حانیه کلهر (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «جایگزین=سرمه و سرمهدانی -کردی|بندانگشتی|تصویری از سرمه و سرمهدانی در مناطق کردنشین. <big>'''سُرمه'''</big>؛ مادهای آرایشی و سیاهرنگ که به چشم میکشند. '''سُرمه''' پودری سیاهرنگ است که از دودهی مواد آلی یا از سنگی براق به...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''سُرمه'''</big>؛ مادهای آرایشی و سیاهرنگ که به چشم میکشند. | <big>'''سُرمه'''</big>؛ مادهای آرایشی و سیاهرنگ که به چشم میکشند. | ||
'''سُرمه''' پودری سیاهرنگ است که از دودهی مواد آلی یا از سنگی براق بهنام «سنگ سرمه» بهدست میآید و از کهنترین ابزارهای آرایشی و درمانی در ایران بهشمار میرود. بهترین نوع آن در کوهپایه اصفهان و کوهستان خرقان یافت میشود. شواهد تاریخی از کاربرد سرمه نزد مادها و هخامنشیان خبر میدهند و در دورههای صفویه و قاجاریه نیز استفاده از آن میان زنان ایرانی رواج گسترده داشت. | '''سُرمه''' پودری سیاهرنگ است که از دودهی مواد آلی یا از سنگی براق بهنام «سنگ سرمه» بهدست میآید و از کهنترین ابزارهای آرایشی و درمانی در ایران بهشمار میرود. بهترین نوع آن در کوهپایه اصفهان و کوهستان خرقان یافت میشود. شواهد تاریخی از کاربرد سرمه نزد [[مادها]] و [[هخامنشیان]] خبر میدهند و در دورههای صفویه و قاجاریه نیز استفاده از آن میان زنان ایرانی رواج گسترده داشت. | ||
در منابع اسلامی، سرمهکشیدن سنتی پسندیده و دارای خواصی همچون تقویت بینایی و رشد مژهها دانسته شده است. در طب سنتی ایرانی نیز گونههای گوناگونی از سرمه مانند سرمهی هفتجواهر، سرمه بادام و سرمه قلم گاو تهیه میشد که هر یک کاربردی خاص در درمان یا زیبایی داشتند. سرمه علاوه بر کارکرد پزشکی و آرایشی، در ادبیات فارسی و فرهنگ عامیانه نیز حضوری پررنگ داشته و بهعنوان نمادی از زیبایی و عشق در شعر و ضربالمثلها بهکار رفته است. | در منابع اسلامی، سرمهکشیدن سنتی پسندیده و دارای خواصی همچون تقویت بینایی و رشد مژهها دانسته شده است. در طب سنتی ایرانی نیز گونههای گوناگونی از سرمه مانند سرمهی هفتجواهر، سرمه بادام و سرمه قلم گاو تهیه میشد که هر یک کاربردی خاص در درمان یا زیبایی داشتند. سرمه علاوه بر کارکرد پزشکی و آرایشی، در ادبیات فارسی و فرهنگ عامیانه نیز حضوری پررنگ داشته و بهعنوان نمادی از زیبایی و عشق در شعر و ضربالمثلها بهکار رفته است. | ||
==معرفی سرمه== | ==معرفی سرمه== | ||
سُرمه معمولا دودهای است که از سوزاندن برخی مواد بدست میآید. اما نوعی سرمهی سنگی نیز وجود دارد که سودهی سنگی ورقهای و براق بهنام سنگ سرمه است. بهترین نوع این سرمه در شهر کوهپایه در استان [[اصفهان]] و کوهستان خرقان وجود دارد.<ref>گلریز، مینودر یا بابالجنة قزوین، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۸۴۸.</ref> | سُرمه معمولا دودهای است که از سوزاندن برخی مواد بدست میآید. اما نوعی سرمهی سنگی نیز وجود دارد که سودهی سنگی ورقهای و براق بهنام سنگ سرمه است. بهترین نوع این سرمه در شهر کوهپایه در استان [[اصفهان]] و کوهستان خرقان وجود دارد.<ref>گلریز، مینودر یا بابالجنة قزوین، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۸۴۸.</ref> | ||
==واژهشناسی سرمه== | ==واژهشناسی سرمه== | ||
سرمه، گردی سیاهرنگ است که از سولفور آهن یا سولفور سرب تهیه شده و برای سیاه کردن مژه و پلک استفاده میشود.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/سرمه عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سرمه.]</ref> واژهی سرمه ازریشهی سورمی سنسکریت برگرفته شده که بهمعنی روشنی است.<ref>داعیالاسلام، فرهنگ نظام، ذیل واژه سرمه.</ref> | سرمه، گردی سیاهرنگ است که از سولفور آهن یا سولفور سرب تهیه شده و برای سیاه کردن مژه و پلک استفاده میشود.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/سرمه عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سرمه.]</ref> واژهی سرمه ازریشهی سورمی سنسکریت برگرفته شده که بهمعنی روشنی است.<ref>داعیالاسلام، فرهنگ نظام، ذیل واژه سرمه.</ref> | ||
| خط ۳۰: | خط ۲۷: | ||
==طرز تهیه سرمه== | ==طرز تهیه سرمه== | ||
تهیه هر کدام از انواع سرمه، روش خاصی دارد. برای مثال، برای تهیه سرمه بادام، مغز بادام را روی اجاق میگذارند و بالای آن بشقاب چینی برای جمعآوری دوده قرار میدهند. برای جلوگیری از شکستن بشقاب، پشت بشقاب را دستمال مرطوب میگذارند. زیر اجاق را روشن کرده و دودهی جمع شده درون بشقاب را برداشته و داخل سرمهدان میریزند.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامه اردکان، ۱۳۸۱ش، ص۳۵۵-۳۵۶. </ref> | تهیه هر کدام از انواع سرمه، روش خاصی دارد. برای مثال، برای تهیه سرمه بادام، مغز بادام را روی اجاق میگذارند و بالای آن بشقاب چینی برای جمعآوری دوده قرار میدهند. برای جلوگیری از شکستن بشقاب، پشت بشقاب را دستمال مرطوب میگذارند. زیر اجاق را روشن کرده و دودهی جمع شده درون بشقاب را برداشته و داخل سرمهدان میریزند.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامه اردکان، ۱۳۸۱ش، ص۳۵۵-۳۵۶. </ref> | ||
==کاربردهای درمانی سرمه== | ==کاربردهای درمانی سرمه== | ||
