بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''اعتیاد زنان'''</big>؛ وابستگی روانی و جسمی زنان به مواد مخدر. <br> | <big>'''اعتیاد زنان'''</big>؛ وابستگی روانی و جسمی زنان به مواد مخدر. <br> | ||
تفاوتهای جنسیتی، نوع وابستگی زنان و مردان به مواد مخدر و فرایند ترک آنها را نسبتا متفاوت میسازد. اعتیاد زنان هرچند متاثر از عوامل عمومی اعتیاد است منتها بیشترین زنان توسط شریک جنسی خود مبتلا به اعتیاد میشوند. اعتیاد زنان، نهاد خانواده را به | تفاوتهای جنسیتی، نوع وابستگی [[زنان]] و مردان به مواد مخدر و فرایند ترک آنها را نسبتا متفاوت میسازد. اعتیاد زنان هرچند متاثر از عوامل عمومی اعتیاد است منتها بیشترین زنان توسط شریک جنسی خود مبتلا به اعتیاد میشوند. اعتیاد زنان، نهاد [[خانواده]] را به مخاطره انداخته، موجب تباهی فرزندان و انحطاط جامعه میشود. بهمنظور پیشگیری از اعتیاد بانوان، ضمن آگاهی دادن و حمایت اجتماعی از آنها، باید از اعتیاد مردان نیز جلوگیری شود. | ||
==مفهومشناسی اعتیاد زنان== | ==مفهومشناسی اعتیاد زنان== | ||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
#احساس نیاز شدید به ادامه استعمال و تهیه آن از هر طریق ممکن. | #احساس نیاز شدید به ادامه استعمال و تهیه آن از هر طریق ممکن. | ||
#وجود علاقه شدید به افزایش مداوم میزان مصرف. | #وجود علاقه شدید به افزایش مداوم میزان مصرف. | ||
#وجود وابستگی روانی و جسمانی به آثار مواد بهطوری که در اثر عدم دسترسی، علائم وابستگی روانی و جسمانی در فرد معتاد هویدا شود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.]</ref> | |||
#وجود وابستگی روانی و جسمانی به آثار مواد بهطوری که در اثر عدم دسترسی، علائم وابستگی روانی و جسمانی در فرد معتاد هویدا شود.<ref>قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.</ref> | |||
معتاد کسی است که بر اثر مصرف مکرر و مداوم، متکی به مواد مخدر شده است.<ref>شایگان و جبلی، «بررسی عوامل فردی مؤثر بر گرایش بزهکاری زنان»، 1389ش، ص79.</ref> زنان معتاد به مواد مخدر به دو گروه عمده؛ معتادان تفننی و دائمی تقسیم میشوند.<ref>. محبوبیمنش، «اعتیاد مردان تهدیدی علیه زن و خانواده»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> اعتیاد زنان دارای ابعاد پیچیده و چندگانه بوده<ref>قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.</ref>و شامل وابستگی به طیف گستردهای از مواد مخدر میشود.<ref>سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی»، 1400ش، ص10.</ref> | معتاد کسی است که بر اثر مصرف مکرر و مداوم، متکی به مواد مخدر شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/132747/fa#downloadbottom شایگان و جبلی، «بررسی عوامل فردی مؤثر بر گرایش بزهکاری زنان»، 1389ش، ص79.]</ref> زنان معتاد به مواد مخدر به دو گروه عمده؛ معتادان تفننی و دائمی تقسیم میشوند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/86661/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 . محبوبیمنش، «اعتیاد مردان تهدیدی علیه زن و خانواده»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> اعتیاد زنان دارای ابعاد پیچیده و چندگانه بوده<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.]</ref>و شامل وابستگی به طیف گستردهای از مواد مخدر میشود.<ref>[http://etiadpajohi.ir/article-1-2590-fa.html سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی»، 1400ش، ص10.]</ref> | ||
==انواع مواد مخدر== | ==انواع مواد مخدر== | ||
کارشناسان سلامت، مواد مخدر را عمدتا به لحاظ نوع اثرگذاری، عوارض جانبی، نحوه مصرف و نوع وابستگی تقسیم میکنند. برخی از انواع مواد مخدر عبارت از تریاک، مورفین، هروئین، حشیش، متادون، اِل. اس. دی و سیگار است.<ref>قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.</ref> | کارشناسان سلامت، مواد مخدر را عمدتا به لحاظ نوع اثرگذاری، عوارض جانبی، نحوه مصرف و نوع وابستگی تقسیم میکنند. برخی از انواع مواد مخدر عبارت از تریاک، مورفین، هروئین، حشیش، متادون، اِل. اس. دی و سیگار است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.]</ref> | ||
امروزه بعضی از مواد با ترکیبات شیمیایی ساخته شده و با اسامی جدیدی وارد بازار میشوند که یکی از آنها قرص مفرح آمفتامین است.<ref> «علت اعتیاد در زنان چیست و چرا به مصرف مواد گرایش پیدا میکنند؟»، وبسایت کلینیک پیام تندرستی.</ref> | امروزه بعضی از مواد با ترکیبات شیمیایی ساخته شده و با اسامی جدیدی وارد بازار میشوند که یکی از آنها قرص مفرح آمفتامین است.<ref> [https://www.clinicpayam.com/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86/ «علت اعتیاد در زنان چیست و چرا به مصرف مواد گرایش پیدا میکنند؟»، وبسایت کلینیک پیام تندرستی.]</ref> هر کدام از مواد مخدر عوارضی دارند که مهمترین آنها سردرگمی، افسردگی، اضطراب، توهم، خشونت، افزایش فشار خون، عفونت، آسیب دیدن قلب و کبد، تشنج، ناباروری، بیتفاوتی و مرگهای ناگهانی است.<ref> [https://www.clinicpayam.com/types-of-narcotics/ «انواع مواد مخدر و مضرات مصرف آنها»، وبسایت کلینیک پیام تندرستی.]</ref> | ||
==جنسیت و اعتیاد== | ==جنسیت و اعتیاد== | ||
بر مبنای تحقیقات انجام شده؛ تفاوتهای جنسی و جنسیتی موجب تفاوت در ابتلا، شیوع و ترک اعتیاد در مردان و زنان میشود.<ref>ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص4.</ref> | بر مبنای تحقیقات انجام شده؛ تفاوتهای جنسی و جنسیتی موجب تفاوت در ابتلا، شیوع و ترک اعتیاد در مردان و زنان میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص4.]</ref> امکان ابتلا به اعتیاد در مردان بسیار بیشتر از زنان است. این مسئله به ویژگیهای شخصیتی مردان از قبیل؛ ریسکپذیری، میل به رهبری، تجربه نوآوری، نداشتن کنترل کافی بر تمایلات نفسانی و تمایل به تصمیمهای آنی، مربوط میشود؛ اما تخریب اعتیاد در زنان بهدلیل ضعف جسمی آنها بیشتر است.<ref>[https://www.neginn.com/blog/703-difference-between-men-and-women-addiction دینلی، «تفاوت اعتیاد زنان و مردان»، وبسایت مرکز بستری ترک اعتیاد نگین.]</ref> | ||
در ایران، ۹۵% معتادان، مرد و ۵% زن هستند. تعداد معتادان زندانی مرد نیز بیش از زنان است، زیرا اغلب زنان معتاد، مواد مخدر را در خانه مصرف میکنند؛ لذا مشکل اعتیاد آنان کمتر آشکار میشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.]</ref> طبق بررسیهای پراکنده، اعتیاد زنان بهویژه به مواد روانگردان که برای تناسباندام تبلیغ شده و عمدتا در آرایشگاهها، باشگاههای زنانه و عطاریها ترویج و توزیع میشوند، رو به افزایش است.<ref> [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/02/11/2495082/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%D8%B9%D8%AA-%D8%B1%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 «تعداد زنان معتاد در کشور چقدر است؟»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | |||
زنان معتاد بیش از مردان در معرض طرد اجتماعی قرار دارند و همین امر در خود کنترلی زنان مؤثر است.<ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86/ دارابی، «عوارض اعتیاد در زنان»، وبسایت کلینیک ترک دکتر وحید دارابی.]</ref> زنان بیش از مردان، نسبت به درد حساس بوده و برای کاهش دردها عمدتا از هروئین یا تریاک استفاده میکنند.<ref> [https://www.clinicpayam.com/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86/ «علت اعتیاد در زنان چیست و چرا به مصرف مواد گرایش پیدا میکنند؟»، وب سایت کلینیک پیام تندرستی.]</ref> فاصله زمانی نخستین تجربه مصرف مواد مخدر تا تزریق در زنان، دو سال طول میکشد و این زمان در مردان هشت سال است.<ref> [https://www.imna.ir/news/545269/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%DA%86%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «زنانه شدن اعتیاد چه آسیبهایی دارد؟»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> از لحاظ جنسیتی، شیوع اعتیاد در مردان نسبت به زنان بیشتر است؛ اما در دهههای اخیر بهدلیل شیوع اعتیاد در بین زنان، این شکاف کاهش یافته است.<ref>[http://etiadpajohi.ir/article-1-2590-fa.html سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی»، 1400ش، ص9.]</ref> | |||
زنان معتاد بیش از مردان در معرض طرد اجتماعی قرار دارند و همین امر در خود کنترلی زنان مؤثر است.<ref>دارابی، «عوارض اعتیاد در زنان»، وبسایت کلینیک ترک دکتر وحید دارابی.</ref> زنان بیش از مردان، نسبت به درد حساس بوده و برای کاهش دردها عمدتا از هروئین یا تریاک استفاده میکنند.<ref> «علت اعتیاد در زنان چیست و چرا به مصرف مواد گرایش پیدا میکنند؟»، وب سایت کلینیک پیام تندرستی.</ref> فاصله زمانی نخستین تجربه مصرف مواد مخدر تا تزریق در زنان، دو سال طول میکشد و این زمان در مردان هشت سال است.<ref> «زنانه شدن اعتیاد چه آسیبهایی دارد؟»، خبرگزاری ایمنا.</ref> | |||
از لحاظ جنسیتی، شیوع اعتیاد در مردان نسبت به زنان بیشتر است؛ اما در دهههای اخیر بهدلیل شیوع اعتیاد در بین زنان، این شکاف کاهش یافته است.<ref>سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی»، 1400ش، ص9.</ref> | |||
==جنسیت و عوامل اعتیاد== | ==جنسیت و عوامل اعتیاد== | ||
اعتیاد | [[عوامل اعتیاد زنان|عوامل اعتیاد]] متنوع بوده و بهطور کلی با اموری از قبیل؛ سن، تحصیلات، شغل، تأهل و جنسیت ارتباط دارد؛ <ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.]</ref> اما گزارشها نشان میدهد که برخی از عوامل صبغه جنسیتی داشته و زنان را به سوی اعتیاد سوق میدهند. برخی به این نکته اشاره کردهاند که مصرف مواد مخدر عمدتا مردانه تلقی میشود و برخی زنان برای شکستن این [[کلیشه های جنسیتی|کلیشۀ جنسیتی]] اقدام به مصرف مواد میکنند. جذابیت تناسباندام نیز موجب رویآوردن زنان به مواد مخدر لاغر کننده میشود.<ref> [https://www.imna.ir/news/545269/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%DA%86%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «زنانه شدن اعتیاد چه آسیبهایی دارد؟»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> | ||
فراتر از تمایلات شخصیتی، برخی از عوامل بیرونی نیز بهطور ویژه زنان را متاثر میسازد؛ در ﺑﺮآورد ﺑﻨﻴﺎد ﻛﺮون، ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ۲۵% زﻧﺎن ﻫﺮوﺋﻴﻨﻲ از ﻃﺮﻳﻖ دوﺳﺖ ﻧﺰدﻳﻚ ﻳﺎ ﻫﻤﺴﺮﺷﺎن ﺑﺎ ﻫﺮوﺋﻴﻦ آﺷﻨﺎ ﺷﺪهاﻧﺪ. در ﺣﺎﻟﻲﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﺮآورد درﺑﺎره ﻣﺮدان ﻛﻤﺘﺮ از ۵% اﺳﺖ؛ <ref>ﺻﻔﺮی، «اﻋﺘﻴﺎد و زﻧﺎن: ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﺟﻨﺴﻴﺘﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﻮء ﻣﺼﺮفﻣﻮاد و درﻣﺎن آن»، 1382ش، ص126.</ref> زیرا از یک طرف زنان به شوهران خود وابستگی عاطفی دارند و از سوی دیگر مردان نیز از ترس شکایت همسر خود او را مبتلا به اعتیاد میکند.<ref>ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص5.</ref> | فراتر از تمایلات شخصیتی، برخی از عوامل بیرونی نیز بهطور ویژه زنان را متاثر میسازد؛ در ﺑﺮآورد ﺑﻨﻴﺎد ﻛﺮون، ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ۲۵% زﻧﺎن ﻫﺮوﺋﻴﻨﻲ از ﻃﺮﻳﻖ دوﺳﺖ ﻧﺰدﻳﻚ ﻳﺎ ﻫﻤﺴﺮﺷﺎن ﺑﺎ ﻫﺮوﺋﻴﻦ آﺷﻨﺎ ﺷﺪهاﻧﺪ. در ﺣﺎﻟﻲﻛﻪ اﻳﻦ ﺑﺮآورد درﺑﺎره ﻣﺮدان ﻛﻤﺘﺮ از ۵% اﺳﺖ؛ <ref>[https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=492&sid=1&slc_lang=fa ﺻﻔﺮی، «اﻋﺘﻴﺎد و زﻧﺎن: ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﺟﻨﺴﻴﺘﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﻮء ﻣﺼﺮفﻣﻮاد و درﻣﺎن آن»، 1382ش، ص126.]</ref> زیرا از یک طرف زنان به شوهران خود وابستگی عاطفی دارند و از سوی دیگر مردان نیز از ترس شکایت همسر خود او را مبتلا به اعتیاد میکند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص5.]</ref> | ||
برمبنای گزارشی؛ بیشتر زنان تزریقی شریک جنسی خود را عامل محرک برای اعتیادشان عنوان کردهاند.<ref>سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی»، 1400ش، ص12.</ref> آمارها نیز نشان میدهد؛ دستکم ۷۰% زنان معتاد، سابقه مصرف مواد مخدر در خانوادههایشان دیده میشود. ۶۶% زنان الکلی رابطه جنسی نامشروع در دوران کودکی داشتهاند و | برمبنای گزارشی؛ بیشتر زنان تزریقی شریک جنسی خود را عامل محرک برای اعتیادشان عنوان کردهاند.<ref>[http://etiadpajohi.ir/article-1-2590-fa.html سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی»، 1400ش، ص12.]</ref> آمارها نیز نشان میدهد؛ دستکم ۷۰% زنان معتاد، سابقه مصرف مواد مخدر در خانوادههایشان دیده میشود. ۶۶% زنان الکلی رابطه جنسی نامشروع در دوران کودکی داشتهاند و ۳۰% تا ۵۰% آنها با مرد معتاد زندگی میکنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص6.]</ref> طبق تحقیقاتی؛ در خانوادههایی که زن و مرد هردو شاغل هستند ارتکاب جرایم توسط دختران افزایش مییابد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120426185612-5200-146.pdf احمدی، «رهیافتهای نظری ترکیبی در تبیین انحرافات اجتماعی»، 1378ش، ص6.]</ref> | ||
==جنسیت و ترک اعتیاد== | ==جنسیت و ترک اعتیاد== | ||
تفاوتهای جنسیتی در فرایند ترک اعتیاد نیز خود را نشان میدهد. مردان عمدتا برای ترک اعتیاد، نیاز به اجبار از سوی نهادها دارند؛ اما اکثر بانوان با مشاوره گرفتن از متخصصین با تمایل خود اقدام به ترک اعتیاد میکنند. برای ترک اعتیاد زنان، موسیقی و هنر درمانی نیز تا حدی موثر بوده است.<ref>دینلی، «تفاوت اعتیاد زنان و مردان»، وبسایت مرکز بستری ترک اعتیاد نگین.</ref> | تفاوتهای جنسیتی در فرایند ترک اعتیاد نیز خود را نشان میدهد. مردان عمدتا برای ترک اعتیاد، نیاز به اجبار از سوی نهادها دارند؛ اما اکثر بانوان با مشاوره گرفتن از متخصصین با تمایل خود اقدام به ترک اعتیاد میکنند. برای ترک اعتیاد زنان، موسیقی و هنر درمانی نیز تا حدی موثر بوده است.<ref>[https://www.neginn.com/blog/703-difference-between-men-and-women-addiction دینلی، «تفاوت اعتیاد زنان و مردان»، وبسایت مرکز بستری ترک اعتیاد نگین.]</ref> | ||
ﻣﺮدان از اﻣﻜﺎﻧﺎت بیشتری برای درﻣﺎن اﻋﺘﻴﺎد برخوردار هستند؛ اما زﻧﺎن عمدتا ﺑﻪ ﻣﺮاﻗﺒﺖﻫﺎی پزشکی بسنده میکنند؛ <ref>ﺻﻔﺮی، «اﻋﺘﻴﺎد و زﻧﺎن: ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﺟﻨﺴﻴﺘﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﻮء ﻣﺼﺮفﻣﻮاد و درﻣﺎن آن»، 1382ش، ص135.</ref> زیرا از یکسو زنان استقلال مالی نداشته و معمولا از پرداخت هزینههای درمان عاجز هستند و از سوی دیگر انگ اجتماعی به زنان بیشتر از مردان است و این امر نیز موجب کاهش تمایل زنان برای مراجعه به مراکز درمانی میشود. بهرغم این موانع؛ درمان اعتیاد زنان نسبت به مردان سریعتر است.<ref>ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص7-5.</ref> | ﻣﺮدان از اﻣﻜﺎﻧﺎت بیشتری برای درﻣﺎن اﻋﺘﻴﺎد برخوردار هستند؛ اما زﻧﺎن عمدتا ﺑﻪ ﻣﺮاﻗﺒﺖﻫﺎی پزشکی بسنده میکنند؛ <ref>[https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=492&sid=1&slc_lang=fa ﺻﻔﺮی، «اﻋﺘﻴﺎد و زﻧﺎن: ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﺟﻨﺴﻴﺘﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﻮء ﻣﺼﺮفﻣﻮاد و درﻣﺎن آن»، 1382ش، ص135.]</ref> زیرا از یکسو زنان استقلال مالی نداشته و معمولا از پرداخت هزینههای درمان عاجز هستند و از سوی دیگر انگ اجتماعی به زنان بیشتر از مردان است و این امر نیز موجب کاهش تمایل زنان برای مراجعه به مراکز درمانی میشود. بهرغم این موانع؛ درمان اعتیاد زنان نسبت به مردان سریعتر است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص7-5.]</ref> | ||
در درمان اعتیاد، آگاهی از تفاوتهای جنسیتی مهم است؛ برای درمان زنان معتاد ضمن توجه به الزامات جنسیتی باید مشکلات آنها شناسایی شده و متناسب با نوع دشواریها، برنامههای درمانی تدوین و اجرایی شوند.<ref>ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص9.</ref> | در درمان اعتیاد، آگاهی از تفاوتهای جنسیتی مهم است؛ برای درمان زنان معتاد ضمن توجه به الزامات جنسیتی باید مشکلات آنها شناسایی شده و متناسب با نوع دشواریها، برنامههای درمانی تدوین و اجرایی شوند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص9.]</ref> | ||
==پیامدهای اعتیاد زنان== | ==پیامدهای اعتیاد زنان== | ||
براساس آمار جهانی، عوارض اعتیاد در زنان خطرناکتر از مردان است.<ref>ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص4.</ref> اعتیاد، منزلت اجتماعی فرد را تنزل داده و او را در نزد دیگران بهعنوان فردی بیعاطفه، خودخواه، فاسد و دارای شخصیت نامتعادل معرفی میکند. اعتیاد، نظام خانواده را متلاشی ساخته و فرد معتاد را نسبت به قوانین اجتماعی و دستورات دینی بیتفاوت | براساس آمار جهانی، عوارض اعتیاد در زنان خطرناکتر از مردان است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص4.]</ref> اعتیاد، منزلت اجتماعی فرد را تنزل داده و او را در نزد دیگران بهعنوان فردی بیعاطفه، خودخواه، فاسد و دارای شخصیت نامتعادل معرفی میکند. اعتیاد، نظام خانواده را متلاشی ساخته و فرد معتاد را نسبت به قوانین اجتماعی و دستورات دینی بیتفاوت میسازد و این مسئله، زمینۀ ارتکاب بسیاری از انحرافات را فراهم میکند؛ لذا اعتیاد در قوانین بسیاری از کشورها از جمله جمهوری اسلامی ایران جرم تلقی میشود. | ||
اعتیاد زنان بهدلیل جایگاه ویژۀ آنها، پیامدهای جبرانناپذیری را بر فرد، خانواده و جامعه تحمیل میکند: <ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.]</ref> | |||
===پیامدهای فردی=== | ===پیامدهای فردی=== | ||
میزان چربی و آب بدن زنان متفاوت از مردان بوده و همین امر بر میزان جذب مواد مؤثر است.<ref>ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص5.</ref> اعتیاد موجب ابتلا و تشدید بیماریهای جسمی زنان از قبیل؛ بیماریهای قلبی، سکته مغزی، سرطانهای لثه، مثانه، دهانۀ رحم، اختلال در باروری، سقط | میزان چربی و آب بدن زنان متفاوت از مردان بوده و همین امر بر میزان جذب مواد مؤثر است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص5.]</ref> اعتیاد موجب ابتلا و تشدید بیماریهای جسمی زنان از قبیل؛ بیماریهای قلبی، سکته مغزی، سرطانهای لثه، مثانه، دهانۀ رحم، اختلال در باروری، [[سقط جنین]]، امراض جنسی؛ نظیر سفلیس، سوزاک، ایدز، <ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.]</ref>هپاتیت، زگیلهای تناسلی و عفونتهای مکرر میشود. همچنین باعث اختلالهای روانی از قبیل؛ اضطراب و افسردگی در زنان شده و زمینهساز خودکشی آنها بهشمار میرود.<ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86/ دارابی، «عوارض اعتیاد در زنان»، وبسایت کلینیک ترک دکتر وحید دارابی.]</ref> | ||
برخی معتقدند افسردگی، کاهش اشتها و تضاد شخصیتی موجب رویآوردن زنان به مواد مخدر میشود؛ اما اختلال روانی مردان عمدتا از پیامدهای اعتیاد بهشمار میآید.<ref>ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص5.</ref> ﻣﺮگ در اﺛﺮ ﻣﺼﺮف ﻣﻮاد در زﻧﺎن جوان، اﻏﻠﺐ ﺑﺎ ﻣﺮگ | برخی معتقدند افسردگی، کاهش اشتها و تضاد شخصیتی موجب رویآوردن زنان به مواد مخدر میشود؛ اما اختلال روانی مردان عمدتا از پیامدهای اعتیاد بهشمار میآید.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص5.]</ref> ﻣﺮگ در اﺛﺮ ﻣﺼﺮف ﻣﻮاد در زﻧﺎن جوان، اﻏﻠﺐ ﺑﺎ ﻣﺮگ ﺗﺼﺎدفی ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺼﺎدف اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ و ﻣﺼﺮف زیاد ﻣﺮﺗﺒﻂ است، در ﺣﺎلیﻛﻪ زﻧﺎن ﻣﻴﺎﻧﺴﺎل اﻟﻜلی، ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﻴﻤﺎریﻫﺎیﺳﺮﻃﺎن ﺳﻴﻨﻪ و پوکی اﺳﺘﺨﻮان آﺳﻴﺐ میبینند.<ref>[https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=492&sid=1&slc_lang=fa ﺻﻔﺮی، «اﻋﺘﻴﺎد و زﻧﺎن: ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﺟﻨﺴﻴﺘﻲ در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﻮء ﻣﺼﺮفﻣﻮاد و درﻣﺎن آن»، 1382ش، ص132.]</ref> | ||
===پیامدهای خانوادگی=== | ===پیامدهای خانوادگی=== | ||
اعتیاد مانع بزرگی برای ازدواج دختران بهشمار آمده و هیچ فردی حاضر به ازدواج با دختر و زن معتاد نیست. زنان معتاد فراتر از کاهش منزلت اجتماعی، از سوی خانواده نیز طرد شده و گرفتار انواع مشکلات میشوند. زن معتاد، نقش همسری و مادری را ایفا نمیکند و خانواده را به مخاطره میاندازد. مادر معتاد موجب اعتیاد جنین شده و نهتنها قدرت کنترل فرزندانش را ندارد که زمینه اعتیاد آنها را فراهم میکند. اعتیاد والدین بهخصوص زنان باعث میشود که روابط خویشاوندی آنها آسیب ببیند. <ref>قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.</ref> | اعتیاد مانع بزرگی برای [[ازدواج]] دختران بهشمار آمده و هیچ فردی حاضر به ازدواج با دختر و زن معتاد نیست. زنان معتاد فراتر از کاهش منزلت اجتماعی، از سوی خانواده نیز طرد شده و گرفتار انواع مشکلات میشوند. زن معتاد، نقش همسری و مادری را ایفا نمیکند و خانواده را به مخاطره میاندازد. مادر معتاد موجب اعتیاد جنین شده و نهتنها قدرت کنترل فرزندانش را ندارد که زمینه اعتیاد آنها را فراهم میکند. اعتیاد والدین بهخصوص زنان باعث میشود که روابط خویشاوندی آنها آسیب ببیند. <ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.]</ref> | ||
کانون خانواده با اعتیاد زنان بیش از اعتیاد مردان تهدید میشود؛ زیرا زنان نقش ویژهای در استحکام خانواده دارند.<ref>ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص7.</ref> اعتیاد زن موجب آشفتگی محیط منزل، جدایی عاطفی و طلاق میشود.<ref>دارابی، «عوارض اعتیاد در زنان»، وبسایت کلینیک ترک دکتر وحید دارابی.</ref> | کانون خانواده با اعتیاد زنان بیش از اعتیاد مردان تهدید میشود؛ زیرا زنان نقش ویژهای در استحکام خانواده دارند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص7.]</ref> اعتیاد زن موجب آشفتگی محیط منزل، فزونی [[شوهرآزاری|شوهر آزاری]]، [[خشونت نمادین در خانواده|خشونت نمادین در خانواده،]] جدایی عاطفی و [[طلاق]] میشود.<ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86/ دارابی، «عوارض اعتیاد در زنان»، وبسایت کلینیک ترک دکتر وحید دارابی.]</ref> | ||
فراتر از اعتیاد خود زنان، آنها قربانی اعتیاد همسران خود نیز بهشمار میآیند؛ طبق تحقیقاتی، ۶۰% علل درخواست طلاق از سوی زنان، اعتیاد همسر و عدم دریافت نفقه عنوان شده و اغلب زنان روسپی نیز کسانی هستند که از شوهران معتاد خود طلاق گرفتهاند.<ref>. محبوبیمنش، «اعتیاد مردان تهدیدی علیه زن و خانواده»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.</ref> در جوامع سنتی، اعتیاد زن موجب تخریب اقتدار مرد میشود؛ زیرا اعتیاد وی ناشی از ناتوانی مرد در کنترل همسرش دانسته میشود.<ref>احمدی، «رهیافتهای نظری ترکیبی در تبیین انحرافات اجتماعی»، ص6.</ref> | فراتر از اعتیاد خود زنان، آنها قربانی اعتیاد همسران خود نیز بهشمار میآیند؛ طبق تحقیقاتی، ۶۰% علل درخواست طلاق از سوی زنان، اعتیاد همسر و عدم دریافت [[نفقه]] عنوان شده و اغلب زنان روسپی نیز کسانی هستند که از شوهران معتاد خود [[طلاق]] گرفتهاند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/86661/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 . محبوبیمنش، «اعتیاد مردان تهدیدی علیه زن و خانواده»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.]</ref> در جوامع سنتی، اعتیاد زن موجب تخریب اقتدار مرد میشود؛ زیرا اعتیاد وی ناشی از ناتوانی مرد در کنترل همسرش دانسته میشود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120426185612-5200-146.pdf احمدی، «رهیافتهای نظری ترکیبی در تبیین انحرافات اجتماعی»، ص6.]</ref> | ||
===پیامدهای اجتماعی=== | ===پیامدهای اجتماعی=== | ||
شایعترین بزهکاری زنان معتاد، سرقت، حمل و نقل مواد مخدر و روسپیگری است. اعتیاد زنان موجب گرایش آنها به ارتکاب جرائم مـردانه میشود، بر مبنای گزارشها؛ جرائم زنان معتاد اغلب بر اساس الگوبرداری از مردان معتاد است. زنان معتاد اغلب برای خرید مواد مخدر به خودفروشی، سرقت و | شایعترین بزهکاری زنان معتاد، سرقت، حمل و نقل مواد مخدر و روسپیگری است. اعتیاد زنان موجب گرایش آنها به ارتکاب جرائم مـردانه میشود، بر مبنای گزارشها؛ جرائم زنان معتاد اغلب بر اساس الگوبرداری از مردان معتاد است. زنان معتاد اغلب برای خرید مواد مخدر به خودفروشی، سرقت و جیببری میپردازند. ۱۲% از زنان سارق به انگیزه تهیه مواد مخدر مرتکب سرقت شدهاند. <ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.]</ref> | ||
زﻧﺎن معتاد عمدتا در افکار عمومی ﺑﻪﻋﻨﻮان اﻓﺮاد | زﻧﺎن معتاد عمدتا در افکار عمومی ﺑﻪﻋﻨﻮان اﻓﺮاد بیﺑﻨﺪوﺑﺎر و بیﻋﻔﺖ شناخته میﺷﻮﻧﺪ.<ref>[https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=492&sid=1&slc_lang=fa ﺻﻔﺮی، «اﻋﺘﻴﺎد و زﻧﺎن: ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﺟﻨﺴﻴﺘﻲدر زﻣﻴﻨﻪ ﺳﻮء ﻣﺼﺮفﻣﻮاد و درﻣﺎن آن»، 1382ش، ص134.]</ref> در بسیاری از کشورهای آمریکایی و آفریقایی، مصرف مواد توسط زنان با انگ اجتماعی فراوانی همراه بوده و در نظر مردان این کشورها، زنان مصرفکننده مواد سزاوار تجاوز هستند. وابستگی زنان به مواد مخدر آنها را با داغ اجتماعی مواجه میسازد که زمینهساز کجرویهای بعدی آنها بهشمار میآید.<ref>[https://www.sid.ir/paper/891440/fa#downloadbottom ذولفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص6.]</ref> اعتیاد زنان ارتباط جدی با افزایش خشونت، تجاوز و روابط جنسی نامشروع، تجارت جنسی، بارداریهای ناخواسته و فروش کودکان در جامعه دارد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1625897050-10409-2-14.pdf رضایی و صمدیاندزقی، «بررسی علل گرایش زنان به مواد روانگردان در شهرستان مشگین شهر در فاصله زمانی بین 1399- 1394»، 1399ش، ص307.]</ref> | ||
==پیشگیری از اعتیاد زنان== | ==پیشگیری از اعتیاد زنان== | ||
پیشگیری از اعتیاد، | پیشگیری از اعتیاد، آسانتر از درمان آن بوده و در منابع روایی، از دشواری ترک عادت به معجزه تعبیر شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/15139/1/1 ابن شعبه حرانی، تحف العقول، 1404ق، ص489.]</ref> نخستین عاملی که نقش مؤثری در عدم آلودگی زنان و مردان به مواد مخدر دارد، آگاهی آنها از پیامدهای مخرب اعتیاد و التزام عملی به ارزشهای دینی است. در کنار تقویت آگاهی و ایمان افراد، روابط سالم خانوادگی، نظارت والدین بر رفتار فرزندان، میتوانند به مصونیت اعضای خانواده از اعتیاد کمک کنند. دستاندرکاران امور فرهنگی، اقتصادی، قضایی و انتظامی نیز از طریق مبارزه جدی و همه جانبه با پدیدۀ اعتیاد، موجب کاهش جدی پدیده اعتیاد در جامعه میشود. <ref>[https://ensani.ir/fa/article/91008/%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87 قاسمیروشن، «از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده»، 1382ش، بیص.]</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۱۰۵: | خط ۹۹: | ||
* | * | ||
*محبوبیمنش، حسین، «اعتیاد مردان تهدیدی علیه زن و خانواده»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 اسفند 1388ش. | *محبوبیمنش، حسین، «اعتیاد مردان تهدیدی علیه زن و خانواده»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 8 اسفند 1388ش. | ||
* | * | ||
++++++ | |||
[[ | |||
[[پرونده:اعتیاد-زنان.jpg|بندانگشتی]] | |||
'''<big>عوامل اعتیاد زنان</big>'''؛ زمینههای وابستگی زنان به مواد مخدر. | |||
اعتیاد از سوی اقشار مختلف جامعه و حتی پژوهشگران بهعنوان یک امر مردانه تلقی میشود، با وجود این، زنان معتاد نیز قشر قابل توجهی از جمعیت معتادین را تشکیل میدهند. جمعیت زنان معتاد بهدلایل گوناگون از آمارها پنهان میماند با اینحال به علت عوامل مختلف از جمله عامل جنسیتی و توام بودن اعتیادشان با دیگر معضلات اجتماعی، آسیبپذیرتر از مردان معتاد هستند. | |||
==مفهوم شناسی== | |||
اعتیاد، پاسخ زیستی بدن به مصرف پیدرپی موادی است که وابستگی شدید ایجاد میکند. این وابستگی از یک سو تسکینبخش بوده و ایجاد آرامشی موقت میکند و یا محرک بوده و نشاط گذرا میبخشد و بعد از اتمام این اثرات، سبب جستوجوی فرد برای یافتن مجدد ماده و وابستگی مداوم به آن میشود؛ در این حالت فرد از لحاظ جسمی و روانی وابسته به مصرف ماده مخدر است و مجبور میشود بهتدریج مقدار ماده مصرفی خود را افزایش دهد.<ref> صادقی مقدم، اعتیاد و آسیبهای روانی، اجتماعی و خانوادگی، 1397ش، ص4.</ref> | |||
| |||
==آمار== | |||
در مورد تعداد زنان معتاد نیز همچون مردان آمار مشخصی وجود ندارد، اما برخی دستگاههای مرتبط با اعتیاد، تعداد معتادان در ایران را نزدیک به دو میلیون و هشتصد هزار نفر اعلام کردهاند که حدود 156 هزار نفر از آنان را زنان تشکیل دادهاند.<ref> [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/02/11/2495082/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%DA%86%D9%82%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D تویسرکانمنش، «تعداد زنان معتاد در کشور چقدر است؟/ نگرانی از افزایش سرعت رشد اعتیاد در زنان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> بر اساس آمارهای جهانی، نسبت مردان به زنان، در اعتیاد به الکل، 5 به 1،<ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص347</ref> در اعتیاد به آمفتامین، 3 یا 4 به 1 <ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص360</ref> و در مورد مواد توهمزا، 3 به 1 است. <ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص398</ref> در مورد مصرف کافئین ،<ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص366</ref> حشیش <ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص374</ref> و کوکایین <ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص388</ref> نیز تعداد مردان معتاد بیشتر از زنان است. زنان، تحت تاثیر عوامل گوناگونی به انواع مواد مخدر، معتاد میشوند. | |||
==عوامل اجتماعی== | |||
[[پرونده:اعتیاد-زنان2.jpg|بندانگشتی|337x337px]] | |||
'''زمینههای فرهنگی:''' آداب و رسوم فرهنگی بر مصرف و الگوهای مصرف مواد مخدر اثر دارد. مثلا در فرهنگهای آسیایی شیوع کلی اختلالهای مرتبط با الکل تقریبا کم و نسبت مردان به زنان بسیار بالاست. مصرف الکل همچنین با سطح تحصیلات پایین، بیکاری و پایگاه اجتماعی و اقتصادی پایین، رابطه دارد.<ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص346</ref> | |||
'''فشارهای اجتماعی،''' مانند استرس، تحمیل انتظارات جنسیتی و تبعیض جنسیتی، میتوانند زنان را بهمنظور فرار از این فشارها به استفاده از مواد مخدر سوق دهد.<ref> محمدی اصل، اعتیاد زنان، 1397ش، ص58.</ref> | |||
'''خشونت و ناامنی محیطی''': زنانی که دائم در معرض تحمل خشونت هستند یا کسانی که توامان قربانی خشونت جسمی و جنسی بودهاند، نسبت به دیگران، بیشتر در معرض ابتلا به اعتیاد هستند؛ بهگمان پژوهشگران، اعتیاد این افراد شدیدتر بوده و از مشکلات روانی بیشتری نیز رنج میبرند.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوتهای جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص128.]</ref> | |||
'''توزیع ناعادلانه منابع''': از منظر جامعهشناسی، دستاندازی طبقات بالای جامعه به منافع طبقات پایین موجب از خود بیگانگی طبقات پایین میشود و احتمال قانونگریزی را افزایش میدهد.<ref> [https://ensani.ir/fa/article/264474/%D8%B1%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8 احمدی، «رهیافت نظری ترکیبی در تبیین انحرافات اجتماعی»، 1378ش، ص8.]</ref> پیامد این وضعیت برای افراد فقیر بیتوجهی به ارزشهای هنجاربخش جامعه است. مشکلات اجتماعی از این نظر معلول توزیع ناعادلانه منابع و ثروت است.<ref> کلانتری، «ارتباط فقر با قانون گریزی و شکلگیری آسیباجتماعی»، 1384ش، ص73.</ref> احساسات ناخوشایند حاصل از این روابط و مناسبات منفی میتواند منجر به انحراف شود. انحراف (اعتیاد) نتیجه مستقیم اثرگذاری منفی ناامیدی، ناکامی و احساسات مضر است. بر این اساس فشارهایهای ناشی از روابط و مناسبات منفی از جمله توزیع ناعادلانه منابع درآمد و تفاوت قائل شدن بین جنسیت در کسبوکار میتواند زمینهساز گرایش زنان به اعتیاد باشد.<ref> [https://www.sid.ir/paper/67431/fa علیوردینیا و دیگران، «مطالعة جامعهشناختی بزهکاری: آزمون تجربی نظریة فشار عمومی اگنیو»، 1386ش، ص91-93.]</ref> | |||
'''فشار گروه همسالان''': زنان از کودکی تا دوران کهولت به شدت تحت تاثیر روابط در زندگی هستند. بنابر مشاهدات، برای دختران نوجوان پذیرفتهشدن در گروه همسالان در مقایسه با پسران، اهمیت بیشتری دارد و ممکن است برای بهدست آوردن اعتباری که موجب راهیابی آنان به گروه شود دست به هر اقدامی برنند. در زندگی مدرن امروزی، برای همراستا نشاندادن خود با این سبک زندگی و اثبات روشنفکری در جمع دوستان، ممکن است شرایطی بهوجود آید که نه گفتن به پیشنهاد مصرف برای عدهای راحت نباشد.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوتهای جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص126.]</ref> | |||
'''اپیدمی تناسباندام''': برخی از زنان با انگیزه [[مدیریت بدن]] و دستیابی به تناسباندام و بدنی زیباتر به گمان اینکه برخی از مواد (مواد محرک)، اعتیادآور نیستند به مصرف روی میآورند و وقتی در مدت کوتاهی با عوارض آن روبرو میشوند بهعلت وابستگی شدید به مواد، به راحتی قادر به ترک آن نیستند.<ref> [https://uswr.ac.ir/index.jsp?fkeyid=&siteid=9&pageid=16024 فرهودیان و دیگران، «مقایسة علل گرایش زنان به مصرف مواد در مصرفکنندگان مواد مخدر و محرک»، وبسایت مرکز تحقیقات سوء مصرف و وابستگی به مواد.]</ref> | |||
==عوامل روانشناختی== | |||
افسردگی و احساس تنهایی و همچنین استرس و اضطراب، عمومیترین بیماری در زنان معتاد است. وجود رفتارهای منجر به خودکشی، آسیبپذیری بالا و عزت نفس پایین، در میان زنان معتاد نسبت به دیگران، از یافتههای پرتکراری است که در پژوهشهای این حوزه به چشم میخورد. مشکلاتی همچون طلاق، بیشترین اثر را بر زن تحمیل میکند تا حدی که زن مطلقه ممکن است برای رفع مشکلات روحی ناشی از طلاق به اعتیاد گرایش پیدا کند.<ref> قربانی، «بررسی تاثیر اعتیاد والدین در گرایش به اعتیاد و فرار از خانه فرزندان»، 1393ش، ص22-23.</ref> همچنین زنانی که در معرض بدرفتاری و خشونت همسر قرار گرفتهاند ممکن است برای غلبه بر درد، اضطراب و ترس خود به مواد مخدر گرایش پیدا کنند.<ref> [http://noo.rs/bBch0 محبوبیمنش، «اعتیاد مردان، تهدیدی علیه زن و خانواده»، 1382ش، ص67-90.]</ref> | |||
==عوامل فردی== | |||
نداشتن میزانی از شایستگی برای تحصیل جایگاه مناسب شغلی و همچنین عدم کسب مهارتهای لازم برای توفیق در زندگی (ورود ناگهانی از کودکی به بزرگسالی) که موجب کنارهگیری و گسستن پیوندهای اجتماعی میشود بهعنوان دلایل گرایش زنان به بزهکاری و اعتیاد ذکر شده است.<ref> شایگان، «بررسی عوامل فردی مؤثر بر گرایش بزهکاری زنان»، 1389ش، ص72.</ref> حس عقبماندگی از همسالان و احساس ناتوانی در رسیدن به اهداف، موجب نوعی احساس ناامنی میشود که به دنبال خود، ناعادلانه دانستن نظام اجتماعی، احساس خشم و بیاعتمادی در خانه، محل کار و مدرسه را به همراه خواهد داشت که میتواند در گرایش زنان به مصرف مواد مخدر نقش داشته باشد.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-2590-fa.html سلیمانی و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی»، 1400ش، ص7-44.]</ref> | |||
==عوامل خانوادگی== | |||
[[پرونده:اعتیاد-زنان1.jpg|بندانگشتی|334x334px]] | |||
'''شریک زندگی''': پژوهشهای به عمل آمده در رابطه با آسیبشناسی روانی – اجتماعی زنان دارای همسران معتاد نشان داده است که در وهله اول زنانی که همسران آنها مبتلا به وابستگی به مواد مخدر هستند در مقایسه با دیگر زنان، مشکلات اجتماعی بیشتری دارند. بر اساس یافتههای این پژوهش، ابتلای خود آنها به سوءمصرف و یا وابستگی به مواد، در راس مشکلاتی بوده است که توسط این زنان گزراش شده است.<ref> [https://sadrc.uswr.ac.ir/index.jsp?pageid=9420 محمد خانی، «آسیبشناسی روانی - اجتماعی زنان دارای همسر معتاد»، وبسایت مرکز تحقیقات سوء مصرف و وابستگی به مواد.]</ref> | |||
'''اختلال روانی ناشی از خشونت خانوادگی''': این اختلال اغلب به دنبال تحمل یک حادثه سهمگین مانند خشونتهای مکرر بهوجود میآید. ضربههای روانی با منشاء سوء استفاده جنسی و فیزیکی نسبت به دیگر حوادث، میزان بیشتری از اختلال فشار روانی پس از سانحه را در افراد ایجاد میکند. مصرفکنندگان مواد مخدر و الکل که قربانی خشونت نیز بودهاند غالباً از این نوع اختلال رنج میبرند. مطالعات ملی در ایالت متحده، یک رابطه مستقیم بین اختلال فشار روانی پس از سانحه و ابتلاء به اعتیاد را نشان میدهد. این اختلال احتمالاً زمانی خطرآفرین میشود که فرد قربانی در روابط خصوصی یا خانوادگی بهصورت مکرر در معرض حوادث ناگواری همچون زتجاوز و یا خشونت زناشویی قرار بگیرد.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوتهای جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص131-132.]</ref> | |||
'''جهتدهی خانواده''': بسیاری از متخصصان حوزه مطالعات زنان، بر این باورند که رشد زنان، درونِ شبکه پیچیدهای از روابط خویشاوندی صورت میگیرد. این شبکه خویشاوندی همچنان که میتواند نقش مهمی در پرورش، تربیت و حمایت از دختران و زنان ایفا کند، همچنان میتواند آنان را بهسوی رفتارهای نادرست و مشکلات روانشناختی و انحرافات رفتاری مانند: افسردگی، اضطراب و اعتیاد سوق دهد و حتی آنان را تخریب کند.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوتهای جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص125.]</ref> | |||
==عوامل جنسیتی== | |||
'''نقش بیولوژیک زنان''': یافتهها، بیانگر تفاوت زنان و مردان در سببشناسی بروز اعتیاد هستند. طبق آمار جهانی اعتیاد در زنان، عوارض خطرناکتری را نسبت به مردان ایجاد میکند. فاصله زمانی اولین بار مصرف تا تزریق مواد در زنان 2 سال و در مردان 8 سال است یعنی زنان 6 سال زودتر به وابستگی شدید کشیده میشوند. زنان در سیر وابستگی به مواد، الگوهای عود، میزان قربانی بودن با مردان تفاوت دارند. در زنان عمده اختلالات روانی و رفتاری قبل از آغاز مصرف بروز میکند. وجود این اختلالات زنان را بهسوی اعتیاد سوق میدهد.<ref> ذوالفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص4-5.</ref> تشخیص اختلالهای مرتبط با مواد در مردان بیشتر از زنان مطرح میشود اما نسبت تشخیص در دو جنس بر حسب طبقه مواد مصرفی متفاوت است.<ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص327.</ref> در مورد مصرف الکل در زنان معمولا تراکم الکل خون بیشتر از مردان ملاحظه میشود که به دلیل درصد کمتر آب بدن در زنان، درصد بالای چربی بدن در آنان و نیز آهستهتر بودن سوختوساز الکل در بدن زنان است. بههمین دلیل، زنان بیش از مردان در معرض خطر برخی از پیامدهای بهداشتی ناشی از مصرف الکل قرار دارند.<ref>انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی، 1381ش، ص347</ref> | |||
'''سطح پایین ایمنی''': با توجه به تفاوتهای فیزیولوژیکی، سطح ایمنی زنان در مواجهه با مصرف مواد مخدر نسبت به مردان پائینتر است. میزان چربی و آب [[بدن]] زنان متفاوت از مردان است که همین سبب بر میزان جذب و اثرات مواد مخدر تاثیر میگذارد.<ref> ذوالفقاری، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، 1396ش، ص5.</ref> | |||
'''بالاتربودن سرعت اعتیاد''': بررسیهای بنیاد کرون نشان داده است که زنان پس از اولین بار مصرف مواد مخدر، نسبت به مردان، تمایل بیشتری برای تکرار این عمل دارند و با سرعت بیشتری معتاد میشوند.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوتهای جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص124.]</ref> | |||
'''مشکلات عاطفی''': از دیگر عوامل موثر بر اعتیاد زنان میتواند فرار از مشکلات عاطفی باشد. زنان ممکن است برای کاهش از فشارهای روانی نسبت به مردان، به مصرف مواد مخدر گرایش بیشتری داشته باشند تاحدی که برای فرار از مشکلات عاطفی، استفاده از داروها و یا مواد مخدر در لیست اولین اقدامات آنان قرار میگیرد.<ref> [http://etiadpajohi.ir/article-1-492-fa.html صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوتهای جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص123.]</ref> | |||
==درمان== | |||
برای درمان معتادان روشهای متنوعی ارائه شده است. بهعنوان نمونه در شیوه رواندرمانی یکپارچه توحیدی که حدودا یکسال بهطول میانجامد، تلاش میشود معتاد به شخصی سالم و صالح تبدیل شود. در این شیوه با حضور تیمی متشکل از پزشک، رواندرمانگر، روانسنج و کارشناس مذهبی، در فرایند درمان، مهارتهای زندگی نیز به معتاد آموزش داده میشود.<ref>شریفینیا، الگوهای رواندرمانی یکپارچه، 1391ش، ص296</ref> | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | |||
==منابع== | |||
*«تعداد زنان معتاد در کشور چقدر است؟/ نگرانی از افزایش سرعت رشد اعتیاد در زنان»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 11 اردیبهشت 1400ش. | |||
*احمدی، حبیب، «رهیافت نظری ترکیبی در تبیین انحرافات اجتماعی»، فصلنامه علوم انسانی دانشگاه الزهرا، ش 32، 1378ش. | |||
*انجمن روانپزشکی آمریکا، متن تجدید نظر شده راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی(dsm)، ترجمه محمدرضا نیکخو، هامایاک آوادیس یانس، تهران، سخن، 1381ش. | |||
*ذالفقاری، مریم السادات، «زنان و تفاوتهای جنسیتی و فرهنگی در اعتیاد به مواد مخدر و درمان آن»، دانشگاه الزهرا (سلاماللهعلیها)، 1396ش. | |||
*سلیمانی، اسماعیل و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر در گرایش زنان به اعتیاد در استان آذربایجان غربی و ارائه راهکار: مطالعه کمی کیفی»، فصلنامه اعتیادپژوهی، ش62، 1400ش. | |||
*شایگان، فریبا، «بررسی عوامل فردی مؤثر بر گرایش بزهکاری زنان»، دو فصلنامه پلیس زن، دانشگاه علوم انتظامی امین، سال چهارم، ش13، پائیز و زمستان 1389ش. | |||
*شریفینیا، محمدحسین، الگوهای رواندرمانی یکپارچه با معرفی درمان یکپارچه توحیدی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1391ش. | |||
*صادقی مقدم، رمضان، اعتیاد و آسیبهای روانی، اجتماعی و خانوادگی، تهران، نظری، 1397ش. | |||
*صفری، فاطمه، «اعتیاد و زنان: تفاوتهای جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، فصلنامه اعتیادپژوهی، ش2، 1382ش. | |||
*علیوردینیا، اکبر و دیگران، «مطالعة جامعهشناختی بزهکاری: آزمون تجربی نظریة فشار عمومی اگنیو»، مجله جامعهشناسی ایران، ش2، 1386ش. | |||
*فرهودیان، علی و دیگران، «مقایسه علل گرایش زنان به مصرف مواد در مصرفکنندگان مواد مخدر و محرک»، وبسایت مرکز تحقیقات و سوء مصرف و وابستگی به مواد، تاریخ درج مطلب: 16 دی 1402ش. | |||
*قربانی، ابراهیم، «بررسی تاثیر والدین در گرایش به ااعتید و فراز از خانه فرزندان (مطالعه موردی: شهرستان ارومیه)»، فصلنامه مطالعات مبارزه با مواد مخدر، پائیز و زمستان 1393ش. | |||
*کلانتری، صمد، «ارتباط فقر با قانونگریزی و شکلگیری آسیباجتماعی»، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال پنجم، ش 18، 1384ش. | |||
*محبوبیمنش، حسین، «اعتیاد مردان؛ تهدیدی علیه زن و خانواده»، فصلنامه مطالعات راهبردی زنان، ش22، زمستان 1382ش. | |||
*محمدخانی، پروانه، «آسیبشناسی روانی - اجتماعی زنان دارای همسر معتاد»، وبسایت مرکز تحقیقات سوء مصرف و وابستگی به مواد، تاریخ درج مطلب: 16 دی 1402ش. | |||
*محمدی اصل، عباس، اعتیاد زنان، تهران، افکار، 1395ش. | |||
