حانیه کلهر (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «جایگزین=سوزندوزی ترکمن|بندانگشتی|سوزندوزی ترکمن {{درشت|'''سوزندوزی'''}}؛ دوخت زینتی با نخ و سوزن سوزندوزی یا نقش و نگار دوختن با سوزن<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=سوزن+کاری&d=en عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سوزنکاری.]</ref> یکی از...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۱۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''سوزندوزی'''؛ دوخت زینتی با نخ و سوزن | |||
سوزندوزی یا نقش و نگار دوختن با سوزن<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=سوزن+کاری&d=en عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سوزنکاری.]</ref> یکی از هنرهای دستی ایرانیان و بهویژه زنان بلوچ است؛<ref>[http://wikichejoor.ir/چگونه-سوزن-دوزی-انجام-دهیم؟؟/ مولایی، «چگونه سوزندوزی انجام دهیم»، سایت ویکی چجور.]</ref> در این هنر به وسیله نخ و سوزن روی پارچه، چرم، نمد یا هر چیزی که بتوان در آن سوزن فروکرد، دوخت انجام میشود.<ref>شکوهی، حرف و مشاغل قدیم مردم سمنان و کشور، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۱.</ref> سوزندوزی را سوزنکاری و ریزدوزی نیز میگویند.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=سوزن+کاری&d=en عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سوزنکاری؛] شکوهی، حِرف و مشاغل قدیم مردم سمنان و کشور، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۱.</ref> | سوزندوزی یا نقش و نگار دوختن با سوزن<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=سوزن+کاری&d=en عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سوزنکاری.]</ref> یکی از [[هنرهای دستی]] ایرانیان و بهویژه [[زنان بلوچ]] است؛<ref>[http://wikichejoor.ir/چگونه-سوزن-دوزی-انجام-دهیم؟؟/ مولایی، «چگونه سوزندوزی انجام دهیم»، سایت ویکی چجور.]</ref> در این هنر به وسیله نخ و سوزن روی پارچه، چرم، نمد یا هر چیزی که بتوان در آن سوزن فروکرد، دوخت انجام میشود.<ref>شکوهی، حرف و مشاغل قدیم مردم سمنان و کشور، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۱.</ref> سوزندوزی را سوزنکاری و ریزدوزی نیز میگویند.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=سوزن+کاری&d=en عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سوزنکاری؛] شکوهی، حِرف و مشاغل قدیم مردم سمنان و کشور، ۱۳۹۱ش، ص۱۴۱.</ref> | ||
==پیشینه | == پیشینه سوزندوزی == | ||
قدمت سوزندوزی با قدمت ریسندگی و بافندگی برابر است. پارچهٔ کشف شده از تابوت یکی از پادشاهان ایلامی با گلهای هشتپر دوخته شده،<ref>معتقد، «پارچه مکشوفه از تابوت برنزی کیتین هوتران در ارجان بهبهان»، ۱۳۶۹ش، ص۸۱–۸۲.</ref> و اشیای برجای مانده از دوران هخامنشیان با دوختهای گلابتوندوزی، ملیلهدوزی، | قدمت سوزندوزی با قدمت ریسندگی و بافندگی برابر است. پارچهٔ کشف شده از تابوت یکی از پادشاهان ایلامی با گلهای هشتپر دوخته شده،<ref>معتقد، «پارچه مکشوفه از تابوت برنزی کیتین هوتران در ارجان بهبهان»، ۱۳۶۹ش، ص۸۱–۸۲.</ref> و اشیای برجای مانده از دوران [[هخامنشیان]] با دوختهای گلابتوندوزی، ملیلهدوزی، [[سرمهدوزی]]، قلابدوزی، دهیکدوزی، قیطاندوزی، سنگ، مروارید، پولک و مرصعدوزی بر روی پارچه،<ref>صبا، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران، ۱۳۷۰ش، ص۵–۶.</ref> و آثار ملیلهدوزی، رودوزی و قلابدوزی متعلق به دورهٔ [[سلوکیان]]، [[اشکانیان]] و [[ساسانیان]]،<ref>صبا، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران، ۱۳۷۰ش، ص۶؛ غیبی، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، ۱۳۸۵ش، ص۱۷۸؛ صبا، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران، ۱۳۷۰ش، ص۶؛ علاءفیروز، سوزندوزی، سیری در صنایع دستی ایران، ۱۳۵۵ش، ص۲۱۷؛ اکرمن، سیری در هنر ایران، ۱۳۸۷ش، ج۲، ص۸۷۵.</ref> نشان از پیشینه کهن و ماندگار هنر سوزندوزی در [[ایران]] دارد. | ||
در سدهٔ ۵ و ۶ قمری، زنان ایرانی روی لباس خود قبای جلوباز میپوشیدند که انواع تزیینات سوزندوزی از قبیل قلابدوزی، یراقدوزی، قیطاندوزی، [[آجیدهدوزی]]، گبردوزی، مضاعفدوزی، مرصعدوزی، پولک، سنگ، مروارید، آینه، ابریشم، گلابتون و گلدوزی روی آنها انجام شده بود.<ref>صبا، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران، ۱۳۷۰ش، ص۷.</ref> | در سدهٔ ۵ و ۶ قمری، زنان ایرانی روی لباس خود قبای جلوباز میپوشیدند که انواع تزیینات سوزندوزی از قبیل قلابدوزی، یراقدوزی، قیطاندوزی، [[آجیدهدوزی]]، گبردوزی، مضاعفدوزی، مرصعدوزی، پولک، سنگ، مروارید، آینه، ابریشم، گلابتون و گلدوزی روی آنها انجام شده بود.<ref>صبا، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران، ۱۳۷۰ش، ص۷.</ref> | ||
در دوران [[ایلخانان | در دوران [[ایلخانان]] نقشهای حیوانات، درختان و گلها در رنگهای مختلف روی پارچه، سوزندوزی میشد.<ref>Marco polo, The Travels Of Marco Polo, 1926, I, P56-57.</ref> در دورهٔ [[تیموریان]] در [[سمرقند]]، سوزندوزی رواج زیادی داشت.<ref>Wulff, The Traditional Crafts Of Persia, 1966, P217.</ref> تکههایی از پوشاک الغبیگ(۸۵۰–۸۵۳ق) متعلق به لباسهای ایرانی دوران تیموریان باقی مانده است، که دارای حاشیهدوزی بود.<ref>سیمز، دوره مغول و تیموریان، ۱۳۸۳ش، ص۱۸۲.</ref> | ||
در دورهٔ [[صفویه | در دورهٔ [[صفویه]]، حاشیهدوزی زرین در تزیین یقه و قسمت باز جلوی لباس بهکار میرفت<ref>سودآور، دوران صفویان و قاجاریان، پوشاک در ایرانزمین، ۱۳۸۲ش، ص۱۹۸.</ref> و سوزندوزی، یک پیشهٔ نامدار بود.<ref>صبا، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران، ۱۳۷۰ش، ص۸.</ref> درباریان و فرستادگان دربار صفوی با جامههای سوزندوزی شده در مراسم رسمی حاضر میشدند.<ref>سودآور، دوران صفویان و قاجاریان، پوشاک در ایرانزمین، ۱۳۸۲ش، ص۱۹۶.</ref> | ||
در دوران | در دوران [[قاجاریه]]، پیراهنهای ابریشمی زنان با گلدوزی و مرواریددوزی تزیین میشد و گاهی در کفشهای زنانه نیز مخملهای گلدوزی شده و مزین به [[طلا]] و [[ابریشم]] بهکار میرفت.<ref>شریعتپناهی، اروپاییها و لباس ایرانیان، ۱۳۷۲ش، ص۸۵.</ref> در عصر پهلوی، لباس سربازان با ملیلهدوزی تزیین میشد.<ref>رضاقلی، جامعشناسی نخبهکشی، ۱۳۸۱ش، ص۱۴۰.</ref> | ||
[[سوزندوزی بلوچی]] یا در اصطلاح محلی «سوچندوزی»، از هنرهای اصیل در میان اقوام بلوچ است. ویژگی مهم سوزندوزی در این منطقه استفاده از نقوش هندسی و خطهای شکسته است. از دایره و خطوط منحنی به ندرت در سوزندوزی این منطقه استفاده میشود.<ref>قاسمی، «ساختار صوری نقوش طبیعی در سوزندوزی زنان بلوچ»، ۱۳۹۲ش، ص۶۷–۶۹.</ref> | |||
== | == کاربرد و خاستگاه سوزندوزی == | ||
ایرانیان برای آفرینش نقش در هنر سوزندوزی، از عناصر طبیعت،<ref>افروغ، «فرم و رنگ در هنر بلوچ»، ۱۳۸۸ش، ص۸۳.</ref> زیورآلات، اعضای بدن بهخصوص چشم، آرزوها، تخیلات، مذهب و باورهای قومی و فرهنگی الهام گرفتهاند.<ref>دکالی، «هنر سوزندوزی زنان بلوچ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۱۶.</ref> سوزندوزی علاوه بر لباس، روی پرده، روبالشی، سجاده، جانماز، کیسهٔ [[پول]]، سفرهٔ [[نان]]، سفرهٔ قند، [[بقچه]]، خوانچه، روقوری، جلد قرآن و قنداق نوزادان نیز استفاده میشد که برخی از آنها هنوز هم رایج است.<ref>تحویلدار، جغرافیای اصفهان، ۱۳۴۲ش، ص۹۹.</ref> | |||
== | == انواع سوزندوزی == | ||
برخی از انواع رایج سوزندوزی شامل موارد زیر است: | |||
# '''[[خامهدوزی]]'''؛ خامهدوزی روی پارچههای ساتن، کتان و چلوار با سوزن ظریف و نخ ابریشمی خام انجام میشود؛ | |||
# '''[[سوزندوزی بلوچی|بلوچیدوزی]]'''؛ در این مدل بیشتر از نخی با رنگ قرمز و پارچههای استفاده میشود که تاروپود صاف و مستقیم داشته باشد؛ | |||
# '''[[ممقاندوزی]]'''؛ این هنر روی پارچههای ساتن و متقال مشکی با نخهای ابریشمی رنگی دوخته میشود؛ | |||
# '''[[سیاهدوزی]]'''؛ این سوزندوزی روی پارچهٔ سیاه بیشتر با طرح جانوران، طبیعت، ادوات جنگی و نقوش وابسته به عقاید و باورها دوخته میشود.<ref>[https://www.digikala.com/mag/everything-about-needlework/ نکیدان، «سوزندوزی؛ هنری که با نام مردم بلوچ گره خورده است»، دیجیکالا.]</ref> | |||
# '''نواردوزی'''؛ در این هنر از نوارهای آماده استفاده میشود. بهدلیل صرفهجویی نقشهای زیبایی را روی کنارههای اضافی پارچه به نام نوار، سوزندوزی کرده بعد در کارهای تکمیلی از آن استفاده میکنند؛ | |||
# '''پریواردوزی'''؛ از این دوخت با نقوش هندسی بهصورت حصیری، بیشتر روی دامن استفاده میشود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/بررسی-لباس-اقوام-بلوچ/ میرزایی، «بررسی لباس اقوام بلوچ»، وبسایت سارک.]</ref> همچنین از نخ ابریشیمی با ظرافت زیاد در قسمت حاشیهٔ روسری زنان بلوچ استفاده میشود که بعد از ختم کار بخیههای روی پارچه، حالت مخملی پیدا میکند. نام اصلی این دوخت از زیبایی پرهای طاووس گرفته شده است.<ref>[https://blog.dipia.ir/سوزن-دوزی/ «سوزندوزی»، وبسایت مجلۀ دیپیا.]</ref> | |||
# '''سکهدوزی'''؛ زنان بلوچ از این هنر برای تزیین رویههای رختخواب، اتاق و تزیین گردن شتر در روز [[مراسم عروسی|عروسی]] استفاده میکنند. زنان بلوچ دکمههای سفید را روی تکه دوخته و در لابهلای آن آینههای کوچک و بزرگ و پلوکها را قرار داده، اشکال هندسی و ستارهای ایجاد میکنند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/introduction-crochet2-coin.html «آشنایی با هنر سکهدوزی»، وبسایت بیتوته.]</ref> | |||
# '''[[آینهدوزی]]'''؛ در این هنر [[زن بلوچ|زنان بلوچ]] از آینه و پولک در سایزهای مختلف، نخ ابریشمی، پارچههای ترگال، مخمل، ساتن و جیر با رنگ تیره و امید آنکه آینه نظر بد را از صاحب محصول دور میکند، استفاده میکنند.<ref>[https://bahrolfonun.com/آینه-دوزی/ «آینه دوزی»، وبلاگ فنون.]</ref> | |||
# [[پولکدوزی]]: در این گونه از سوزندوزی و رودوزی، پولکهای رنگی روی پارچه دوخته میشود و گاهی برای ایجاد زیبایی بیشتر، [[گلدوزی]]، [[منجوق]]، [[ملیله]]، [[ابریشم]] و سنگ [[مروارید]] نیز بهکار میرود.<ref>اربابزاده بروجنی، کاربرد پارچههای تزیینی در اماکن مذهبی ارامنه: حفظ و مرمت یک نمونه متعلق به کلیسای وانک اصفهان، 1387ش، ص3.</ref> | |||
== | == ابزارهای سوزندوزی == | ||
برای هنر سوزندوزی باید نخ و سوزن و پارچهٔ قابل دوخت وجود داشته باشد. از لوازم جانبی برای این صنعت دستی میتوان به قیچی سرکج و انگشتانه اشاره کرد. در برخی از سوزندوزیها از لاییچسب برای ضخامت دادن به پارچه، الگو، قلم برای انتقال الگو به پارچه، کاربن، بشکاف، اتو برای چسباندن لایهٔ چسبان، انواع مهره و نگین استفاده میشود.<ref>تحویلدار، جغرافیای اصفهان، ۱۳۴۲ش، ص۹۹.</ref> | |||
== سوزندوزی در فرهنگ مردم == | |||
بانوان در [[قصر شیرین]] و شاهآباد غرب، دارای قبای بلند و تمام آستر بودند که رویهٔ آن مخملدوزی شده، آسترش گلدوزی و دور یقهاش سکههای قدیمی دوخته میشد.<ref>یوسفی، یادداشتهایی در زمینه فرهنگ و تاریخ، ۱۳۷۱ش، ص۲۷۹.</ref> زنان بلوچ، لباسهای سوزندوزی شده میپوشند که از ۶ تکه تشکیل شده است. این لباس، دو تکه سرآستین، دو تکه دمپای شلوار، یک تکه جیب و یک تکه پیشسینه دارد که «زی و گپتان» نامیده میشود. در [[سیستان]] و بلوچستان، دختران از [[کودک|کودکی]] این هنر را یادمیگیرند.<ref>کاظمیه، جای پای اسکندر، ۱۳۵۰ش، ص۱۴۸.</ref> | |||
در [[گیلان]]، نوعی سوزندوزی مشهور به خاتمی وجود دارد که با تکههای مختلف پارچه دوخته میشود. زنان [[ایل بختیاری]]، زیر روسری خود از کلاه کوچک پارچهای زردوزی یا قلابدوزی شده استفاده میکردند. زنان در چهارمحال و بختیاری، برای روبنده از پارچهٔ سفید و بلندی استفاده میکردند که روی آن [[طلا]]، [[زمرد]] و [[الماس]] دوخته میشد.<ref>نیکزاد امیرحسینی، کریم، شناخت سرزمین چهارمحال، ۱۳۵۷ش، ص۱۰۸–۱۰۹.</ref> | |||
در | در [[قزوین]]، [[منجقدوزی]] (نَمنَمدوزی) و [[پولکدوزی]] بیش از سایر رشتههای سوزندوزی رایج است<ref>آصفزاده، قزوین در گذرگاه هنر، ۱۳۷۴ش، ص۵۱.</ref> و برای [[جهیزیه]] عروس نیز از [[ابریشمدوزی]] و یراقدوزی استفاده میشود. دختران دمبخت، از ابریشم برای تزیین [[بقچه]]، [[جانماز]]، قوریپوش و برخی وسایل دیگر استفاده میکردند. آنها از یراقهای پهن و باریک که از رشتههای [[گلابتو]]ن تهیه میشد، بهعنوان حاشیه در شلوار، کمرچین و یل استفاده میکردند.<ref>آصفزاده، قزوین در گذرگاه هنر، ۱۳۷۴ش، ص۴۷.</ref> | ||
== پانویس == | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
*آصفزاده، محمدباقر، قزوین در گذرگاه هنر، قزوین، بحرالعلوم، ۱۳۷۴ش. | * آصفزاده، محمدباقر، قزوین در گذرگاه هنر، قزوین، بحرالعلوم، ۱۳۷۴ش. | ||
*افروغ، محمد، «فرم و رنگ در هنر بلوچ»، کتاب ماه هنر، شماره ۱۳۳، ۱۳۸۸ش. | * اربابزاده بروجنی، الهه، کاربرد پارچههای تزیینی در اماکن مذهبی ارامنه: حفظ و مرمت یک نمونه متعلق به کلیسای وانک اصفهان، پایاننامهٔ دورهٔ کارشناسی ارشد، دانشکدهٔ حفاظت و مرمت دانشگاه هنر اصفهان، ۱۳۸۷ش. | ||
*اکرمن، فیلیس، سیری در هنر ایران، بهترجمه زهره روحفر و دیگران، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۸۷ش. | * افروغ، محمد، «فرم و رنگ در هنر بلوچ»، کتاب ماه هنر، شماره ۱۳۳، ۱۳۸۸ش. | ||
*ایازی، برهان، آیینهٔ سنندج، تهران، برهان ایازی، ۱۳۷۱ش. | * اکرمن، فیلیس، سیری در هنر ایران، بهترجمه زهره روحفر و دیگران، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۸۷ش. | ||
*تحویلدار، حسین، جغرافیای اصفهان، بهتحقیق منوچهر ستوده، تهران، [بینا]، ۱۳۴۲ش. | * ایازی، برهان، آیینهٔ سنندج، تهران، برهان ایازی، ۱۳۷۱ش. | ||
*دکالی، زیور و دکالی، زینت، «هنر سوزندوزی زنان بلوچ»، فرهنگ مردم، شماره ۱۷، ۱۳۸۵ش. | * تحویلدار، حسین، جغرافیای اصفهان، بهتحقیق منوچهر ستوده، تهران، [بینا]، ۱۳۴۲ش. | ||
*رضاقلی، علی، جامعشناسی نخبهکشی، تهران، نی، ۱۳۸۱ش. | * دکالی، زیور و دکالی، زینت، «هنر سوزندوزی زنان بلوچ»، فرهنگ مردم، شماره ۱۷، ۱۳۸۵ش. | ||
*سودآور، لیلا، پوشاک در ایرانزمین، بهترجمه پیمان متین، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۲ش. | * رضاقلی، علی، جامعشناسی نخبهکشی، تهران، نی، ۱۳۸۱ش. | ||
*سیمز، الینور، دوره مغول و تیموریان، بهترجمه پیمان متین، تهران، امیرکبیر، چ۲، ۱۳۸۳ش. | * سودآور، لیلا، پوشاک در ایرانزمین، بهترجمه پیمان متین، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۲ش. | ||
*شریعتپناهی، حسامالدین، اروپاییها و لباس ایرانیان، تهران، قومس، ۱۳۷۲ش. | * سیمز، الینور، دوره مغول و تیموریان، بهترجمه پیمان متین، تهران، امیرکبیر، چ۲، ۱۳۸۳ش. | ||
*شکوهی، فرهنگ، حِرَف و مشاغل مردم سمنان و کشور، سمنان، حبلهرود، ۱۳۹۱ش. | * شریعتپناهی، حسامالدین، اروپاییها و لباس ایرانیان، تهران، قومس، ۱۳۷۲ش. | ||
*صبا، منتخب، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران، تهران، منتخب صبا، ۱۳۷۰ش. | * شکوهی، فرهنگ، حِرَف و مشاغل مردم سمنان و کشور، سمنان، حبلهرود، ۱۳۹۱ش. | ||
*علاءفیروز، ایران، سوزندوزی، سیری در صنایع دستی ایران، بهتحقیق گ. گلاک، بهترجمه حمید عنایت، تهران، بانک ملی ایران، ۱۳۵۵ش. | * صبا، منتخب، نگرشی بر روند سوزندوزیهای سنتی ایران، تهران، منتخب صبا، ۱۳۷۰ش. | ||
*عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، سایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۱ش. | * علاءفیروز، ایران، سوزندوزی، سیری در صنایع دستی ایران، بهتحقیق گ. گلاک، بهترجمه حمید عنایت، تهران، بانک ملی ایران، ۱۳۵۵ش. | ||
*غیبی، مهرآسا، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، تهران، هیرمند، ۱۳۸۵ش. | * عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، سایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۱ش. | ||
*قاسمی، مرضیه و دیگران، «ساختار صوری نقوش طبیعی در سوزندوزی زنان بلوچ»، فصلنامهٔ نگره، شماره ۲۷، پاییز ۱۳۹۲ش. | * غیبی، مهرآسا، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، تهران، هیرمند، ۱۳۸۵ش. | ||
*کاظمیه، اسلام، جای پای اسکندر، تهران، کتاب نمونه، ۱۳۵۰ش. | * قاسمی، مرضیه و دیگران، «ساختار صوری نقوش طبیعی در سوزندوزی زنان بلوچ»، فصلنامهٔ نگره، شماره ۲۷، پاییز ۱۳۹۲ش. | ||
*معتقد، سوسن، «پارچه مکشوفه از تابوت برنزی کیتین هوتران در ارجان بهبهان»، مجله اثر، شماره ۱۷، ۱۳۶۹ش. | * کاظمیه، اسلام، جای پای اسکندر، تهران، کتاب نمونه، ۱۳۵۰ش. | ||
*مولایی، فرناز، «چگونه سوزندوزی انجام دهیم»، سایت ویکی چجور، تاریخ درج مطلب: ۱ آذر ۱۳۹۵ش. | * معتقد، سوسن، «پارچه مکشوفه از تابوت برنزی کیتین هوتران در ارجان بهبهان»، مجله اثر، شماره ۱۷، ۱۳۶۹ش. | ||
*نیکزاد، کریم، شناخت سرزمین چهارمحال، اصفهان، کریم نیکزاد، ۱۳۵۷ش. | * مولایی، فرناز، «چگونه سوزندوزی انجام دهیم»، سایت ویکی چجور، تاریخ درج مطلب: ۱ آذر ۱۳۹۵ش. | ||
*یوسفی، غلامحسین، یادداشتهایی در زمینه فرهنگ و تاریخ، تهران، سخن، ۱۳۷۱ش. | * نیکزاد، کریم، شناخت سرزمین چهارمحال، اصفهان، کریم نیکزاد، ۱۳۵۷ش. | ||
*Persian Art, London and New York, 1939. | * یوسفی، غلامحسین، یادداشتهایی در زمینه فرهنگ و تاریخ، تهران، سخن، ۱۳۷۱ش. | ||
*Marco polo, The Travels of Marco Polo, Translated By H. Cordier, New York, 1926. | * Persian Art, London and New York, 1939. | ||
*Wulff, H. E. , The Traditional Crafts Of Persia, Cambridge, 1966. | * Marco polo, The Travels of Marco Polo, Translated By H. Cordier, New York, 1926. | ||
* Wulff, H. E. , The Traditional Crafts Of Persia, Cambridge, 1966. | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{نساجی}} | |||
{{هنرهای تزیینی}} | |||
