سرپوش مردان اشکانی: تفاوت میان نسخه‌ها

برای مطالعه مبدا سرپوش اشکانیان باید به مستندات دوره هخامنشی و پسا‌هخامنشی رجوع کرد.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_74930_0b808d98ef489587a5921b1da2628bae.pdf افکنده و افشاری، «خاستگاه سر‌پوش در نخسیتن سکه‌های اشکانی (از ارشک یکم تا مهرداد یکم)»،  1398ش، ص24.]</ref> بهترین منبع برای مطالعه سرپوش اشکانیان مسکوکات آن دوران است.<ref>[https://iranvarjavand.ir/wp-content/uploads/2022/01/Iran-Varjavand-1-3.pdf البریخت، «تاج‌های پادشاهان اشکانی، شواهد مربوط به سکه‌شناسی و برخی جنبه‌های ایدئولوژی سیاسی اشکانیان»،  1397ش، ص36.]</ref> بر اساس تحولات سرپوش‌ها بر روی سکه‌های در این دوره تاریخی می‌توان تاریخ اشکانیان را به سه دوره تقسیم کرد؛ دوره اول از پادشاهی ارشک اول تا مهرداد اول، دوره دوم از پادشاهی مهرداد اول تا اَردَوان اول و دوره سوم از سلطنت مهرداد دوم تا اُرُد دوم است. در هر یک از این دوره‌ها سرپوش‌ پادشاه دستخوش تغییرات شده است.<ref>[https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»،  1399ش، ص183.]</ref>

در نخستین سکه‌ها (از ارشک تا مهرداد اول) تصویر شاه با باشلُق  <ref group="یادداشت"> کلمه‌ای ترکی، کلاه پیوست شده به شنل را گویند </ref> <ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D9%84%D9%82?q=%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D9%84%D9%82 دهخدا، لغت‌نامه، «ذیل واژۀ باشلق.] </ref> دیده می‌شود. شاهان اولیه اشکانی از سر‌پوشی سلطنتی معروفی به نام باشلق استفاده می‌کردند. آنها عمدتاً باشلق را به همراه یک دیهیم یا نیم‌تاج بر سر می‌گذاشتند.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1547892870-9911-39-6.pdf نادری، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دوران اشکانی»،  1397ش، ص114.]</ref>

با تثبیت قدرت اشکانیان، تحولی در کلاه آنان ایجاد شد. در این زمان پادشاه دیهیم  <ref group="یادداشت"> تاجی که مخصوص پادشاهان است </ref> <ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AF%DB%8C%D9%87%DB%8C%D9%85?q=%D8%AF%DB%8C%D9%87%DB%8C%D9%85 دهخدا، لغت‌نامه، «ذیل واژۀ دیهیم.] </ref> را به کلاه قائم گره می‌زد و هم‌زمان با کلاه بر سر می‌گذاشت. این امر به‌منظور نمایش قدرت و مشروعیت سیاسی‌شان پس از حکومت سلوکیان و هخامنشیان بود. تصویر این پادشاه با این مدل سرپوش در هر دو سوی سکه اشکانی تا پایان دوره حکومت (سده سوم میلادی) به یک شکل باقی ماند.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_74930_0b808d98ef489587a5921b1da2628bae.pdf افکنده و افشاری، «خاستگاه سر پوش در نخسیتن سکه‌های اشکانی (از ارشک یکم تا مهرداد یکم)»،  1398ش، ص23.]</ref> انتخاب تیارای  <ref group="یادداشت"> کلاه پادشاهی  </ref>  <ref> [https://vajehyab.com/en2fa/tiara?q=%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7 دهخدا، لغت‌نامه، «ذیل واژۀ تیارا.] </ref> قائم و پیوند آن با دیهیم توسط مهرداد دوم در اواخر عمر تاکیدی بر جدایی از تمدن یونانی‌مآبی و تحول سنت شرقی بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf شکوری فرد و نصر‌الله زاده، «پیگیر‌ی سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»،  1395ش، ص32.]</ref> او یک تیارا به‌شکل گنبدی بلند به همراه دیهیم بر سر می‌گذاشت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1547892870-9911-39-6.pdf نادری، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دوران اشکانی»،  1397ش، ص114.]</ref>