(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۳۰: خط ۳۰:
'''مددکاری اجتماعی؛''' حمایت تخصصی از افراد و خانواده‌ها در برابر چالش‌های اجتماعی و اقتصادی.
'''مددکاری اجتماعی؛''' حمایت تخصصی از افراد و خانواده‌ها در برابر چالش‌های اجتماعی و اقتصادی.


مددکاری اجتماعی یک حرفه و رشته دانشگاهی کاربردی است که با هدف ارتقای [[رفاه]]، [[عدالت اجتماعی]] و توانمندسازی پایدار افراد، گروه‌ها و جوامع فعالیت می‌کند. این [[حرفه]] با استفاده از نظریه‌های [[علوم اجتماعی]] و [[علوم انسانی|انسانی]] و با [[رویکرد علمی|رویکردی علمی]]، به بررسی و مقابله با چالش‌های [[زندگی]] می‌پردازد و در [[ایران]] ترکیبی از اصول مدرن و سنت‌های بومی [[همیاری]] است که پس از تأسیس آکادمیک آن در سال ۱۳۳۷ش، توسط نهادهایی مانند [[سازمان بهزیستی]] ارائه می‌شود. مددکاری اجتماعی با روش‌هایی چون مددکاری فردی، گروهی و جامعه‌ای عمل کرده و [[اصول اخلاقی]] مانند پذیرش بی‌قضاوت، [[حق تعیین سرنوشت]] مددجو و [[رازداری]] را محور کار خود قرار می‌دهد. حوزه‌های نوینی مانند [[مددکاری بالینی]] و [[مددکاری دیجیتال|دیجیتال]] نیز گستره فعالیت آن را افزایش داده‌اند.
مددکاری اجتماعی یک حرفه و رشته دانشگاهی کاربردی است که با هدف ارتقای [[رفاه]]، [[عدالت اجتماعی]] و توانمندسازی پایدار افراد، گروه‌ها و جوامع فعالیت می‌کند. این [[حرفه]] با استفاده از نظریه‌های [[علوم اجتماعی]] و [[علوم انسانی|انسانی]] و با رویکردی علمی، به بررسی و مقابله با چالش‌های [[زندگی]] می‌پردازد و در [[ایران]] ترکیبی از اصول مدرن و سنت‌های بومی [[همیاری]] است که پس از تأسیس آکادمیک آن در سال ۱۳۳۷ش، توسط نهادهایی مانند سازمان بهزیستی ارائه می‌شود. مددکاری اجتماعی با روش‌هایی چون مددکاری فردی، گروهی و جامعه‌ای عمل کرده و [[اصول اخلاقی]] مانند پذیرش بی‌قضاوت، [[حق تعیین سرنوشت]] مددجو و [[رازداری]] را محور کار خود قرار می‌دهد. حوزه‌های نوینی مانند [[مددکاری بالینی]] و [[مددکاری دیجیتال|دیجیتال]] نیز گستره فعالیت آن را افزایش داده‌اند.


== تعریف مددکاری اجتماعی ==
== تعریف مددکاری اجتماعی ==
خط ۳۸: خط ۳۸:
* فعالیت‌های تخصصی که توسط مددکاران آموزش‌دیده در نهادهای رسمی مانند [[بیمارستان]]‌ها یا سازمان‌های دولتی اجرا می‌شود.<ref>[https://en.civilica.com/note/13192/ رام برزینی، «مددکاری اجتماعی به‌عنوان حرفه‌ای علمی- کاربردی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
* فعالیت‌های تخصصی که توسط مددکاران آموزش‌دیده در نهادهای رسمی مانند [[بیمارستان]]‌ها یا سازمان‌های دولتی اجرا می‌شود.<ref>[https://en.civilica.com/note/13192/ رام برزینی، «مددکاری اجتماعی به‌عنوان حرفه‌ای علمی- کاربردی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
* رشته دانشگاهی که بر نظریه‌های [[جامعه‌شناسی]]، [[روان‌شناسی]] و [[سیاست‌گذاری]] استوار است و بر تولید راهکارهای مبتنی بر شواهد تمرکز دارد.
* رشته دانشگاهی که بر نظریه‌های [[جامعه‌شناسی]]، [[روان‌شناسی]] و [[سیاست‌گذاری]] استوار است و بر تولید راهکارهای مبتنی بر شواهد تمرکز دارد.
* نهادینه‌سازی [[ارزش‌های فرهنگی]] مانند [[همدلی]] و [[مسئولیت‌پذیری]] در [[زیست اجتماعی]].<ref>[https://civilica.com/note/13192/ رام برزینی، «مددکاری اجتماعی به‌عنوان حرفه‌ای علمی- کاربردی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
* نهادینه‌سازی [[ارزش‌های فرهنگی]] مانند [[همدلی]] و [[مسئولیت‌پذیری]] در زیست اجتماعی.<ref>[https://civilica.com/note/13192/ رام برزینی، «مددکاری اجتماعی به‌عنوان حرفه‌ای علمی- کاربردی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>


=== مفاهیم مرتبط ===
=== مفاهیم مرتبط ===
خط ۴۵: خط ۴۵:


== تاریخچه مددکاری اجتماعی در ایران ==
== تاریخچه مددکاری اجتماعی در ایران ==
پیشینه مددکاری در [[ایران]] به [[فرهنگ]] کهن همیاری بازمی‌گردد. در [[ایران باستان]]، متونی مانند [[اوستا]] بر حمایت از نیازمندان تأکید داشتند<ref>«گدایی در ایران باستان ننگ بود»، وب‌سایت بیتوته.</ref> و در [[ایران اسلامی]]، نهادهایی مانند [[زکات]]، [[صدقه]] و [[وقف]] ساختارهای سنتی [[حمایت اجتماعی]] را شکل دادند.<ref>مولائی آرانی، «امداد فرهنگی؛ الگویی برای مواجهه با آسیب‌های اجتماعی»، ۱۴۰۱ش، ۱۴۵–۱۴۷.</ref> در دوران معاصر، مددکاری اجتماعی با تأسیس نهادهایی مانند [[پرورشگاه]]‌ها و [[جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران|جمعیت شیر و خورشید]] (سازمان هلال احمر) آغاز شد.<ref>خاکساری، مبانی مددکاری اجتماعی، ۱۳۷۲ش، ص۵۱.</ref> در سال ۱۳۳۷ش، مدرسه عالی خدمات اجتماعی توسط [[ستاره فرمانفرمائیان]] (۱۲۹۹–۱۳۹۱ش) تأسیس شد.<ref>[https://iranianpath.com/celebrities/Social-service/Farmanfarmaeeyan/زندگی-نامه-و-بیوگرافی-ستاره-فرمانفرمائیان-مادر-مددکاری-اجتماعی-ابران-مشاهیر4117.html «زندگی‌نامۀ ستاره فرمانفرمائیان مادر مددکاری اجتماعی ایران»، وب‌سایت مسیر ایرانی.]</ref>
پیشینه مددکاری در [[ایران]] به رسم کهن همیاری بازمی‌گردد. در [[ایران باستان]]، متونی مانند [[اوستا]] بر حمایت از نیازمندان تأکید داشتند<ref>«گدایی در ایران باستان ننگ بود»، وب‌سایت بیتوته.</ref> و پس از [[ورود اسلام به ایران]]، نهادهایی مانند [[زکات]]، [[صدقه]] و [[وقف]] ساختارهای سنتی [[حمایت اجتماعی]] را شکل دادند.<ref>مولائی آرانی، «امداد فرهنگی؛ الگویی برای مواجهه با آسیب‌های اجتماعی»، ۱۴۰۱ش، ۱۴۵–۱۴۷.</ref> در دوران معاصر، مددکاری اجتماعی با تأسیس نهادهایی مانند [[پرورشگاه]]‌ها و [[جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران|جمعیت شیر و خورشید]] ([[جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران]]) آغاز شد.<ref>خاکساری، مبانی مددکاری اجتماعی، ۱۳۷۲ش، ص۵۱.</ref> در سال ۱۳۳۷ش، مدرسه عالی خدمات اجتماعی توسط [[ستاره فرمانفرمائیان]] (۱۲۹۹–۱۳۹۱ش) تأسیس شد.<ref>[https://iranianpath.com/celebrities/Social-service/Farmanfarmaeeyan/زندگی-نامه-و-بیوگرافی-ستاره-فرمانفرمائیان-مادر-مددکاری-اجتماعی-ابران-مشاهیر4117.html «زندگی‌نامۀ ستاره فرمانفرمائیان مادر مددکاری اجتماعی ایران»، وب‌سایت مسیر ایرانی.]</ref>
[[پرونده:مددکاری اجتماعی۱.jpg|جایگزین=اهدای ۱۶۷۱ سری جهیزیه به نوعروسان تحت حمایت کمیته امداد امام خمینی|بندانگشتی|اهدای ۱۶۷۱ سری جهیزیه به نوعروسان تحت حمایت کمیته امداد امام خمینی]]
[[پرونده:مددکاری اجتماعی۱.jpg|جایگزین=اهدای ۱۶۷۱ سری جهیزیه به نوعروسان تحت حمایت کمیته امداد امام خمینی|بندانگشتی|اهدای ۱۶۷۱ سری [[جهیزیه]] به نوعروسان تحت حمایت [[کمیته امداد امام خمینی]]]]
پس از پیرزوی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، با تأسیس نهادهایی مانند [[کمیته امداد امام خمینی]] و [[سازمان بهزیستی کشور]]، ساختار [[خدمات اجتماعی]] متمرکزتر شد.<ref>زاهدی اصل، مبانی مددکاری اجتماعی، ۱۳۸۸ش، ص۲۶.</ref> [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] در اصول ۳، ۲۹ و ۴۳ بر [[تأمین اجتماعی]]، [[عدالت]] و حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر تأکید دارد.<ref>«قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.</ref> همچنین قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی، مصوب [[مجلس شورای اسلامی]] در ۲۱ [[اردیبهشت]] ۱۳۸۳ش، نقش مددکاران را در ارائه خدمات رفاهی پررنگ کرده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/94018 «قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref>
پس از پیرزوی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، با تأسیس نهادهایی مانند [[کمیته امداد امام خمینی]] و [[سازمان بهزیستی کشور]]، ساختار [[خدمات اجتماعی]] متمرکزتر شد.<ref>زاهدی اصل، مبانی مددکاری اجتماعی، ۱۳۸۸ش، ص۲۶.</ref> [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] در اصول ۳، ۲۹ و ۴۳ بر [[تأمین اجتماعی]]، [[عدالت]] و حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر تأکید دارد.<ref>«قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.</ref> همچنین قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی، مصوب [[مجلس شورای اسلامی]] در ۲۱ [[اردیبهشت]] ۱۳۸۳ش، نقش مددکاران را در ارائه خدمات رفاهی پررنگ کرده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/94018 «قانون ساختار نظام جامع رفاه وتأمین اجتماعی»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref>


خط ۵۸: خط ۵۸:
با تکیه بر [[عدالت اجتماعی]] و [[کرامت انسانی]]، [[اخلاق حرفه‌ای]] در مددکاری اجتماعی ذیل محورهای زیر تعریف شده است:
با تکیه بر [[عدالت اجتماعی]] و [[کرامت انسانی]]، [[اخلاق حرفه‌ای]] در مددکاری اجتماعی ذیل محورهای زیر تعریف شده است:
* '''پذیرش:''' پذیرش مددجو بدون قضاوت؛
* '''پذیرش:''' پذیرش مددجو بدون قضاوت؛
* '''حق تعیین سرنوشت:''' احترام به [[حق انتخاب]] مددجو در تصمیم‌گیری‌های [[زندگی]]؛<ref>[https://www.madadkarnews.ir/%D9%85%D8%AF%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%81%D8%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D9%88-%DA%86%D8%A «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالش‌های معاصر»، مددکار نیوز.]</ref>
* '''حق تعیین سرنوشت:''' احترام به حق [[انتخاب]] مددجو در تصمیم‌گیری‌های [[زندگی]]؛<ref>[https://www.madadkarnews.ir/%D9%85%D8%AF%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%81%D8%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D9%88-%DA%86%D8%A «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالش‌های معاصر»، مددکار نیوز.]</ref>
* '''[[رازداری]]:''' حفظ اطلاعات شخصی مددجو، مگر در مواردی که حکم قانونی وجود داشته باشد یا جان فرد در خطر باشد.<ref>«اصل رازداری در مددکاری اجتماعی»، خبرگزاری مددکار نیوز.</ref>
* '''[[رازداری]]:''' حفظ اطلاعات شخصی مددجو، مگر در مواردی که حکم قانونی وجود داشته باشد یا جان فرد در خطر باشد.<ref>«اصل رازداری در مددکاری اجتماعی»، خبرگزاری مددکار نیوز.</ref>


== حوزه‌های نوین و تخصصی ==
== حوزه‌های نوین و تخصصی ==
امروزه مددکاری اجتماعی توسعه یافته است و حوزه‌های جدید و تخصصی به آن افزوده شده است، ازجمله:
امروزه مددکاری اجتماعی توسعه یافته است و حوزه‌های جدید و تخصصی به آن افزوده شده است، ازجمله:
* '''[[مددکاری بالینی]]:''' فعالیت در [[مراکز درمانی]] و [[بیمارستان]]‌ها برای ارزیابی روانی-اجتماعی بیماران و تسهیل فرایند درمان و ترخیص؛<ref>[https://www.madadkarnews.ir/%D9%85%D8%AF%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%81%D8%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D9%88-%DA%86%D8%A «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالش‌های معاصر»، مددکار نیوز.]</ref>
* '''[[مددکاری بالینی]]:''' فعالیت در مراکز درمانی و [[بیمارستان]]‌ها برای ارزیابی روانی-اجتماعی بیماران و تسهیل فرایند درمان و ترخیص؛<ref>[https://www.madadkarnews.ir/%D9%85%D8%AF%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%81%D8%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D9%88-%DA%86%D8%A «مددکاری اجتماعی: تعاریف، رویکردهای نوین و چالش‌های معاصر»، مددکار نیوز.]</ref>
* '''[[مددکاری دیجیتال]]:''' استفاده از فناوری برای [[مددکاری از راه دور]]، داده‌کاوی برای پیشگیری از آسیب‌ها و استفاده از پرونده‌های الکترونیک.<ref>[https://civilica.com/note/10422/ اکبری، «هوش مصنوعی و نقش آن در تحول مددکاری اجتماعی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>
* '''[[مددکاری دیجیتال]]:''' استفاده از فناوری برای [[مددکاری از راه دور]]، داده‌کاوی برای پیشگیری از آسیب‌ها و استفاده از پرونده‌های الکترونیک.<ref>[https://civilica.com/note/10422/ اکبری، «هوش مصنوعی و نقش آن در تحول مددکاری اجتماعی»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>


خط ۱۰۷: خط ۱۰۷:


{{خیریه}}
{{خیریه}}
{{علوم اجتماعی}}
{{آسیب‌های اجتماعی}}


[[رده:مددکاری اجتماعی| ]]
[[رده:مددکاری اجتماعی| ]]