لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{درشت|'''لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲؛'''}} خانواده‌ای از جنگنده‌های چندمنظورهٔ آمریکایی.
+{{جعبه اطلاعات مفهوم
+| تصویر             =لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲.jpg
+| زیرنویس تصویر     =لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲.jpg
+| image_alt         =لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲.jpg
+| فایل پادکست       =لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲.ogg
+| حجم فایلپادکست    =8/75
+| تاریخ پادکست      =11-2-1405
+| زیرنویس عنوان     =
-لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲ (به انگلیسی: Lockheed Martin F-35 Lightning II)، خانواده‌ای از جنگنده‌های چندمنظوره تک‌نشین و رادارگریز ساخت شرکت لاکهید مارتین ایالات متحدهٔ آمریکا است که برای ماموریت‌های برتری هوایی، تهاجمی و شناسایی طراحی شده است. این جنگنده در سه مدل اصلی تولید شده و یکی از پرهزینه‌ترین پروژه‌های نظامی تاریخ آمریکا محسوب می‌شود. در جریان [[جنگ رمضان]]، گزارش‌هایی از هدف قرار گرفتن چند فروند از این جنگنده‌ها توسط سامانه‌های پدافندی منتشر شد که به دنبال آن، ارزش سهام شرکت سازنده با کاهش چشمگیری مواجه شد.
+| عنوان اصلی        =
+| عنوان انگلیسی     =
+| عنوان عربی        =
+| عنوان علمی        =
+| شاخه علمی         =
+| نوع مفهوم         =
+| معنای اصطلاحی      =
+| حوزه کاربرد       =
+| گستره جغرافیایی   =
+| منشأ تاریخی       =
-== تاریخچه توسعه<ref group="دیدگاه">بهتر نبود که به نسل های قبلی هم اشاره میشد؟ تا روند توسعه بیشتر شفاف می شد</ref> ==
+| نخستین کاربرد     =
-تاریخچه توسعه جنگنده اف-۳۵ به دهه ۱۹۹۰م بازمی‌گردد، زمانی که ایالات متحده ایدهٔ ساخت یک جنگنده چندمنظوره و پیشرفته را دنبال می‌کرد. در این دوره، رقابت جدی میان دو شرکت لاکهید مارتین<ref group="دیدگاه">گفته شود که این شرکت ها شرکت های خصوصی است</ref> و بوئینگ برای طراحی نمونه‌های اولیه شکل گرفت. در ۲۰۰۱م، شرکت لاکهید مارتین موفق شد قرارداد تولید جنگندهٔ مدرن خود را به ثبت برساند. از آن زمان، اف-۳۵ به‌عنوان یکی از مدرن‌ترین جنگنده‌های حال حاضر جهان شناخته می‌شود.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سایر-رسانه-ها-10/1520706-رقیب-اصلی-اف-با-قیافه-ای-عجیب «رقیب اصلی اف ۳۵ با قیافه‌ای عجیب»، خبرگزاری ایلنا؛][https://fararu.com/fa/news/791945/اف-یا-رادارگریز-قهار-هرچه-لازم-است-در-مورد-یک-جنگنده-مدرن-بدانید «اف ۳۵ یا رادارگریز قهار؛ هرچه لازم است در مورد یک جنگنده مدرن بدانید»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
+| ریشه واژه         =
+| مرتبط با          =
+| اهمیت             =
+| مبدع              =
+| مروج              =
+| مقدس برای         =
+| مورد احترام       =
+| آثار مرتبط        =
+}}
+{{درشت|'''لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲؛'''}} گونه‌ای از جنگنده‌های چندمنظورهٔ آمریکایی.
-== مدل‌ها و ویژگی‌های فنی ==
+لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲ (به انگلیسی: Lockheed Martin F-35 Lightning II)، گونه‌ای از جنگنده‌های چندمنظوره تک‌نشین و رادارگریز ساخت شرکت لاکهید مارتین در [[ایالات متحده آمریکا|ایالات متحدهٔ آمریکا]] است که برای ماموریت‌های برتری هوایی، تهاجمی و شناسایی طراحی شده است. این جنگنده در سه مدل اصلی تولید شده و یکی از پرهزینه‌ترین پروژه‌های نظامی تاریخ آمریکا محسوب می‌شود. در جریان [[جنگ رمضان]]، گزارش‌هایی از هدف قرار گرفتن چند فروند از این جنگنده‌ها توسط سامانه‌های پدافندی [[ایران]] منتشر شد که به دنبال آن، ارزش سهام شرکت سازنده با کاهش چشمگیری مواجه شد.
-اف-۳۵ در سه مدل اصلی تولید شده است: اف-۳۵ A با قابلیت نشست و برخاست متعارف، اف-۳۵ B با توان برخاست و نشست عمودی و اف-۳۵ C با قابلیت ناونشینی. این جنگنده برای انجام انواع ماموریت‌ها از جمله حملات زمینی، دفاع هوایی و شناسایی هوایی طراحی شده و قادر به ارائه جنگ الکترونیک و قابلیت‌های اطلاعاتی و نظارتی است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
-== فناوری‌های به کار رفته ==
+== تاریخچه توسعه ==
-جنگنده اف-۳۵ به‌عنوان یک جنگنده نسل پنجم، از فناوری پنهانکاری با استفاده از کاهش بازتاب راداری، مواد جاذب امواج و طراحی بدنه با سطوح صاف برخوردار است. در این جنگنده به جای محرک‌های هیدرولیکی از محرک‌های الکتروهیدرواستاتیکی استفاده شده و سامانه پرواز با فیبر نوری، سرعت و امنیت انتقال داده را افزایش داده است. ۴۲درصد از وزن این جنگنده را مواد مرکب تشکیل می‌دهد که بالاترین میزان در میان جنگنده‌های آمریکایی است. از دیگر فناوری‌های آن می‌توان به نمایشگر یکپارچه لمسی در کابین خلبان (اولین در جهان)، سامانه فرامین صوتی، کلاه خلبان دارای نمایشگر جلو دید، و نرم‌افزاری با بیش از ۸ میلیون خط کد اشاره کرد. همچنین این جنگنده با بهره‌گیری از ۶ حسگر الکترواپتیکی با پوشش ۳۶۰ درجه، ۱۰ مجموعه آنتن جنگ الکترونیک و رادار کاوش الکترونیکی فعال، بالاترین آگاهی وضعیتی را در میدان نبرد فراهم می‌سازد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/640405/آشنایی-با-جنگنده-لاکهید-مارتین-اف-۳۵-لایتنینگ-۲ «آشنایی با جنگنده لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲»، همشهری آنلاین.]</ref>
+تاریخچهٔ توسعهٔ اف-۳۵ به سال ۱۹۹۰م بازمی‌گردد؛ زمانی که ایالات متحده با ایدهٔ ایجاد یا ساخت یک جنگندهٔ چندمنظوره و پیشرفته به تولید این جنگنده رسید. به گزارش منابع مختلف، اف-۳۵ نتیجهٔ توسعه‌یافته هواپیمای آزمایشی ایکس-۳۵ است که توسط شرکت لاکهید مارتین برای رقابت در پروژه «جنگنده تهاجمی مشترک» (JSF) ساخته شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1009121/همه-چیز-درباره-f-35-عکس «همه چیز درباره F - 35 (+عکس)»،  وب‌سایت عصر ایران.]</ref> در این رقابت، ایکس-۳۵ توانست بر رقیب خود، هواپیمای ایکس-۳۲ شرکت بوئینگ، پیروز شود.<ref>[https://www.google.com/search?q=ف-۳۵+نوع+توسعه‌یافته+هواپیمای+ایکس-۳۵+است.+ایکس-۳۵+هواپیمایی+بود+که+توسط+لاکهید+مارتین+برای+رقابت+در+پروژه+%C2«Ø¬ÙÚ¯ÙØ¯Ù+ØªÙØ§Ø¬ÙÛ+ÙØ´ØªØ±Ú©%C2»+(JSF)+Ø³Ø§Ø®ØªÙ+Ø´Ø¯+Ù+ØªÙØ§ÙØ³Øª+Ø¨Ø±+Ø±ÙÛØ¨+Ø®ÙØ¯+Ø¯Ø±+Ø§ÛÙ+Ù¾Ø±ÙÚÙ+ÙÙØ§Ù¾ÛÙØ§Û+Ø§ÛÚ©Ø³-Û³Û²+Ø´Ø±Ú©Øª+Ø¨ÙØ¦ÛÙÚ¯+Ù¾ÛØ±ÙØ²+Ø´ÙØ¯&sca_esv=8de6bca2391c3c3e&biw=1600&bih=773&sxsrf=ANbL-n6GFxHUcbyTRyf7hzk0I9heXrMQEQ:1777224887894&ei=t0zuad-ZNtyH9u8Pxcy64Qs&ved=0ahUKEwif0YPRhoyUAxXcg_0HHUWmLrwQ4dUDCBE&uact=5&oq=Ù-Û³Ûµ+ÙÙØ¹+ØªÙØ³Ø¹ÙâÛØ§ÙØªÙ+ÙÙØ§Ù¾ÛÙØ§Û+Ø§ÛÚ©Ø³-Û³Ûµ+Ø§Ø³Øª.+Ø§ÛÚ©Ø³-Û³Ûµ+ÙÙØ§Ù¾ÛÙØ§ÛÛ+Ø¨ÙØ¯+Ú©Ù+ØªÙØ³Ø·+ÙØ§Ú©ÙÛØ¯+ÙØ§Ø±ØªÛÙ+Ø¨Ø±Ø§Û+Ø±ÙØ§Ø¨Øª+Ø¯Ø±+Ù¾Ø±ÙÚÙ+%C2«Ø¬ÙÚ¯ÙØ¯Ù+ØªÙØ§Ø¬ÙÛ+ÙØ´ØªØ±Ú©%C2»+(JSF)+Ø³Ø§Ø®ØªÙ+Ø´Ø¯+Ù+ØªÙØ§ÙØ³Øª+Ø¨Ø±+Ø±ÙÛØ¨+Ø®ÙØ¯+Ø¯Ø±+Ø§ÛÙ+Ù¾Ø±ÙÚÙ+ÙÙØ§Ù¾ÛÙØ§Û+Ø§ÛÚ©Ø³-Û³Û²+Ø´Ø±Ú©Øª+Ø¨ÙØ¦ÛÙÚ¯+Ù¾ÛØ±ÙØ²+Ø´ÙØ¯&gs_lp=Egxnd3Mtd2l6LXNlcnAigwPZgS3bs9u1INmG2YjYuSDYqtmI2LPYudmH4oCM24zYp9mB2KrZhyDZh9mI2KfZvtuM2YXYp9uMINin24zaqdizLduz27Ug2KfYs9iqLiDYp9uM2qnYsy3bs9u1INmH2YjYp9m-24zZhdin24zbjCDYqNmI2K8g2qnZhyDYqtmI2LPYtyDZhNin2qnZh9uM2K8g2YXYp9ix2KrbjNmGINio2LHYp9uMINix2YLYp9io2Kog2K_YsSDZvtix2YjamNmHIMKr2KzZhtqv2YbYr9mHINiq2YfYp9is2YXbjCDZhdi02KrYsdqpwrsgKEpTRikg2LPYp9iu2KrZhyDYtNivINmIINiq2YjYp9mG2LPYqiDYqNixINix2YLbjNioINiu2YjYryDYr9ixINin24zZhiDZvtix2YjamNmHINmH2YjYp9m-24zZhdin24wg2KfbjNqp2LMt27PbsiDYtNix2qnYqiDYqNmI2KbbjNmG2q8g2b7bjNix2YjYsiDYtNmI2K8yBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyBxAjGCcY6gIyFxAAGIAEGJECGLQCGOcGGIoFGOoC2AEBMhcQABiABBiRAhi0AhjnBhiKBRjqAtgBATIXEAAYgAQYkQIYtAIY5wYYigUY6gLYAQEyFxAAGIAEGJECGLQCGOcGGIoFGOoC2AEBMiAQLhiABBiRAhjRAxi0AhjnBhjHARjIAxiKBRjqAtgBATIgEC4YgAQYkQIY0QMYtAIY5wYYxwEYyAMYigUY6gLYAQFIpBBQwQtYwQtwAXgBkAEAmAEAoAEAqgEAuAEDyAEA-AEB-AECmAIBoAIhqAIQmAMh8QXZPhon_QyX7LoGBggBEAEYAZIHATGgBwCyBwC4BwDCBwM0LTHIBxSACAE&sclient=gws-wiz-serp «گران‌قیمت‌ترین جنگنده آمریکا در خلیج فارس!+عکس»، وب‌سایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref> در ۲۰۰۱م شرکت لاکهید مارتین، از شرکت‌های بزرگ هوافضا و صنایع دفاعی آمریکا، موفق شد قرارداد تولید جنگندهٔ مدرن خود را به ثبت برساند. از آن زمان، اف-۳۵ به‌عنوان یکی از مدرن‌ترین جنگنده‌های حال حاضر جهان شناخته می‌شود.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سایر-رسانه-ها-10/1520706-رقیب-اصلی-اف-با-قیافه-ای-عجیب «رقیب اصلی اف ۳۵ با قیافه‌ای عجیب»، خبرگزاری ایلنا؛][https://fararu.com/fa/news/791945/اف-یا-رادارگریز-قهار-هرچه-لازم-است-در-مورد-یک-جنگنده-مدرن-بدانید «اف ۳۵ یا رادارگریز قهار؛ هرچه لازم است در مورد یک جنگنده مدرن بدانید»، خبرگزاری فرارو.]</ref> پیش‌بینی می‌شود این جنگنده تا ۲۰۷۰م در خدمت باشد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
-== قابلیت‌های جنگی در میدان نبرد ==
+== اهمیت نظامی ==
-قابلیت پنهانکاری در کنار آگاهی وضعیتی بالا، توانایی «دید اول و شلیک اول» را برای اف-۳۵ فراهم می‌آورد و به بقاپذیری این جنگنده در میدان نبرد کمک می‌کند. هر سه مدل این جنگنده توان رسیدن به زاویه حمله ۵۰ درجه در سرعت ۱٫۶ ماخ را دارند که مانورپذیری و عدم واماندگی را افزایش می‌دهد. این جنگنده توان حمل انواع سلاح‌های هوا به هوا از جمله موشک میتور با برد بیش از ۳۰۰ کیلومتر، موشک‌های هوا به زمین مانند موشک‌های کروز، بمب‌های هدایت لیزری، موشک‌های ضد زره، ضد کشتی و سلاح هسته‌ای را دارا است. همچنین یکپارچگی ساختار بال و بدنه و قابلیت حمل تسلیحات در جایگاه‌های داخلی و خارجی، انعطاف‌پذیری بالایی در ماموریت‌های تهاجمی و دفاعی ایجاد کرده است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/640405/آشنایی-با-جنگنده-لاکهید-مارتین-اف-۳۵-لایتنینگ-۲ «آشنایی با جنگنده لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲»، همشهری آنلاین.]</ref>
+به نظر تحلیلگران لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲، فراتر از یک جنگنده، به‌عنوان یک سلاح ژئوپلیتیک شناخته می‌شود که نه‌تنها بر معادلات نظامی، بلکه بر آرایش قدرت، موازنهٔ قوا، اتحادهای منطقه‌ای و رفتار سیاسی دولت‌ها اثر می‌گذارد. این جنگنده ابزاری برای ورود کشور خریدار به معماری امنیتی آمریکا محسوب می‌شود و به‌دلیل وابستگی فنی و نرم‌افزاری به ایالات متحده، نوعی گره امنیتی و سیاسی میان دو کشور ایجاد می‌کند. به‌باور تحلیلگران درخواست یا دریافت اف-۳۵ خود یک بیانیهٔ سیاسی روشن تلقی می‌شود که نشان‌دهندهٔ جهت‌گیری استراتژیک کشور متقاضی به سمت بلوک غرب و فاصله‌گرفتن از رقبایی مانند [[چین]] و [[روسیه]] است. کارشناسان معتقدند که این جنگنده توانایی بازطراحی نظم امنیتی منطقه، افزایش اعتمادبه‌نفس بین‌المللی کشور دارنده و محدودکردن فضای مانور رقبای منطقه‌ای را دارد. ازاین‌رو، اف-۳۵ پلتفرمی برای تغییر نقش‌های سیاسی کشورها و اعمال نفوذ بیشتر آمریکا در مناطق راهبردی جهان محسوب می‌شود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1120016/چرا-همه-درباره-f-35-حرف-می‌زنند-از-پرواز-در-آسمان-تا-تغییر-سیاست-روی-زمین «چرا همه درباره F-35 حرف می‌زنند؟/ از پرواز در آسمان تا تغییر سیاست روی زمین»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
-== وابستگی به خلبان ==
+== فناوری و قابلیت‌های جنگی ==
-با وجود پیشرفت فناوری‌های بدون سرنشین، اف-۳۵ همچنان به خلبان انسانی وابسته است. مهارت خلبان در هدایت و تصمیم‌گیری حین نبرد، نقش تعیین‌کننده‌ای در کارایی این جنگنده دارد. به‌گفتهٔ کارشناسان، با فناوری‌های پیشرفته اف-۳۵، نقش خلبانان مدرن کمتر به مانورهای جنگی و بیشتر به تصمیم‌گیری دقیق متمرکز شده است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/791945/اف-یا-رادارگریز-قهار-هرچه-لازم-است-در-مورد-یک-جنگنده-مدرن-بدانید «اف ۳۵ یا رادارگریز قهار؛ هرچه لازم است در مورد یک جنگنده مدرن بدانید»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
+* '''پنهان‌کاری و ساختار:''' طراحی نسل پنجم با بدنه یکپارچه، مواد جاذب [[رادار]] و ۴۲ درصد مواد مرکب.
+* '''حسگرها و اشراف محیطی:''' پوشش ۳۶۰ درجه، ۱۰ آنتن [[جنگ الکترونیک]] و ۶ حسگر الکترواپتیکی.
+* '''تجهیزات پیشرفته:''' کلاه هوشمند خلبان، نمایشگر یکپارچه لمسی، سامانه فرامین صوتی، فیبر نوری و محرک‌های الکتروهیدرواستاتیک.
+* '''عملکرد پروازی:''' مانورپذیری بالا با توانایی پرواز در سرعت ۱٫۶ ماخ و زاویه حمله ۵۰ درجه.
+* '''تسلیحات:''' استفاده از محفظه‌های داخلی و خارجی برای حمل انواع موشک‌ها (هوابه‌هوا، کروز، ضدزره، ضدکشتی) و بمب‌های هدایت‌شونده و هسته‌ای.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/640405/آشنایی-با-جنگنده-لاکهید-مارتین-اف-۳۵-لایتنینگ-۲ «آشنایی با جنگنده لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲»، همشهری آنلاین.]</ref>
+* '''نقش خلبان:''' با وجود پیشرفت سیستم‌های خودکار، هدایت این جنگنده همچنان به انسان وابسته است؛ اما تمرکز خلبان از انجام مانورهای فیزیکی درگیری، بیشتر به تصمیم‌گیری‌های دقیق تاکتیکی، پردازش اطلاعات و مدیریت میدان نبرد تغییر یافته است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/791945/اف-یا-رادارگریز-قهار-هرچه-لازم-است-در-مورد-یک-جنگنده-مدرن-بدانید «اف ۳۵ یا رادارگریز قهار؛ هرچه لازم است در مورد یک جنگنده مدرن بدانید»، خبرگزاری فرارو.]</ref>
-== وضعیت عملیاتی و کاربران ==
+== مدل‌ها و قیمت ==
-نخستین اسکادران از جنگنده‌های اف-۳۵ در تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۵م در اختیار سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده قرار گرفت. در ۲ اوت ۲۰۱۶م نیز اولین اسکادران اف-۳۵ اِی به نیروی هوایی آمریکا تحویل داده شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref> ایالات متحده تا سال ۲۰۴۴م قصد دارد ۲۴۵۶ فروند از این جنگنده را خریداری کند. علاوه‌بر آمریکا، رژیم صهیونیستی، انگلیس، ژاپن، کره جنوبی، ترکیه و ایتالیا نیز اف-۳۵ خریداری کرده‌اند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/640405/آشنایی-با-جنگنده-لاکهید-مارتین-اف-۳۵-لایتنینگ-۲ «آشنایی با جنگنده لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲»، همشهری آنلاین.]</ref> پیش‌بینی می‌شود این جنگنده تا ۲۰۷۰م در خدمت باشد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref> بیش از ۷۰۰ فروند<ref group="دیدگاه">در کل دنیا یا صرفا آمریکا؟</ref> از این جنگنده هم‌اکنون به‌طور فعال در خدمت هستند و این مدل، ستون فقرات نیروی هوایی آمریکا را تشکیل می‌دهد.<ref>[https://tejaratnews.com/بهترین-جنگندههای-جهان-در-سال-۲۰۲۵-ای «بهترین جنگنده‌های جهان در سال ۲۰۲۵ + اینفوگرافی»، وب‌سایت تجارت نیوز.]</ref>
+جنگنده اف-۳۵ در سه مدل اصلی تولید می‌شود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref> بر اساس گزارش دیفنس‌نیوز در اواسط سال ۲۰۲۴م، میانگین قیمت تولیدات جدید این جنگنده به این شرح است:
+* اف-۳۵ اِی (F-35A) با قابلیت نشست و برخاست متعارف: ۸۲٫۵ میلیون دلار.
+* اف-۳۵ بی (F-35B) با قابلیت نشست و برخاست عمودی و کوتاه: ۱۰۹ میلیون دلار.
+* اف-۳۵ سی (F-35C) با قابلیت ناونشینی: ۱۰۲٫۱ میلیون دلار.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1018142/مقایسه-قیمت-جنگنده-f-35-lightning-ii-با-دیگر-جت-های-جنگی «مقایسه قیمت جنگنده F-35 Lightning II با دیگر جت‌های جنگی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
+هر سه نسخه جنگنده اف-۳۵ با هدف جایگزینی ناوگان قدیمی نیروی هوایی، نیروی دریایی و تفنگداران دریایی ایالات متحده طراحی شده‌اند. با وجود دستاوردهای پیشرفته، توسعه این جنگنده همواره با چالش‌های فنی و مالی متعددی همراه بوده است. بر اساس برآوردهای دیوان محاسبات آمریکا (GAO)، هزینه کل چرخه عمر این پروژه بیش از ۲ تریلیون دلار تخمین زده می‌شود که آن را به یکی از گران‌ترین برنامه‌های دفاعی تاریخ تبدیل کرده است. این هزینه‌ها شامل دو بخش اصلی است:
+* هزینه‌های پایدار (عملیات و نگهداری)
+* هزینه‌های توسعه و خرید<ref>[https://www.eghtesadonline.com/fa/news/2000688/گران‌ترین-جنگنده-تاریخ-آمریکا-۲برابر-سفر-به-ماه-بودجه-دریافت-کرد-عکس «گران‌ترین جنگنده تاریخ آمریکا ۲برابر سفر به ماه بودجه دریافت کرد! + عکس»، وب‌سایت اقتصاد آنلاین.]</ref>
-== هزینه‌ها و جایگاه پروژه ==
+== دارندگان و شرایط اف-۳۵ ==
-پروژه طراحی و تولید اف-۳۵ در نوع خود بزرگ‌ترین و پرهزینه‌ترین پروژه نظامی در تاریخ جهان ارزیابی می‌شود. دولت آمریکا هزینه نهایی این پروژه را یک تریلیون دلار برآورد کرده است.<ref group="دیدگاه">عبارت ابهام دارد. مگر شرکت تولید کننده خصوصی نیست؟ هزینه هر اف 35 یک تریلیون است؟ مقصود روشن نیست؟</ref> آمریکا<ref group="دیدگاه">مقصود دولت آمریکا است یا شرکت؟ یعنی کشورهای دیگر اگر بخرند به دولت امریکا باید تقاضای خرید بدهند؟ مستقیم نمی توانند از شرکت سازنده بخرند؟ یا مقصود این است که خود دولت آمریکا تقاضای خرید داده است؟ ابهام دارد عبارت</ref> تا اکتبر ۲۰۱۸م سفارش خرید ۳۰۰۰ فروند اف-۳۵ را دریافت کرده بود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
+نخستین اسکادران از جنگنده‌های اف-۳۵ در تاریخ [[۳۱ ژوئیه]] ۲۰۱۵م در اختیار تفنگداران دریایی ایالات متحده قرار گرفت. در [[۲ اوت]] ۲۰۱۶م نیز اولین اسکادران اف-۳۵ اِی به نیروی هوایی آمریکا تحویل داده شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref> ایالات متحده تا سال ۲۰۴۴م قصد دارد ۲۴۵۶ فروند از این جنگنده را از شرکت سازنده خریداری کند. علاوه‌بر آمریکا، [[رژیم صهیونیستی]]، [[انگلستان]]، [[ژاپن]]، [[کره جنوبی]]، [[ترکیه]] و [[ایتالیا]] نیز اف-۳۵ خریداری کرده‌اند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/640405/آشنایی-با-جنگنده-لاکهید-مارتین-اف-۳۵-لایتنینگ-۲ «آشنایی با جنگنده لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲»، همشهری آنلاین.]</ref>
+[[ایالات متحده آمریکا|ایالات متحده]] برای خرید جنگنده اف-۳۵، شرایط مشخصی را تعیین کرده است. کشور خواهان باید از روابط راهبردی و نزدیک با آمریکا برخوردار بوده و به‌عنوان متحدی قابل اعتماد شناخته شود. همچنین داشتن عضویت در ناتو یا جایگاه متحد اصلی خارج از ناتو یک امتیاز کلیدی محسوب می‌شود. از دیگر الزامات، در اختیارداشتن جت‌های جنگندهٔ چندمنظوره نسل قدیم و پرهیز از استفاده از تجهیزات نظامی یا مخابراتی چینی و روسی است که به نظر آمریکا می‌تواند امنیت این جنگنده را به خطر بیندازد.<ref>[https://faradeed.ir/بخش-علم-تکنولوژی-84/216134-چه-کشورهایی-جنگنده-اف-را-خریداری-کرده-یا-می-توانند-بخرند «چه کشورهایی جنگنده اف-۳۵ را خریداری کرده یا می‌توانند بخرند؟»، وب‌سایت فرادید.]</ref>
+{| class="wikitable"
+|'''دارندگان بزرگ‌ترین ناوگان‌های F-35'''
+|'''تعداد'''
+|-
+|نیروی هوایی ایالات متحده
+|۱٬۷۶۳ فروند
+|-
+|تفنگداران دریایی ایالات متحده
+|۴۲۰ فروند
+|-
+|نیروی دریایی ایالات متحده
+|۲۶۰ فروند
+|-
+|نیروی هوایی/دریایی سلطنتی بریتانیا
+|۷۴–۱۳۸ فروند
+|-
+|نیروی هوایی/دریایی ژاپن
+|۱۲۷–۱۴۷ فروند
+|-
+|نیروی هوایی استرالیا
+|۱۰۰ فروند<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1018142/مقایسه-قیمت-جنگنده-f-35-lightning-ii-با-دیگر-جت-های-جنگی «مقایسه قیمت جنگنده F-35 Lightning II با دیگر جت‌های جنگی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
+|}
+== مقابله کشورهای رقیب ==
+کشورهای رقیب آمریکا به‌طور عمده بر توسعهٔ رادارهای باند بلند تمرکز کرده‌اند که طول موج بلندتر آنها قادر به تشخیص لایهٔ پنهان‌کاری اف-۳۵ است. رادار استراتژیک و سه‌بعدی YLC-8B ساخت [[چین]] به قاتل رادارگریزها شهرت دارد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1141434/شکارچی-چینی-رادارگریزها-از-اف-35-تا-بی-2-با-رادار-ylc-8b-آشنا-شوید-سامانه-ای-با-قابلیت-مهم-شلیک-و-فرار-عکس «شکارچی چینی رادارگریزها؛ از اف-35 تا بی-2 / با رادار YLC-8B آشنا شوید/ سامانه ای با قابلیت مهم «شلیک و فرار» (+عکس)»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> کشور [[روسیه]] نیز سامانه‌های پدافندی اس-۵۰۰ را قادر به رهگیری اف-۳۵ معرفی کرده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1125787/سامانه-اس-۵۰۰-روسیه-تنها-سلاح-جهان-که-برای-شکار-جنگنده-اف-۲۲-و-اف-۳۵-طراحی-شده-است «سامانه اس ۵۰۰ روسیه؛ تنها سلاح جهان که برای شکار جنگنده اف ۲۲ و اف ۳۵ طراحی شده است!»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> روش به‌کار گرفته‌شده توسط [[ایران]] در [[جنگ رمضان]] نیز نشان‌دهندهٔ کارآمدی حسگرهای غیرفعال فروسرخ در کنار رادارهای باند بلند برای مقابله با این جنگنده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151072/ایران-چطور-اف-35-آمریکا-را-شکار-کرد «ایران چطور اف-35 آمریکا را شکار کرد؟»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>
 == هدف‌گیری جنگنده اف-۳۵ توسط ایران ==
-در جریان جنگ رمضات<ref group="دیدگاه">رمضان</ref>، گزارش‌هایی از هدف قرار گرفتن چند فروند جنگنده اف-۳۵ توسط سامانه‌های پدافندی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. این گزارش‌ها بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های مالی و نظامی جهان داشت. به دنبال انتشار این اخبار، ارزش سهام شرکت لاکهید مارتین با کاهش قابل توجهی مواجه شد. پیش از این، تصور می‌شد این جنگنده‌ها به‌دلیل فناوری رادارگریزی قابل ردیابی نیست و تاکنون هیچ قدرتی موفق به هدف قراردادن آنها نشده بود<ref>[https://nournews.ir/fa/news/228834/سهام-شرکت-سازنده-F-35-را-پدافند-ایران-به-زمین-نشاند][https://farsnews.ir/Emoazeni/1773938045290339920/کاهش-سهام-سازنده-F35-بعد-از-ضربه-ایران «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس؛][https://www.irna.ir/news/86106288/واکنش-رسانه-های-جهانی-به-رهگیری-جنگنده-رادارگریز-اف-۳۵-آمریکا «واکنش رسانه‌های جهانی به رهگیری جنگنده رادارگریز اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، خبرگزاری ایرنا]</ref> که به‌گفتهٔ برخی منابع، قدرت رادارگریزی این جنگنده را با چالش جدی مواجه ساخته است.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1405/01/30/3569503/افسر-شکارچی-اف35-افسانه-رادارگریزی-لاکهید-مارتین-به-پایان-رسید «افسر شکارچی اف35: افسانه رادارگریزی لاکهید مارتین به پایان رسید»، خبرگزاری تسنیم.]</ref><ref group="دیدگاه">خوب بود که در جای مناسب مقاله به جنگ های که آمریکا از این جنگنده استفاده کرده اشاره میشد. همچنین آیا برای فروش آن شرایطی دارد یا خیر؟ مثلا ایران می تواند بخرد؟ ابعاد سیاسی و فرهنگی این تکنولوژی جنگی کمتر بررسی شده است. کشورهای رقیب آمریکا چه تدابیری محافظتی برای خود در مقابل این تکنولوژی آمریکایی سنجیده اند. ادبیات این مقاله هم روان نیست. یک مقداری روانتر نگارش شود. </ref>
+[[پرونده:سرنگونی جنگنده اف-۳۵ توسط ایران.jpg|جایگزین=بازتاب خبر سرنگونی جنگنده اف-۳۵ توسط ایران در شبکه سی‌ان‌ان|بندانگشتی|بازتاب خبر سرنگونی جنگنده اف-۳۵ توسط ایران در شبکه سی‌ان‌ان]]
+در جریان جنگ رمضان، گزارش‌هایی از [[سرنگونی جنگنده اف-۳۵ توسط ایران]] با سامانه‌های پدافندی [[نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران]] منتشر شد. این گزارش‌ها بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های مالی و نظامی جهان داشت. به دنبال انتشار این اخبار، ارزش سهام شرکت لاکهید مارتین با کاهش قابل توجهی مواجه شد. پیش از این، تصور می‌شد این جنگنده‌ها به‌دلیل فناوری رادارگریزی قابل ردیابی نیست و تاکنون هیچ قدرتی موفق به هدف قراردادن آنها نشده بود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/228834/سهام-شرکت-سازنده-F-35-را-پدافند-ایران-به-زمین-نشاند][https://farsnews.ir/Emoazeni/1773938045290339920/کاهش-سهام-سازنده-F35-بعد-از-ضربه-ایران «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس؛][https://www.irna.ir/news/86106288/واکنش-رسانه-های-جهانی-به-رهگیری-جنگنده-رادارگریز-اف-۳۵-آمریکا «واکنش رسانه‌های جهانی به رهگیری جنگنده رادارگریز اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، خبرگزاری ایرنا]</ref>
 == پانویس ==
@@ خط ۳۱: / خط ۹۴: @@
 == منابع ==
+{{آغاز منابع}}
 * «آشنایی با جنگنده لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۹ آذر ۱۴۰۰ش.
 * «افسر شکارچی اف۳۵: افسانه رادارگریزی لاکهید مارتین به پایان رسید»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ش.
 * «اف ۳۵ یا رادارگریز قهار؛ هرچه لازم است در مورد یک جنگنده مدرن بدانید»، خبرگزاری فرارو، تاریخ درج مطلب: ۷ آبان ۱۴۰۳ش.
-* «بهترین جنگنده‌های جهان در سال ۲۰۲۵ + اینفوگرافی»، وب‌سایت تجارت نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۴ تیر ۱۴۰۴ش.
+* «ایران چطور اف-۳۵ آمریکا را شکار کرد؟»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
+* «چرا همه دربارهٔ F-35 حرف می‌زنند؟ / از پرواز در آسمان تا تغییر سیاست روی زمین»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آبان ۱۴۰۴ش.
+* «چه کشورهایی جنگنده اف-۳۵ را خریداری کرده یا می‌توانند بخرند؟»، وب‌سایت فرادید، تاریخ درج مطلب: ۴ آذر ۱۴۰۳ش.
 * «در مورد جنگنده اف ۳۵ در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بازدید: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
 * «رقیب اصلی اف ۳۵ با قیافه‌ای عجیب»، خبرگزاری ایلنا، تاریخ درج مطلب: ۳۱ مرداد ۱۴۰۳ش.
+* «سامانه اس ۵۰۰ روسیه؛ تنها سلاح جهان که برای شکار جنگنده اف ۲۲ و اف ۳۵ طراحی شده است!»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱ دی ۱۴۰۴ش.
+* «شکارچی چینی رادارگریزها؛ از اف-۳۵ تا بی-۲ / با رادار YLC-8B آشنا شوید/ سامانه ای با قابلیت مهم «شلیک و فرار» (+عکس)»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ش.
 * «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسنفد ۱۴۰۴ش.
+* «گران‌قیمت‌ترین جنگنده آمریکا در خلیج فارس!+عکس»، وب‌سایت روزنامهٔ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۷ مرداد ۱۴۰۲ش.
+«گران‌ترین جنگنده تاریخ آمریکا ۲برابر سفر به ماه بودجه دریافت کرد! + عکس»، وب‌سایت اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مرداد ۱۴۰۳ش.
+* «مقایسه قیمت جنگنده F-35 Lightning II با دیگر جت‌های جنگی»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آذر ۱۴۰۳ش.
 * «واکنش رسانه‌های جهانی به رهگیری جنگنده رادارگریز اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
+* «همه چیز دربارهٔ F - 35 (+عکس)»، وب‌سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۳ش.
+{{پایان منابع}}