لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲: تفاوت میان نسخه‌ها

{{درشت|'''لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲؛'''}} خانواده‌ای از جنگنده‌های چندمنظورهٔ آمریکایی.

لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲ (به انگلیسی: Lockheed Martin F-35 Lightning II)، خانواده‌ای از جنگنده‌های چندمنظوره تک‌نشین و رادارگریز ساخت شرکت لاکهید مارتین ایالات متحدهٔ آمریکا است که برای ماموریت‌های برتری هوایی، تهاجمی و شناسایی طراحی شده است. این جنگنده در سه مدل اصلی تولید شده و یکی از پرهزینه‌ترین پروژه‌های نظامی تاریخ آمریکا محسوب می‌شود. در جریان [[جنگ رمضان]]، گزارش‌هایی از هدف قرار گرفتن چند فروند از این جنگنده‌ها توسط سامانه‌های پدافندی منتشر شد که به دنبال آن، ارزش سهام شرکت سازنده با کاهش چشمگیری مواجه شد.

به نظر تحلیلگران لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲، فراتر از یک جنگنده، به‌عنوان یک سلاح ژئوپلیتیک شناخته می‌شود که نه‌تنها بر معادلات نظامی، بلکه بر آرایش قدرت، موازنهٔ قوا، اتحادهای منطقه‌ای و رفتار سیاسی دولت‌ها اثر می‌گذارد. این جنگنده ابزاری برای ورود کشور خریدار به معماری امنیتی آمریکا محسوب می‌شود و به‌دلیل وابستگی فنی و نرم‌افزاری به ایالات متحده، نوعی گره امنیتی و سیاسی میان دو کشور ایجاد می‌کند. به‌باور تحلیلگران درخواست یا دریافت اف-۳۵ خود یک بیانیهٔ سیاسی روشن تلقی می‌شود که نشان‌دهندهٔ جهت‌گیری استراتژیک کشور متقاضی به سمت بلوک غرب و فاصله‌گرفتن از رقبایی مانند چین و روسیه است. کارشناسان معتقدند که این جنگنده توانایی بازطراحی نظم امنیتی منطقه، افزایش اعتمادبه‌نفس بین‌المللی کشور دارنده و محدودکردن فضای مانور رقبای منطقه‌ای را دارد. ازاین‌رو، اف-۳۵ پلتفرمی برای تغییر نقش‌های سیاسی کشورها و اعمال نفوذ بیشتر آمریکا در مناطق راهبردی جهان محسوب می‌شود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1120016/چرا-همه-درباره-f-35-حرف-می‌زنند-از-پرواز-در-آسمان-تا-تغییر-سیاست-روی-زمین «چرا همه درباره F-35 حرف می‌زنند؟/ از پرواز در آسمان تا تغییر سیاست روی زمین»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>

* '''پنهان‌کاری و ساختار:''' طراحی نسل پنجم با بدنه یکپارچه، مواد جاذب رادار و ۴۲ درصد مواد مرکب.

* '''حسگرها و اشراف محیطی:''' پوشش ۳۶۰ درجه، ۱۰ آنتن جنگ الکترونیک و ۶ حسگر الکترواپتیکی.

* '''اف-۳۵ اِی (F-35A):''' با قابلیت نشست و برخاست متعارف (۸۲٫۵ میلیون دلار).

* '''اف-۳۵ بی (F-35B):''' با قابلیت نشست و برخاست عمودی و کوتاه (۱۰۹ میلیون دلار).

* '''اف-۳۵ سی (F-35C):''' با قابلیت ناونشینی (۱۰۲٫۱ میلیون دلار).<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1018142/مقایسه-قیمت-جنگنده-f-35-lightning-ii-با-دیگر-جت-های-جنگی «مقایسه قیمت جنگنده F-35 Lightning II با دیگر جت‌های جنگی»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>هر سه نسخه جنگنده اف-۳۵ با هدف جایگزینی ناوگان قدیمی نیروی هوایی، نیروی دریایی و تفنگداران دریایی ایالات متحده طراحی شده‌اند. با وجود دستاوردهای پیشرفته، توسعه این جنگنده همواره با چالش‌های فنی و مالی متعددی همراه بوده است. بر اساس برآوردهای دیوان محاسبات آمریکا (GAO)، هزینه کل چرخه عمر این پروژه بیش از ۲ تریلیون دلار تخمین زده می‌شود که آن را به یکی از گران‌ترین برنامه‌های دفاعی تاریخ تبدیل کرده است. این هزینه‌ها شامل دو بخش اصلی است:

نخستین اسکادران از جنگنده‌های اف-۳۵ در تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۵م در اختیار سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده قرار گرفت. در ۲ اوت ۲۰۱۶م نیز اولین اسکادران اف-۳۵ اِی به نیروی هوایی آمریکا تحویل داده شد.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/146123/1/جنگنده-اف-35 «در مورد جنگنده اف 35 در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، وب‌سایت تابناک.]</ref> ایالات متحده تا سال ۲۰۴۴م قصد دارد ۲۴۵۶ فروند از این جنگنده را از شرکت سازنده خریداری کند. علاوه‌بر آمریکا، رژیم صهیونیستی، انگلیس، ژاپن، کره جنوبی، ترکیه و ایتالیا نیز اف-۳۵ خریداری کرده‌اند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/640405/آشنایی-با-جنگنده-لاکهید-مارتین-اف-۳۵-لایتنینگ-۲ «آشنایی با جنگنده لاکهید مارتین اف-۳۵ لایتنینگ ۲»، همشهری آنلاین.]</ref>

ایالات متحده برای خرید جنگنده اف-۳۵، شرایط مشخصی را تعیین کرده است. کشور خواهان باید از روابط راهبردی و نزدیک با آمریکا برخوردار بوده و به‌عنوان متحدی قابل اعتماد شناخته شود. همچنین داشتن عضویت در ناتو یا جایگاه متحد اصلی خارج از ناتو یک امتیاز کلیدی محسوب می‌شود. از دیگر الزامات، در اختیارداشتن جت‌های جنگندهٔ چندمنظوره نسل قدیم و پرهیز از استفاده از تجهیزات نظامی یا مخابراتی چینی و روسی است که به نظر آمریکا می‌تواند امنیت این جنگنده را به خطر بیندازد.<ref>[https://faradeed.ir/بخش-علم-تکنولوژی-84/216134-چه-کشورهایی-جنگنده-اف-را-خریداری-کرده-یا-می-توانند-بخرند «چه کشورهایی جنگنده اف-۳۵ را خریداری کرده یا می‌توانند بخرند؟»، وب‌سایت فرادید.]</ref>

کشورهای رقیب آمریکا به‌طور عمده بر توسعهٔ رادارهای باند بلند تمرکز کرده‌اند که طول موج بلندتر آنها قادر به تشخیص لایهٔ پنهان‌کاری اف-۳۵ است. رادار استراتژیک و سه‌بعدی YLC-8B ساخت چین به «قاتل رادارگریزها» شهرت دارد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1141434/شکارچی-چینی-رادارگریزها-از-اف-35-تا-بی-2-با-رادار-ylc-8b-آشنا-شوید-سامانه-ای-با-قابلیت-مهم-شلیک-و-فرار-عکس «شکارچی چینی رادارگریزها؛ از اف-35 تا بی-2 / با رادار YLC-8B آشنا شوید/ سامانه ای با قابلیت مهم «شلیک و فرار» (+عکس)»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> کشور روسیه نیز سامانه‌های پدافندی اس-۵۰۰ را قادر به رهگیری اف-۳۵ معرفی کرده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1125787/سامانه-اس-۵۰۰-روسیه-تنها-سلاح-جهان-که-برای-شکار-جنگنده-اف-۲۲-و-اف-۳۵-طراحی-شده-است «سامانه اس ۵۰۰ روسیه؛ تنها سلاح جهان که برای شکار جنگنده اف ۲۲ و اف ۳۵ طراحی شده است!»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> روش به‌کار گرفته‌شده توسط ایران در [[جنگ رمضان]] نیز نشان‌دهندهٔ کارآمدی حسگرهای غیرفعال فروسرخ در کنار رادارهای باند بلند برای مقابله با این جنگنده است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1151072/ایران-چطور-اف-35-آمریکا-را-شکار-کرد «ایران چطور اف-35 آمریکا را شکار کرد؟»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref>

در جریان جنگ رمضان، گزارش‌هایی از [[سرنگونی جنگنده اف-۳۵ توسط ایران]] با سامانه‌های پدافندی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران منتشر شد. این گزارش‌ها بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های مالی و نظامی جهان داشت. به دنبال انتشار این اخبار، ارزش سهام شرکت لاکهید مارتین با کاهش قابل توجهی مواجه شد. پیش از این، تصور می‌شد این جنگنده‌ها به‌دلیل فناوری رادارگریزی قابل ردیابی نیست و تاکنون هیچ قدرتی موفق به هدف قراردادن آنها نشده بود.<ref>[https://nournews.ir/fa/news/228834/سهام-شرکت-سازنده-F-35-را-پدافند-ایران-به-زمین-نشاند][https://farsnews.ir/Emoazeni/1773938045290339920/کاهش-سهام-سازنده-F35-بعد-از-ضربه-ایران «کاهش سهام سازنده F35 بعد از ضربه ایران»، خبرگزاری فارس؛][https://www.irna.ir/news/86106288/واکنش-رسانه-های-جهانی-به-رهگیری-جنگنده-رادارگریز-اف-۳۵-آمریکا «واکنش رسانه‌های جهانی به رهگیری جنگنده رادارگریز اف-۳۵ آمریکا توسط ایران»، خبرگزاری ایرنا]</ref>