فرنی: تفاوت میان نسخه‌ها

(یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد)

خط ۱:

<big>'''فرنی'''</big>؛ نوعی غذای رقیق با آرد برنج و شیر

فرنی، نوعی حریره است که با آرد برنج یا نشاسته ،<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/فرنی عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه فرنی.]</ref> شیر و شکر تهیه می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/فرنی دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه فرنی؛]نفیسی، فرهنگ، ذیل واژه فرنی؛ داعی‌الاسلام، فرهنگ نظام،‌ ذیل واژه فرنی.</ref> می‌توان به آن ~~گلاب،~~ هل، زعفران و خلال بادام نیز افزود. این غذا رقیق بوده و به‌عنوان غذای کمکی کودکان و غذای بیماران نیز استفاده می‌شود.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۱۶۸؛ مؤید محسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۴۳۳؛ صفری، اردبیل در گذرگاه تاریخ، ۱۳۶۲ش، ج۳، ص۴۸۴. </ref> فرنی برای بیمار، بدون هل و گلاب پخته می‌شود.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۵، ص۱۱۹.</ref> طبخ فرنی در ماه رمضان و در عید نوروز رواج بیشتری دارد، اما در تمام طول سال نیز می‌توان آن را طبخ کرد. فرنی به‌عنوان غذای اصلی و یا دسر سرو می‌شود.

فرنی، نوعی حریره است که با آرد برنج یا نشاسته ،<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/فرنی عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه فرنی.]</ref> شیر و شکر تهیه می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/فرنی دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه فرنی؛]نفیسی، فرهنگ، ذیل واژه فرنی؛ داعی‌الاسلام، فرهنگ نظام،‌ ذیل واژه فرنی.</ref> می‌توان به آن [[گلاب]]، هل، زعفران و خلال بادام نیز افزود. این غذا رقیق بوده و به‌عنوان غذای کمکی کودکان و غذای بیماران نیز استفاده می‌شود.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۱۶۸؛ مؤید محسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۴۳۳؛ صفری، اردبیل در گذرگاه تاریخ، ۱۳۶۲ش، ج۳، ص۴۸۴. </ref> فرنی برای بیمار، بدون هل و گلاب پخته می‌شود.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۵، ص۱۱۹.</ref> طبخ فرنی در ماه رمضان و در عید نوروز رواج بیشتری دارد، اما در تمام طول سال نیز می‌توان آن را طبخ کرد. فرنی به‌عنوان غذای اصلی و یا دسر سرو می‌شود.

==شیوه‌ی پخت فرنی==

در دوره صفوی برای پخت فرنی، آرد برنج را با آب و شیر مخلوط کرده و می‌جوشاندند. سپس به این ترکیب شکر می‌افزودند و آن را می‌پختند تا کاملا غلیظ شود.<ref>حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین، ۱۳۴۵ش، ص۳۳۸-۳۳۹.</ref> برخی برای تهیه فرنی، شیر را در ظرفی ریخته و به اندازه نصف آن، آب اضافه می‌کردند؛ به این ترکیب آرد برنج افزوده و مرتب هم می‌زدند. برای شیرین شدن فرنی به آن شکر، شیره، قند کوبیده شده یا عسل و گلاب اضافه می‌کردند. سپس فرنی را روی یخ قرار می‌دادند تا سرد و لذیذ شود.<ref>آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۴۱. </ref>

خط ۷:

امروزه برای تهیه فرنی، ابتدا آرد برنج را در آب حل کرده و از صافی عبور می‌دهند تا گلوله‌های آرد برنج باز شوند. سپس ظرف را روی شعله‌ی ملایم قرار می‌دهند تا به جوش آید. پس از افزودن شیر، محلول را مرتب با قاشق هم می‌زنند تا ته نگیرد. شکر، هل یا شیره هل و گلاب به مواد اضافه می‌گردد تا غلیظ شود. برخی از شکر در فرنی استفاده نمی‌کنند و شیره‌ی انگور یا عسل را جایگزین آن می‌کنند. می‌توان به فرنی نمک نیز اضافه کرد. هرچه فرنی روی حرارت ملایم بیش‌تر بماند خوشمزه‌تر و جاافتاده‌تر می‌شود. پس از پخت، می‌توان فرنی را با دارچین تزئین کرد.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۵، ص۱۱۹؛ دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۶۷۰؛ پروانه، آشپزی ایران، ۱۳۶۴ش، ص۱۵۶-۱۵۷.</ref>

==فرنی در فرهنگ مردم==

مردم گیلان در ماه رمضان فرنی درست می‌کنند<ref>پاینده لنگرودی، آیین‌ها و باورداشت‌های گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۱۷۴و۱۷۶؛ شهاب کومله‌ای، فرهنگ عامه کومله، ۱۳۸۶ش، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref> و آن را برای گوارش روزه‌دار مناسب می‌دانند.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۷۲.</ref> در تنکابن برای افطار،‌ فرنی می‌خورند.<ref>خلعتبری، فرهنگ مردم تنکابن، ۱۳۸۷ش، ص۱۴۳؛ لمعه، فرهنگ عامیانه عشایر بویراحمدی و کهگیلویه، ۱۳۴۹ش، ص۱۶؛ افشار سیستانی، نگاهی به خوزستان، ۱۳۶۶ش، ص۱۸۵. </ref> در تاکستان، فرنی غذایی است که برای سوگواری طبخ می‌شود.<ref>ورجاوند، سیمای تاریخ و فرهنگ قزوین، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۹۳۱-۹۳۲.</ref> در دوان فارس برای درمان گلودرد، فرنی نشاسته مصرف می‌شود.<ref>لهستایی‌زاده، تاریخ و فرهنگ مردم دوان، ۱۳۷۰ش، ص۳۳۷.</ref> در خراسان، فرنی از جمله غذاهای مراسم حمام زایمان است.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۱۵۱. </ref> مردم شیراز در شب جمعه‌ی آخر سال، سفره‌ی حضرت خضر پهن کرده و در آن خوراکی‌های متنوع از جمله فرنی می‌گذارند.<ref>همایونی، گوشه‌هایی از آداب‌و‌رسوم مردم شیراز، ۱۳۵۳ش، ص۱۹۲.</ref> در روستای ابیانه، فرنی از خوراکی‌های سفره‌ی نوروز است. آن‌ها سه روز پیش از عید، فرنی می‌پزند و به این رسم «فرنی ‌شکستن» می‌گویند. آن‌ها برای مهمان نیز فرنی می‌پزند و سپس نام مهمان را بر زبان آورده و قاشق چوبی در فرنی فرو کرده و می‌گویند که نان و نمکی تازه کنیم.<ref>نظری داشلی‌برون، مردم‌شناسی روستای ابیانه، ۱۳۸۴ش، ص۶۰۴.</ref> مردم کردستان، فرنی را با مغز بادام تزیین کرده و به آن فرنی خلال بادام می‌گویند.<ref>انصاف‌جویی، آشپزی کردستان، ۱۳۸۶ش، ص۳۷۱.</ref>

مردم گیلان در ماه رمضان فرنی درست می‌کنند<ref>پاینده لنگرودی، آیین‌ها و باورداشت‌های گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۱۷۴و۱۷۶؛ شهاب کومله‌ای، فرهنگ عامه کومله، ۱۳۸۶ش، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref> و آن را برای گوارش روزه‌دار مناسب می‌دانند.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۷۲.</ref> در [[تنکابن]] برای افطار،‌ فرنی می‌خورند.<ref>خلعتبری، فرهنگ مردم تنکابن، ۱۳۸۷ش، ص۱۴۳؛ لمعه، فرهنگ عامیانه عشایر بویراحمدی و کهگیلویه، ۱۳۴۹ش، ص۱۶؛ افشار سیستانی، نگاهی به خوزستان، ۱۳۶۶ش، ص۱۸۵. </ref> در تاکستان، فرنی غذایی است که برای سوگواری طبخ می‌شود.<ref>ورجاوند، سیمای تاریخ و فرهنگ قزوین، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۹۳۱-۹۳۲.</ref> در دوان فارس برای درمان گلودرد، فرنی نشاسته مصرف می‌شود.<ref>لهستایی‌زاده، تاریخ و فرهنگ مردم دوان، ۱۳۷۰ش، ص۳۳۷.</ref> در خراسان، فرنی از جمله غذاهای مراسم حمام زایمان است.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۱۵۱. </ref> مردم شیراز در شب جمعه‌ی آخر سال، سفره‌ی حضرت خضر پهن کرده و در آن خوراکی‌های متنوع از جمله فرنی می‌گذارند.<ref>همایونی، گوشه‌هایی از آداب‌و‌رسوم مردم شیراز، ۱۳۵۳ش، ص۱۹۲.</ref> در روستای ابیانه، فرنی از خوراکی‌های سفره‌ی نوروز است. آن‌ها سه روز پیش از عید، فرنی می‌پزند و به این رسم «فرنی ‌شکستن» می‌گویند. آن‌ها برای مهمان نیز فرنی می‌پزند و سپس نام مهمان را بر زبان آورده و قاشق چوبی در فرنی فرو کرده و می‌گویند که نان و نمکی تازه کنیم.<ref>نظری داشلی‌برون، مردم‌شناسی روستای ابیانه، ۱۳۸۴ش، ص۶۰۴.</ref> مردم کردستان، فرنی را با مغز بادام تزیین کرده و به آن فرنی خلال بادام می‌گویند.<ref>انصاف‌جویی، آشپزی کردستان، ۱۳۸۶ش، ص۳۷۱.</ref>

==پانویس==

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 <big>'''فرنی'''</big>؛ نوعی غذای رقیق با آرد برنج و شیر
-فرنی، نوعی حریره است که با آرد برنج یا نشاسته ،<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/فرنی عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه فرنی.]</ref> شیر و شکر تهیه می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/فرنی دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه فرنی؛]نفیسی، فرهنگ، ذیل واژه فرنی؛ داعی‌الاسلام، فرهنگ نظام،‌ ذیل واژه فرنی.</ref>  می‌توان به آن گلاب، هل، زعفران و خلال بادام نیز افزود. این غذا رقیق بوده و به‌عنوان غذای کمکی کودکان و غذای بیماران نیز استفاده می‌شود.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۱۶۸؛ مؤید محسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۴۳۳؛ صفری، اردبیل در گذرگاه تاریخ، ۱۳۶۲ش، ج۳، ص۴۸۴. </ref>  فرنی برای بیمار، بدون هل و گلاب پخته می‌شود.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۵، ص۱۱۹.</ref>  طبخ فرنی در ماه رمضان و در عید نوروز رواج بیشتری دارد، اما در تمام طول سال نیز می‌توان آن را طبخ کرد. فرنی به‌عنوان غذای اصلی و یا دسر سرو می‌شود.
+فرنی، نوعی حریره است که با آرد برنج یا نشاسته ،<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/فرنی عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه فرنی.]</ref> شیر و شکر تهیه می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/فرنی دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه فرنی؛]نفیسی، فرهنگ، ذیل واژه فرنی؛ داعی‌الاسلام، فرهنگ نظام،‌ ذیل واژه فرنی.</ref>  می‌توان به آن [[گلاب]]، هل، زعفران و خلال بادام نیز افزود. این غذا رقیق بوده و به‌عنوان غذای کمکی کودکان و غذای بیماران نیز استفاده می‌شود.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۱۶۸؛ مؤید محسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۴۳۳؛ صفری، اردبیل در گذرگاه تاریخ، ۱۳۶۲ش، ج۳، ص۴۸۴. </ref>  فرنی برای بیمار، بدون هل و گلاب پخته می‌شود.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۵، ص۱۱۹.</ref>  طبخ فرنی در ماه رمضان و در عید نوروز رواج بیشتری دارد، اما در تمام طول سال نیز می‌توان آن را طبخ کرد. فرنی به‌عنوان غذای اصلی و یا دسر سرو می‌شود.
 ==شیوه‌ی پخت فرنی==
 در دوره صفوی برای پخت فرنی، آرد برنج را با آب و شیر مخلوط کرده و می‌جوشاندند. سپس به این ترکیب شکر می‌افزودند و آن را می‌پختند تا کاملا غلیظ شود.<ref>حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین، ۱۳۴۵ش، ص۳۳۸-۳۳۹.</ref>  برخی برای تهیه فرنی، شیر را در ظرفی ریخته و به اندازه نصف آن، آب اضافه می‌کردند؛ به این ترکیب آرد برنج افزوده و مرتب هم می‌زدند. برای شیرین شدن فرنی به آن شکر، شیره، قند کوبیده شده یا عسل و گلاب اضافه می‌کردند. سپس فرنی را روی یخ قرار می‌دادند تا سرد و لذیذ شود.<ref>آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۴۱. </ref>
@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 امروزه برای تهیه فرنی، ابتدا آرد برنج را در آب حل کرده و از صافی عبور می‌دهند تا گلوله‌های آرد برنج باز شوند. سپس ظرف را روی شعله‌ی ملایم قرار می‌دهند تا به جوش آید. پس از افزودن شیر، محلول را مرتب با قاشق هم می‌زنند تا ته نگیرد. شکر، هل یا شیره هل و گلاب به مواد اضافه می‌گردد تا غلیظ شود. برخی از شکر در فرنی استفاده نمی‌کنند و شیره‌ی انگور یا عسل را جایگزین آن می‌کنند. می‌توان به فرنی نمک نیز اضافه کرد. هرچه فرنی روی حرارت ملایم بیش‌تر بماند خوشمزه‌تر و جاافتاده‌تر می‌شود. پس از پخت، می‌توان فرنی را با دارچین تزئین کرد.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۵، ص۱۱۹؛ دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۶۷۰؛ پروانه، آشپزی ایران، ۱۳۶۴ش، ص۱۵۶-۱۵۷.</ref>
 ==فرنی در فرهنگ مردم==
-مردم گیلان در ماه رمضان فرنی درست می‌کنند<ref>پاینده لنگرودی، آیین‌ها و باورداشت‌های گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۱۷۴و۱۷۶؛ شهاب کومله‌ای، فرهنگ عامه کومله، ۱۳۸۶ش، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref>  و آن را برای گوارش روزه‌دار مناسب می‌دانند.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۷۲.</ref>  در تنکابن برای افطار،‌ فرنی می‌خورند.<ref>خلعتبری، فرهنگ مردم تنکابن، ۱۳۸۷ش، ص۱۴۳؛ لمعه، فرهنگ عامیانه عشایر بویراحمدی و کهگیلویه، ۱۳۴۹ش، ص۱۶؛ افشار سیستانی، نگاهی به خوزستان، ۱۳۶۶ش، ص۱۸۵. </ref>  در تاکستان، فرنی غذایی است که برای سوگواری طبخ می‌شود.<ref>ورجاوند، سیمای تاریخ و فرهنگ قزوین، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۹۳۱-۹۳۲.</ref>  در دوان فارس برای درمان گلودرد، فرنی نشاسته مصرف می‌شود.<ref>لهستایی‌زاده، تاریخ و فرهنگ مردم دوان، ۱۳۷۰ش، ص۳۳۷.</ref>  در خراسان، فرنی از جمله غذاهای مراسم حمام زایمان است.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۱۵۱. </ref>  مردم شیراز در شب جمعه‌ی آخر سال، سفره‌ی حضرت خضر پهن کرده و در آن خوراکی‌های متنوع از جمله فرنی می‌گذارند.<ref>همایونی، گوشه‌هایی از آداب‌و‌رسوم مردم شیراز، ۱۳۵۳ش، ص۱۹۲.</ref>  در روستای ابیانه، فرنی از خوراکی‌های سفره‌ی نوروز است. آن‌ها سه روز پیش از عید، فرنی می‌پزند و به این رسم «فرنی ‌شکستن» می‌گویند. آن‌ها برای مهمان نیز فرنی می‌پزند و سپس نام مهمان را بر زبان آورده و قاشق چوبی در فرنی فرو کرده و می‌گویند که نان و نمکی تازه کنیم.<ref>نظری داشلی‌برون، مردم‌شناسی روستای ابیانه، ۱۳۸۴ش، ص۶۰۴.</ref>  مردم کردستان، فرنی را با مغز بادام تزیین کرده و به آن فرنی خلال بادام می‌گویند.<ref>انصاف‌جویی، آشپزی کردستان، ۱۳۸۶ش، ص۳۷۱.</ref>
+مردم گیلان در ماه رمضان فرنی درست می‌کنند<ref>پاینده لنگرودی، آیین‌ها و باورداشت‌های گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۱۷۴و۱۷۶؛ شهاب کومله‌ای، فرهنگ عامه کومله، ۱۳۸۶ش، ص۱۷۴-۱۷۵.</ref>  و آن را برای گوارش روزه‌دار مناسب می‌دانند.<ref>شهری، طهران قدیم،‌ ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۷۲.</ref>  در [[تنکابن]] برای افطار،‌ فرنی می‌خورند.<ref>خلعتبری، فرهنگ مردم تنکابن، ۱۳۸۷ش، ص۱۴۳؛ لمعه، فرهنگ عامیانه عشایر بویراحمدی و کهگیلویه، ۱۳۴۹ش، ص۱۶؛ افشار سیستانی، نگاهی به خوزستان، ۱۳۶۶ش، ص۱۸۵. </ref>  در تاکستان، فرنی غذایی است که برای سوگواری طبخ می‌شود.<ref>ورجاوند، سیمای تاریخ و فرهنگ قزوین، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۹۳۱-۹۳۲.</ref>  در دوان فارس برای درمان گلودرد، فرنی نشاسته مصرف می‌شود.<ref>لهستایی‌زاده، تاریخ و فرهنگ مردم دوان، ۱۳۷۰ش، ص۳۳۷.</ref>  در خراسان، فرنی از جمله غذاهای مراسم حمام زایمان است.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص۱۵۱. </ref>  مردم شیراز در شب جمعه‌ی آخر سال، سفره‌ی حضرت خضر پهن کرده و در آن خوراکی‌های متنوع از جمله فرنی می‌گذارند.<ref>همایونی، گوشه‌هایی از آداب‌و‌رسوم مردم شیراز، ۱۳۵۳ش، ص۱۹۲.</ref>  در روستای ابیانه، فرنی از خوراکی‌های سفره‌ی نوروز است. آن‌ها سه روز پیش از عید، فرنی می‌پزند و به این رسم «فرنی ‌شکستن» می‌گویند. آن‌ها برای مهمان نیز فرنی می‌پزند و سپس نام مهمان را بر زبان آورده و قاشق چوبی در فرنی فرو کرده و می‌گویند که نان و نمکی تازه کنیم.<ref>نظری داشلی‌برون، مردم‌شناسی روستای ابیانه، ۱۳۸۴ش، ص۶۰۴.</ref>  مردم کردستان، فرنی را با مغز بادام تزیین کرده و به آن فرنی خلال بادام می‌گویند.<ref>انصاف‌جویی، آشپزی کردستان، ۱۳۸۶ش، ص۳۷۱.</ref>
 ==پانویس==
 {{پانویس}}