سپیده کاشانی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''<big>سپیده کاشانی</big>'''؛ بانوی ترانه‌سرای انقلاب و دفاع مقدس و ملقب به مادر شعر انقلاب.<br>

سپیده کاشانی، از شاعران مشهور انقلاب اسلامی و دفاع مقدس به‌شمار می‌رود. اشعار وی در دوران انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی با مضامین دینی، انقلابی، ادبیات پایداری و دفاع مقدس مورد توجه بوده است. اشعار وی هم به سبک کلاسیک و هم به سبک نو یا نیمایی سروده شده است. دوران شاعری وی به دوران پیش از انقلاب اسلامی و پس از آن تقسیم می‌شود و اثرپذیری وی از حوادث سیاسی و اجتماعی آن دوران در اشعارش آشکار است. او اشعارش را در خدمت اسلام و [[انقلاب اسلامی|انقلاب]] به کار گرفت.  

==تولد و خانواده==

سپیده که نام اصلی وی «سروراعظم باکوچی» است، در مردادماه 1315ش در شهر [[کاشان]] و در خانواده‌ای مذهبی دیده به جهان گشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/346153/%D8%AC%D9%84%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%B7%D9%88%D9%82%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%AF% اکبری و دیگران، «جلوه‌های پایداری در اشعار فدوی طوقان و سپیده کاشانی»، 1394ش، ص26.]</ref> حسین باکوچی، پدر سپیده، تاجر و آشنا با ادبیات و بزرگان این حوزه بود، مادرش نیز باسواد و معلم قرآن بود و ذوق شعر و شاعری داشت.<ref>[https://www.sid.ir/paper/203221/fa صادق‌زاده، «بررسی ویژگی‌های سبکی و تحلیل محتوایی شعر سپیده کاشانی (1313-1371)»، 1390ش، ص45.]</ref> سپیده از کودکی با قرآن<ref>غفاری، بانوی پروانه‌ها، 1384ش، ص13.</ref> و اشعار شاعران بزرگی چون [[سعدی]]، [[مولانا]] و به‌خصوص [[حافظ]] آشنا شد و البته خودش نیز در این زمینه استعداد زیادی داشت.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/4625/34355/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%22%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D9 سیدنژاد، «اختر برج ادب، درگذشت سپیده کاشانی، شاعره معاصر»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

==تحصیلات==

سپیده تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خود به پایان رساند. او بسیار علاقه‌مند به تحصیل در دانشگاه بود، اما پس از [[ازدواج]]، با همسرش به تهران [[مهاجرت]] کرد و امکان ادامه تحصیل برای او فراهم نشد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/203221/fa صادق‌زاده، «بررسی ویژگی‌های سبکی و تحلیل محتوایی شعر سپیده کاشانی (1313-1371)»، 1390ش، ص45.]</ref>  

==ازدواج و فرزندان==

سپیده کاشانی در 16 سالگی با یکی از اقوام خود به نام جواد عباسیان ازدواج کرد و پس از ازدواج ساکن [[تهران]] شد.<ref>[https://portals.nlai.ir/zanan/index.php?title=%D8%B3%E2%80%8D%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D9%87_%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C&direction=next&oldid=3415 «س‍پیده کاشانی»، وب‌سایت دانشنامه الکترونیکی زنان.]</ref>  حاصل این ازدواج، دو فرزند پسر به نام‌ سعید و سیامک (علی) و یک دختر به‌نام سودابه است.<ref>[https://www.daneshchi.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1/ «تحقیق در مورد زندگی سپیده کاشانی + آثار و اشعارش»، وب‌سایت دانش‌چی.]</ref>

سپیده کاشانی اولین شعر خود را در سن یازده‌سالگی سرود، ولی به‌طور جدی در سی‌سالگی به سرودن شعر پرداخت.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3715388/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8 «یادی از شاعره انقلاب و بانوی کویر/ من ایرانی‌ام، آرمانم شهادت»، خبرگزاری مهر.]</ref> او در سال 1347ش به عرصۀ مطبوعات وارد شد و اشعارش در مجله‌های ادبی به چاپ می‌رسید. او برای مدتی مدیریت صفحات ادبی مجلۀ «زن روز» را عهده‌دار بود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3715388/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8 «یادی از شاعره انقلاب و بانوی کویر/ من ایرانی‌ام، آرمانم شهادت»، خبرگزاری مهر.]</ref> سپیده همراه همسرش در انجمن‌های ادبی که در تهران برگزار می‌شد، شرکت می‌کرد و کم‌کم مورد توجه بزرگان این رشته قرار گرفت.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show-15018.aspx اصلانی، «نگاهی به زندگی سپیده کاشانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref>

اولین دفتر شعر او در سال 1352ش به نام «پروانه‌های شب» به چاپ رسید. در این دفتر برخی اشعار وی که بر ضد رژیم پهلوی بود، سانسور و حذف شد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3715388/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8 «یادی از شاعره انقلاب و بانوی کویر/ من ایرانی‌ام، آرمانم شهادت»، خبرگزاری مهر.]</ref>  او در سال 1358ش در ادارۀ رادیو مشغول به کار شد. از اشعار او در روزهای پرشور انقلاب استفاده می‌شد. در سال 1359ش به عضویت «شورای شعر و سرود» به ریاست حمید سبزواری و تنی چند از شاعران بزرگ در آمد.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show-15018.aspx اصلانی، «نگاهی به زندگی سپیده کاشانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> او از سال 1360ش عضو رسمی انجمن شعر و ادب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود و بیش از یک سال نیز در سمت عضو شورای عالی شعر و ادب تلویزیون به خدمت مشغول بود.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/c1001_148060/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D9%BE%DB%8C%D8%B4_%D8%A7%D8%B2_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B0/%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D9%87_%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C «شاعران انقلاب، سپیده کاشانی»، وب‌سایت مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.]</ref>

سپیده کاشانی در روزهای آغازین انقلاب با سرودن اشعار حماسی و در دوران دفاع مقدس نیز با حضور در جبهه‌های جنگ در کنار سربازان و رزمندگان و سرودن اشعار حماسی، شور و شوقی در دل‌های آنان برمی‌انگیخت.<ref>[https://www.aparat.com/v/ml9CH «شعرخوانی مرحوم بانو سپیده کاشانی در جمع رزمندگان در جبهه‌ها»، وب‌سایت آپارات.]</ref>  او در دوران دفاع مقدس بارها همراه فرزندش به جبهه‌های جنگ ‌رفت و با خواندن اشعار حماسی شور و شوق را در رزمندگان ایجاد می‌کرد. در همان دوران بود که همسرش به بیماری دچار شد و سپیده برای مدتی تمامِ وقتِ خود را به مراقبت از همسر بیمارش اختصاص داد. او پس از فوت همسرش در سال 1364ش مدتی از دنیای شعر و شاعری فاصله گرفت؛<ref>[https://www.sid.ir/paper/203221/fa صادق‌زاده، «بررسی ویژگی‌های سبکی و تحلیل محتوایی شعر سپیده کاشانی (1313-1371)»، 1390ش، ص49.]</ref>  اما از سال 1367ش با اصرار اطرافیان و اساتیدش دوباره به این عرصه بازگشت. کاشانی در سال‌های دفاع مقدس حدود 40 قطعه شعر با موضوع جنگ و دفاع مقدس سرود که همگی به‌صورت سرود از رادیو و تلویزیون ایران پخش شد.<ref>[https://www.daneshchi.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1/ «تحقیق در مورد زندگی سپیده کاشانی + آثار و اشعارش»، وب‌سایت دانش‌چی.]</ref>

سپیده کاشانی در خلال فعالیت‌های ادبی-سیاسی خود علاوه بر سفر به مناطق جنگی، سفری به تبریز به‌منظور دیدار با شهریار داشت و در سفر دیگری به [[شیراز]] در سال 1363ش در کنگرۀ بزرگداشت سعدی شرکت کرد. او در آخرین سال عمرش به‌منظور افتتاح سفارت ایران به تاجیکستان سفر کرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/203221/fa صادق‌زاده، «بررسی ویژگی‌های سبکی و تحلیل محتوایی شعر سپیده کاشانی (1313-1371)»، 1390ش، ص45.]</ref> 

حمید سبزواری، از شاعران بزرگ معاصر که با سپیده کاشانی همکاری داشته است، سپیده کاشانی را بانویی مؤمن، معتقد به خدا و متعهد به کشورش معرفی می‌کند که اشعارش را هدفمند می‌سرود. سپیده کاشانی شعر را نوعی عبادت می‌شمرد و در شرایط سخت و دشوار از انجام وظیفۀ شرعی و وجدانی غافل نبود. او با سرودن شعر و با حضور در جبهه‌های جنگ بین رزمندگان، آنها را به شجاعت و دفاع از میهن ترغیب می‌کرد و به نظر او سپیده کاشانی الگوی یک زن مسلمان بود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/4625/34355/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AC-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%22%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D9 سیدنژاد، «اختر برج ادب، درگذشت سپیده کاشانی، شاعره معاصر»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

==نمونه‌ای از اشعار==

نمونه‌ای از اشعار کاشانی که نشان از شهامت و جسارت او و همچنین استفاده از شخصیت‌های تاریخی در سرودن اشعارش دارد:<ref>کاشانی، مجموعه آثار سپیده کاشانی، 1389ش، ص101.</ref>

  {{ب|ز برای آن‌که شب‌نامۀ دشمنان نویسم|همه قطره قطرۀ خون من است جوهر من}}

  {{ب|به مسلسل قلم، جان، چو گلوله می‌سپارم|که زنم به سینۀ خصم زمان ابوذر من!}}

{{پایان نستعلیق}}  

  {{ب|تنم گر بسوزی، به تیرم بدوزی|جدا سازی ای خصم، سر از تن من}}

{{پایان نستعلیق}}  

همچنین قصیدۀ «شیرزنان ایران»، توصیف حال زنان صبور ایرانی است که دوشادوش مردان در دفاع مقدس حضور داشتند و مظهر خودآگاهی تاریخی و بیداری بودند:<ref>کاشانی، مجموعه آثار سپیده کاشانی، 1389ش، ص275-276.</ref>

  {{ب|یکدست قرآن و دستی،آن شعله‌ور مشعل عشق|از شب گذشتی و تابید فجر نوازش‌گر تو}}

{{پایان نستعلیق}}  

او در سرودن شعر فراتر از کشور خود پیش رفته و به مسئلۀ قدس و [[فلسطین]] که مسئله‌ای انسانی و جهانی است این‌گونه پرداخته است:<ref>کاشانی، مجموعه آثار سپیده کاشانی، 1389ش، ص291.</ref>  

  {{ب|کای قبلۀ نخست، می‌آییم|ای قدس، قدس، قدس منور!}}

{{پایان نستعلیق}}  

باور به ظهور منجی و امید به آیندۀ روشن در بیشتر اشعار سپیده کاشانی دیده می‌شود:<ref>کاشانی، سخن آشنا، 1373ش، ص74.</ref>

  {{ب|حریم دامن نرگس شد از تو رشک بهار|گل یگانۀ گلزار بیا}}

{{پایان نستعلیق}}  

از معروف‌ترین اشعار او سرود «من ایرانی‌ام، آرمانم شهادت» است که توسط محمد گلریز،<ref>[https://portals.nlai.ir/zanan/index.php?title=%D8%B3%E2%80%8D%D9%BE%DB%8C%D8%AF%D9%87_%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C&direction=next&oldid=3415 «س‍پیده کاشانی»، وب‌سایت دانشنامه الکترونیکی زنان.]</ref> خوانندۀ معروف ایرانی خوانده شده است. متن این شعر عبارت است از:<ref>[https://www.aparat.com/v/l28oq79 «من ایرانی‌ام، آرمانم شهادت»، وب‌سایت آپارات.]</ref>  

  {{ب|تنم گر بسوزی، به تیرم بدوزی|جدا سازی ای خصم، سر از تن من}}

  {{ب|کجا می توانی، ز قلبم ربایی|تو عشق میان من و میهن من}}

  {{ب|من‌ آزاده‌ از خاک‌ آزادگانم‌|گل‌ صبر می‌پرورد دامن‌ من‌}}

  {{ب|نه‌ تسلیم‌ و سازش‌، نه‌ تكریم‌ و خواهش|بتازد به‌ نیرنگ‌ تو، توسن‌ من‌}}

  {{ب|كنون‌ رود خلق‌ است‌ دریای‌ جوشان‌|همه‌ خوشۀ‌ خشم‌ شد خرمن‌ من‌}}

==درگذشت==

[[پرونده:سپیده کاشانی (3).jpg|جایگزین=سنگ قبر سپیده کاشانی|بندانگشتی|سنگ قبر سپیده کاشانی ]]

سپیده کاشانی پس از سال‌ها تحمل بیماری در بهمن 1371ش از دنیا رفت.<ref>[https://www.sid.ir/paper/203221/fa صادق‌زاده، «بررسی ویژگی‌های سبکی و تحلیل محتوایی شعر سپیده کاشانی (1313-1371)»، 1390ش، ص45.]</ref> او با این‌که مقبره‌ای در کاشان و نزدیک مقبرۀ فیض کاشانی داشت، اما در وصیت‌نامۀ خود خواسته بود که در [[بهشت زهرا]] کنار شهدا دفن شود. آرامگاه این بانوی شاعر در مقبرۀ 953، جنب‌ قطعه‌ 26 بهشت‌ زهرا قرار دارد.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show-15018.aspx اصلانی، «نگاهی به زندگی سپیده کاشانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> او در وصیت‌نامۀ خود از همه خواسته بود، دعا کنند تا با اجر [[شهادت]] از دنیا رفته باشد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3715388/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8 «یادی از شاعره انقلاب و بانوی کویر/ من ایرانی‌ام، آرمانم شهادت»، خبرگزاری مهر.]</ref>

  {{ب|معبود تویی، از تو امان‌ می‌خواهم‌|زان‌ چشمۀ‌ سرمدی، نشان‌ می‌خواهم‌}}

  {{ب|گفتی‌ که‌ شهید، زندۀ‌ جاوید است‌|یا رب! ز تو عمرِ جاودان‌ می‌خواهم}}

==پانویس==

==منابع==

*«آشنایی با سپیده کاشانی بانوی نام آشنای جبهه‌ها»، پایگاه خبری تحلیلی جهان بانو، تاریخ درج مطلب: 30 دی 1402ش.

*اصلانی، محمدرضا، «نگاهی به زندگی سپیده کاشانی»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 2 آذر 1387ش.

*اکبری، منوچهر و دیگران، «جلوه‌های پایداری در اشعار فدوی طوقان و سپیده کاشانی»، نشریه ادبیات پایداری، شماره 12، سال هفتم، 1394ش.

*«تحقیق در مورد زندگی سپیده کاشانی + آثار و اشعارش»، وب‌سایت دانش‌چی، تاریخ بازدید: 26 دی 1402ش.

*«س‍پیده کاشانی»، وب‌سایت دانشنامه الکترونیکی زنان، تاریخ بازدید: 26 دی 1402ش.

*«سپیده کاشانی»، وب‌سایت کاشان شناس، تاریخ درج مطلب: 1 مرداد 1400ش.

*سیدنژاد، میرصادق، «اختر برج ادب، درگذشت سپیده کاشانی، شاعره معاصر»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: بهمن 1383ش.

*«شاعران انقلاب، سپیده کاشانی»، وب‌سایت مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تاریخ درج مطلب: 26 فروردین 1398ش.

*«شعرخوانی مرحوم بانو سپیده کاشانی در جمع رزمندگان در جبهه‌ها»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 10 تیر 1403ش.

*صادق‌زاده، محمود، «بررسی ویژگی‌های سبکی و تحلیل محتوایی شعر سپیده کاشانی (1313-1371)»، نشریه مطالعات نقد ادبی، شماره 22، 1390ش.

*غفاری، محسن، بانوی پروانه‌ها، تهران، خاطرات قلم، 1384ش.

*کاشانی، سپیده، سخن آشنا، تهران، وزارت ارشاد، 1373ش.

*کاشانی، سپیده، مجموعه آثار سپیده کاشانی، تهران، انجمن قلم ایران، 1389ش.

*«من ایرانی‌ام، آرمانم شهادت»، وب‌سایت آپارات، تاریخ بازدید: 8 تیر 1403ش.

*«یادی از شاعره انقلاب و بانوی کویر/ من ایرانی‌ام، آرمانم شهادت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 27 تیر 1395ش.