بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''کوروش'''؛ بنیانگذار سلسلهی پادشاهی هخامنشی در ایران باستان. | |||
کوروش، نخستین پادشاه هخامنشی و بنیانگذار امپراتوری | کوروش، نخستین پادشاه [[هخامنشی]] و بنیانگذار امپراتوری چندملیتی، بهدلیل سیاستهای مدارا، احترام به ادیان مختلف و گسترش تمدن شهرت دارد. او با فتح سرزمینهای وسیع از [[ایران]] تا [[مصر]]، آزادی یهودیان و تدوین منشور حقوق بشر، در تاریخ بهعنوان فرمانروای دادگر و نبوغ نظامی شناخته شده است. | ||
==معرفی کوروش== | ==معرفی کوروش== | ||
کورش، هفتمین پادشاه پارس و نخستین پادشاه سلسلۀ هخامنشیان بود.<ref>زرينكوب، تاريخ مردم ايران، ج1، 1364ش، ص114.</ref> برخی معتقدند که کورش بر آخرین پادشاه قوم | کورش، هفتمین پادشاه پارس و نخستین پادشاه سلسلۀ [[هخامنشیان]] بود.<ref>زرينكوب، تاريخ مردم ايران، ج1، 1364ش، ص114.</ref> برخی معتقدند که کورش بر آخرین پادشاه [[قوم ماد]]، ایشتوویگو یا آستیاگ (آژیدهاک)، در دشت [[پاسارگاد]]، خروج کرده و پادشاهی را از قوم ماد به قوم پارسی منتقل کرد.<ref>بريان، امپراطوري هخامنشي، ج1، 1381ش، ص48.</ref> پدر کورش، [[کمبوجیه]] و مادر او، به عقیدۀ برخی مورخان، ماندانا، دختر آخرین پادشاه قوم ماد بود.<ref>هينتس، داريوش و پارسها، 1380ش، ص105.</ref> عدهای از تاریخنگاران، کورش را بنیانگذار نخستین امپراتوری چندملیتی در جهان میدانند. آزاد کردن بردهها، احترام به تمام ادیان و گسترش تمدن از جمله اقدامات و ویژگیهای کورش است. | ||
==نام و تبار کوروش== | ==نام و تبار کوروش== | ||
نام کوروش، در منابع مختلف و در دورانهای مختلف، بهصورتهای متفاوتی ذکر شده است. در سنگنبشتههای | نام کوروش، در منابع مختلف و در دورانهای مختلف، بهصورتهای متفاوتی ذکر شده است. در سنگنبشتههای [[هخامنشی]]، نام او «کوروش» یا «کورو» آمده است. در نسخههای به زبان عیلامی، از او با نام «کورائوس» یاد شده است. در متون اکدی، زبان سامی، «کورِش» خوانده میشود. در [[تورات]] نیز، نام او بهصورت «کورُش» یا «کورِش» ثبت شده است. در زبان یونانی نیز آن را «کورُس» خواندهاند. همین نام، در اروپا بهصورت «سایروس» یا «سیروس» خوانده میشود.<ref>Schmitt, "CYRUS i. The Name", 1993.</ref> <br>مورخان دورههای پس از ظهور [[اسلام]]، نام او را بهصورتهای «کورُش»، «کورُس»، «کِیرُش» و «کوروش» نوشتهاند.<ref>پیرنیا، ایران باستان، ج1، 1369ش، ص216.</ref> <br>در کهنترین منابع، نام کورش بهمعنی «خورشید» آمده است.<ref>رضایی باغبیدی، «درباره نام کوروش، کوروش و ذولقرنین»، 1390ش، ص64.</ref> عدهای دیگر، معنی این نام را «خوار کردن دشمن در مشاجره» دانستهاند. استرابون، معتقد است که نام کورش در ابتدا، «آگراداتس» بوده که بعدها نام خود را تغییر داده و برای این تغییرنام از نام رود «کُر» در نزدیکی [[تخت جمشید]] الهام گرفته است.<ref>باستانی پاریزی، کورش در روایات ایرانی، 1246ش، ص185.</ref> عدهای دیگر با این نظریه مخالفت کردهاند؛ زیرا پیش از کورش، پدر بزرگ او، بههمین نام خوانده میشد.<ref>رضایی باغبیدی، «درباره نام کوروش، کوروش و ذولقرنین»، 1390ش، ص64.</ref> <br>در رابطه با تبار کورش، میتوان به استوانۀ کورش که در آن به معرفی خود و تبار خود پرداخته است، مراجعه کرد. در این منشور، کوروش خود را اینگونه معرفی میکند: «کوروش، شاه تمام جهان، فرزند کمبوجیه، شاه بزرگ انشان، نوادۀ کوروش، شاه بزرگ، شاه شهر انشان، نوادۀ چیش پیش، شاه بزرگ، شاه شهر انشان، از خانوادهای که همیشه پادشاه بوده است».<ref>Dandamayev, "Cyrus II the Great", Encyclopædia Iranica, 1993, p516-521; Frye, "Cyrus II", p831, 832.</ref> | ||
==خانواده کوروش== | ==خانواده کوروش== | ||
به استناد منابع موجود، کوروش در چهل سالگی پادشاه شد و در حدود سی سال سلطنت کرد. کوروش با «کاساندان»، شاهزاده | به استناد منابع موجود، کوروش در چهل سالگی پادشاه شد و در حدود سی سال سلطنت کرد. کوروش با «کاساندان»، شاهزاده [[هخامنشی]]، [[ازدواج]] کرد و دارای دو پسر با نامهای کمبوجیه (دوم) و بردیا و سه دختر با نامهای آتوسا، آرتیستونه و رکسانا بود.<ref>Dandamayev, "Cyrus II the Great", 1993, p516-521.</ref> | ||
==فتوحات و اقدامات کوروش پس از تشکیل حکومت== | ==فتوحات و اقدامات کوروش پس از تشکیل حکومت== | ||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
در تمام اسناد و مدارک تاریخی که توسط مورخان مختلفی از سراسر جهان نوشته شده، کورش، سرداری دلیر و کاردان و سیاستمداری بزرگ و بااراده بود. به عقیدهی آنها، کوروش، بیشتر به عقل خود متوسل میشد تا شمشیر.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B4+%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه کورش کبیر، سایت واژهیاب.]</ref> | در تمام اسناد و مدارک تاریخی که توسط مورخان مختلفی از سراسر جهان نوشته شده، کورش، سرداری دلیر و کاردان و سیاستمداری بزرگ و بااراده بود. به عقیدهی آنها، کوروش، بیشتر به عقل خود متوسل میشد تا شمشیر.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B4+%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه کورش کبیر، سایت واژهیاب.]</ref> | ||
==مرگ کورش== | ==مرگ کورش== | ||
در نهایت کوروش، در جنگ با یکی از قبایل سکایی در شمال [[ایران]]، اقوام چادرنشین ماساگتها، زخمی و پس از مدتی کوتاه، کشته شد. برخی از مورخان نیز معتقدند که کورش به مرگ طبیعی از دنیا رفته است. اگرچه، حقیقت مرگ کوروش در هالهای از ابهام است؛ اما درباره دفن جنازۀ او در پاسارگاد، تردیدی وجود ندارد. آرامگاه کورش در مشهد مرغاب (استان فارس امروزی) قرار دارد.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B4+%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه کورش کبیر، سایت واژهیاب.]</ref> پس از او کمبوجیه به پادشاهی رسید.<ref>اومستد، تاريخ شاهنشاهي هخامنشي، 1340ش، ص118.</ref> مقبرۀ کوروش، بهعنوان زیرمجموعهی پاسارگاد، در ۲۰۰۴م، بهعنوان میراث جهانی در [[یونسکو]] ثبت شد. | در نهایت کوروش، در جنگ با یکی از قبایل سکایی در شمال [[ایران]]، اقوام چادرنشین ماساگتها، زخمی و پس از مدتی کوتاه، کشته شد. برخی از مورخان نیز معتقدند که کورش به مرگ طبیعی از دنیا رفته است. اگرچه، حقیقت مرگ کوروش در هالهای از ابهام است؛ اما درباره دفن جنازۀ او در پاسارگاد، تردیدی وجود ندارد. آرامگاه کورش در مشهد مرغاب (استان فارس امروزی) قرار دارد.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%B4+%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه کورش کبیر، سایت واژهیاب.]</ref> پس از او کمبوجیه به پادشاهی رسید.<ref>اومستد، تاريخ شاهنشاهي هخامنشي، 1340ش، ص118.</ref> مقبرۀ کوروش، بهعنوان زیرمجموعهی پاسارگاد، در ۲۰۰۴م، بهعنوان میراث جهانی در [[یونسکو]] ثبت شد. | ||
==کورش در نظر بزرگان جهان== | ==کورش در نظر بزرگان جهان== | ||
