفالله»، 1394ش، ص2.
- ↑ آرام و دیگران، «تأثیر نور و رنگ در فضاسازی معنوی مسجد (نمونۀ موردی: مسجد شیخ لطفالله و مسجد امام اصفهان)»، 1396ش، ص4.
- ↑ «مسجد لطفالله»، وبسایت کجارو.
- ↑ «مسجد لطفالله»، وبسایت کجارو.
- ↑ امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش، ص50.
- ↑ «مسجد شیخ لطفالله»، وبسایت ویزیتایران.
- ↑ امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش، ص48.
- ↑ غریبی و ستایشی، «تببین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص6.
- ↑ آرام و دیگران، «تأثیر نور و رنگ در فضاسازی معنوی مسجد (نمونۀ موردی: مسجد شیخ لطفالله و مسجد امام اصفهان)»، 1396ش، ص4.
- ↑ غریبی و ستایشی، «تبیین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص12.
- ↑ ترابی و ملایی، «رمزشناسی اعداد در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص4.
- ↑ غریبی و ستایشی، «تبیین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص10.
- ↑ غریبی و ستایشی، «تبیین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص7.
- ↑ ترابی و ملایی, «رمزشناسی اعداد در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص3.
- ↑ «مسجد لطفالله»، وبسایت کجارو.
- ↑ امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش، ص67.
- ↑ عزیزی، «بررسی تزیینات سر در مسجد شیخ لطفالله»، 1394ش، ص1-3.
- ↑ وثیق و باقری افشار، «پارادوکس حرکت و سکون در مسجد شیخ لطفالله»، 1395ش، ص14-15.
- ↑ «مسجد شیخ لطفالله (اصفهان)»، ویکیشیعه.
- ↑ «مسجد شیخ لطفالله اصفهان در میدان نقش جهان»، وبسایت اقامت24.
- ↑ امینی سودانی، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، 1393ش, ص45.
- ↑ حنیفنژاد، «بررسی تأثیر هندسه در معماری مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، 1395ش, ص5.
- ↑ «مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، وبسایت حالیتور.
- ↑ گنجینه و فرمانی سرنسری، «هنر از منظر اسلام و بررسی هنری مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، 1394ش، ص6.
- ↑ داودی، «نمادشناسی عنصر نور در مسجد شیخ لطفالله»، 1396ش، ص4.
- ↑ تقیپور و اصغری، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص3-6.
- ↑ تقیپور و اصغری، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، 1395ش، ص3-6.
- ↑ «مسجد شیخ لطفالله در اصفهان و نقوش آن»، وبسایت تهرانمبل.
- ↑ «مسجد شیخ لطفالله؛ تاریخچه»، وبسایت مستربلیط.
منابع
- «مسجد شیخ لطفالله (اصفهان)»، ویکیشیعه، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش.
- «مسجد شیخ لطفالله اصفهان در میدان نقش جهان»، وبسایت اقامت۲۴، تاریخ درج مطلب: ۲۸ فروردین ۱۳۹۶ش.
- «مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، وبسایت حالیتور، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش.
- «مسجد شیخ لطفالله در اصفهان و نقوش آن»، وبسایت تهرانمبل، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۱ش.
- «مسجد شیخ لطفالله؛ تاریخچه»، وبسایت مستربلیط، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۴۰۱ش.
- «مسجد شیخ لطفالله»، وبسایت ویزیتایران، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش.
- «مسجد لطفالله»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید: ۴ مهر ۱۴۰۱ش.
- امینی سودانی، مهناز، «بررسی تأثیرپذیری تزیینات کلیسای وانک اصفهان از مسجد شیخ لطفالله»، پایاننامۀ کارشناسیارشد، تهران، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ۱۳۹۳ش.
- آرام، الهام و دیگران، «تأثیر نور و رنگ در فضاسازی معنوی مسجد (نمونۀ موردی: مسجد شیخ لطفالله و مسجد امام اصفهان)»، سومین همایش ملی و بینالمللی معماری، عمران و شهرسازی در آغاز هزارۀ سوم، ۱۳۹۶ش.
- ترابی، زهره و ملایی، سعیده، «رمزشناسی اعداد در مسجد شیخ لطفالله»، همایش بینالمللی افقهای نوین در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی، ۱۳۹۵ش.
- تقیپور، علی و اصغری، پردیس، «مطالعۀ تطبیقی کتیبهنگاری در دو مسجد شیخ لطفالله اصفهان و گوهرشاد مشهد»، دومین کنفرانس ملی یافتههای نوین پژوهشی در عمران، معماری و شهرسازی، ۱۳۹۵ش.
- حنیفنژاد، الناز، «بررسی تأثیر هندسه در معماری مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، اولین کنفرانس بینالمللی هنر, معماری و کاربردها، ۱۳۹۵ش.
- داودی، فریده، «نمادشناسی عنصر نور در مسجد شیخ لطفالله»، اولین کنفرانس ملی نمادشناسی در هنر ایران، ۱۳۹۶ش.
- عزیزی، کلثوم، «بررسی تزیینات سر در مسجد شیخ لطفالله»، کنفرانس سالانۀ بینالمللی عمران، معماری و شهرسازی، ۱۳۹۴ش.
- غریبی، سحر و ستایشی، زهرا، «تببین رابطۀ ادراک و احساس در مسجد شیخ لطفالله»، دومین کنفرانس سالانۀ پژوهشهای معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، ۱۳۹۵ش.
- گنجینه، پروین و فرمانی سرنسری، شهناز، «هنر از منظر اسلام و بررسی هنری مسجد شیخ لطفالله اصفهان»، چهارمین همایش ملی معماری، شهرسازی و پژوهشهای نیاز محور، ۱۳۹۴ش.
- وثیق، بهزاد و باقری افشار، مریم، «پارادوکس حرکت و سکون در مسجد شیخ لطفالله»، دومین کنفرانس بینالمللی یافتههای نوین پژوهشی در مهندسی عمران، معماری و مدیریت شهری، ۱۳۹۵ش.